8. Sınıf Türkçe · İletişim

Sürekli İletişim İçindeyiz

iletişim
mesaj
sözsüz iletişim
ana düşünce
yardımcı düşünce
geçiş ve bağlantı ifadeleri
anlatım bozukluğu

Doğan Cüceloğlu’na göre iletişim ne zaman başlar?

Doğan Cüceloğlu’na göre iletişim, insanlar birbirinin farkına vardığı anda başlar; çünkü iletişim yalnız konuşmak değil, anlam alışverişidir ve anlamı olan her davranış bir mesajdır. “Sürekli İletişim İçindeyiz” metninde yazar, deniz kıyısında tanımadığı biriyle hiç konuşmadan ve yüzüne bakmadan karşılaşan bir kişi örneğini verir. Çoğu kişi bu durumda iletişim olmadığını düşünür, çünkü kafasında söze dayalı bir tanım vardır; oysa konuşmamak, selam vermemek ya da yüzüne bakmamak da bir mesaj taşır. Yüz ifadesi, beden duruşu, ses tonu ve bakışlar sözsüz iletişimin parçalarıdır. Selamlaşmak karşımızdakine değer verdiğimizi gösterir ve insanların birbirine değer verdiği toplumlarda stres azalır. Metnin ana düşüncesi örneklendirmeyle desteklenir: iletişim, iki insanın konuşmasıyla sınırlı değil, mesaj alışverişinin olduğu her durumda vardır.

Sürekli İletişim İçindeyiz: konu anlatımı ve özeti

Doğan Cüceloğlu'nun bu metni, iletişimin sadece konuşmaktan ibaret olmadığını anlatan bilgilendirici bir yazıdır. Ana düşüncesi, insanlar birbirinin farkına vardığı anda iletişimin başladığı ve anlam taşıyan her davranışın bir mesaj olduğudur.

Yazar iletişimi "anlam alışverişi" olarak tanımlar; konuşmamak, selam vermemek ya da yüzüne bakmamak da bir mesaj verir.
Yüz ifadesi, beden duruşu, ses tonu ve bakışlar sözsüz iletişimin parçalarıdır.
Selamlaşmak, karşımızdakine değer verdiğimizi gösterir; insanların birbirine değer verdiği toplumlarda stres azalır.
Metnin ana düşüncesi ve yardımcı düşünceleri belirlenir; bunların örneklendirme gibi düşünceyi geliştirme yollarıyla nasıl desteklendiği incelenir.
Geçiş ve bağlantı ifadeleri kullanılarak bir paragraf yazma çalışılır.
Anlatım bozuklukları üzerinde durulur: özne-yüklem uyumsuzluğu, öge eksikliği ve yanlış ek kullanımı gibi.

Unutma: Bir cümlede iki yüklem ortak bir ögeyi kullanıyorsa o ögenin her iki yükleme de uyduğunu kontrol et; uymuyorsa öge eksikliği vardır.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

İletişimde söylediğimiz kadar gösterdiğimiz de anlam taşır. Bir örnek düşün:

Arkadaşın "Tamam, kızmadım." diyor ama kollarını kavuşturmuş, gözlerini kaçırıyor ve sesi kısık. Sözler bir şey, beden başka bir şey söylüyor; çoğu zaman beden dilinin verdiği mesaja daha çok inanırız.

Bir metnin ana düşüncesi ile yardımcı düşüncelerini ayırmak için:

Metnin tamamını kapsayan cümleyi bul: ana düşünce.
Bu cümleyi destekleyen, açıklayan küçük düşünceleri listele: yardımcı düşünceler.

Sık yapılan hata (öge eksikliği): "Arkadaşlarıma değer veriyorum ve seviyorum." "Arkadaşlarıma" yalnızca "değer veriyorum" yüklemine uyar; "seviyorum" yüklemi "onları" ister. Doğrusu: "Arkadaşlarıma değer veriyorum ve onları seviyorum."

Derinleş

Bir gün boyunca okulda gördüğün sözsüz mesajları not al: bir bakış, bir el hareketi, bir sessizlik. Hangilerini yanlış anlamış olabileceğini düşün. Yazışmalarda kullanılan emojiler de sözsüz iletişimin bir türüdür; aynı emojinin farklı kişilerde farklı anlaşılabildiği bir örnek bul. Sınıfın yazışma grubu için yanlış anlaşılmaları azaltacak beş maddelik bir kılavuz hazırla.

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Kütüphanede aynı masaya oturan iki öğrenci henüz hiç konuşmamıştır. Biri, ötekinin masaya yaydığı kitapları fark edip kendi çantasını kenara çeker; öteki de bunu gördüğünü belli eden bir bakış atar. İletişimi anlam alışverişi olarak gören bir yaklaşıma göre bu iki öğrenci arasında iletişim hangi anda başlamıştır?
- A) Birbirlerinin farkına vardıkları anda
- B) İlk sözcüğü söyledikleri anda
- C) Birbirleriyle tokalaştıkları anda
- D) Birbirlerine selam verdikleri anda
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Birbirlerinin farkına vardıkları anda
Bu yaklaşıma göre iki kişi birbirinin farkına vardığı anda yaptığı ve yapmadığı her şey anlam taşımaya başlar. Öğrenciler hiç konuşmadan çanta çekme ve bakışla anlam iletmiştir; bu yüzden iletişimin ilk sözcükle başladığını söylemek yanlıştır.
Kolay
2Beden eğitimi dersindeki maçta takım kaptanı Yusuf, arkadaşlarına farklı yollarla ileti gönderiyor. Öğretmen, maçtan sonra Yusuf'un hangi davranışlarının sözlü, hangilerinin sözsüz iletişim olduğunu tartışmaya açıyor. Yusuf'un aşağıdaki davranışlarından hangisi sözsüz iletişime örnektir?
- A) Arkadaşına yüksek sesle “Pas ver!” demesi
- B) Devre arasında tahtaya oyun planı yazması
- C) Kaşlarını çatıp başını iki yana sallaması
- D) Maçtan sonra takıma teşekkür mesajı atması
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Kaşlarını çatıp başını iki yana sallaması
Kaş çatmak ve baş sallamak, sözcük kullanmadan yüz ifadesi ve beden hareketiyle ileti göndermektir; bu sözsüz iletişimdir. Tahtaya plan yazmak konuşma olmadığı için çekici görünebilir ama sözcüklerle yapıldığından sözlü (yazılı) iletişimdir.
Kolay
3Bir iletişim uzmanı şu durumu anlatıyor: Asansöre binen iki komşu tek söz etmeden birbirine başını sallıyor; biri gülümsüyor, öteki gözlerini hemen telefonuna çeviriyor. Uzman, bu kısa anda bile iki kişinin birbirine bir şeyler “söylediğini” belirtiyor. Uzmanın bu örnekle ortaya koyduğu iletişim tanımı hangisidir?
- A) Yalnızca karşılıklı konuşma
- B) Kişiler arasında anlam alışverişi
- C) Yazılı yollarla haberleşme
- D) Tek yönlü bilgi aktarımı
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Kişiler arasında anlam alışverişi
Komşular konuşmadığı hâlde baş sallama, gülümseme ve bakış kaçırma ile birbirine anlam iletmiştir; uzman iletişimi anlam alışverişi olarak görmektedir. “Yalnızca karşılıklı konuşma” tanımı yanlıştır çünkü örnekte hiç söz kullanılmamıştır.
Kolay
4Bir öykü kitabında şu cümle geçiyor: “Kasabaya kar yağınca sokakların gürültüsü dindi; pencereden bakan yaşlı adam, yıllardır özlediği o sükûneti sonunda bulmuştu.” Bu cümlede “sükûnet” sözcüğü hangi anlamda kullanılmıştır?
- A) Huzur, dinginlik
- B) Heyecan, coşku
- C) Kaygı, tasa
- D) Merak, ilgi
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Huzur, dinginlik
“Sükûnet” sessizlik, dinginlik, huzur demektir; cümlede gürültünün dinmesiyle gelen iç rahatlığı anlatır. Kar yağışı sevinç uyandırabileceği için “heyecan, coşku” çekici görünse de “yıllardır özlediği” ve “gürültüsü dindi” sözleri dinginliği gösterir.
Kolay
5“Sürekli İletişim İçindeyiz” metninde geçen “İletişimi, anlam alışverişi olarak tanımlayabiliriz.” cümlesinde düşünceyi geliştirme yollarından hangisi kullanılmıştır?
- A) Tanımlama
- B) Tanık gösterme
- C) Sayısal verilerden yararlanma
- D) Karşılaştırma
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Tanımlama
Cümlede iletişimin ne olduğu açıklanmış, yani iletişim tanımlanmıştır. Başka birinin sözüne başvurulmadığı için tanık gösterme yoktur.
Kolay
6“Sürekli İletişim İçindeyiz” metninde yazar, iletişimin yalnızca konuşmaktan ibaret olmadığını örneklerle açıklayarak okura bilgi verir. Bu metin hangi metin türüne girer?
- A) Masal
- B) Şiir
- C) Hikâye
- D) Bilgilendirici metin
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Bilgilendirici metin
Metin, olay anlatmak ya da duygu aktarmak için değil, okuru iletişim konusunda bilgilendirmek için yazılmıştır. Sahil örneği bir öykü gibi başlasa da düşünceyi açıklamak için kullanılmıştır.
Kolay
7“Sürekli İletişim İçindeyiz” metninde yazar, “Peki, mesaj nedir?” sorusunu sorar ve hemen ardından kısa bir cevap verir. Yazarın mesaj için yaptığı açıklama hangisidir?
- A) Yazılı olarak gönderilen notlar
- B) Anlamı olan her şey
- C) Yalnızca yüz ifadeleri
- D) Yalnızca söylenen sözler
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Anlamı olan her şey
Yazar “Anlamı olan her şey mesajdır.” der; bu nedenle susmak ya da bakmamak da mesaj olabilir. Yazara göre mesaj yalnızca sözlerden oluşmaz.
Kolay
8“Sürekli İletişim İçindeyiz” metninde yazar, insanlar birbirini “adam yerine koyuyorsa” toplumda stresin azaldığını söyler. “Adam yerine koymak” deyiminin anlamı hangisidir?
- A) Birini görevden almak
- B) Birine öğüt vermek
- C) Birine değer vermek, onu önemsemek
- D) Birinin yerine bir işi yapmak
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Birine değer vermek, onu önemsemek
Deyim, karşıdakini önemsemek ve ona değer vermek anlamındadır; metinde de “değer veriyorlarsa” ifadesiyle birlikte kullanılmıştır. “Birinin yerine iş yapmak” deyimin sözcüklerine takılan yanlış bir yorumdur.
Kolay
9“Sürekli İletişim İçindeyiz” metninde yazar şöyle der: “Farz edelim bir otobüs garında tek boş olan sandalyeye oturdunuz.” Bu cümledeki “farz edelim” sözünün anlamı hangisidir?
- A) Kanıtlayalım
- B) Varsayalım
- C) Hatırlayalım
- D) Unutalım
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Varsayalım
Yazar okurdan bir durumu düşünmesini, yani o durumun yaşandığını varsaymasını ister. “Hatırlayalım” daha önce yaşanmış bir olayı anlatır; burada öyle bir olay yoktur.
Kolay
10“Sürekli İletişim İçindeyiz” metninde yazar, sahilde karşılaşan ve hiç konuşmadan geçip giden iki kişiyi örnek verir. Yazara göre iki insan arasındaki iletişim ne zaman başlar?
- A) Birbirleriyle konuşmaya başladıklarında
- B) Birbirlerine selam verdiklerinde
- C) Birbirlerinin farkına vardıkları anda
- D) Birbirlerini yakından tanıdıklarında
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Birbirlerinin farkına vardıkları anda
Yazar, iki insanın birbirinin farkına vardığı andan itibaren iletişimin başladığını söyler. Konuşmak ya da selamlaşmak iletişimin başlaması için gerekli değildir; sahildeki iki kişi konuşmadığı hâlde iletişim kurmuştur.
Kolay
11Ankara'daki teyzesine doğum günü kutlamasını telefonla ileten Elif'in durumunu iletişimin unsurları açısından inceleyen öğretmen, telefonun bu süreçte hangi unsur olduğunu soruyor. Telefon, iletişimin hangi unsurudur?
- A) Alıcı
- B) Mesaj
- C) Gönderici
- D) Kanal
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Kanal
Mesajın iletildiği araç ya da yol kanaldır; burada telefon kanal görevi görür. Kutlama sözleri mesaj, Elif gönderici, teyzesi ise alıcıdır.
Kolay
12Aşağıdaki parçada boş bırakılan yere hangi geçiş ve bağlantı ifadesi getirilmelidir? “Babam akşam yemeğinde telefonla ilgilenmemizi hiç istemez. ___ kendisi de yemekte haberleri telefondan okumayı çok sever.”
- A) Böylece
- B) Başka bir deyişle
- C) Oysaki
- D) İlk olarak
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Oysaki
İkinci cümle, babanın isteğiyle çelişen bir davranışını anlatır; karşıtlık “oysaki” ile kurulur. “Böylece” bir sonucu bildirir, burada sonuç ilişkisi yoktur.
Kolay
13Bir öğrencinin yazısından alınan aşağıdaki cümlelerin hangisinde gereksiz sözcük kullanımından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
- A) Yağmur başlayınca kendimi bir dükkâna içeri attım.
- B) Yağmur başlayınca hemen bir dükkâna girdim.
- C) Yağmur dinince yoluma devam ettim.
- D) Dükkânın sahibi bana bir sandalye uzattı.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Yağmur başlayınca kendimi bir dükkâna içeri attım.
“Bir dükkâna” ifadesi zaten içeri girildiğini anlatır; “içeri” sözcüğü gereksizdir. “Hemen bir dükkâna girdim” cümlesinde fazladan sözcük yoktur.
Kolay
14“Sürekli İletişim İçindeyiz” metninde yazar, insanlar birbirinin farkına vardıktan sonra pek çok şeyin anlam taşıdığını söyler ve bunları sıralar. Aşağıdakilerden hangisi yazarın anlam taşıdığını söylediği unsurlardan biri değildir?
- A) Yüz ifadesi
- B) Bakışlar
- C) Gönderilen mektuplar
- D) Beden duruşu
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Gönderilen mektuplar
Yazar yüz ifadesinin, beden duruşunun, sesin ve bakışın anlamı olduğunu söyler. Metinde mektuptan söz edilmez.
Kolay
15“Sürekli İletişim İçindeyiz” metninde “‘Günaydın, merhaba, iyi günler’ gibi sözlerin sık sık söylendiği ortamlar uygar ortamlardır.” cümlesi geçmektedir. Bu cümledeki “uygar” sözcüğünün anlamı hangisidir?
- A) Kalabalık
- B) Zengin
- C) Sessiz
- D) Medeni
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Medeni
“Uygar”, medeni anlamına gelir; selamlaşmanın yaygın olduğu ortamlar medeni ortamlar olarak nitelendirilmiştir. Kalabalık olmak ortamın uygar olduğunu göstermez.
Kolay
16“Aile bireyleri arasındaki iletişim” konulu bir paragraf yazan Elif, paragrafın son cümlesinde anlattıklarını toparlamak istiyor. Elif'in son cümleye başlarken kullanması gereken geçiş ifadesi hangisidir?
- A) Kısaca
- B) İlk olarak
- C) Özellikle
- D) Oysaki
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Kısaca
Anlatılanları toparlamak ve özetlemek için “kısaca” ifadesi kullanılır. “İlk olarak” sıralamaya başlarken kullanılır, son cümleye uymaz.
Kolay
17“Sürekli İletişim İçindeyiz” metni şu cümleyle başlar: “Deniz kıyısında bir tatil köyünde olduğunuzu hayal edin.” Yazar ardından okuru sabah yürüyüşüne çıkmış biri gibi düşünerek olayı ona yaşatır. Yazarın metne böyle başlamasının anlatıma katkısı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Okura tatil köylerinin özellikleri hakkında ayrıntılı bilgi vermek
- B) Okurun, anlatılan durumu kendi başından geçmiş gibi düşünmesini sağlamak
- C) Okurun, yazarın gerçek bir anısını bütün yönleriyle öğrenmesini sağlamak
- D) Okura iletişimin tanımını daha metnin ilk cümlesinde doğrudan vermek
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Okurun, anlatılan durumu kendi başından geçmiş gibi düşünmesini sağlamak
Yazar “hayal edin” diyerek okuru olayın içine yerleştirir; okur sahilde yürüyen kişi olur ve sorulan soruyu (“Aranızda iletişim var mıydı?”) kendi yaşadığı bir durum gibi düşünür. Anlatılan gerçek bir anı değil, kurgulanmış bir durumdur. Metnin amacı tatil köylerini tanıtmak değildir; iletişimin tanımı da ilk cümlede değil, örnekten sonra verilir.
Kolay
18Elif, “aile bireyleri arasındaki iletişim” konulu paragrafında şu cümleleri yazıyor: “Bizim evde herkes birbirini dinler. ___ dedem, kim konuşursa konuşsun sözünü kesmeden sonuna kadar bekler.” Elif, ikinci cümlede aile bireylerinden birini öne çıkarmak istiyor. Buna göre boş bırakılan yere aşağıdaki geçiş ve bağlantı ifadelerinden hangisi getirilmelidir?
- A) Oysaki
- B) Kısaca
- C) Başka bir deyişle
- D) Özellikle
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Özellikle
İlk cümlede ailedeki herkesten söz edilmiş, ikinci cümlede bunlardan biri (dede) öne çıkarılmıştır. Bir grubun içinden birini vurgulamak için “özellikle” kullanılır. “Oysaki” karşıt bir düşünceye geçerken, “kısaca” anlatılanları toparlarken, “başka bir deyişle” aynı düşünceyi farklı sözlerle yinelerken kullanılır.
Orta
19“Bekleme salonunda yanınıza oturan birine gülümserseniz ona ‘Seni gördüm, rahat olabilirsin.’ demiş olursunuz. Hiç bakmadan telefonunuza gömülürseniz de bir şey söylemiş olursunuz: ‘Seninle ilgilenmiyorum.’” Bu parçadan aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?
- A) İletişim kurmak için konuşmak şarttır.
- B) Davranışlarımız söz kullanmasak da bir anlam taşır.
- C) Tanımadığımız kişilere gülümsememeliyiz.
- D) Bekleme salonları iletişime uygun yerler değildir.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Davranışlarımız söz kullanmasak da bir anlam taşır.
Parçada hiç konuşmadan yapılan gülümseme de ilgisizlik de karşıdaki kişiye bir şey “söyler”; yani davranışlar sözsüz de anlam taşır. Konuşmanın şart olduğu yargısı, parçadaki iki örnekte de hiç söz kullanılmadığı için parçayla çelişir.
Orta
20Okul gezisini anlatan Can, kompozisyonundaki cümleleri öğretmeniyle birlikte gözden geçiriyor. Öğretmeni, cümlelerden birinde iki özne için ortak kullanılan yüklemin öznelerden birine uymadığını söylüyor. Öğretmenin sözünü ettiği cümle hangisidir?
- A) Müzeden çıkıp bir süre parkta dinlendik.
- B) Yağmur başlayınca hemen bir kafeye girdik.
- C) Ben müzeye, arkadaşlarım ise kütüphaneye gitti.
- D) Rehberimiz bize kalenin tarihini anlattı.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Ben müzeye, arkadaşlarım ise kütüphaneye gitti.
“Gitti” yüklemi “arkadaşlarım” öznesine uyar, “ben” öznesine uymaz; cümle “Ben müzeye gittim, arkadaşlarım ise kütüphaneye gitti.” biçiminde kurulmalıdır. “Müzeden çıkıp … dinlendik” cümlesinde iki eylem aynı özneye (biz) aittir, bu yüzden bozukluk yoktur.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.