6. Sınıf Türkçe · İletişim ve Sosyal İlişkiler

Yeni Mahalleye Alışma Kılavuzu

hikâye
çıkarım yapma
abartma
kalıp ifadeler
empati
karşılaştırma/zıtlık metin yapısı
komşuluk

Yeni Mahalleye Alışma Kılavuzu hikâyesinde ne anlatılır?

Yeni Mahalleye Alışma Kılavuzu, yeni bir mahalleye taşınan bir çocuğun alışma sürecini anlatan bir hikâyedir. Kahraman eski mahallesini özler ve yeni yere alışmanın çok zor olacağını düşünür; ancak komşuların sıcak karşılaması bu düşünceyi değiştirir. Bayram öncesi temizlik, getirilen ikramlar ve bayramlaşma, toplumumuzdaki komşuluk ilişkilerinin güzel örnekleridir. Hikâye, komşuluk, yardımlaşma ve bayram gibi geleneklerin insanları kısa sürede birbirine yakınlaştırdığını gösterir. Hikâyede serim, düğüm ve çözüm bölümleri belirlenir; çıkarım yapma stratejisiyle açıkça söylenmeyen bilgilere ulaşılır. Abartma sanatı bir durumu olduğundan çok daha büyük ya da küçük göstererek anlatımı etkili kılar. “Hoş bulduk, kolay gelsin” gibi kalıp ifadeler iletişimde önemli yer tutar. Ses olaylarına uğrayan kelimelerin yazımına da dikkat edilir: kitapdaki değil kitaptaki, hisediyordum değil hissediyordum.

Yeni Mahalleye Alışma Kılavuzu: konu anlatımı ve özeti

Yeni Mahalleye Alışma Kılavuzu, yeni bir mahalleye taşınan bir çocuğun alışma sürecini anlatan bir hikâyedir. Komşuluk, yardımlaşma ve bayram gibi geleneklerin insanları nasıl kısa sürede birbirine yakınlaştırdığını gösterir.

Kahraman eski mahallesini özler ve yeni yere alışmanın çok zor olacağını düşünür; ancak komşuların sıcak karşılaması bu düşünceyi değiştirir.
Bayram öncesi temizlik, getirilen ikramlar ve bayramlaşma, toplumumuzdaki komşuluk ilişkilerinin güzel örnekleridir.
Hikâyenin serim, düğüm ve çözüm bölümlerini belirler; çıkarım yapma stratejisiyle metinde açıkça söylenmeyen bilgilere ulaşırsın.
Abartma sanatını tanırsın: Bir durumu olduğundan çok daha büyük ya da küçük göstermek anlatımı etkili ve eğlenceli yapar.
"Hoş bulduk, kolay gelsin" gibi kalıp ifadelerin ve geçiş-bağlantı ifadelerinin iletişimdeki yerini incelersin.
Empati üzerine bir metinle karşılaştırma/zıtlık metin yapısını öğrenir; televizyon ile radyo gibi iki unsurun benzer ve farklı yönlerini listelersin.
Ses olaylarına uğrayan kelimelerin doğru yazımını çalışırsın: kitapdaki değil kitaptaki, hisediyordum değil hissediyordum.

Unutma: Karşılaştırma yapan metinlerde "benzer şekilde, aynı şekilde, fakat, ancak" gibi ifadeler benzerlik ve farklılıkları bulman için ipucudur.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Bu konudaki önemli beceri çıkarım yapmaktır: metinde açıkça yazılmayanı ipuçlarından bulmak. Bunu üç adımda yapabilirsin:

İpucunu bul: Metinde bir davranış, söz ya da ayrıntı seç. ("Kahraman pencereden eski mahallesine doğru baktı.")
Ön bilgini ekle: İnsanlar bir yeri özleyince oraya doğru bakar.
Sonuca ulaş: "Kahraman eski mahallesini özlüyor."

Günlük hayattan: Arkadaşın kapıdan sırılsıklam girerse "Dışarıda yağmur yağıyor" diye çıkarım yaparsın; kimse sana söylemese de ipucu yeterlidir.

Sık yapılan hata: İpucu olmadan tahmin yürütmek. Çıkarım, metindeki bir kanıta dayanmalıdır. "Bence kahraman yeni okulunu sevmeyecek" demek için metinde bunu gösteren bir ipucu olmalıdır.

Derinleş

Mahallene yeni taşınan bir aile için gerçek bir "Mahalleye Alışma Kılavuzu" hazırla: Bakkal, park, sağlık merkezi gibi önemli yerler, komşuluk gelenekleri ve kullanışlı bilgiler. Kılavuzunu hem bir çocuğun hem de bir yetişkinin ihtiyaçlarını düşünerek düzenle. Yeni gelen birinin kendini yalnız hissetmemesi için mahalle olarak neler yapılabilir?

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

T.K.6.5Konuşmasında uygun tepki verebilme
T.O.6.5Metinde geçen anlamını bilmediği söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilme
T.O.6.6Metnin yüzey anlamını belirleyebilme
T.O.6.8Metnin derin anlamını belirlemeye yönelik basit çıkarımlar yapabilme
T.O.6.12Metindeki unsurları sınıflandırabilme
T.O.6.14Öyküleyici metinlerdeki hikâye unsurlarını belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme
T.O.6.15Bilgilendirici metinlerde metin yapılarından hareketle önemli bilgileri belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme
T.O.6.20Metindeki söz sanatlarını belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme
T.Y.6.21Yazım kuralları ve noktalama işaretlerini uygulayabilme

Bu konuda neler var?

Tüm Yönleriyle Empati: Empati Nedir, Neden Gereklidir, Geliştirilebilir mi?
Elektronik Posta

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Yeni apartmana taşınan Melis'in ailesi kapıyı çalan komşularını karşılıyor. Komşu teyze elindeki tepsiyi uzatıp gülümseyerek "Hoş geldiniz, yeni evinizde mutlu olun!" diyor. Melis, nezaket kurallarına uygun bir karşılık vermek istiyor. Melis'in komşunun "Hoş geldiniz" sözüne vermesi gereken kalıplaşmış karşılık hangisidir?
- A) Güle güle.
- B) Afiyet olsun.
- C) Geçmiş olsun.
- D) Hoş bulduk.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Hoş bulduk.
Türkçede "Hoş geldiniz" sözünün kalıplaşmış karşılığı "Hoş bulduk"tur. "Güle güle" de bir karşılama-uğurlama sözü olduğu için çekici gelebilir; ancak bu söz gidenin arkasından söylenir, gelen kişi kullanmaz.
Kolay
2Ece bir öyküde şu cümleleri okuyor: "Kerem kapıdan girer girmez sırılsıklam şemsiyesini köşeye bıraktı. Ayakkabılarındaki çamuru paspasa silmeye çalıştı." Öyküde havadan hiç söz edilmiyor; Ece yine de o gün dışarıda yağmur yağdığı sonucuna varıyor. Ece'nin bu sonuca ulaşırken kullandığı okuma becerisi hangisidir?
- A) Çıkarım yapma
- B) Ana fikri bulma
- C) Sesli okuma
- D) Özetleme
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Çıkarım yapma
Metinde yağmur doğrudan söylenmemiş; Ece ıslak şemsiye ve çamur gibi ipuçlarını ön bilgisiyle birleştirerek çıkarım yapmıştır. Özetleme çekici olabilir ama özetlemede metinde zaten yazan bilgiler kısaltılır, yeni bir bilgiye ulaşılmaz.
Kolay
3Yeni mahallesindeki ilk gününü günlüğüne yazan Faruk şöyle diyor: "Taşınma kolilerini merdivenlerden çıkarmaktan kollarım bir kilometre uzadı. Akşam olunca da yorgunluktan yatağıma zor ulaştım." Faruk'un "kollarım bir kilometre uzadı" sözünde hangi söz sanatına başvurulmuştur?
- A) Kişileştirme
- B) Abartma
- C) Konuşturma
- D) Benzetme
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Abartma
Kolların bir kilometre uzaması gerçekte olamaz; Faruk yorgunluğunu olduğundan çok büyük göstererek abartma yapmıştır. Benzetme çekici görünebilir ama cümlede kollar başka bir şeye benzetilmemiş, yalnızca durum büyütülmüştür.
Kolay
4Faruk yeni mahallesini anlatan bir mektup yazıyor: "Okula yarın başlıyacaktım. Kendimi biraz yalnız hisediyordum. Sonra kitaptaki haritada mahallemizi buldum. Komşumuzun kızı sevinçimi hemen fark etti." Öğretmeni, mektuptaki bazı kelimelerin yazımını yeniden kontrol etmesini istiyor. Mektupta geçen aşağıdaki kelimelerden hangisinin yazımı doğrudur?
- A) sevinçimi
- B) hisediyordum
- C) başlıyacaktım
- D) kitaptaki
Cevabı göster
Doğru cevap: D) kitaptaki
Sert ünsüzle biten "kitap" kelimesine bulunma eki "-ta" biçiminde gelir, ardından "-ki" eklenir: kitaptaki. "Sevinçimi" söyleyişe yakın olduğu için çekicidir; ancak ç ünlüyle başlayan ek alınca c'ye döner ve doğrusu "sevincimi"dir. Öteki doğru yazımlar "başlayacaktım" ve "hissediyordum"dur.
Kolay
5Hikâyede karşı apartmandaki komşular cam silip perde asmakla uğraşırken Faruk'un babası onlara seslenir. Bir işle uğraşan kişilere söylenen uygun kalıp ifade aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Afiyet olsun.
- B) Güle güle kullanın.
- C) Geçmiş olsun.
- D) Kolay gelsin.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Kolay gelsin.
Çalışan birine “Kolay gelsin.” denir; Faruk'un babası da komşularına böyle seslenmiştir. “Afiyet olsun” yemek yiyene, “Geçmiş olsun” hasta ya da sıkıntı yaşayana söylenir.
Kolay
6Faruk pencereden bakarken karşı apartmandaki komşuların önce perdelerini çıkardığını, sonra ellerinde kovalar ve bezlerle yeniden göründüğünü fark eder. Metne göre komşular ne yapmaktadır?
- A) Evlerini yeni renklere boyamaktadır.
- B) Pencerelerini silip ev temizliği yapmaktadır.
- C) Faruk'un ailesini gizlice izlemektedir.
- D) Taşınmak için eşyalarını toplamaktadır.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Pencerelerini silip ev temizliği yapmaktadır.
Komşular perdeleri çıkarıp kova ve bezlerle cam siler; yani temizlik yapmaktadır. Taşınma ya da boya yapma metinde anlatılmaz.
Kolay
7Öğretmen, abartma sanatının bir durumu olduğundan çok daha büyük ya da küçük gösterdiğini anlattı. Ardından taşınma gününü anlatan cümlelerden abartma bulunanı seçmelerini istedi. Bu cümle aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Kolilerin bazıları çok ağırdı.
- B) Kolileri merdivenlerden tek tek çıkardık.
- C) Taşıdığımız koliler salonu doldurdu.
- D) Taşıdığımız koliler dağlar kadar yığıldı.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Taşıdığımız koliler dağlar kadar yığıldı.
Kolilerin dağlar kadar yığılması gerçekte mümkün olmayan, durumu çok büyüten bir anlatımdır; bu abartmadır. Diğer cümleler durumu olduğu gibi anlatır.
Kolay
8Hikâyenin sonunda Faruk not defterini son kez açar, maddelerin üzerini çizer ve bir cümle yazar. Metne göre Faruk'un defterine yazdığı son cümle aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Perdeleri bayramdan önce yıka.
- B) Alışmak bir günde olmaz.
- C) Komşularını hemen ziyaret et.
- D) Sadece ilk bayramı bekle!
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Sadece ilk bayramı bekle!
Faruk, maddelerin üzerini çizdikten sonra defterine “Sadece ilk bayramı bekle!” yazar. “Alışmak bir günde olmaz” sözü ise yolculuk başında anne ve babasının söylediklerini hatırlatır.
Kolay
9Hikâyenin başında Faruk, yeni evin penceresinden sokağı izlerken geride bıraktığı güzel anıları düşünür. Faruk'un hikâyenin başındaki duygusu aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Öfke
- B) Korku
- C) Kıskançlık
- D) Özlem
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Özlem
Geride kalan anıları düşünmek, Faruk'un eski mahallesini özlediğini gösterir. Metinde öfke ya da korku bildiren bir ipucu yoktur.
Kolay
10Elif bir öyküde, kahramanın ellerinin ve önlüğünün boya lekeleriyle dolu olduğunu okudu. Öyküde kahramanın ne yaptığı söylenmiyordu ama Elif onun resim yaptığını düşündü. Elif'in kullandığı okuma stratejisi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Özetleme
- B) Çıkarım yapma
- C) Başlıktan tahmin etme
- D) Sesli okuma
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Çıkarım yapma
Elif, metindeki ipuçlarını ve ön bilgisini kullanarak doğrudan söylenmeyen bir bilgiye ulaşmıştır; bu çıkarım yapmadır. Özetleme ise metnin önemli noktalarını kısaca aktarmaktır.
Kolay
11Defne, iki sporu karşılaştıran bir metin okuyor. Öğretmeni, benzerlikleri bulmak için metindeki ipucu ifadelere dikkat etmesini söylüyor. Aşağıdaki ifadelerden hangisi benzerlik bildirir?
- A) fakat
- B) oysa
- C) aynı şekilde
- D) buna karşın
Cevabı göster
Doğru cevap: C) aynı şekilde
“Aynı şekilde” iki şeyin benzer yönünü göstermek için kullanılır. “Fakat, oysa, buna karşın” ise farklılık ve zıtlık bildirir.
Kolay
12Hikâyede komşular perde asma yorgunluğundan söz ederken biri şöyle der: “E âdettendir, …” Bu konuşmaya göre bayramla ilgili hangi gelenekten söz edilmektedir?
- A) Bayrama tertemiz perdelerle girilmesi
- B) Bayramda yeni eve taşınılması
- C) Bayram sabahı cam silinmesi
- D) Bayramda perdelerin hiç açılmaması
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Bayrama tertemiz perdelerle girilmesi
Komşulardan biri “bayrama tertemiz perdelerle girilir” diyerek bayram öncesi temizlik geleneğini anlatır. Temizlik bayramdan önce yapılır, bayram sabahı değil.
Kolay
13Bayram sabahı Faruk'un ailesiyle karşılaşan komşu teyze gülümseyerek “Bayramınız kutlu olsun!” diyor. Faruk'un bu söze vermesi gereken en uygun karşılık aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Afiyet olsun, teşekkürler.
- B) Kolay gelsin, teyzeciğim.
- C) Sizin de bayramınız kutlu olsun.
- D) Hoş bulduk, sağ olun.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Sizin de bayramınız kutlu olsun.
Bayram tebrikine aynı dilekle karşılık vermek uygun bir kalıp ifadedir. “Hoş bulduk” “Hoş geldiniz” sözüne, “Kolay gelsin” ise çalışan birine söylenir.
Kolay
14Kapıya gelen komşuların arasından küçük bir çocuk öne çıkar ve merakla Faruk'a bakar. Faruk bu çocuğu görünce şaşırır. Metne göre Faruk'u şaşırtan durum nedir?
- A) Çocuğun Faruk'la aynı okula gidecek olması
- B) Çocuğun eski mahallesindeki arkadaşı Ahmet'e çok benzemesi
- C) Çocuğun Faruk'un kuzeni çıkması
- D) Çocuğun elinde bir tepsi börek taşıması
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Çocuğun eski mahallesindeki arkadaşı Ahmet'e çok benzemesi
Faruk, Ali'nin eski mahallesindeki arkadaşı Ahmet'e ne kadar benzediğini şaşkınlıkla fark eder. Çocuğun kuzen olduğu ya da aynı okula gideceği metinde geçmez.
Kolay
15Hikâye şöyle başlar: “Faruk, elinde kalemi, defterine notlar alırken taşındıkları evin penceresinden sokağı izliyor, geride bıraktığı güzel anıları düşünüyordu.” Bu bölüm hikâyenin hangi bölümüne aittir?
- A) Serim
- B) Düğüm
- C) Çözüm
- D) Sonuç
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Serim
Serimde kahraman, yer ve durum tanıtılır; bu bölümde Faruk ve içinde bulunduğu durum tanıtılmaktadır. Olayların çözüme kavuştuğu bölüm ise bayram sabahının anlatıldığı sondur.
Kolay
16Elif, ses olaylarına bağlı yazım kurallarını çalışıyor. Öğretmeni, aşağıdaki cümlelerden yalnızca birinin yazım bakımından doğru olduğunu söylüyor. Doğru yazılmış cümle hangisidir?
- A) Komşumuz bize simitçiden poğaça aldı.
- B) Annem beni hemen afetti.
- C) Kedi yavaşça ağaçdan indi.
- D) Arkadaşım teklifimi kibarca redetti.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Komşumuz bize simitçiden poğaça aldı.
“Simit” sert “t” ile bittiği için ek “-çi” olur ve “simitçi” doğru yazılmıştır. “Affetti” ve “reddetti” kelimelerinde ünsüz türemesi, “ağaçtan” kelimesinde ise ünsüz benzeşmesi gözetilmelidir.
Kolay
17Hikâyede yolculuk şöyle anlatılır: “Yol boyunca söyledikleri tek şey bundan ibaretti. Ancak dikiz aynasına yansıyan görüntüleri onların da en az Faruk kadar teselliye ihtiyacı olduğunu ele veriyordu.” Bu cümlede “ele vermek” sözü hangi anlamda kullanılmıştır?
- A) Gizli kalan bir durumu belli etmek
- B) Birini suçlu olarak yetkililere bildirmek
- C) Bir eşyayı başkasının eline teslim etmek
- D) Bir işi yarım bırakıp vazgeçmek
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Gizli kalan bir durumu belli etmek
Anne ve baba üzüntülerini sözle söylemez; ancak aynadaki yüz ifadeleri onların da teselliye ihtiyacı olduğunu açığa çıkarır. Burada “ele vermek”, gizli kalan bir durumu belli etmek anlamındadır. Cümlede birini suçlayıp bildirme, bir eşyayı teslim etme ya da işten vazgeçme yoktur.
Kolay
18Hikâyede karşı komşu Faruk'a birden seslenir: “Hoş geldiniz! (…) Koşturmadan soramadık, yardıma ihtiyaç var mı? Baban oralarda mı?” Ardından şu cümleler gelir: “Faruk bu ani sorularla derin düşüncelerinden sıyrıldı. Güçlükle ‘Hoş bulduk.’ diyebildi.” Faruk'un “Hoş bulduk.” sözünü güçlükle söyleyebilmesinin sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Komşuya kızgın olduğu için onunla hiç konuşmak istememesi
- B) Düşüncelere dalmışken beklemediği sorularla karşılaşması
- C) Komşunun söylediklerini hiç duyamamış olması
- D) Kalıp ifadelerin anlamını henüz bilmemesi
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Düşüncelere dalmışken beklemediği sorularla karşılaşması
Faruk derin düşüncelere dalmışken komşunun ani sorularıyla irkilir; bu yüzden cevap vermekte zorlanır. Komşuya kızgın olduğu söylenmez; soruları duyduğu için “Hoş bulduk.” der; bu kalıp ifadeyi doğru kullanması da anlamını bildiğini gösterir.
Orta
19Kantinde, parası olmadığı için kenarda tek başına oturan Mert'i gören Elif, onun üzüntüsünü içinde hissediyor. Hiç düşünmeden yanına gidiyor, simidini ikiye bölüp yarısını Mert'e uzatıyor. Elif'in bu davranışı empatinin hangi türüne örnektir?
- A) Zihin kuramı
- B) Empatik ilgi
- C) Öz düzenleme
- D) Bilişsel empati
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Empatik ilgi
Empatik ilgide kişi karşısındakinin duygusunu hisseder ve ona yardım etmek için harekete geçer; Elif de üzüntüyü hissedip simidini paylaşmıştır. Bilişsel empati çekici olabilir; ancak o, karşıdakinin ne düşündüğünü anlamakla sınırlıdır, yardım davranışını içermez.
Orta
20Taşınma gününü anlatan bir öyküde şu cümleler geçiyor: "Babam, mutfaktaki dolabın kapağını o gün bin kez açıp kapadı. Kapak bir türlü yerine oturmadı, babam da pes etmedi." Anlatıcının "bin kez" ifadesini kullanmasının amacı hangisidir?
- A) Mutfaktaki dolabın çok ağır olduğunu belirtmek
- B) Babanın dolapla çok uğraştığını etkili anlatmak
- C) Kapağın tam olarak kaç kez açıldığını bildirmek
- D) Babanın işi yarıda bıraktığını okura göstermek
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Babanın dolapla çok uğraştığını etkili anlatmak
"Bin kez" gerçek bir sayı değildir; anlatıcı babasının uğraşını abartarak daha etkili ve canlı anlatmıştır. Kapağın kaç kez açıldığını bildirmek çekici görünebilir; ancak abartmalı sayılar ölçü vermek için değil, duyguyu güçlendirmek için kullanılır.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.