8. Sınıf Türkçe · İletişim
Başarılı İletişim (Dinleme/İzleme)
- başarılı iletişim
- ön yargı
- sunu
- dinleme yöntemleri
- işteş fiil
- geçişli fiil
- geçişsiz fiil
“Başarılı İletişim” videosunda iletişim hakkında ne anlatılır?
“Başarılı İletişim”, her bireyin farklı olduğunu ve bu yüzden iletişim yollarının da farklı olabileceğini anlatan, bir dinleme yöntemi seçilerek izlenen bilgilendirici bir videodur. Videonun konusu, ana fikri ve hazırlanış amacı belirlenir; konuyla ilgili hangi uzmanın görüşüne başvurulduğu ve bilgilerin güvenilir bir kaynağa dayanıp dayanmadığı değerlendirilir. Videodan çıkan önemli sonuçlardan biri, ön yargıların iletişimi engellediğidir. Çocuklarla ve farklı kişilerle iletişimde nelere dikkat edilmesi gerektiği tartışılır. Konuşma bölümünde insanların konuşarak anlaşması fikrinden yola çıkılarak kişiler arası iletişimin önemini anlatan bir sunu hazırlanır ve çevreyle paylaşılır. Dil bilgisinde karşılıklı ya da birlikte yapma anlamı taşıyan işteş fiiller (mektuplaşmak, selamlaşmak, uçuşmak) ile nesnesine göre geçişli ve geçişsiz fiiller tekrar edilir. İyi bir dinleyici olmak, düşünceleri etkili biçimde sunabilmenin ilk adımıdır.
Başarılı İletişim (Dinleme/İzleme): konu anlatımı ve özeti
Bu bölümde başarılı iletişimin yollarını anlatan bir video izlenir ve ardından kişiler arası iletişimin önemini anlatan bir sunu hazırlanır. Amaç, iyi bir dinleyici olmak ve düşünceleri etkili biçimde sunabilmektir.
- Video, bir dinleme yöntemi seçilerek izlenir; konusu, ana fikri ve hazırlanış amacı belirlenir.
- Videoda konuyla ilgili uzman görüşlerine başvurulur; bilgilerin güvenilir bir kaynağa dayanıp dayanmadığı değerlendirilir.
- Her bireyin farklı olduğu, bu yüzden iletişim yollarının da farklı olabileceği düşüncesi öne çıkar; ön yargıların iletişimi engellediği fark edilir.
- Çocuklarla ve farklı kişilerle iletişimde nelere dikkat edilmesi gerektiği tartışılır.
- Konuşma bölümünde "insanların konuşarak anlaşması" fikrinden yola çıkılarak bir sunu hazırlanır ve çevreyle paylaşılır.
- Dil bilgisi olarak işteş fiiller (karşılıklı ya da birlikte yapma) ve nesnesine göre geçişli-geçişsiz fiiller tekrar edilir.
Unutma: İşteş fiil karşılıklı ya da birlikte yapma anlamı taşır ve çoğunlukla "-ış, -iş" ekiyle kurulur: selamlaşmak, uçuşmak.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
Etkin dinleme, karşındakine onu gerçekten dinlediğini hissettirmektir. Dört adımla dene:
- Göz teması kur, elindeki işi bırak.
- Sözünü kesme; cümlesi bitene kadar bekle.
- Anladığını kendi cümlelerinle geri söyle: "Yani hafta sonu seni kimsenin aramamasına üzüldün, öyle mi?"
- Anlamadığın yeri sor: "Bunu biraz daha açar mısın?"
Günlük hayattan: Yeni gelen bir öğrenciyi daha tanımadan "çekingen" diye nitelemek bir ön yargıdır; onunla konuşmadan verilen bu yargı iletişimi baştan kapatır.
Sık yapılan hata: Karşındaki konuşurken kendi vereceğin cevabı düşünmek. Doğrusu: Önce dinle, sonra cevap ver. Anladığını geri söylemek hem yanlış anlamayı önler hem de karşındakine değer verdiğini gösterir.
Derinleş
Bir arkadaşınla iki kısa canlandırma hazırla. İlkinde "sen dili" kullanın: "Sen hep geç kalıyorsun!" İkincisinde "ben dili" kullanın: "Geç kalınca seni bekliyor ve merak ediyorum." Sınıf arkadaşlarınıza iki konuşmayı izletip hangisinin tartışmayı büyüttüğünü, hangisinin çözüme yaklaştırdığını sorun. Sonuçlara göre ailede ya da okulda kullanılabilecek üç "ben dili" cümlesi yaz.
Bu konuda neler var?
- Konuşma
Sorular
Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.
Kolay
1Rehberlik dersinde öğrenciler, hafta sonu yaptıklarını anlatan birer cümle yazıyor. Öğretmen, işin iki kişi tarafından birbirine karşı yapıldığı, yani karşılıklı yapma anlamı taşıyan cümleyi örnek olarak okumak istiyor. Öğretmenin okuyacağı cümle hangisidir?
- A) Her ay kütüphaneden bir kitap alıp okurum.
- B) Kuzenimle her hafta telefonda görüşürüz.
- C) Okulumuzun binası yaz tatilinde boyandı.
- D) Annem misafirler için sofrayı hazırladı.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Kuzenimle her hafta telefonda görüşürüz.
“Görüşmek” işi iki kişinin karşılıklı yaptığı bir eylemdir; yüklem işteştir. Annenin sofrayı hazırlaması da başkası için yapılan bir iş olduğu için çekici görünebilir, ama işi tek bir özne yapar; yüklem etkendir.
Kolay
2Sınıfta iki grup, gezinin yapılacağı yer konusunda anlaşamıyor. Öğretmen iki grubun temsilcilerini bir araya getirip görüşlerini sırayla dinletiyor; sonunda herkesin kabul ettiği bir yer seçiliyor. Öğretmen ders bitince tahtaya “İnsanlar konuşa konuşa anlaşır.” atasözünü yazıyor. Öğretmenin bu atasözüyle vurgulamak istediği düşünce hangisidir?
- A) Anlaşmazlıklar karşılıklı konuşularak çözülür.
- B) Çok konuşan kişi çevresinde sevilmez.
- C) Az konuşmak insanı bilge yapar.
- D) İnsanlar yalnızca aynı dili konuşunca anlaşır.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Anlaşmazlıklar karşılıklı konuşularak çözülür.
Atasözü, anlaşmazlıkların karşılıklı konuşma ve görüş alışverişiyle giderileceğini anlatır; sınıftaki durum da buna örnektir. Son seçenek “konuşmak” sözcüğünü atasözündeki gibi kullandığı için çekici görünür, ama atasözü dil birliğini değil görüş alışverişini anlatır.
Kolay
3Bir ailenin günlük alışkanlıklarını anlatan dört cümle, yüklemlerinin nesne alıp almamasına göre ayrılıyor. Öğrenciler her yükleme “neyi, kimi?” sorusunu soruyor. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem geçişsizdir?
- A) Ayşe kahvaltıda bir bardak süt içer.
- B) Kardeşim her sabah odasını toplar.
- C) Babam gazetenin sayfalarını çevirir.
- D) Dedem akşamları parkta yürür.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Dedem akşamları parkta yürür.
“Yürümek” nesne almaz; “neyi yürür?” sorusu sorulamaz. Öteki cümlelerde “süt, odasını, sayfalarını” nesnedir. Dedenin cümlesinde “parkta” sözcüğü bir tümleç gibi görünse de yer bildirir, nesne değildir.
Kolay
4Gülsüm, “Etkili İletişim” konusunu sınıf arkadaşlarına anlatmak için bilgisayarda slaytlar hazırlıyor. Slaytlara kısa yazılar, fotoğraflar ve bir ses kaydı ekleyip konuşması sırasında bunları perdeye yansıtacak. Gülsüm'ün hazırladığı çalışmanın türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Anket
- B) Günlük
- C) Sunu
- D) Dilekçe
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Sunu
Bir konunun görsel ve işitsel öğelerle desteklenerek dinleyicilere aktarılması için hazırlanan çalışma sunudur. Anket de sınıfla paylaşılabilir, ama anket bilgi aktarmak için değil kişilerin görüşlerini toplamak için hazırlanır.
Kolay
5“Başarılı İletişim” konulu bir videoda konuyla ilgili uzman görüşüne başvurulduğu belirtiliyor. Aşağıdaki cümlelerden hangisi bir uzman görüşüne başvurulduğunu gösterir?
- A) Bir izleyici, yorumunda videonun müziğini çok beğendiğini yazıyor.
- B) Sunucu, videonun başında on dakika süreceğini söylüyor.
- C) Videonun sonunda bütün izleyicilere ayrı ayrı teşekkür ediliyor.
- D) Bir aile danışmanı: “Dinlenen çocuk kendini kolay anlatır.” diyor.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Bir aile danışmanı: “Dinlenen çocuk kendini kolay anlatır.” diyor.
Uzman görüşü, konusunda bilgi ve deneyim sahibi birinin konuyla ilgili sözüne başvurmaktır; aile danışmanının sözü buna örnektir. İzleyicinin müziği beğenmesi uzman görüşü değil, kişisel bir beğenidir.
Kolay
6“Ön yargılar iletişimi engeller.” cümlesindeki “ön yargı” sözünün anlamı hangisidir?
- A) Bir yarışmada ilk sırada yer alma durumu
- B) Bir kişi ya da konu hakkında, tanımadan önceden edinilen yargı
- C) Bir işe başlamadan önce yapılan hazırlık
- D) Bir konuda uzun araştırmalar sonucunda varılan karar
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Bir kişi ya da konu hakkında, tanımadan önceden edinilen yargı
Ön yargı, bir kişiyi ya da konuyu yeterince tanımadan, önceden oluşturulmuş düşüncedir. Araştırma sonucunda varılan karar ise bilgiye dayandığı için ön yargı değildir.
Kolay
7“Kişiler arası iletişimin önemi” konulu bir sunu hazırlayacak olan Defne'nin işe başlarken ilk olarak yapması gereken hangisidir?
- A) Sununun amacını belirleyip konuyla ilgili bilgi toplamak
- B) Hemen slaytlara renkli resimler eklemek
- C) Sunuyu arkadaşlarının önünde prova etmek
- D) Dinleyicilerden geri bildirim almak
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Sununun amacını belirleyip konuyla ilgili bilgi toplamak
Bir sunu hazırlanırken önce amaç belirlenir ve bilgi toplanır; slayt hazırlama, prova ve geri bildirim sonraki aşamalardır. Geri bildirim ancak sunu yapıldıktan sonra alınabilir.
Kolay
8“Tatlı dil yılanı deliğinden çıkarır.” atasözü başarılı iletişimle ilgili hangi düşünceyi anlatır?
- A) Güzel ve kibar sözle en zor işler bile çözülebilir.
- B) Çok konuşan kişi sonunda yorulur.
- C) Tatlı yiyecekler insanı mutlu eder.
- D) Yılanlardan uzak durmak gerekir.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Güzel ve kibar sözle en zor işler bile çözülebilir.
Atasözü, yumuşak ve güzel sözün insanları ikna ederek zor durumları bile çözebileceğini anlatır. Yılan ve tatlı sözcükleri mecaz anlamda kullanılmıştır; gerçek anlamlarına göre yapılan yorumlar yanlıştır.
Kolay
9Aşağıdaki davranışlardan hangisi başarılı iletişimi engelleyen bir davranıştır?
- A) Konuşan kişiyle göz teması kurmak
- B) Anlamadığı bir noktayı nazikçe sormak
- C) Arkadaşı derdini anlatırken sürekli telefonuna bakmak
- D) Konuşanın sözünü bitirmesini beklemek
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Arkadaşı derdini anlatırken sürekli telefonuna bakmak
Konuşan biri anlatırken telefona bakmak, onu dinlemediğiniz ve önemsemediğiniz mesajını verir. Anlamadığı noktayı nazikçe sormak ise iletişimi güçlendiren bir davranıştır.
Kolay
10Öğretmen, “İnsanlar konuşa konuşa anlaşırlar.” atasözünden yola çıkarak bir sunu hazırlanmasını istiyor. Bu atasözünün anlamı hangisidir?
- A) İnsanlar sorunlarını karşılıklı konuşarak çözebilir.
- B) Konuşmak yerine susmak daha doğrudur.
- C) Çok konuşan insan herkesle kavga eder.
- D) İnsanlar yalnızca aynı dili konuşanlarla anlaşabilir.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) İnsanlar sorunlarını karşılıklı konuşarak çözebilir.
Atasözü, anlaşmazlıkların karşılıklı konuşma ve görüş alışverişiyle giderilebileceğini anlatır. Susmanın daha doğru olduğu düşüncesi atasözünün iletisine ters düşer.
Kolay
11Bir video açıklaması: “Bu videoda bir iletişim uzmanı; iyi bir dinleyici olmanın, karşımızdakinin duygularını anlamaya çalışmanın ve düşüncelerimizi açıkça söylemenin insan ilişkilerini nasıl güçlendirdiğini anlatıyor.” Bu videonun hazırlanış amacı hangisidir?
- A) İzleyicilere bir gezi rotası önermek
- B) İzleyicilere başarılı iletişimin yollarını öğretmek
- C) İzleyicileri bir yarışmaya katılmaya çağırmak
- D) İzleyicilere yeni bir telefon tanıtmak
Cevabı göster
Doğru cevap: B) İzleyicilere başarılı iletişimin yollarını öğretmek
Videoda bir uzman, iyi dinlemenin ve açık konuşmanın ilişkileri nasıl güçlendirdiğini anlatır; amaç başarılı iletişim konusunda bilgi vermektir. Telefon tanıtımı ya da yarışma çağrısı açıklamada yer almaz.
Kolay
12“Başarılı İletişim” videosunu izleyen Elif, ödevinde yalnızca “çocuklarla iletişim” konusuna yer verecektir. Bu yüzden videoyu izlerken yalnızca bu konuyla ilgili bölümlere dikkat ediyor. Elif'in uyguladığı dinleme/izleme yöntemi hangisidir?
- A) Seçici dinleme
- B) Eleştirel dinleme
- C) Empati kurarak dinleme
- D) Yaratıcı dinleme
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Seçici dinleme
Belirli bir amaç için yalnızca gerekli bilgilere odaklanmak seçici dinlemedir. Eleştirel dinlemede bilgiler doğruluk ve tutarlılık yönünden sorgulanır; Elif'in amacı bu değildir.
Kolay
13Bir video açıklaması: “Bu videoda bir iletişim uzmanı; iyi bir dinleyici olmanın, karşımızdakinin duygularını anlamaya çalışmanın ve düşüncelerimizi açıkça söylemenin insan ilişkilerini nasıl güçlendirdiğini anlatıyor.” Bu videoya verilebilecek en uygun başlık hangisidir?
- A) Video Çekmenin Püf Noktaları
- B) Duyguların Bilimsel Tarihi
- C) Uzmanların Gündelik Hayatı
- D) Güçlü İlişkilerin Anahtarı: İletişim
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Güçlü İlişkilerin Anahtarı: İletişim
Video, iyi iletişimin insan ilişkilerini güçlendirdiğini anlatır; bu başlık videonun özünü yansıtır. Videoda uzmanın gündelik hayatı ya da video çekme teknikleri anlatılmaz.
Kolay
14“Bu bina çok kötü boyanmış.” cümlesinin yüklemi öznesine göre hangi çatıdadır?
- A) İşteş
- B) Dönüşlü
- C) Edilgen
- D) Etken
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Edilgen
Binayı boyayan belli değildir; iş başkası tarafından yapılmıştır ve “-n” eki almış “boyanmış” yüklemi edilgendir. Bina kendi kendini boyamadığı için yüklem dönüşlü değildir.
Kolay
15Sunu yapan Zeynep, konuşmasında “Sunumun sonunda feedback vermenizi rica ediyorum.” diyor. Öğretmeni, dilimize henüz yerleşmemiş yabancı sözcük yerine Türkçesini kullanmasını öneriyor. Zeynep “feedback” yerine hangi sözü kullanmalıdır?
- A) Tanıtım
- B) Geri bildirim
- C) Sunum
- D) Ön bilgi
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Geri bildirim
“Feedback” sözünün Türkçe karşılığı “geri bildirim”dir; dinleyicilerin sunu hakkındaki görüşlerini anlatır. “Ön bilgi” sunudan önce verilen bilgidir, anlamca uymaz.
Kolay
16Üç yaşındaki kuzeniyle konuşan Can'ın aşağıdaki davranışlarından hangisi çocuklarla iletişim kurarken dikkat edilmesi gerekenlere uygundur?
- A) Ona yetişkinlerin kullandığı zor sözcüklerle uzun açıklamalar yapmak
- B) Onun boyuna eğilip göz hizasından, anlayacağı sözcüklerle konuşmak
- C) Sorularını önemsemeyip kendi işiyle ilgilenmeye devam etmek
- D) Ona yüksek sesle ve aceleyle talimatlar vermek
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Onun boyuna eğilip göz hizasından, anlayacağı sözcüklerle konuşmak
Çocukla göz hizasında konuşmak ve onun anlayacağı sözcükleri seçmek, çocuğun kendini önemsenmiş ve anlaşılmış hissetmesini sağlar. Zor sözcüklerle uzun açıklamalar çocuğun konuşulanı anlamasını engeller.
Kolay
17Sınıfta izlenen “Başarılı İletişim” konulu videoda, arkadaşları tarafından dinlenmediğini düşünen bir öğrenci duygularını anlatıyor. Videoyu izleyen İrem, kendini o öğrencinin yerine koyuyor ve “Ben olsam ne hissederdim?” diye düşünerek izlemeyi sürdürüyor. İrem'in uyguladığı dinleme/izleme yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Not alarak dinleme
- B) Empati kurarak dinleme
- C) Seçici dinleme
- D) Eleştirel dinleme
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Empati kurarak dinleme
Empati kurarak dinlemede dinleyici kendini konuşanın yerine koyar, onun duygularını anlamaya çalışır; İrem de bunu yapmaktadır. Not alarak dinlemede önemli bilgiler yazılır, seçici dinlemede yalnız ilgilenilen bölümlere dikkat edilir, eleştirel dinlemede ise bilgilerin doğruluğu ve kaynağı sorgulanır.
Kolay
18Bir videoda konuşmacı, “İyi iletişim kurmak için karşınızdakiyle mutlaka göz teması kurmalısınız.” diyor. Ancak konuşmacı video boyunca hep elindeki kâğıda bakıyor, kameraya hiç bakmıyor. Videoyu izleyen bir öğrencinin bu durumla ilgili yapacağı en doğru değerlendirme aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Konuşmacının davranışı, verdiği öğüdü desteklemektedir.
- B) Konuşmacı kâğıda baktığı için verdiği öğüt yanlıştır.
- C) Konuşmacı, göz temasını gereksiz bulduğunu söylemiştir.
- D) Konuşmacının davranışı, verdiği öğütle çelişmektedir.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Konuşmacının davranışı, verdiği öğütle çelişmektedir.
Konuşmacı göz teması kurmayı öğütlerken kendisi izleyiciyle göz teması kurmuyor; söylediği ile yaptığı birbirini tutmuyor, yani bir çelişki var. Bu çelişki öğüdün yanlış olduğunu göstermez; yalnızca konuşmacının kendi öğüdüne uymadığını gösterir. Konuşmacı göz temasının gereksiz olduğunu da söylememiş, tersine gerekli olduğunu belirtmiştir.
Orta
19Bahar sabahı pencereyi açan Ali, günlüğüne şu cümleyi yazıyor: “Bahar gelince bahçedeki serçeler sabahtan akşama kadar cıvıldaşır.” Ali'nin cümlesinin yüklemiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Karşılıklı yapma anlamı taşıyan işteş fiildir.
- B) Kendi kendine yapma bildiren dönüşlü fiildir.
- C) Birlikte yapma anlamı taşıyan işteş fiildir.
- D) Başkasınca yapılma bildiren edilgen fiildir.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Birlikte yapma anlamı taşıyan işteş fiildir.
Serçeler cıvıldama işini birbirine karşı değil, hep birlikte yapar; “-aş” ekiyle kurulan yüklem birlikte yapma bildiren işteş fiildir. Karşılıklı yapma anlamı “görüşmek, yazışmak” gibi işin taraflar arasında gidip geldiği fiillerde bulunur.
Orta
20Ödevi için başarılı iletişimle ilgili bir video arayan Melis, internette dört farklı videonun açıklamasını okuyor. Hangisindeki bilgilere daha çok güvenebileceğine karar vermek istiyor. Aşağıdaki özelliklerden hangisi bir videodaki bilgilerin güvenilirliğini en çok artırır?
- A) Videonun hareketli bir müzikle hazırlanmış olması
- B) Konuşmacıların renkli kıyafetler giymiş olması
- C) Videonun kısa sürede çok kez izlenmiş olması
- D) Alanında uzman bir psikoloğun görüşüne yer verilmesi
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Alanında uzman bir psikoloğun görüşüne yer verilmesi
Bilginin güvenilirliği kaynağına bağlıdır; konunun uzmanının görüşüne yer verilmesi güvenilirliği artırır. Çok izlenmek, videonun beğenildiğini gösterdiği için çekici görünür; ama izlenme sayısı bilgiyi doğrulamaz.
Katkıda bulun
Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.