8. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi · Zekât ve Sadaka

İslam’ın Paylaşmaya ve Yardımlaşmaya Verdiği Önem

paylaşma
yardımlaşma
merhamet
dayanışma
sılayırahim
infak

İslam paylaşma ve yardımlaşmaya neden önem verir?

Paylaşma ve yardımlaşma, insanın yaratılışındaki merhamet duygusundan kaynaklanan ve birey ile toplum hayatının devamını sağlayan sosyal bir gerekliliktir. İnsan doğumundan itibaren başkalarına muhtaçtır: Önce anne babasının yardımına, sonra eğitim için öğretmene, hastalıkta doktora, ev yaptırmak için mimara ihtiyaç duyar. Hz. Peygamber, yeryüzündekilere merhamet edenlere gökyüzündekilerin de merhamet edeceğini bildirmiştir. Toplumda herkes eşit imkânlara sahip olmadığı için İslam, varlıklı kişilerin mallarında muhtaç ve yoksulların hakkı olduğunu vurgular. Zekât, sadaka ve infak gibi ibadetler zengin ile yoksul arasındaki sevgi ve dostluk bağlarını güçlendirir. Paylaşma yalnızca maddi değildir; sevinçler paylaştıkça çoğalır, üzüntüler paylaşıldıkça azalır. Düğün, hasta ziyareti, taziye ve sılayırahim bunun örnekleridir. Yardımlaşma kötülük ve düşmanlıkta değil, iyilik üzerine yapılmalı ve önce yakın çevreden başlamalıdır.

İslam’ın Paylaşmaya ve Yardımlaşmaya Verdiği Önem: konu anlatımı ve özeti

İnsan doğduğu andan itibaren başkalarının yardımına ihtiyaç duyar. Bu konu, paylaşma ve yardımlaşmanın toplum hayatı için neden gerekli olduğunu ve İslam'ın bu değerlere verdiği önemi anlatıyor.

Eğitim için öğretmene, hastalıkta doktora, ev yapmak için mimara ihtiyaç duyarız; toplum hayatı yardımlaşmayla sürer.
Paylaşma ve yardımlaşma, insanın yaratılışındaki merhamet duygusundan kaynaklanır. Hz. Peygamber, yeryüzündekilere merhamet edenlere Allah'ın da merhamet edeceğini bildirmiştir.
Toplumda herkes eşit imkânlara sahip değildir. İslam, varlıklı kişilerin mallarında ihtiyaç sahiplerinin hakkı olduğunu vurgular.
Zekât, sadaka ve infak gibi ibadetler zengin ile yoksul arasında sevgi ve dostluk bağını güçlendirir.
Paylaşma yalnızca maddi değildir: Sevinçler paylaştıkça çoğalır, üzüntüler paylaşıldıkça azalır.
Düğün, hasta ziyareti, taziye ve sılayırahim, toplumumuzda sevinç ve üzüntüyü paylaşmanın örnekleridir.
Yardımlaşma iyilik üzerine olmalı, kötülük ve düşmanlıkta yardımlaşılmamalıdır. Yardıma önce yakın çevreden başlanır.

Unutma: Bir arkadaşının sevincine ortak olmak ya da üzüntüsünde yanında olmak da değerli bir paylaşımdır.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Paylaşmanın neden gerekli olduğunu görmek için bir gününü baştan sona düşün:

Kahvaltıdaki ekmeği bir fırıncı yaptı.
Okula seni bir şoför götürdü.
Derste bir öğretmen sana yeni bir şey öğretti.
Hastalandığında bir doktor seni muayene etti.

Hiç kimse her şeyi tek başına yapamaz; toplum hayatı yardımlaşmayla yürür.

Günlük hayattan: Deprem ya da sel gibi bir afetten sonra insanların battaniye, yiyecek ve kan bağışı için seferber olması paylaşmanın en somut örneklerindendir.

Sık yapılan hata: "Paylaşmak sadece para ya da eşya vermektir." Doğrusu: Bir arkadaşının sevincine ortak olmak, hasta birini ziyaret etmek, ders anlamayan birine yardım etmek de paylaşmadır. Sevinç paylaşıldıkça çoğalır, üzüntü paylaşıldıkça azalır.

Derinleş

Okulunda ya da mahallende bir yardımlaşma ihtiyacı belirle (kitap paylaşımı, kışlık giysi, yaşlı komşulara alışveriş desteği gibi). Bu ihtiyacı karşılamak için kimlerin hangi görevi üstleneceğini gösteren küçük bir proje planı hazırla. Yardım alan kişilerin onurunu korumak için planında nelere dikkat edeceğini de ayrıca yaz.

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

DKAB.8.2.1Zekât ibadetini gözlemleyebilme
- a) Paylaşma ve yardımlaşma bağlamında zekât ibadetine ilişkin ölçütleri açıklar.
DKAB.8.2.2Sadaka kapsamında değerlendirilen davranışları kendi hayatına yansıtabilme
- a) Sadaka ibadeti kapsamındaki tecrübelerini gözden geçirir.
- b) Sadaka ibadeti kapsamındaki tecrübelerine dayalı çıkarımlar yapar.
DKAB.8.2.3Zekât ve sadaka ibadetinin kültürümüze yansımalarını gözleme dayalı tahmin edebilme
- a) Zekât ve sadaka ibadetlerinin kültürümüze yansımalarına ilişkin ön gözlem veya tecrübelerini ilişkilendirir.

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Sınıf başkanı Berk, okulun yardım kampanyası için uzak bir şehre gönderilecek kolileri hazırlıyor. Bu sırada sıra arkadaşının aylardır kitap alamadığını fark ediyor. Öğretmeni, İslam'ın yardımlaşmada bir öncelik sırası gözettiğini hatırlatıyor. Öğretmenin hatırlattığı ilkeye göre Berk'in tutumu ne olmalıdır?
- A) Yardıma en yakınındaki ihtiyaç sahibinden başlamalıdır.
- B) Yalnızca uzaktaki ihtiyaç sahiplerine yardım etmelidir.
- C) Yardım etmeyi varlıklı kişilere bırakmalıdır.
- D) Sadece tanımadığı kişilere yardım etmelidir.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Yardıma en yakınındaki ihtiyaç sahibinden başlamalıdır.
İslam'da paylaşma ve yardımlaşma yakın çevreden başlar; Berk'in önce sıra arkadaşının ihtiyacını gözetmesi gerekir. Uzaktakilere yardım etmek de değerlidir, ancak “yalnızca” uzaktakilere yardım edip yakındakini görmemek bu ilkeye uymaz.
Kolay
2Elif'in komşusu Ayten Hanım'ın annesi vefat ediyor. Elif'in ailesi birkaç gün boyunca komşularına yemek götürüyor, onlarla oturup sohbet ediyor ve acılarını hafifletmeye çalışıyor. Toplumumuzda yaygın olan bu davranış aşağıdakilerden hangisine örnektir?
- A) Düğünde sevincin paylaşılmasına
- B) Bayramda büyüklerin ziyaret edilmesine
- C) Kalıcı bir hayır eseri yaptırılmasına
- D) Taziye ziyaretiyle üzüntünün paylaşılmasına
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Taziye ziyaretiyle üzüntünün paylaşılmasına
Vefat eden birinin yakınlarını ziyaret edip acılarını hafifletmeye çalışmak taziyedir ve üzüntünün paylaşılmasına örnektir. Bayram ziyareti de bir paylaşma geleneğidir; ancak burada sevinç değil, bir kaybın acısı paylaşılmaktadır.
Kolay
3Yağmurlu bir günde okul çıkışında Yusuf, şemsiyesi olmayan küçük bir öğrenciyi görüyor. Hiç düşünmeden şemsiyesini onunla paylaşıyor ve evine kadar ona eşlik ediyor. Öğretmeni ertesi gün bu davranışın insanın yaratılışında var olan bir duygudan kaynaklandığını söylüyor. Öğretmenin sözünü ettiği duygu aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Gurur
- B) Korku
- C) Kıskançlık
- D) Merhamet
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Merhamet
Başkasının zor durumuna üzülüp ona yardım etme isteği, insanın yaratılışında var olan merhamet duygusundan kaynaklanır. Gurur ise kişinin kendini üstün görmesidir; Yusuf'un davranışında böyle bir amaç yoktur.
Kolay
4Bir hayır derneği, kış öncesinde mahalledeki varlıklı ailelerden ihtiyaç sahipleri için yakacak ve giyecek topluyor. Hazırlanan afişin altına şu ayet yazılmış: “Onların mallarında, isteyen ve (isteyemeyen) yoksullar için bir hak vardır.” (Zâriyât suresi, 19. ayet) Ayetin bu afişte kullanılmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Malın harcanmadan biriktirilmesinin teşvik edilmesi
- B) Yoksulların zenginlere hizmet etmesinin istenmesi
- C) Ticarette ölçü ve tartının tam yapılmasının istenmesi
- D) Varlıklı kişilerin malında ihtiyaç sahiplerinin de payı bulunması
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Varlıklı kişilerin malında ihtiyaç sahiplerinin de payı bulunması
Ayet, varlıklı kişilerin mallarında yoksulların da hakkı olduğunu bildirir; afiş de bu bilinçle paylaşmaya çağırır. Ölçü ve tartı da İslam'ın ekonomik ilkelerindendir; ancak bu ayetin ve afişin konusu ticaret değil, paylaşmadır.
Kolay
5İnsan eğitimi için öğretmene, hasta olunca doktora, ev yaptırmak için mimara ihtiyaç duyar. Bu örneklerden çıkarılabilecek en uygun sonuç aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Her insan bütün meslekleri kendisi öğrenmelidir.
- B) Meslek sahipleri yalnız kendileri için çalışır.
- C) Toplum hayatının devamı yardımlaşmaya bağlıdır.
- D) İnsan, başkalarına yalnız çocukken ihtiyaç duyar.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Toplum hayatının devamı yardımlaşmaya bağlıdır.
Farklı ihtiyaçlar için farklı meslek sahiplerine başvurmamız, toplum hayatının yardımlaşmayla sürdüğünü gösterir. Hiç kimse bütün meslekleri tek başına yapamaz.
Kolay
6Ders kitabına göre bir toplumda insanların ekonomik gelirleri farklı olabilir. Aşağıdakilerden hangisi ders kitabında gelirlerin farklı olmasına yol açan etkenlerden biri olarak gösterilmiştir?
- A) Tuttuğu takım
- B) Sevdiği renkler
- C) Doğduğu mevsim
- D) İş imkânları
Cevabı göster
Doğru cevap: D) İş imkânları
Ders kitabına göre sağlık, iş imkânları ve eğitim düzeyi gibi faktörler gelirlerin farklı olmasına sebep olur. Tuttuğu takım ya da sevdiği renkler gelirle ilgili etkenler değildir.
Kolay
7Elif'in yeni doğan kardeşi beslenmek, temizlenmek ve uyumak için tamamen anne babasına muhtaçtır. Bu durum aşağıdaki düşüncelerden hangisini destekler?
- A) İnsan yalnız yaşlılığında başkalarına ihtiyaç duyar.
- B) İnsan doğumundan itibaren başkalarının yardımına ihtiyaç duyar.
- C) Bebekler kendi ihtiyaçlarını kendileri karşılar.
- D) Yardımlaşma yalnız yetişkinler arasında olur.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) İnsan doğumundan itibaren başkalarının yardımına ihtiyaç duyar.
İnsan dünyaya geldiğinde önce anne ve babasının yardımına muhtaçtır; bu, yardıma doğumdan itibaren ihtiyaç duyulduğunu gösterir. Yardım ihtiyacı yalnız yaşlılıkta değil, hayatın her döneminde vardır.
Kolay
8Bir fırında hamuru yoğuran, fırını yakan, ekmeği pişiren ve satan farklı kişilerdir. Buğdayı yetiştiren çiftçi ise başka bir yerde çalışır. Bu örnek aşağıdakilerden hangisini gösterir?
- A) İnsanların geçimlerini sağlamak için ortak çalıştığını
- B) Her insanın tek başına geçimini sağlayabildiğini
- C) Fırıncılığın en önemli meslek olduğunu
- D) Çiftçilerin başkalarına ihtiyaç duymadığını
Cevabı göster
Doğru cevap: A) İnsanların geçimlerini sağlamak için ortak çalıştığını
Ders kitabına göre insan rızkını temin etmek için başkalarıyla ortak çalışmalar yürütür; ekmeğin sofraya gelmesi de pek çok kişinin emeğiyle olur. Bu örnek, kimsenin tek başına geçinemediğini gösterir.
Kolay
9Paylaşma yalnız para ya da eşya vermekle sınırlı değildir. Aşağıdakilerden hangisi maddi olmayan bir paylaşmaya örnektir?
- A) Üzüntülü bir günde arkadaşının yanında olmak
- B) Okuduğu kitapları köy okuluna bağışlamak
- C) Harçlığının bir kısmıyla yardım etmek
- D) Kışlık kıyafetlerini ihtiyaç sahibine vermek
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Üzüntülü bir günde arkadaşının yanında olmak
Arkadaşının üzüntüsüne ortak olmak manevi bir paylaşmadır. Kitap, harçlık ve kıyafet vermek ise maddi paylaşmaya örnektir.
Kolay
10Bayram tatilinde Zeynep'in ailesi başka şehirlerde yaşayan amcasını, teyzesini ve dedesini ziyaret ediyor; akrabalarıyla bağlarını koparmamaya özen gösteriyor. Zeynep'in ailesinin bu davranışı aşağıdakilerden hangisine örnektir?
- A) Taziye
- B) Sılayırahim
- C) İmece
- D) Fitre
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Sılayırahim
Akrabaları ziyaret edip onlarla ilişkiyi sürdürmek sılayırahimdir. Taziye ise vefat eden birinin yakınlarına başsağlığı dilemektir.
Kolay
11İslam toplumlarında paylaşma ve yardımlaşma bazı ibadetlerle yaygınlaşmıştır. Aşağıdakilerden hangisi bu ibadetlerden biridir?
- A) Namaz
- B) Abdest
- C) Zekât
- D) Tesbih çekmek
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Zekât
Ders kitabına göre infak, zekât ve sadaka gibi ibadetler paylaşma ve yardımlaşmayı yaygınlaştırmıştır. Namaz ve abdest önemli ibadetlerdir ama doğrudan malın paylaşılmasıyla ilgili değildir.
Kolay
12Toplumumuzda düğün, sılayırahim, hasta ziyareti ve taziye gibi uygulamalar gelenek hâline gelmiştir. Bunlardan hangisi daha çok sevincin paylaşılmasına örnektir?
- A) Taziye
- B) Hasta ziyareti
- C) Düğün
- D) Cenazeye katılma
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Düğün
Düğün, mutlu bir günün birlikte kutlandığı bir sevinç paylaşımıdır. Taziye ve hasta ziyareti ise üzüntülerin paylaşılmasına örnektir.
Kolay
13Bir mahallede oturanlar, hafta sonu bir araya gelip mahalle parkını birlikte temizliyor ve bozuk bankları onarıyor. Bu davranış aşağıdakilerden hangisine örnektir?
- A) Yalnız bireysel çıkarı gözetmeye
- B) Başkalarının işine karışmaya
- C) Sosyal hayatta yardımlaşmaya
- D) Kamu malını önemsememeye
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Sosyal hayatta yardımlaşmaya
Mahalle sakinlerinin ortak bir alan için birlikte çalışması sosyal hayattaki yardımlaşmaya örnektir. Ders kitabına göre paylaşma ve yardımlaşma sosyal hayatın bir gereğidir.
Kolay
14Ders kitabında infak, zekât ve sadaka gibi ibadetlerin zengin ile yoksul arasındaki ilişkiye etkisi anlatılır. Bu ibadetlerin zengin ile yoksul arasındaki ilişkiye etkisi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Aralarındaki farkı daha da büyütür.
- B) Aralarındaki sevgi ve dostluk bağlarını geliştirir.
- C) Birbirlerinden uzaklaşmalarına yol açar.
- D) Yalnız zenginlerin işine yarar.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Aralarındaki sevgi ve dostluk bağlarını geliştirir.
Ders kitabına göre infak, zekât ve sadaka gibi ibadetler zengin ile yoksul arasındaki sevgi ve dostluk bağlarını geliştirir. Bu ibadetler insanları uzaklaştırmaz, birbirine yakınlaştırır.
Kolay
15Sınavın başında Mert'in kaleminin ucu kırılıyor. Sıra arkadaşı Yusuf, yedek kalemini hemen ona veriyor. Yusuf'un bu davranışı aşağıdaki kavramlardan hangisiyle ilgilidir?
- A) Kıskançlık
- B) Bencillik
- C) Paylaşma
- D) Rekabet
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Paylaşma
Yusuf, sahip olduğu bir şeyi ihtiyacı olan arkadaşıyla paylaşmıştır. Bencillik ise yalnız kendini düşünmek demektir ve Yusuf'un davranışının tersidir.
Kolay
16İnsan sevinçlerini olduğu gibi üzüntülerini de başkalarıyla paylaşmak ister. Aşağıdakilerden hangisi üzüntünün paylaşılmasına örnektir?
- A) Arkadaşının düğününe katılmak
- B) Hastalanan bir komşuyu ziyaret etmek
- C) Sınavı kazanan kuzeni kutlamak
- D) Yeni doğan bebeği tebrik etmek
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Hastalanan bir komşuyu ziyaret etmek
Hasta ziyareti, hastanın ve yakınlarının üzüntüsüne ortak olmaktır. Düğüne katılmak, kutlamak ve tebrik etmek ise sevinç paylaşımına örnektir.
Kolay
17Hasan Usta yıllardır marangozluk yapıyor. Atölyesi ve müşterileri hazır olduğu hâlde, geçirdiği ağır bir hastalıktan sonra eskisi gibi çalışamıyor ve ailesinin geliri azalıyor. Ders kitabında insanların gelirlerinin farklı olmasına yol açtığı belirtilen etkenlerden hangisi Hasan Usta'nın durumunu açıklar?
- A) Eğitim düzeyi
- B) İş imkânları
- C) Sağlık durumu
- D) Aile büyüklüğü
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Sağlık durumu
Ders kitabına göre sağlık, iş imkânları ve eğitim düzeyi gibi etkenler insanların gelirlerinin farklı olmasına yol açar. Hasan Usta'nın mesleği, atölyesi ve müşterileri vardır; gelirini azaltan, hastalığı yüzünden çalışamamasıdır. Bu örnek, kişinin elinde olmayan bir nedenle de ihtiyaç içine düşebileceğini gösterir.
Kolay
18Dedesinin pazar torbalarını taşıyan Mert'e dedesi gülerek şöyle diyor: “Sen bebekken yürüyemezdin, seni ben taşırdım. Şimdi benim gücüm azaldı, sen bana yardım ediyorsun.” Ders kitabındaki bilgilere göre dedenin sözlerinden çıkarılabilecek en doğru sonuç aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yardım eden kişi de zamanı gelince yardıma ihtiyaç duyabilir.
- B) Yardımlaşma yalnız aynı yaştaki insanlar arasında gerçekleşir.
- C) Yardım eden kişi hiçbir zaman başkasının yardımına ihtiyaç duymaz.
- D) Yardım, ancak ileride karşılığı alınacaksa yapılması gereken bir iştir.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Yardım eden kişi de zamanı gelince yardıma ihtiyaç duyabilir.
Dede torununa bebekken yardım etmiş, yaşlanınca ondan yardım görmüştür. İnsan dünyaya geldiğinde anne babasının yardımına muhtaçtır; hayatı boyunca da ihtiyaçlarını paylaşarak ve yardımlaşarak giderir. Bu yüzden yardım eden ile yardım gören zamanla değişebilir. Dede ile torunun yaşları farklıdır; dede yardımı karşılık bekleyerek yaptığını da söylememiştir.
Orta
19Ayşe, sınıf arkadaşı Elif'in babasının işini kaybettiğini öğreniyor. Diğer arkadaşlarıyla birlikte Elif'e, onu incitmeden kırtasiye malzemesi alıyor. Ayrıca Elif'in moralini düzeltmek için teneffüslerde onunla daha çok vakit geçirmeye başlıyor. Ayşe'nin davranışları aşağıdakilerden hangisine örnektir?
- A) Yardımda gösterişin önemli olmasına
- B) Yardımın yalnızca akrabalara yapılmasına
- C) Yardımlaşmanın zenginlere özgü olmasına
- D) Paylaşmanın hem maddi hem manevi yönüne
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Paylaşmanın hem maddi hem manevi yönüne
Kırtasiye malzemesi almak maddi, arkadaşıyla vakit geçirip moralini düzeltmek manevi paylaşmadır. Yardımın arkadaşlarla birlikte yapılması gösteriş sanılabilir; ancak Ayşe ve arkadaşları Elif'i incitmemeye özen göstermiştir.
Orta
20Okulda bir “İyilik Haftası” düzenleniyor ve panoya şu ayet asılıyor: “… İyilik ve takva üzere yardımlaşın. Günah ve düşmanlık üzere yardımlaşmayın…” (Mâide suresi, 2. ayet) Öğrenciler hafta boyunca yaptıkları yardımları bir deftere yazıyor. Defterdeki yardımlardan hangisi bu ayete uygun değildir?
- A) Depremzedeler için yardım kampanyasına katılmak
- B) Hasta komşusunun ilaçlarını eczaneden almak
- C) Sınavda arkadaşının kopya çekmesine yardım etmek
- D) Kardeşine anlamadığı konuyu anlatmak
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Sınavda arkadaşının kopya çekmesine yardım etmek
Kopya çekmek haksızlıktır; buna yardım etmek ayette yasaklanan “günah üzere yardımlaşma”dır. Kopyaya yardım bir arkadaşlık iyiliği gibi görünebilir; ancak ayet yardımlaşmanın yalnızca iyilik ve doğruluk üzerine olmasını ister.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.