Teknoloji Doğayı Taklit Ediyor

biyomimetik
bilgilendirici metin
tahmin etme stratejisi
özetleme
düşünceyi geliştirme yolları
problem çözme
kısa çizgi

Biyomimetik nedir ve teknoloji doğayı nasıl taklit eder?

Biyomimetik, canlıların yapısını inceleyip bu bilgileri icatlarda kullanan bilim dalıdır. Teknoloji Doğayı Taklit Ediyor adlı dergi yazısı, bilim insanlarının doğadaki canlılardan ilham alarak yaptığı buluşları anlatır. Yazıya göre doğa büyük bir bilgi hazinesidir ve onu dikkatle gözlemlemek yeni icatlara kapı açar. Yusufçuk böceğinin kanat yapısı helikopter ve uçak tasarımlarına ilham vermiştir. Nilüfer çiçeğinin kirlenmeyen yüzeyi su geçirmeyen kumaşlara, yarasaların ses dalgalarıyla yön bulması ise radar sistemlerine örnek olmuştur. Metin tahmin etme stratejisiyle okunur ve önemli bilgiler sıraya konarak özetlenir. Metinde tanımlama, örneklendirme, karşılaştırma ve benzetme gibi düşünceyi geliştirme yolları kullanılır. Kısa çizgi kök ve ekleri ayırır; fiil kökleri yazılırken sonuna kısa çizgi konur (gel-, oku-), isim yapan eklerin ise yalnızca başına konur (-lık).

Teknoloji Doğayı Taklit Ediyor: konu anlatımı ve özeti

Teknoloji Doğayı Taklit Ediyor, bilim insanlarının doğadaki canlılardan ilham alarak yaptığı buluşları anlatan bilgilendirici bir dergi yazısıdır. Doğanın büyük bir bilgi hazinesi olduğunu ve onu dikkatle gözlemlemenin yeni icatlara kapı açtığını gösterir.

Canlıların yapısını inceleyip bu bilgileri icatlarda kullanan bilim dalına biyomimetik denir.
Yusufçuk böceğinin kanat yapısı helikopter ve uçak tasarımlarına ilham vermiştir.
Nilüfer çiçeğinin kirlenmeyen yüzeyi su geçirmeyen kumaşlara, yarasaların ses dalgalarıyla yön bulması ise radar sistemlerine örnek olmuştur.
Okurken tahmin etme stratejisini kullanır, önemli bilgileri sıraya koyarak metni kendi cümlelerinle özetlersin.
Metindeki düşünceyi geliştirme yollarını (tanımlama, örneklendirme, karşılaştırma, benzetme) bulur; başlığın ve örneklerin uygunluğunu eleştirirsin.
Bir icattaki problemi tanımlayıp çözüm önerileri geliştirir, doğadan ilham alan kendi tasarımını yazarsın.
Kısa çizginin görevlerini öğrenirsin: kök ve ekleri ayırma, eklerin başına konma ve fiil köklerini gösterme.

Unutma: Fiil kökleri yazılırken sonuna kısa çizgi konur (gel-, oku-); isim yapan eklerin ise yalnızca başına konur (-lık).

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Bu konudaki yazım kuralı kısa çizginin görevleridir. Kısa çizgi üç yerde işine yarar:

Fiil köklerini göstermek: Kökün sonuna konur: gel-, oku-, yaz-.
Ekleri göstermek: Ekin başına konur: -lık, -cı, -dan.
Kök ve ekleri ayırmak: göz-lük-çü.

Ayrıca satır sonuna sığmayan kelimeler hecelerinden bölünüp kısa çizgiyle gösterilir.

Günlük hayattan: Sözlükte "koşmak" kelimesine bakarken kökü "koş-" diye yazarsın; bu çizgi, kelimeye ek geleceğini gösterir.

Sık yapılan hata: Kısa çizgiyi uzun çizgiyle (—) ya da konuşma çizgisiyle karıştırmak. Kısa çizgi kelimenin içinde ya da başında kullanılır; konuşma çizgisi ise konuşmaların başına konur.

Derinleş

Çevrende gözlemleyebileceğin bir canlıyı seç (örümcek, karınca, kuş, yaprak gibi) ve onun ilginç bir özelliğini araştır. Bu özellikten ilham alan bir icat tasarla: Hangi sorunu çözer, nasıl çalışır? Basit bir çizim ve kısa bir tanıtım metni hazırla. Doğadan ilham alırken doğaya zarar vermemek için nelere dikkat edilmeli, tartış.

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

T.K.6.7Yaratıcı konuşma yapabilme
T.O.6.4Okuyacağı metnin içeriğine yönelik tahminde bulunabilme
T.O.6.5Metinde geçen anlamını bilmediği söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilme
T.O.6.6Metnin yüzey anlamını belirleyebilme
T.O.6.8Metnin derin anlamını belirlemeye yönelik basit çıkarımlar yapabilme
T.O.6.16Bilgilendirici metinde anahtar kelimeleri belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme
T.O.6.19Bilgilendirici metinde düşünceyi geliştirme yollarını belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme
T.O.6.21Metinden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik çözümleme yapabilme
T.O.6.23Okuduğunu özetleyebilme
T.O.6.24Okuduğunu değerlendirebilme
T.Y.6.21Yazım kuralları ve noktalama işaretlerini uygulayabilme

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Mutfak önlüğüne dökülen meyve suyunun kumaşa işlemeden damlalar hâlinde akıp gittiğini gören Selim, önlüğün etiketinde "doğadan esinlenen teknoloji" yazdığını fark ediyor. "Teknoloji Doğayı Taklit Ediyor" metnine göre su ve kir tutmayan bu tür kumaşlar hangi canlının yüzey özelliğinden yararlanılarak geliştirilmiştir?
- A) Nilüfer çiçeği
- B) Yarasa
- C) Yusufçuk böceği
- D) Salyangoz
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Nilüfer çiçeği
Nilüfer çiçeğinin yaprakları suyu ve tozu iten bir yüzeye sahiptir; bu özellikten su geçirmeyen ve kir tutmayan kumaşlar üretmekte yararlanılmıştır. Salyangoz da metinde geçen ve salgısıyla bilinen bir canlı olduğu için çekicidir; ancak salyangozdan yapıştırıcı geliştirilmiştir.
Kolay
2Okul müzesinde bir helikopter maketinin yanına bilgi kartı konacak. Kartta, helikopterin havada asılı kalabilmesine ve her yöne hareket edebilmesine ilham veren canlının adı yazılacak. "Teknoloji Doğayı Taklit Ediyor" metnine göre kartta hangi canlının adı yer almalıdır?
- A) Yusufçuk böceği
- B) Albatros
- C) Yarasa
- D) Salyangoz
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Yusufçuk böceği
Metne göre helikopterlerin kanat sistemi, havada asılı kalabilen ve her yöne uçabilen yusufçuk böceğinden esinlenmiştir. Albatros da uzun süre uçabilen bir kuş olduğu için çekicidir; ancak metinde helikopterle ilişkilendirilen canlı yusufçuktur.
Kolay
3İsviçreli bir mühendis, köpeğiyle yaptığı yürüyüşten döndüğünde tüylere yapışan pıtrakları mikroskopla inceler. Pıtrağın uçlarındaki küçük kancalardan esinlenerek bugün ayakkabılarda ve çantalarda kullanılan cırt cırt bandı geliştirir. Bu mühendisin yaptığı çalışma hangi bilim dalının konusuna girer?
- A) Jeoloji
- B) Astronomi
- C) Arkeoloji
- D) Biyomimetik
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Biyomimetik
Canlıların yapılarını inceleyip elde edilen bilgileri icatlarda kullanan bilim dalı biyomimetiktir; cırt cırt bant, bir bitkinin yapısından esinlenmiştir. Jeoloji doğayla ilgili bir bilim olduğu için çekici olabilir; ancak jeoloji canlıları değil, yer kabuğunu ve kayaçları inceler.
Kolay
4Sözlük çalışması yapan Gizem, defterine "yazmak" fiilinin kökünü yazacak. Öğretmeni, fiil köklerinin sözlüklerde ve dil bilgisi kitaplarında nasıl gösterildiğine dikkat etmesini istiyor. Gizem'in "yazmak" fiilinin kökünü doğru gösterdiği yazım hangisidir?
- A) -yaz
- B) yaz-
- C) yaz/
- D) ya-z
Cevabı göster
Doğru cevap: B) yaz-
Fiil kökleri, ek alabileceklerini göstermek için sonlarına kısa çizgi konarak yazılır: yaz-. "-yaz" çekicidir çünkü yine kısa çizgi kullanılmıştır; ancak başa konan kısa çizgi kök değil, ek gösterir.
Kolay
5Metne göre nilüfer çiçeği çamurlu göllerde açsa bile neden hep tertemizdir?
- A) Yaprakları her gün dökülüp yerine yenileri çıkar.
- B) Üzerindeki özel kaplama tozları iter, yağmur suyu da tozları alıp götürür.
- C) Göldeki balıklar çiçeğin üzerindeki çamuru temizler.
- D) Çiçek yalnızca güneşli günlerde açar, yağmurda kapanır.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Üzerindeki özel kaplama tozları iter, yağmur suyu da tozları alıp götürür.
Metinde çiçeğin özel kaplaması sayesinde tozları ittiği, yağmur sularının da bu tozları uzaklaştırdığı belirtilir. Balıkların temizlemesi gibi bir bilgi metinde yer almaz.
Kolay
6Dil bilgisi defterine "-lık" ekiyle türetilmiş kelimeleri yazan Mehmet, eki ayrı olarak göstermek istiyor. Ekin kısa çizgiyle doğru gösterildiği yazım hangisidir?
- A) lık-
- B) -lık-
- C) -lık
- D) l-ık
Cevabı göster
Doğru cevap: C) -lık
Kısa çizgi, eklerin başına konur: -lık. Kısa çizginin sona konduğu "lık-" yazımı fiil köklerini göstermek için kullanılır.
Kolay
7Metinde yusufçuk böceğinin kanatlarıyla ilgili bir bilgi verilir ve uçak kanatlarının da bu bilgiye göre üretildiği söylenir. Metne göre yusufçuğun kanatlarında uca doğru ne artar?
- A) Renk sayısı ve parlaklık
- B) Hücre sayısı ve ağırlık
- C) Kanat sayısı ve uzunluk
- D) Tüy sayısı ve yumuşaklık
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Hücre sayısı ve ağırlık
Metinde yusufçuğun kanatlarında uca doğru hücre sayısının çoğaldığı ve ağırlığın arttığı anlatılır. Renk ya da tüylerle ilgili bir bilgi verilmez.
Kolay
8Metni tahmin etme stratejisiyle okuyan Can, "Nilüfer çiçeği (Lotus) sadece güzel değil, eşsiz de" ara başlığına geliyor. Can'ın bu başlığa bakarak yapabileceği en mantıklı tahmin hangisidir?
- A) Bu bölümde nilüfer çiçeğinin nasıl yetiştirileceği adım adım anlatılacak.
- B) Bu bölümde yusufçuk böceğinin uçuşu ayrıntılı olarak anlatılacak.
- C) Bu bölümde nilüfer çiçeğinin güzelliği dışındaki özel bir özelliği anlatılacak.
- D) Bu bölümde nilüfer çiçeğinin neden çabuk solduğu açıklanacak.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Bu bölümde nilüfer çiçeğinin güzelliği dışındaki özel bir özelliği anlatılacak.
Başlık, çiçeğin yalnızca güzel olmadığını, eşsiz bir özelliği olduğunu haber verir. Yusufçuk böceği önceki bölümün konusudur, bu başlıkla ilgili değildir.
Kolay
9Metinde "Yusufçuk böceğinin uçuş mekanizması bilim insanlarına ilham kaynağı olmuş." denir. Bu cümledeki "ilham kaynağı" sözü hangi anlamda kullanılmıştır?
- A) Yeni bir fikre ya da esere yol açan şey
- B) Suyun yerden çıktığı yer
- C) Bir şeyin ilk satıldığı yer
- D) Bir hastalığın başladığı nokta
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Yeni bir fikre ya da esere yol açan şey
"İlham kaynağı", birine yeni bir fikir veren, esin kaynağı olan şeydir. "Suyun yerden çıktığı yer" "kaynak" kelimesinin gerçek anlamıdır, cümlede bu anlam yoktur.
Kolay
10"Teknoloji Doğayı Taklit Ediyor" metninde biyomimetik bilim dalı tanıtıldıktan sonra bu dal için başka bir ad daha kullanılır. Metne göre biyomimetiğe başka hangi ad verilebilir?
- A) Biyolojik esinlenme
- B) Doğal seçilim
- C) Yapay zekâ
- D) Canlı bilimi
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Biyolojik esinlenme
Metinde "Biyolojik esinlenme de diyebiliriz." denir. "Yapay zekâ" metinde biyomimetik için kullanılan bir ad değildir.
Kolay
11Metni özetleyen Elif, önemli bilgileri seçiyor. Aşağıdakilerden hangisi özete alınması gereken önemli bir bilgidir?
- A) Metnin okunmasından önce emoji çizme etkinliğinin yapılması
- B) Uçak kanatlarının yusufçuk böceğinin kanat yapısından esinlenerek tasarlanması
- C) Metnin sonunda derginin adının yazılması
- D) Metinde "Hız, Çeviklik, Güç" kelimelerinin bir liste hâlinde verilmesi
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Uçak kanatlarının yusufçuk böceğinin kanat yapısından esinlenerek tasarlanması
Uçak kanatlarının yusufçuktan esinlenmesi, metnin konusunu destekleyen önemli bir bilgidir. Emoji etkinliği ve kelime listesi metnin değil, okuma öncesi çalışmaların parçasıdır.
Kolay
12"Teknoloji Doğayı Taklit Ediyor" metni bir dergiden alınmıştır. Metnin bilgilendirici bir metin olduğunu en iyi gösteren özellik hangisidir?
- A) Olayların hayalî kahramanların başından geçmesi
- B) Dizeler ve kıtalar hâlinde yazılması
- C) Okura gerçek bilgiler vermeyi amaçlaması
- D) Bir kişinin kendi hayatını anlatması
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Okura gerçek bilgiler vermeyi amaçlaması
Metin, biyomimetik ve doğadan esinlenen buluşlar hakkında gerçek bilgiler verir; bu bilgilendirici metnin temel özelliğidir. Hayalî kahramanlar öyküleyici metinlerde bulunur.
Kolay
13Metnin son bölümünde doğadan ilham alınarak yapılan pek çok buluş sayılır. Aşağıdakilerden hangisi bu bölümde sayılan buluşlardan biri değildir?
- A) Kar ayakkabıları
- B) Buzdolabı
- C) Paletler
- D) Teleskoplar
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Buzdolabı
Metinde paletler, hızlı trenler, denizaltılar, kar ayakkabıları, teleskoplar, roketler ve robotlar sayılır. Buzdolabı bu listede yer almaz.
Kolay
14Metinde şu cümle yer alır: "Yüzerken giydiğimiz paletler, hızlı trenlerin şekillerinin tasarımı, denizaltıların dalıp çıkma mekanizması, kar ayakkabılarımız ... doğada saklı birçok bilgi keşfedildi." Bu cümlede hangi düşünceyi geliştirme yolu kullanılmıştır?
- A) Tanık gösterme
- B) Sayısal verilerden yararlanma
- C) Karşılaştırma
- D) Örneklendirme
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Örneklendirme
Doğadan ilham alınarak yapılan buluşlar tek tek sıralanarak örneklendirme yapılmıştır. Cümlede bir uzmanın sözü aktarılmadığı için tanık gösterme yoktur.
Kolay
15Metni okuyan öğrenciler metnin ana fikrini tek cümleyle yazıyor. Aşağıdakilerden hangisi metnin ana fikrine en uygundur?
- A) Yusufçuk böceği, doğadaki en hızlı uçan canlıdır.
- B) Teknolojik icatlar doğaya her zaman zarar verir.
- C) Bilim insanları yalnızca çiçekleri inceleyerek icat yapar.
- D) Doğa büyük bir bilgi hazinesidir; onu dikkatle gözlemlemek yeni icatlara kapı açar.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Doğa büyük bir bilgi hazinesidir; onu dikkatle gözlemlemek yeni icatlara kapı açar.
Metnin tamamı, doğadaki canlılardan esinlenerek yapılan buluşları anlatır; ana fikir doğanın bir bilgi hazinesi olduğudur. Bilim insanları yalnız çiçekleri değil, böcekleri ve yarasaları da inceler.
Kolay
16"Teknoloji Doğayı Taklit Ediyor" metninin anahtar kelimelerini belirleyen Zeynep, aşağıdaki kelimelerden hangisini mutlaka listesine almalıdır?
- A) Saklambaç
- B) Emoji
- C) Bukalemun
- D) Biyomimetik
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Biyomimetik
Biyomimetik, metnin bütününde anlatılan bilim dalının adıdır ve metnin anahtar kelimesidir. Saklambaç ve bukalemun okuma öncesi etkinlikte geçer, metnin konusunu taşımaz.
Kolay
17“Teknoloji Doğayı Taklit Ediyor” metnini değerlendiren öğrencilerden Ozan, “cümlelerin uzunluğu” ölçütünü seçiyor. Aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi Ozan'ın seçtiği ölçüte göre yapılmıştır?
- A) Başlık, metinde anlatılan bütün buluşları kapsayacak kadar geniştir.
- B) Cümleler çoğunlukla kısa olduğu için metni zorlanmadan okudum.
- C) Son bölümdeki örnekler hangi canlıdan esinlenildiğini açıklamıyor.
- D) Metinde anlamını bilmediğim yalnız birkaç terim vardı.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Cümleler çoğunlukla kısa olduğu için metni zorlanmadan okudum.
Cümlelerin kısa olması ve bunun okumayı kolaylaştırması, doğrudan cümle uzunluğuyla ilgili bir değerlendirmedir. Öteki değerlendirmeler sırasıyla başlığın içeriği yansıtması, örneklerin yeterliliği ve anlamı bilinmeyen kelimelerin kullanımı ölçütlerine göre yapılmıştır.
Kolay
18Öğretmen, canlıların usta oldukları özelliklere uygun meslekleri yaptığı hayalî bir iş hanını tanıtan konuşmalar hazırlanmasını istiyor. Her öğrenci, canlının gerçekten usta olduğu bir özelliği meslekle eşleştirecek. Öğrencilerin hazırladığı tanıtım başlıklarından hangisi bu yönergeye uygundur?
- A) Salyangoz Kardeş'in Hızlı Taksi Durağı
- B) Penguen Hanım'ın Uçuş Okulu
- C) Kaplumbağa Bey'in Acil Kargo Servisi
- D) Kunduz Usta'nın Set ve Baraj Atölyesi
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Kunduz Usta'nın Set ve Baraj Atölyesi
Kunduzlar akarsuların üzerine dal ve çamurla set kurmada ustadır; bu yüzden set ve baraj atölyesi, canlının usta olduğu özellikle uyumludur. Salyangoz ve kaplumbağa yavaş hareket ettiği için hız isteyen işlere, uçamayan penguen de uçuş okuluna uygun değildir.
Orta
19Türkçe dersinde Mete, "kitapçılar" kelimesini tahtaya "kitap-çı-lar" biçiminde yazıyor ve arkadaşlarına kelimenin hangi parçalardan oluştuğunu anlatıyor. Mete'nin yazdığı biçimde kısa çizgi hangi görevde kullanılmıştır?
- A) Şiir dizelerini birbirinden ayırma
- B) Satır sonunda bölünen kelimeyi gösterme
- C) Bir kişinin konuşmasını başlatma
- D) Kelimenin kökünü ve eklerini ayırma
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Kelimenin kökünü ve eklerini ayırma
Mete "kitap" kökü ile "-çı" ve "-lar" eklerini kısa çizgiyle birbirinden ayırmıştır. Satır sonunda bölünen kelime seçeneği de kısa çizginin bir görevi olduğu için çekicidir; ancak kelime burada satır sonunda bölünmemiş, bilerek parçalarına ayrılmıştır.
Orta
20Bir belgeselde, karanlık bir mağarada hiçbir yere çarpmadan uçan yarasalar gösteriliyor. Anlatıcı, yarasaların gözleri çok iyi görmese de çıkardıkları seslerin yansımasını algılayarak yön bulduklarını söylüyor. "Teknoloji Doğayı Taklit Ediyor" metnine göre yarasaların bu özelliği hangi teknolojiye örnek olmuştur?
- A) Güçlü yapıştırıcılar
- B) Helikopter kanatları
- C) Radar sistemleri
- D) Su geçirmeyen kumaşlar
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Radar sistemleri
Metne göre yarasaların gönderdikleri dalgaların yansımasıyla çevrelerini algılaması radar sistemlerine örnek olmuştur. Helikopter kanatları da uçan bir canlıdan esinlendiği için çekicidir; ancak o buluşa ilham veren yusufçuk böceğidir.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.