7. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi · Peygamber Olarak Hz. Muhammed

Hz. Muhammed’in (sav) Daveti: Medine Dönemi

ensar
muhacir
Medine Sözleşmesi
Mescid-i Nebevi
Hudeybiye Antlaşması
Mekke'nin Fethi
Veda Hutbesi

Hz. Muhammed Medine döneminde neler yaptı?

Hz. Muhammed’in Medine dönemi, Hicret’ten sonra Medine’nin İslam’ın yayıldığı ve toplumun yeniden düzenlendiği merkez hâline geldiği dönemdir. İlk olarak ensar ile muhacir arasında muahat denen kardeşlik kurulmuş, kabilecilik yerine din kardeşliği öne çıkmıştır. Medine Sözleşmesi ile Müslümanlar, Yahudiler ve diğer gruplar arasında herkesin hakkını güvenceye alan yazılı bir anlaşma yapılmıştır. İbadet, eğitim, yönetim ve yargı merkezi olan Mescid-i Nebevi inşa edilmiş, yanındaki Suffe’de ilim öğrenen sahabiler kalmıştır. Mekkeli müşriklerle Bedir (624), Uhud (625) ve Hendek (627) savaşları yapılmıştır. 628’deki Hudeybiye Antlaşması İslam’ın hızla yayılmasını sağlamış, antlaşma bozulunca 630’da Mekke fethedilmiş ve Hz. Peygamber eski düşmanlarını affetmiş, Kâbe de putlardan temizlenmiştir. Uhud’da bazı okçuların yerini terk etmesi ise savaşın seyrini değiştirmiştir. Veda Haccı’nda okunan Veda Hutbesi’nde kardeşlik ve kul hakkı gibi evrensel mesajlar verilmiştir.

Hz. Muhammed’in (sav) Daveti: Medine Dönemi: konu anlatımı ve özeti

Hicret'ten sonra Medine, İslam'ın yayıldığı ve toplumun yeniden düzenlendiği merkez oldu. Bu konu, Hz. Peygamber'in Medine'de yaptığı düzenlemeleri ve bu dönemin önemli olaylarını anlatıyor.

Ensar (Medineli yardımcılar) ile muhacir (Mekke'den göç edenler) arasında muahat denen kardeşlik kuruldu; kabilecilik yerine din kardeşliği öne çıktı.
Medine Sözleşmesi ile şehirdeki Müslümanlar, Yahudiler ve diğer gruplar arasında herkesin hakkını güvenceye alan yazılı bir anlaşma yapıldı.
Mescid-i Nebevi inşa edildi. Burası ibadet, eğitim, yönetim ve yargı merkeziydi; yanındaki Suffe'de ilim öğrenen sahabiler kaldı.
Mekkeli müşriklerle Bedir (624), Uhud (625) ve Hendek (627) savaşları yapıldı.
628'deki Hudeybiye Antlaşması başta aleyhte görünse de İslam'ın hızla yayılmasını sağladı. Ardından devlet yöneticilerine davet mektupları gönderildi.
Antlaşma bozulunca 630'da Mekke fethedildi; Hz. Peygamber eski düşmanlarını affetti ve Kâbe putlardan temizlendi.
Veda Haccı'nda okunan Veda Hutbesi'nde kardeşlik ve kul hakkı gibi evrensel mesajlar verildi.

Unutma: Uhud'da bazı okçuların talimatı dinlemeyip yerini terk etmesi savaşın seyrini değiştirmiştir; bu, sorumluluğa sadık kalmanın önemini gösterir.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Medine dönemini iki başlıkta toplayabilirsin: toplumu düzenleme ve dış ilişkiler.

Toplumu düzenleme: Muahat ile ensar ve muhacir kardeş yapıldı. Medine Sözleşmesi ile şehirdeki farklı grupların hakları güvenceye alındı. Mescid-i Nebevi ibadet, eğitim ve yönetim merkezi oldu.
Dış ilişkiler: Bedir (624), Uhud (625) ve Hendek (627) savaşları; Hudeybiye Antlaşması (628); Mekke'nin fethi (630).

Günlük hayattan: Yeni taşınan bir aileye komşuların yardım etmesi, ensarın muhacirlere kucak açmasını hatırlatır.

Sık yapılan hata: "Hudeybiye Antlaşması Müslümanların aleyhine sonuçlandı." Doğrusu: Antlaşma başta aleyhte görünse de barış ortamı sayesinde İslam hızla yayıldı; bu yüzden önemli bir kazanım sayılır.

Derinleş

Medine Sözleşmesi, farklı inanç ve gruplardan insanların bir arada yaşaması için yazılı kurallar koymuştur. Sınıfın için, farklı fikirlerdeki öğrencilerin haklarını koruyan beş maddelik bir "sınıf sözleşmesi" taslağı hazırla. Kuralları yazarken herkesin söz hakkı olmasını nasıl sağladın? Sözleşmeye uyulmadığında ne olacağını da düşünerek taslağını arkadaşlarınla tartış.

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

DKAB.7.4.3Hz. Muhammed’in (sav) Medine Dönemi konusunu yapılandırabilme
- a) Hz. Muhammed’in (sav) Medine’de yaşadıklarını inceleyerek çıkarımda bulunur.
- b) Hz. Muhammed’in (sav) Medine hayatı hakkında yaptığı çıkarımları ifade eder.

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Hicret'ten sonra Medine'de Müslümanlar, Yahudi kabileleri ve müşrik Araplar bir arada yaşıyordu. Hz. Peygamber, şehrin dışarıdan saldırıya uğraması hâlinde herkesin birlikte savunma yapacağını ve herkesin kendi inancında serbest olacağını yazılı olarak kayda geçirdi. Sözü edilen belge aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Medine Sözleşmesi
- B) Hudeybiye Antlaşması
- C) İkinci Akabe Biati
- D) Veda Hutbesi
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Medine Sözleşmesi
Medine'deki bütün topluluklar arasındaki ilişkileri ve ortak savunmayı yazılı hâle getiren belge Medine Sözleşmesi'dir. Hudeybiye de yazılı bir antlaşmadır, ancak Medine'deki topluluklarla değil, Mekkeli müşriklerle yapılmıştır.
Kolay
2Hicret'ten sonra Mekke'den Medine'ye göç eden bir Müslüman, yanında neredeyse hiçbir eşya getirememişti. Medineli bir Müslüman ona evini açtı, hurmalığının gelirini paylaştı ve iş kurmasına yardım etti. Benzer yardımlar şehirde pek çok göçmen için yapıldı. Göçmenlere bu şekilde kucak açan Medineli Müslümanlara ne ad verilir?
- A) Muhacir
- B) Ashabısuffe
- C) Ensar
- D) Havari
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Ensar
Mekke'den gelen göçmenlere yardım eden Medineli Müslümanlara ensar denir. Muhacir ise göç edenlerin adıdır; yardım eden ile yardım alan tarafı karıştıran biri bu şıkkı seçebilir.
Kolay
3627 yılında Mekkeli müşrikler ve müttefikleri büyük bir orduyla Medine'ye yürüdü. Hz. Peygamber, ne yapılacağını sahabesiyle istişare etti. İran kökenli bir sahabi, kendi ülkesinde bilinen bir savunma yöntemini önerdi ve şehrin açık tarafına derin bir hendek kazıldı. Bu öneriyi yapan sahabi kimdir?
- A) Ebu Eyyüb Ensari
- B) Selman Farisi
- C) Musab bin Umeyr
- D) Abdurrahman bin Avf
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Selman Farisi
Hendek kazılmasını öneren, İran kökenli sahabi Selman Farisi'dir; Hz. Peygamber bu öneriyi istişare sonucunda kabul etmiştir. Ebu Eyyüb Ensari ise Hz. Peygamber'i Medine'ye geldiğinde evinde misafir eden sahabidir.
Kolay
4Kureyş'in Hudeybiye Antlaşması'nın şartlarını bozması üzerine Hz. Peygamber on bin kişilik bir orduyla Mekke'ye yürüdü. Şehir ciddi bir direnişle karşılaşılmadan alındı ve Kâbe putlardan temizlendi. Bu olay hangi yılda gerçekleşmiştir?
- A) 624
- B) 627
- C) 628
- D) 630
Cevabı göster
Doğru cevap: D) 630
Mekke 630 yılında fethedilmiştir. 628, Hudeybiye Antlaşması'nın imzalandığı yıldır; antlaşma ile fetih arasında geçen süreyi atlayan biri bu şıkkı seçebilir.
Kolay
5Ders kitabındaki bir kavram kartının arka yüzünde şu tanım yazıyor: “Mekke'den Medine'ye hicret eden Müslümanlar.” Bu kartın ön yüzüne hangi kavram yazılmalıdır?
- A) Ensar
- B) Ehlisuffe
- C) Sahabe
- D) Muhacir
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Muhacir
Mekke'den Medine'ye hicret eden Müslümanlara muhacir denir. Ensar ise muhacirlere yardım eden Medineli Müslümanlardır.
Kolay
6İstanbul'daki Eyüpsultan Camii'nin bahçesinde, Hicret'ten sonra Hz. Peygamber'i Medine'de evinde misafir eden sahabinin kabri bulunur. Bu sahabi kimdir?
- A) Ebu Eyyüb Ensari
- B) Selman Farisi
- C) Abdurrahman bin Avf
- D) Sad bin Rebi
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Ebu Eyyüb Ensari
Hz. Peygamber, mescidin inşası bitene kadar Ebu Eyyüb Ensari'nin evinde kalmıştır; onun kabri Eyüpsultan'dadır. Selman Farisi ise Hendek Savaşı'nda hendek kazılmasını öneren sahabidir.
Kolay
7Hz. Peygamber'in kardeşlik ve kul hakkı gibi evrensel mesajlar verdiği hutbe, bir ibadet sırasında okunmuştur. Bu hutbe ve okunduğu ibadet hangi seçenekte doğru verilmiştir?
- A) Veda Hutbesi, Veda Haccı
- B) Veda Hutbesi, Ramazan orucu
- C) İlk cuma hutbesi, Veda Haccı
- D) Bayram hutbesi, Bedir dönüşü
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Veda Hutbesi, Veda Haccı
Kardeşlik ve kul hakkı gibi evrensel mesajlar Veda Haccı'nda okunan Veda Hutbesi'nde verilmiştir. İlk cuma hutbesi ise Hicret sırasında Ranuna Vadisi'nde okunmuştur.
Kolay
8628 yılında yapılan Hudeybiye Antlaşması'ndan sonra Hz. Peygamber, İslam'ı daha geniş kitlelere duyurmak için bir adım attı. Ders kitabına göre bu adım aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Habeşistan'a ikinci bir göç kafilesi göndermesi
- B) Devlet yöneticilerine davet mektupları göndermesi
- C) Medine'nin çevresine hendekler kazdırması
- D) Mescid-i Nebevi'nin temelini atması
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Devlet yöneticilerine davet mektupları göndermesi
Hudeybiye'den sonra devlet yöneticilerine İslam'a davet mektupları gönderilmiştir. Hendek kazılması ise 627'deki Hendek Savaşı'nda yapılmıştır.
Kolay
9Mescid-i Nebevi'nin yapımı yedi ay sürdü. Ders kitabına göre Hz. Peygamber mescidin inşasında nasıl bir tutum sergilemiştir?
- A) İnşaatı yalnızca uzaktan izlemiştir.
- B) İnşaatın bitmesini Mekke'de beklemiştir.
- C) İnşaatta bizzat kendisi de çalışmıştır.
- D) İnşaat için ücretli işçiler getirtmiştir.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) İnşaatta bizzat kendisi de çalışmıştır.
Ders kitabına göre Hz. Peygamber mescidin inşasında bizzat çalışmıştır. Diğer seçenekler kitaptaki bilgiyle çelişir.
Kolay
10Hz. Peygamber'in yaptığı düzenlemeler Yesrib'i bir şehir hâline getirdiği için buraya “Medinetü'r-Resul” de denmiştir. Bu ismin anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Peygamber şehri
- B) Hurma şehri
- C) Göçmenler yurdu
- D) Kardeşlik yurdu
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Peygamber şehri
Medinetü'r-Resul “Peygamber şehri” anlamına gelir. Şehir zamanla kısaca Medine adıyla anılmıştır.
Kolay
11Hz. Peygamber Medine'de Kur'an ayetlerini tebliğ etmeyi, dini yaşayarak öğretmeyi ve müminlerin sayısını artırmayı amaçlamıştı. Aşağıdakilerden hangisi bu hedefler arasında yer almaz?
- A) Kur'an ayetlerini insanlara tebliğ etmek
- B) Mekke'de bırakılan malları geri almak
- C) Dini yaşayarak öğretmek
- D) Müminlerin sayısını artırmak
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Mekke'de bırakılan malları geri almak
Ders kitabında Hz. Peygamber'in hedefleri tebliğ, dini yaşayarak öğretme ve mümin sayısını artırma olarak verilir. Malları geri almak bu hedefler arasında sayılmaz.
Kolay
12Mescid-i Nebevi, Hz. Peygamber'in devesinin ilk çöktüğü yere yapıldı. Arazi iki yetim kardeşe aitti ve onlar burayı bağışlamak istedi; ancak Hz. Peygamber kabul etmedi. Arsanın değeri kim tarafından ödenmiştir?
- A) Hz. Ali
- B) Ebu Eyyüb Ensari
- C) Hz. Ebu Bekir
- D) Sad bin Rebi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Hz. Ebu Bekir
Ders kitabına göre arsanın değeri Hz. Ebu Bekir tarafından ödenmiştir. Ebu Eyyüb Ensari ise Hz. Peygamber'e evinde misafir olarak ev sahipliği yapan sahabidir.
Kolay
13627 yılında Mekkeli müşrikler bazı Arap kabileleriyle birlikte 10.000-12.000 kişilik bir orduyla Medine'ye yürüdü. Ders kitabına göre bu ordunun kumandanı kimdir?
- A) Ebu Cehil
- B) Ebu Süfyan
- C) Ebu Talib
- D) Necaşi
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Ebu Süfyan
Hendek Savaşı'nda müşrik ordusunun kumandanı Ebu Süfyan'dı. Ebu Cehil ise Bedir Savaşı'nda müşriklere kumanda etmiş ve orada öldürülmüştü.
Kolay
14Müşrikler, hicret eden Müslümanların Mekke'de bıraktığı mallarla ticaret kervanları düzenliyordu. Hz. Peygamber, Ebu Süfyan'ın idaresindeki bir kervana baskın düzenlemek için harekete geçti; kervan kurtulsa da Kureyşliler savaşmak için yola çıktı. Bu süreç sonunda yapılan savaş hangisidir?
- A) Uhud Savaşı
- B) Hendek Savaşı
- C) Bedir Savaşı
- D) Mekke'nin Fethi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Bedir Savaşı
Ebu Süfyan'ın kervanıyla başlayan süreç 624 yılındaki Bedir Savaşı'yla sonuçlanmıştır. Uhud Savaşı ise Bedir'in intikamını almak için yapılmıştır.
Kolay
15625 yılında yapılan Uhud Savaşı'nda Hz. Peygamber yaralandı ve yetmiş Müslüman şehit oldu. Bu savaşta şehit olanlar arasında Hz. Peygamber'in amcası da vardı. Uhud'da şehit olan bu amcası kimdir?
- A) Hz. Hamza
- B) Ebu Talib
- C) Hz. Abbas
- D) Ebu Leheb
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Hz. Hamza
Uhud Savaşı'nda başta Hz. Peygamber'in amcası Hz. Hamza olmak üzere yetmiş Müslüman şehit olmuştur. Ebu Talib ise Hicret'ten önce, Hüzün Yılı'nda vefat etmiştir.
Kolay
16Hz. Peygamber Medine'ye geldiğinde şehirde yıllardır birbiriyle düşman olan iki Arap kabilesi vardı. Hz. Peygamber onları barıştırarak bu düşmanlığı sona erdirdi. Bu iki kabile hangileridir?
- A) Kureyş ve Hazrec
- B) Evs ve Hazrec
- C) Benî Nadir ve Benî Kaynuka
- D) Evs ve Kureyş
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Evs ve Hazrec
Medine'deki iki Arap kabilesi Evs ve Hazrec'tir; Hz. Peygamber onları barıştırmıştır. Benî Nadir ve Benî Kaynuka ise şehirdeki Yahudi kabileleridir.
Kolay
17Veda Hutbesi'ni anlatan bir metinde, Hz. Peygamber'in müminlere bıraktığı emanetler anlatılırken "Ehlibeyt" kavramı geçiyor. Zehra bu kavramın anlamını ders kitabındaki bilgi kutusundan araştırıyor. Zehra'nın bulacağı açıklama aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Peygamber şehri demektir; Medine'nin Hicret'ten sonraki bir diğer adıdır.
- B) Ev halkı demektir; Hz. Peygamber'in ailesi ve soyunu ifade eder.
- C) Suffe'de kalarak ilim öğrenen sahabileri ifade eder.
- D) Mekke'den Medine'ye hicret eden Müslümanları ifade eder.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Ev halkı demektir; Hz. Peygamber'in ailesi ve soyunu ifade eder.
Ders kitabındaki bilgi kutusuna göre Ehlibeyt "ev halkı" anlamına gelir ve Hz. Peygamber'in ailesi ile soyunu ifade eder. "Peygamber şehri" Medinetü'r-Resul'ün anlamıdır; Suffe'de kalanlara Ashabısuffe, hicret eden Müslümanlara ise muhacir denir.
Kolay
18Bir köyde bir gencin yaptığı hata yüzünden bazı kişiler, hiçbir suçu olmayan kardeşini de cezalandırmak istiyor. Köyün yaşlılarından biri, Hz. Peygamber'in Veda Hutbesi'nde verdiği evrensel mesajlardan birini hatırlatarak buna karşı çıkıyor. Yaşlı kişinin hatırlattığı mesaj aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Namaz, oruç, hac ve zekât ibadetleri yerine getirilmelidir.
- B) Kadın haklarına önem verilmelidir.
- C) Emanete ihanet edilmemelidir.
- D) Hiç kimse başkalarının suçuyla suçlanamaz.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Hiç kimse başkalarının suçuyla suçlanamaz.
Kardeşin, başkasının hatası yüzünden cezalandırılmak istenmesi, Veda Hutbesi'ndeki "Hiç kimse başkalarının suçuyla suçlanamaz." mesajına aykırıdır. İbadetlerin yerine getirilmesi, kadın haklarına önem verilmesi ve emanete ihanet edilmemesi de hutbedeki mesajlardandır; ancak başkasının suçuyla cezalandırılma durumunu doğrudan karşılamaz.
Orta
19625 yılındaki Uhud Savaşı'nda Hz. Peygamber, okçuları ordunun arkasındaki bir tepeye yerleştirdi ve ne olursa olsun yerlerinden ayrılmamalarını istedi. Savaşın başında Müslümanlar üstünlük sağladı. Ancak bir süre sonra müşrik süvarileri arkadan saldırınca savaşın seyri değişti. Müslümanların zor duruma düşmesinin sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Müslümanların şehrin etrafına hendekler kazmış olması
- B) Ebu Süfyan'ın kervanının sahil yolunu izleyerek kurtulması
- C) Hz. Osman'ın öldürüldüğü haberinin orduya yayılması
- D) Tepeye yerleştirilen okçuların bir kısmının yerini terk etmesi
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Tepeye yerleştirilen okçuların bir kısmının yerini terk etmesi
Okçulardan bazıları savaşın kazanıldığını düşünüp talimata uymayınca tepe boş kalmış, müşrik süvarileri arkadan saldırmıştır. Hendek kazılması ise Uhud'da değil, 627'deki Hendek Savaşı'nda uygulanan bir savunma yöntemidir.
Orta
20Selin, Mescid-i Nebevi'nin Medine'deki işlevlerini anlatan bir afiş hazırlıyor. Afişe ibadetin yanı sıra eğitim, yönetim, sağlık ve yardımlaşma ile ilgili örnekler ekliyor. Ancak afişi kontrol ederken örneklerden birinin Medine'deki mescide değil, Mekke'deki başka bir yere ait olduğunu fark ediyor. Selin'in afişten çıkarması gereken örnek aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Adli davaların görülüp karara bağlanması
- B) Kabile reisleri ve elçilerin ağırlanması
- C) Kureyş ileri gelenlerinin toplanıp karar alması
- D) Savaşta yaralananların tedavi edilmesi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Kureyş ileri gelenlerinin toplanıp karar alması
Mescid-i Nebevi ibadet, eğitim, sağlık, adalet ve yönetim merkeziydi. Kureyş ileri gelenlerinin toplanıp karar aldığı yer ise Mekke'deki Darünnedve'dir. Elçilerin ağırlanması ibadetle ilgisiz göründüğü için çıkarılması gerektiği sanılabilir, ancak mescit bir yönetim merkezi olarak elçileri de ağırlamıştır.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.