8. Sınıf Türkçe · İletişim

Selam Ver

şiir
iletişim
yaşama sevinci
anlam ilişkileri
neden-sonuç
amaç-sonuç
koşul
fiilimsi

Üstün Dökmen’in “Selam Ver” şiirinde ne anlatılır?

“Selam Ver”, Üstün Dökmen’in insanı her sabah bulutlara, taşlara, kuşlara, atlara, otlara, insanlara ve sonunda aynadaki kendisine selam vermeye çağıran kısa bir şiiridir. Şiirin ana duygusu yaşama sevinci ve sevgidir; şair doğaya, varlıklara ve insanlara karşı açık bir gönül önerir. Selam vermek burada bir iletişim ve dostluk göstergesidir: dostluk varlığa üleştirildikçe bir kısmı insanın kendisini de sarar. Şair, kişinin kendine de değer vermesi gerektiğini, “Bu dünyada sen de varsın!” dizesiyle hatırlatır. Şiir vurgu ve tonlamaya dikkat edilerek okunur. Şiirdeki “hatırı kalmak” deyiminin anlamı sözlükten öğrenilir ve cümle içinde kullanılır. Şiir, aynı temadaki bilgilendirici bir metinle konu, anlatım biçimi, tür ve dil bakımından karşılaştırılır; ayrıca neden-sonuç, amaç-sonuç, koşul ve benzetme gibi cümlede anlam ilişkileri incelenir.

Selam Ver: konu anlatımı ve özeti

Üstün Dökmen'in bu kısa şiiri, insanı çevresindeki her şeye ve kendine selam vermeye çağırır. Yaşama sevincini, sevgiyi paylaşmayı ve kendine değer vermeyi anlatan sıcak bir metindir.

Şiirin ana duygusu yaşama sevinci ve sevgidir; şair doğaya, varlıklara ve insanlara karşı açık bir gönül önerir.
Selam vermek burada bir iletişim ve dostluk göstergesidir; sevgi paylaşıldıkça insanın kendisine de döner.
Şair, kişinin kendine de değer vermesi gerektiğini, dünyada onun da bir yeri olduğunu hatırlatır.
Şiirdeki deyimin anlamı sözlükten öğrenilir ve cümle içinde kullanılır.
Şiir, aynı temadaki bilgilendirici bir metinle konu, anlatım biçimi, tür ve dil bakımından karşılaştırılır.
Cümlede anlam ilişkileri çalışılır: neden-sonuç, amaç-sonuç, koşul, karşılaştırma, benzetme, abartma, örnekleme, öznel ve nesnel anlatım; ayrıca dizelerdeki fiilimsi bulunur.

Unutma: Neden-sonuçta sonuç bir sebebe dayanır (yağmur yağdığı için), amaç-sonuçta ise bir hedef vardır (yetişmek için koştu).

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Cümlede anlam ilişkilerini ayırmak için cümleye üç farklı soru sor:

Neden? → Neden-sonuç: "Yağmur yağdığı için maç ertelendi." (Yağmur kendiliğinden bir sonuç doğurdu.)
Ne için, hangi amaçla? → Amaç-sonuç: "Maça yetişmek için koştu." (Kişi bir hedefe ulaşmak istiyor.)
Hangi şartla? → Koşul-sonuç: "Yağmur yağmazsa maç oynanacak." (Sonuç bir şarta bağlı.)

Günlük hayattan: Annene "Erken kalktım, çünkü kahvaltıyı ben hazırlamak istedim." dersen bir amaç, "Erken kalktım, çünkü kuşların sesi beni uyandırdı." dersen bir neden anlatmış olursun.

Sık yapılan hata: İçinde "için" geçen her cümleyi amaç-sonuç saymak. "Hasta olduğu için okula gelmedi." cümlesinde "için" bir neden bildirir. Doğrusu: Kişi o sonucu bilerek mi istedi, yoksa sonuç bir sebebin ardından kendiliğinden mi geldi, buna bak.

Derinleş

Farklı kültürlerde insanların nasıl selamlaştığını araştır: eğilmek, tokalaşmak, el sallamak, yanağa dokunmak gibi. Bu selamlaşma biçimlerini bir tabloda karşılaştır ve hangi değerleri yansıttıklarını yorumla. Başka bir ülkeden gelen yeni bir öğrenci sınıfına katılsa, onu rahat hissettirmek için selamlaşmada nelere dikkat ederdin? Bir öneri listesi yaz.

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Bir öğrencinin şiir defterinde şu dizeler yer alıyor: “Sabah açınca pencereni / Güneşe günaydın de, / Serçeye, sokağa, / Komşuna günaydın de.” Bu dizelerde öne çıkan duygu aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Gurbet özlemi
- B) Yaşama sevinci
- C) Yalnızlık acısı
- D) Pişmanlık
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Yaşama sevinci
Dizeler her sabah güneşe, kuşa, sokağa ve insanlara “günaydın” demeyi önerir; bu, hayata sevgiyle ve sevinçle bakmayı anlatır. Dizelerde uzakta kalan bir yere ya da kişiye seslenme olmadığı için gurbet özlemi söz konusu değildir.
Kolay
2Okul spor kulübünün duyuru panosuna öğrencilerin yazdığı dört not asılmış. Beden eğitimi öğretmeni, bu notları cümleler arasındaki anlam ilişkileri bakımından incelemelerini istiyor. Bu notlardan hangisinde neden-sonuç ilişkisi vardır?
- A) Kupayı kazanmak için her akşam çalışıyoruz.
- B) Formanı getirirsen seni de kadroya yazarım.
- C) Saha su bastığı için cumartesi maçı ertelendi.
- D) Bu yılki takımımız geçen yılkinden güçlü.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Saha su bastığı için cumartesi maçı ertelendi.
Maçın ertelenmesi sahanın su basmasına bağlanmıştır; bu neden-sonuç ilişkisidir. “Kupayı kazanmak için” cümlesi de “için” içerdiği için çekici görünür ama orada eylem bir hedefe yönelir; bu amaç-sonuç ilişkisidir.
Kolay
3Doğum günü partisine çağrılmayan Arda, ertesi gün arkadaşına “Beni çağırmamana hatırım kaldı.” diyor. Arkadaşı da davetiyeleri annesinin hazırladığını, Arda'nın adının yanlışlıkla atlandığını anlatıp özür diliyor. Arda'nın sözündeki “hatırı kalmak” deyiminin anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Gücenmek, kırılmak
- B) Unutulup gitmek
- C) Saygı görmek
- D) Çok sevinmek
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Gücenmek, kırılmak
“Hatırı kalmak” birinin davranışı yüzünden gücenmek, kırılmak demektir; arkadaşının özür dilemesi de bunu gösterir. Arda'nın adı unutulmuş olsa da deyim unutulmayı değil, unutulan kişinin kırgınlığını anlatır.
Kolay
4Kütüphaneden bir macera romanı ödünç alan Nil'e görevli şöyle diyor: “Bu kitabı iki hafta içinde getirirsen sana serinin ikinci kitabını da ayırırım.” Görevlinin cümlesinde aşağıdaki anlam ilişkilerinden hangisi vardır?
- A) Amaç-sonuç
- B) Koşul
- C) Karşılaştırma
- D) Benzetme
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Koşul
İkinci kitabın ayrılması, ilk kitabın iki hafta içinde getirilmesi şartına bağlanmıştır; “-se/-sa” eki cümleye koşul anlamı katar. Amaç-sonuçta bir eylem bir hedefe yönelir; burada ise bir şartın gerçekleşmesi beklenmektedir.
Kolay
5“Selam Ver” şiirinde şair her sabah yola çıkınca bulutlara, taşlara, kuşlara, atlara, otlara ve insanlara selam verilmesini ister. Şairin bu önerisiyle anlatmak istediği hangisidir?
- A) Sabahları erkenden kalkıp spor yapmak
- B) Çevresindeki bütün varlıklara sevgi ve yakınlıkla bakmak
- C) Doğadaki canlıları tek tek sayıp tanımak
- D) Yalnızca tanıdığı kişilerle selamlaşmak
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Çevresindeki bütün varlıklara sevgi ve yakınlıkla bakmak
Canlı cansız bütün varlıklara selam vermek, onlara sevgiyle ve açık bir gönülle yaklaşmayı anlatır. Şair yalnızca tanıdıklarla değil, gördüğü her şeyle selamlaşmayı önerir.
Kolay
6“Selam Ver” şiirini okuyan öğrenciler, şairin hayata bakış açısını tek bir sözcükle anlatmak istiyor. Aşağıdakilerden hangisi şairin hayata bakış açısını en iyi anlatır?
- A) Karamsar
- B) Öfkeli
- C) Kaygılı
- D) İyimser
Cevabı göster
Doğru cevap: D) İyimser
Şair, her sabaha selamla başlamayı, dostluğu paylaşmayı ve kendine değer vermeyi önerir; bu, sevinç dolu ve iyimser bir bakıştır. Şiirde karamsarlık ya da kaygı bildiren bir dize yoktur.
Kolay
7“Selam Ver” şiirinde şair “Üleştir dostluğunu varlığa, / Bir kısmı seni de sarsın...” der. Bu dizelerdeki “üleştir” sözcüğünün anlamı hangisidir?
- A) Sakla
- B) Paylaştır
- C) Topla
- D) Unut
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Paylaştır
“Üleştirmek”, bir şeyi paylara ayırıp dağıtmak, paylaştırmak demektir; şair dostluğun varlıklarla paylaşılmasını ister. “Topla” bunun tam tersi bir anlam taşır.
Kolay
8Aşağıdaki cümlelerin hangisinde örneklemeye başvurulmuştur?
- A) Dil kursuna geçen yıl başlamıştı.
- B) Yabancı dil öğrenmek sabır isteyen bir iştir.
- C) Çeşitli dilleri konuşabiliyordu: İngilizce, Almanca ve Arapça.
- D) Her gün bir saat dil çalışırdı.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Çeşitli dilleri konuşabiliyordu: İngilizce, Almanca ve Arapça.
“Çeşitli diller” genel ifadesi İngilizce, Almanca ve Arapça örnekleriyle somutlaştırılmıştır. Sabır gerektirdiğini söyleyen cümle bir görüş bildirir, örnek vermez.
Kolay
9“Selam Ver” şiirinde “Bu dünyada sen de varsın!” dizesinin sonunda ünlem işareti kullanılmıştır. Bu ünlem işareti dizeye hangi anlamı katmıştır?
- A) Dizede bir şeyin eksik bırakıldığını göstermiştir.
- B) Söylenen düşünceyi coşkuyla vurgulamıştır.
- C) Dizeyi bir soru cümlesine dönüştürmüştür.
- D) Dizenin bir başkasının sözü olduğunu göstermiştir.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Söylenen düşünceyi coşkuyla vurgulamıştır.
Ünlem işareti, okura “sen de varsın” düşüncesini güçlü bir duyguyla, coşkuyla iletir. Bir başkasının sözünü göstermek için tırnak işareti kullanılır.
Kolay
10“Selam Ver” şiirinde “Hatırın kalmasın el gün yanında.” dizesi geçmektedir. Bu dizedeki “el gün” sözünün anlamı hangisidir?
- A) Başkaları, yabancılar
- B) Eller ve ayaklar
- C) Bayram günleri
- D) Aile büyükleri
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Başkaları, yabancılar
“El gün”, insanın kendisi dışındaki başka insanlar, yabancılar anlamına gelir. “Gün” sözcüğü burada zaman bildirmez; bu yüzden bayram günleri yorumu yanlıştır.
Kolay
11Aşağıdaki cümlelerin hangisinde karşılaştırma yapılmıştır?
- A) Fen netim, Türkçe netimden daha fazladır.
- B) Fen dersine her gün düzenli çalışırım.
- C) Türkçe sınavı yarın saat dokuzda başlayacak.
- D) Sınavdan önce bütün konuları tekrar ettim.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Fen netim, Türkçe netimden daha fazladır.
Fen ve Türkçe netleri “daha fazla” ifadesiyle karşılaştırılmıştır. Diğer cümlelerde iki şey arasında bir ölçme ya da kıyaslama yoktur.
Kolay
12Okul gazetesi için cümle yazan öğrencilerin cümlelerinden hangisinde neden-sonuç ilişkisi vardır?
- A) Sabah selam veren olmadığı için Can'ın keyfi kaçtı.
- B) Ders çalışayım diye televizyonu kapattı.
- C) Herkese yetişmek amacıyla erkenden çıktı.
- D) Komşularıyla tanışmak için kapılarını çaldı.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Sabah selam veren olmadığı için Can'ın keyfi kaçtı.
Can'ın keyfinin kaçması, kimsenin selam vermemesi nedeniyle olmuştur; bu bir neden-sonuç ilişkisidir. Diğer cümlelerde eylem bir hedefe ulaşmak için yapıldığından amaç-sonuç ilişkisi vardır.
Kolay
13Aşağıdaki cümlelerin hangisi öznel bir yargı bildirir?
- A) Şiirde “selam ver” sözü birkaç kez tekrarlanır.
- B) Şiir, Üstün Dökmen'in “Selam” adlı kitabından alınmıştır.
- C) “Selam Ver” şiiri on iki dizeden oluşur.
- D) Duygusal şiirler insanın içini en çok ısıtan metinlerdir.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Duygusal şiirler insanın içini en çok ısıtan metinlerdir.
Şiirlerin “insanın içini en çok ısıtan” metinler olduğu kişiden kişiye değişen bir görüştür. Dize sayısı ve kaynak bilgisi doğruluğu kontrol edilebilen nesnel bilgilerdir.
Kolay
14“Selam Ver” şiirinde “selam ver”, “ver”, “üleştir” gibi sözlerle birine seslenilmektedir. Şair bu şiirde kime seslenmektedir?
- A) Okura, yani “sen” diye seslendiği kişiye
- B) Bir arkadaş topluluğuna, “siz” diye
- C) Bulutlara ve kuşlara
- D) Kendi annesine
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Okura, yani “sen” diye seslendiği kişiye
Şair, “selam ver”, “aynanı”, “sen de varsın” gibi ifadelerle tek bir kişiye, okura seslenir. Bulutlar ve kuşlar seslenilen değil, selam verilecek varlıklardır.
Kolay
15Aşağıdaki cümlelerin hangisinde benzetme yapılmıştır?
- A) İstanbul'da üç gün kaldık.
- B) İstanbul, Türkiye'nin en kalabalık şehridir.
- C) Gece İstanbul, mücevher gibi parlıyordu.
- D) Gece İstanbul'a vardık.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Gece İstanbul, mücevher gibi parlıyordu.
İstanbul, ışıklarıyla “mücevher gibi” parlamasıyla bir mücevhere benzetilmiştir. Kalabalıkla ilgili cümle bir bilgi verir, benzetme içermez.
Kolay
16Aşağıdaki cümlelerin hangisinde amaç-sonuç ilişkisi vardır?
- A) Hasta olduğu için iki gün okula gelemedi.
- B) Yağmur çok yağdığı için okuldaki maç ertelendi.
- C) Gün boyu çok yorulduğundan akşam erkenden uyudu.
- D) Yeni arkadaşlar edinmek için kitap kulübüne katıldı.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Yeni arkadaşlar edinmek için kitap kulübüne katıldı.
Kitap kulübüne katılmanın hedefi yeni arkadaşlar edinmektir; amaç-sonuç ilişkisi budur. “Yağmur yağdığı için” ifadesi bir hedef değil, gerçekleşmiş bir sebep bildirir.
Kolay
17“Selam Ver” şiirinde şair, dizelerini “selam ver”, “üleştir” gibi sözlerle kurar: “Bulutlara selam ver.”, “Üleştir dostluğunu varlığa”. Bu sözlerden hareketle şiirin söyleyişi için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- A) Şair, başından geçen bir olayı oluş sırasına göre anlatan bir dil kullanmıştır.
- B) Şair, okura ne yapması gerektiğini söyleyen öğüt verici bir dil kullanmıştır.
- C) Şair, bir görüşü kanıtlar sunarak savunan tartışmacı bir dil kullanmıştır.
- D) Şair, doğadaki varlıkları ayrıntılarıyla tanıtan betimleyici bir dil kullanmıştır.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Şair, okura ne yapması gerektiğini söyleyen öğüt verici bir dil kullanmıştır.
“Ver”, “üleştir” sözleri emir kipindedir; şair okura ne yapması gerektiğini söyler, ona öğüt verir. Şiirde oluş sırasıyla anlatılan bir olay yoktur. Şair görüşünü kanıtlarla savunmaz, yalnızca çağrıda bulunur. Bulutlar, taşlar, kuşlar yalnızca adlarıyla anılır; özellikleri ayrıntılı olarak betimlenmez.
Kolay
18Türkçe öğretmeni, cümlelerin bilgi vermenin yanında sevinç, özlem, üzüntü gibi duyguları da yansıtabildiğini söylüyor ve öğrencilerden bir duygunun dile getirildiği cümleyi bulmalarını istiyor. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir duygu dile getirilmiştir?
- A) Köyümüz ilçe merkezine on iki kilometre uzaklıktadır.
- B) Köyün ilkokulu geçen yıl onarımdan geçirildi.
- C) Köye sabah ve akşam birer otobüs seferi yapılıyor.
- D) Yıllar sonra köyümüzü görünce içim içime sığmadı.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Yıllar sonra köyümüzü görünce içim içime sığmadı.
“İçi içine sığmamak” deyimi sevinçten, heyecandan yerinde duramamayı anlatır; bu cümlede konuşan kişinin köyünü görünce duyduğu sevinç dile getirilmiştir. Öteki cümleler uzaklık, onarım ve otobüs seferi gibi herkes için aynı olan bilgileri aktarır; bir duygu taşımaz.
Orta
19Türkiye hakkında bir sunum hazırlayan Ahmet, slaytlarına yalnızca doğruluğu kanıtlanabilen, kişisel yorum içermeyen bilgiler koymak istiyor. Ahmet'in slaytlarına koyabileceği cümle aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Ankara, ülkemizin en güzel şehridir.
- B) Türk mutfağı dünyanın en lezzetli mutfağıdır.
- C) Kapadokya'yı görmeyen çok şey kaçırır.
- D) Türkiye'nin başkenti Ankara'dır.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Türkiye'nin başkenti Ankara'dır.
Başkentin Ankara olduğu bilgisi kanıtlanabilir, kişiden kişiye değişmez; bu nesnel bir yargıdır. “En güzel şehir” cümlesinde de Ankara geçtiği için çekici görünür ama güzellik kişisel bir değerlendirmedir, yani özneldir.
Orta
20Bir öğrenci, “Selam Ver” şiirinden esinlenerek şu dizeleri yazıyor: “Kapıdan çıkınca her sabah / Rüzgâra bir selam yolla.” Bu dizelerdeki fiilimsi ve türü aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
- A) çıkınca – sıfat-fiil
- B) sabah – isim-fiil
- C) yolla – zarf-fiil
- D) çıkınca – zarf-fiil
Cevabı göster
Doğru cevap: D) çıkınca – zarf-fiil
“Çık-” fiiline “-ınca” eki gelerek zarf-fiil oluşmuştur; selam yollamanın zamanını bildirir. “Yolla” emir kipinde çekimli bir fiildir, fiilimsi değildir; “sabah” ise fiilden türemediği için fiilimsi olamaz.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.