8. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi · Zekât ve Sadaka

Bir Peygamber Tanıyorum: Hz. Şuayb (as)

Hz. Şuayb
Medyen
ölçü ve tartı
dürüstlük
kul hakkı
tevhit

Hz. Şuayb Medyen halkına neyi öğütledi?

Hz. Şuayb, Kuzeybatı Arabistan'da ticaret yolları üzerinde kurulmuş Medyen şehrinin halkına gönderilen bir peygamberdir. Medyen halkı tevhit inancından uzaklaşıp başka ilahlar edinmişti ve bu sapma ahlaklarına da yansımıştı. Halk ticarette yalan ve hileye başvuruyor, ölçü ve tartıda eksik yaparak insanların hakkını yiyordu. Hz. Şuayb onları yalnızca Allah'a kulluk etmeye, ölçü ve tartıyı adaletle tam yapmaya ve yeryüzünde bozgunculuk yapmamaya çağırdı. Kavminin ileri gelenleri onu dinlemedi, onunla alay etti ve yurdundan çıkarmakla tehdit etti. Hz. Şuayb sabırla davetini sürdürdü; sonunda inkârda ve haksızlıkta direnenler helak oldu, iman edenler kurtuldu. Kıssa, ekonomik hayatta dürüstlüğün ve kul hakkına saygının imanla bağlantılı olduğunu gösterir. Ölçüde ve tartıda hile yapmak kul hakkı yemektir; alışverişte dürüstlük imanın gereğidir.

Bir Peygamber Tanıyorum: Hz. Şuayb (as): konu anlatımı ve özeti

Hz. Şuayb, ticaretle geçinen Medyen halkına gönderilmiş bir peygamberdir. Bu konu, onun davetini ve özellikle ticarette dürüstlük konusundaki öğütlerini anlatıyor.

Medyen, Kuzeybatı Arabistan'da, ticaret yolları üzerinde kurulmuş önemli bir şehirdi.
Medyen halkı tevhit inancından uzaklaşmış, başka ilahlar edinmişti. Bu sapma ahlaklarına da yansımıştı.
Halk ticarette yalan ve hileye başvuruyor, ölçü ve tartıda eksik yaparak insanların hakkını yiyordu.
Hz. Şuayb onları yalnızca Allah'a kulluk etmeye, ölçü ve tartıyı adaletle tam yapmaya ve yeryüzünde bozgunculuk yapmamaya çağırdı.
Kavminin ileri gelenleri onu dinlemedi, alay etti ve onu yurdundan çıkarmakla tehdit etti.
Hz. Şuayb sabırla davetini sürdürdü. Sonunda inkârda ve haksızlıkta direnenler helak oldu, iman edenler kurtuldu.
Kıssa, ekonomik hayatta dürüstlüğün ve kul hakkına saygının imanla bağlantılı olduğunu gösterir.

Unutma: Ölçüde ve tartıda hile yapmak kul hakkı yemektir; alışverişte dürüstlük imanın bir gereğidir.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Hz. Şuayb'ın kıssasını bir pazar yeri üzerinden düşünebilirsin:

Medyen, ticaret yolları üzerinde kurulmuş zengin bir şehirdi.
Halk tek Allah inancından uzaklaşmıştı; bu, ahlaklarına da yansımıştı.
Satıcılar teraziyi eksik tartıyor, ölçüde hile yapıyordu.
Hz. Şuayb onları Allah'a kulluğa, ölçüyü ve tartıyı tam yapmaya çağırdı.
Uyarıyı dinlemeyenler helak oldu, inananlar kurtuldu.

Günlük hayattan: Bir manavın kilosunu 1 kg diye sattığı domatesi 900 g tartması, her müşteriden küçük ama gerçek bir hak almaktır.

Sık yapılan hata: "Az miktarda hile önemli değildir." Doğrusu: Hile küçük de olsa kul hakkıdır. Hz. Şuayb'ın kıssası, alışverişteki dürüstlüğün imanla doğrudan bağlantılı olduğunu gösterir.

Derinleş

Bugün tüketicileri ölçü ve tartı hilesine karşı koruyan uygulamaları araştır (terazilerin damgalanması, etiket ve gramaj zorunluluğu, tüketici hakem heyetleri gibi). Bir markette ürün etiketlerini incele ve birim fiyatı (1 kg ya da 1 L başına) en uygun olan ürünü hesapla. Hilenin yalnızca bir kişiye değil bütün topluma verdiği zararı tartış.

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

DKAB.8.3.2Dinin sosyal hayattaki işlevini yapılandırabilme
- a) Dinin sosyal hayattaki işlevini inceleyerek nedensel ilişkiler ortaya koyar.

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Pazarda alışveriş yapan Ece, bir satıcının terazinin ayarıyla oynayarak müşterilere eksik ürün verdiğini fark ediyor ve durumu zabıtaya bildiriyor. Akşam, kavmini tam olarak bu tür bir davranışa karşı uyaran bir peygamberin kıssasını okuyor. Ece'nin akşam okuduğu kıssa hangi peygambere aittir?
- A) Hz. Musa
- B) Hz. Şuayb
- C) Hz. Yusuf
- D) Hz. Harun
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Hz. Şuayb
Kavmini ölçü ve tartıda hile yapmamaları konusunda uyaran peygamber Hz. Şuayb'dır. Hz. Yusuf da Mısır'da erzak dağıtımıyla görevlendirildiği için ölçüyle ilişkilendirilebilir; ancak kavmini tartıda hileye karşı uyaran peygamber o değildir.
Kolay
2Hz. Şuayb, kavmine öğüt verirken sözlerini açık, etkileyici ve ikna edici biçimde dile getirirdi. Bu nedenle İslam geleneğinde ona, peygamberler arasındaki bu özelliğini anlatan bir unvan verilmiştir. Hz. Şuayb'ın bu özelliğinden dolayı anıldığı unvan hangisidir?
- A) Halîlullah
- B) Kelîmullah
- C) Hatîbü'l-enbiyâ
- D) Hâtemü'l-enbiyâ
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Hatîbü'l-enbiyâ
Güzel ve etkili konuşması nedeniyle Hz. Şuayb'a “peygamberlerin hatibi” anlamında Hatîbü'l-enbiyâ denir. Kelîmullah da konuşmayla ilgili bir unvandır; ancak “Allah'ın kendisiyle konuştuğu kişi” anlamına gelir ve Hz. Musa'ya aittir.
Kolay
3Hz. Şuayb'ın gönderildiği şehir, Akabe Körfezi yakınlarında, kervanların uğradığı önemli ticaret yolları üzerindeydi. Bu şehrin halkı Allah'a ortak koşuyor, alışverişte de ölçü ve tartıyı eksik yapıyordu. Hz. Şuayb'ın peygamber olarak gönderildiği toplum aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Medyen halkı
- B) Mısır halkı
- C) Âd kavmi
- D) Semud kavmi
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Medyen halkı
Hz. Şuayb, ticaret yolları üzerindeki Medyen şehrinin halkına gönderilmiştir. Mısır halkı, Hz. Musa'nın Medyen'e gelmeden önce yaşadığı yer olduğu için karıştırılabilir; ancak Hz. Şuayb'ın kavmi Medyenlilerdir.
Kolay
4Kur'an-ı Kerim'de Hz. Şuayb'ın kavmini uyarırken en çok ölçü ve tartıyı tam yapmak, insanların mallarını eksiltmemek üzerinde durduğu anlatılır. Bu uyarıların içeriği, Medyen halkının günlük hayatı hakkında da ipucu verir. Bu uyarılardan hareketle Medyen halkının temel uğraşı hakkında hangi tahmin yapılabilir?
- A) Halkın çoğu balıkçılıkla geçiniyordu.
- B) Halkın çoğu madencilikle geçiniyordu.
- C) Halkın çoğu askerlikle geçiniyordu.
- D) Halkın çoğu alım satımla geçiniyordu.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Halkın çoğu alım satımla geçiniyordu.
Ölçü, tartı ve malları eksiltmeme uyarıları alışverişle ilgilidir; Medyen halkı ticaretle geçiniyordu. Balıkçılıkta da tartı kullanılabilir; ancak uyarılar alıcı ile satıcı arasındaki hileye yöneliktir ve Medyen bir ticaret şehridir.
Kolay
5Hz. Şuayb kavmine “… Ey kavmim, yalnız Allah'a kulluk edin çünkü sizin O'ndan başka tanrınız yoktur…” (Araf suresi, 85. ayet) diye seslenmiştir. Bu çağrı aşağıdaki inançlardan hangisine davettir?
- A) Ahiret
- B) Kader
- C) Tevhit
- D) Melekler
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Tevhit
Yalnız Allah'a kulluk etmeye ve O'ndan başka ilah olmadığına inanmaya çağırmak tevhide davettir. Ahiret ve kader de iman esaslarındandır ama bu ayette Allah'ın birliği vurgulanır.
Kolay
6Hz. Şuayb kavmine “… Ben sadece gücümün yettiği kadar ıslah etmek istiyorum…” (Hud suresi, 88. ayet) demiştir. Bu cümledeki “ıslah etmek” ifadesinin anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Cezalandırmak
- B) Düzeltmek, iyileştirmek
- C) Zenginleştirmek
- D) Yönetmek
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Düzeltmek, iyileştirmek
Islah etmek, bozulan bir şeyi düzeltmek ve iyileştirmek demektir. Hz. Şuayb, kavminin bozulan inanç ve davranışlarını düzeltmek istemiştir.
Kolay
7Ders kitabına göre Medyen halkı, daha önce bir peygamberin getirdiği tevhit inancından uzaklaşmış ve başka ilahlar edinmeye başlamıştı. Bu tevhit inancını getiren peygamber aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Hz. Musa
- B) Hz. Nuh
- C) Hz. Salih
- D) Hz. İbrahim
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Hz. İbrahim
Ders kitabına göre Medyen halkı, Hz. İbrahim'in getirdiği tevhit inancından uzaklaşmıştı. Hz. Nuh ve Hz. Salih'in kavimleri ise Hz. Şuayb'ın ibret olarak hatırlattığı kavimlerdendir.
Kolay
8Hz. Şuayb kavmine Allah'ın nimetlerini hatırlatırken “… Unutmayın ki vaktiyle sizin sayınız pek azdı, sonra Allah sizi çoğalttı…” (Araf suresi, 86. ayet) demiştir. Bu ayette hatırlatılan nimet aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Zenginliklerinin artırılması
- B) Sayılarının çoğaltılması
- C) Yağmurun bol yağdırılması
- D) Düşmanlarından korunmaları
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Sayılarının çoğaltılması
Ayette Hz. Şuayb, kavminin sayısının önceden az olduğunu ve Allah'ın onları çoğalttığını hatırlatır. Diğer seçeneklerdeki nimetler bu ayette anılmaz.
Kolay
9“Emrimiz geldiğinde Şuayb'ı ve onunla birlikte iman edenleri tarafımızdan bir rahmetle kurtardık…” (Hud suresi, 94. ayet) Bu ayete göre kurtulanlar kimlerdir?
- A) Medyen'in bütün halkı
- B) Hz. Şuayb ve onunla birlikte iman edenler
- C) Yalnız Medyen'in ileri gelenleri
- D) Yalnız ticaretle uğraşanlar
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Hz. Şuayb ve onunla birlikte iman edenler
Ayette Allah'ın, Hz. Şuayb'ı ve onunla birlikte iman edenleri rahmetiyle kurtardığı bildirilir. İnkârda ve zulümde direnenler ise kurtulamamıştır.
Kolay
10Ders kitabına göre Yüce Allah, Hz. Âdem'den Hz. Muhammed'e kadar birçok peygamber göndermiştir. Ders kitabında belirtilen bu peygamberlerin gönderilme amacı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) İnsanlara ticaret yapmayı öğretmek
- B) Yeni şehirler kurup yönetmek
- C) İnsanları hakka ve adalete davet etmek
- D) Kavimleri birbirine karşı savaştırmak
Cevabı göster
Doğru cevap: C) İnsanları hakka ve adalete davet etmek
Ders kitabına göre peygamberler insanları hakka ve adalete davet etmek için gönderilmiştir. Hz. Şuayb da kavmini tevhide ve adaletli davranmaya çağırmıştır.
Kolay
11Hz. Şuayb kavmini uyarırken “… Yeryüzünde bozgunculuk yaparak karışıklık çıkarmayın.” (Hud suresi, 85. ayet) demiştir. Bu uyarı öncelikle neyi yasaklar?
- A) Toplumun düzenini ve huzurunu bozan davranışları
- B) İnsanların yeni yerlere göç etmesini
- C) Tarlaların ekilip biçilmesini
- D) Şehirlere yeni binalar yapılmasını
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Toplumun düzenini ve huzurunu bozan davranışları
Bozgunculuk, toplumdaki düzeni ve huzuru bozan, karışıklık çıkaran davranışlardır. Hz. Şuayb'ın kavmi yalan ve hileyle toplumsal hayatı bozuyordu.
Kolay
12Hz. Şuayb, kavmini uyarırken onlara geçmişte yaşamış bazı kavimlerin başına gelenleri hatırlatmıştır (Hud suresi, 89. ayet). Bu kavimler aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
- A) Musa, İsa, Yusuf ve Davut kavimleri
- B) Yalnız Firavun ve ordusu
- C) Nuh, Hud, Salih ve Lut kavimleri
- D) Yalnız İbrahim'in kavmi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Nuh, Hud, Salih ve Lut kavimleri
Hz. Şuayb, kavmine Nuh, Hud ve Salih kavimlerinin başına gelenleri hatırlatmış, Lut kavminin de onlardan uzak olmadığını söylemiştir. Diğer seçeneklerdeki adlar bu ayette geçmez.
Kolay
13Hz. Şuayb kıssası, Medyen halkının yaşantısı ve Hz. Şuayb'ın uyarıları üzerinden önemli bir ahlaki değeri öne çıkarır. Bu kıssanın en çok vurguladığı değer aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Savaşta cesaret
- B) Ticarette dürüstlük
- C) Yolculukta sabır
- D) Bilim öğrenmek
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Ticarette dürüstlük
Kıssa, ölçü ve tartıda hile yapan Medyen halkı üzerinden ekonomik hayatta dürüstlüğün ve kul hakkına saygının önemini gösterir. Diğer değerler önemli olsa da bu kıssanın ana vurgusu değildir.
Kolay
14Kur'an'da Medyen halkının sonu anlatılırken “… İşte bakın, Medyen de …… gibi yok olup gitti.” (Hud suresi, 95. ayet) buyrulur. Ayette Medyen halkı hangi kavme benzetilmiştir?
- A) Ad
- B) Semud
- C) Lut kavmi
- D) İsrailoğulları
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Semud
Ayette Medyen halkının Semud kavmi gibi yok olup gittiği bildirilir. İsrailoğulları ise Hz. Musa'nın kavmidir.
Kolay
15Medyen halkı Hz. Şuayb'ın davetine karşı çıktı ve kurdukları hile düzenini sürdürmek istedi. Ders kitabına göre Medyen halkı bu amaçla Hz. Şuayb'ı neyle suçladı?
- A) Yalancılıkla
- B) Cimrilikle
- C) Tembellikle
- D) Hırsızlıkla
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Yalancılıkla
Ders kitabına göre Medyen halkı, hile düzenini sürdürmek için Hz. Şuayb'ı yalancılıkla suçlamıştır. Asıl hile yapan ve insanların hakkını eksilten ise kendileriydi.
Kolay
16Hz. Şuayb kavmine “… Rabbinizden bağışlanma dileyin, sonra O'na tövbe edin…” (Hud suresi, 90. ayet) demiştir. Bu sözle Hz. Şuayb kavmini neye çağırmıştır?
- A) Ticareti tamamen bırakmaya
- B) Yurtlarını terk etmeye
- C) Başka bir peygamber beklemeye
- D) Hatalarından dönüp Allah'a yönelmeye
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Hatalarından dönüp Allah'a yönelmeye
Bağışlanma dilemek ve tövbe etmek, hatalardan dönüp Allah'a yönelmek demektir. Hz. Şuayb ticareti bırakmalarını değil, ticarette dürüst olmalarını istemiştir.
Kolay
17Kur'an-ı Kerim'de Medyen halkından zulmedenlerin sonu şöyle anlatılır: “… Zulmedenleri ise o korkunç ses yakaladı da yurtlarında yüzüstü serilip kaldılar. Sanki onlar orada hiç yaşamamışlardı…” (Hud suresi, 94-95. ayetler) “Sanki onlar orada hiç yaşamamışlardı.” cümlesiyle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Zulmedenlerin, azaptan önce başka bir yurda göç edip yerleştiği
- B) Zulmedenlerin, geride varlık bırakmayacak biçimde yok olup gittiği
- C) Medyen'de iman edenlerin de zulmedenlerle birlikte yok olduğu
- D) Medyen halkının o bölgede hiçbir zaman bir şehir kurmadığı
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Zulmedenlerin, geride varlık bırakmayacak biçimde yok olup gittiği
Cümle, zulmedenlerin yurtlarında tümüyle yok olduklarını, sanki orada hiç yaşamamışlar gibi geride bir varlık kalmadığını anlatır. Aynı ayetlerde Hz. Şuayb ve onunla birlikte iman edenlerin kurtarıldığı bildirilir; zulmedenler göç etmemiş, yurtlarında helak olmuştur.
Kolay
18Medyenliler, Hz. Şuayb'ı ve onunla birlikte olanları yurtlarından çıkarmakla tehdit ettiler. Hz. Şuayb bu tehditlere aldırmadı ve yolundan asla dönmeyeceğini söyledi. Ders kitabına göre Hz. Şuayb'ın bu kararlılığı karşısında müşriklerin tutumu ne oldu?
- A) Tehdit etmekten vazgeçip onu kendi hâline bırakmayı seçtiler.
- B) Söylediklerini anlayıp ölçü ve tartıda hile yapmayı bıraktılar.
- C) Onu güçlü biri olarak görüp kendisinden özür dilemeye geldiler.
- D) Baskıyı artırıp onu taşlayarak öldürebileceklerini söylediler.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Baskıyı artırıp onu taşlayarak öldürebileceklerini söylediler.
Ders kitabına göre Hz. Şuayb'ın hak yolundaki direnci müşriklerin baskısını daha da artırdı; onu zayıf gördüklerini ve taşlayarak öldürebileceklerini söylediler. Hz. Şuayb yine de tebliğ görevini bırakmadı. Medyenliler hileyi bırakmadılar ve sonunda helak oldular.
Orta
19“Ölçüde ve tartıda hile yapanların vay hâline! Onlar insanlardan bir şey ölçüp aldıkları zaman tam ölçerler. Kendileri onlara bir şey ölçüp yahut tartıp verdikleri zaman ise eksik ölçüp tartarlar.” (Mutaffifîn suresi, 1-3. ayetler) Bu ayetlere göre bir pazar yerinde görülen aşağıdaki davranışlardan hangisi kınanmaktadır?
- A) Satıcının ürün fiyatını tezgâha açıkça yazması
- B) Esnafın kusurlu ürünü müşteriye göstermesi
- C) Müşterinin aldığı ürünün tartısını kontrol etmesi
- D) Manavın teraziyi müşterinin aleyhine ayarlaması
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Manavın teraziyi müşterinin aleyhine ayarlaması
Ayetler, alırken tam, verirken eksik tartanları kınar; teraziyi müşterinin aleyhine ayarlamak tam olarak budur. Müşterinin tartıyı kontrol etmesi kınanmaz; bu, alıcının hakkını koruma çabasıdır.
Orta
20Medyen halkının ileri gelenleri Hz. Şuayb'a şöyle demişti: “Ey Şuayb! Babalarımızın taptıklarını ya da mallarımız hakkında dilediğimizi yapmayı terk etmemizi sana namazın mı emrediyor?” (Hûd suresi, 87. ayet) Bu söz Medyen halkıyla ilgili aşağıdakilerden hangisini gösterir?
- A) İnançtaki sapmanın ekonomik hayata da yansıdığını
- B) Hz. Şuayb'ın davetini hemen kabul ettiklerini
- C) Namazı atalarının ibadeti olarak benimsediklerini
- D) Ticarette dürüstlüğe büyük önem verdiklerini
Cevabı göster
Doğru cevap: A) İnançtaki sapmanın ekonomik hayata da yansıdığını
Medyenliler hem atalarının putlarını hem de mallarını diledikleri gibi kullanmayı bırakmak istemezler; inançtaki sapma ekonomik hayattaki haksızlıkla birlikte görülür. Namazı benimsedikleri düşüncesi yanlıştır; namazdan alaycı bir şekilde söz etmektedirler.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.