8. Sınıf Türkçe · Sanat

Âşık Veysel'e Selam

Âşık Veysel
şiir
söz sanatları
benzetme
kişileştirme
anlatım bozukluğu
sanat

“Âşık Veysel’e Selam” şiirinde Âşık Veysel nasıl anlatılır?

“Âşık Veysel’e Selam”, Bedri Rahmi Eyuboğlu’nun halk ozanı Âşık Veysel’in hayatını ve sanatını hayranlık ve sevgiyle selamlayan bir övgü şiiridir. Şiire göre Sivaslı Veysel yedisinde iki gözünü kaybetmiş, sekizinde sazını düzenlemiş, dokuzunda garip yollara düşmüştür. Şair, “Saz petek misali, söz de bir arı” dizesiyle sazı peteğe, sözü arıya benzetir ve iki sanatın Veysel’in gönlünde birleşip bal yaptığını anlatır; bu, benzetme sanatıdır. “Kara diken tırmalama yüzünü” gibi dizelerde doğaya seslenip ondan insan gibi davranması istendiği için kişileştirme ve seslenme vardır. Şair, yalnız ustalığın Veysel’i Veysel etmediğini, yaşadığı acıların sanatını derinleştirdiğini düşünür ve sanatçının hayatı ile eseri arasındaki bağı vurgular. Şiirle birlikte özne-yüklem uyumsuzluğu ve öge eksikliği gibi anlatım bozuklukları da tekrar edilir.

Âşık Veysel'e Selam: konu anlatımı ve özeti

Bedri Rahmi Eyuboğlu'nun bu şiiri, halk ozanı Âşık Veysel'in hayatını ve sanatını selamlayan bir övgü şiiridir. Şiirin ana duygusu, bu büyük ozana duyulan hayranlık ve sevgidir.

Âşık Veysel Sivaslıdır; küçük yaşta gözlerini kaybetmiş, çok erken yaşta saz çalmaya başlamıştır.
Şaire göre Veysel, saz çalma ve söz söyleme ustalığını kendinde buluşturmuş bir sanatçıdır.
Şair, Veysel'in yaşadığı acıların sanatını derinleştirdiğini düşünür; sanatçının hayatı ile eseri arasındaki bağı vurgular.
Söz sanatları çalışılır: doğaya seslenip onun insan gibi davranmasını istemek kişileştirme ve seslenmedir; sazı ve sözü başka varlıklara benzetmek benzetme sanatıdır.
Şiirdeki mecazlı sözler şiirin içeriğine atıf yapılarak açıklanır; şiire farklı başlıklar önerilir.
Anlatım bozuklukları tekrar edilir: özne-yüklem uyumsuzluğu, öge ve yüklem eksikliği ile yanlış bağlaç kullanımı.

Unutma: Benzetmede "gibi, misali, kadar" gibi sözcükler ipucudur; kişileştirmede ise insana ait bir özellik insan dışı bir varlığa verilir.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Şiirdeki mecazlı bir sözü açıklamak için üç adım izle:

Sözün gerçek anlamını yaz: "Saz ağladı" → Saz bir çalgıdır, ağlayamaz.
Şiirde ne anlattığını yaz: Sazdan hüzünlü, dokunaklı bir ezgi yükseldi.
Şairin bu sözü neden seçtiğini düşün: Hüznü daha etkili göstermek için.

Seslenme sanatında şair bir varlığa doğrudan hitap eder: "Ey kara toprak, sakla tohumları!" Bu dizede hem seslenme ("ey kara toprak") hem de kişileştirme (toprağın saklama işini insan gibi yapması) vardır.

Sık yapılan hata: Seslenme ile kişileştirmeyi aynı şey sanmak. Doğrusu: Seslenme bir hitaptır, kişileştirme ise insana özgü bir özelliğin başka bir varlığa verilmesidir. İkisi çoğu zaman aynı dizede birlikte bulunur, ama ayrı ayrı belirlenir.

Derinleş

Âşık Veysel'in bir türküsünü hem kendi sesinden hem de günümüz sanatçılarından birinin yorumundan dinle. İki yorumu ses, çalgı, söz ve sende uyandırdığı duygu bakımından karşılaştır. Âşıklık geleneğinin bugün nasıl sürdüğünü araştır: Atışma, âşık şenlikleri ya da genç âşıklar hakkında bilgi topla ve müzik dersinde öğrendiklerinle birleştirerek sun.

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

T.O.8.4Metinde geçen anlamını bilmediği söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilme
T.O.8.5Metnin yüzey anlamını belirleyebilme
T.O.8.12Metni yorumlayabilme
T.O.8.19Metindeki söz sanatlarını belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Gülsüm, Âşık Veysel üzerine hazırladığı panoya kendi yazdığı şu dizeleri ekliyor: “Rüzgâr kapıda bekler, türküyü dinlemeye / Kırlar başını eğmiş, sazı selamlamaya” Gülsüm'ün dizelerinde ağırlıklı olarak kullanılan söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Benzetme
- B) Kişileştirme
- C) Abartma
- D) Tezat (karşıtlık)
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Kişileştirme
Kapıda bekleyip türkü dinlemek, baş eğip selam vermek insana özgü davranışlardır; bunlar rüzgâra ve kırlara verilmiştir, bu kişileştirmedir. Benzetme çekici görünebilir, ama dizelerde “gibi, misali” gibi bir sözle kurulan ya da iki varlık arasında ortak yön arayan bir karşılaştırma yoktur.
Kolay
2Bedri Rahmi Eyuboğlu, Âşık Veysel için yazdığı şiirde “Saz petek misali, söz de bir arı” der. Sınıfta bu dizeyi tartışan Okan, “Şair abartıyor, saz gerçekten peteğe dönüşmüş.” diyor; Nazlı ise “Hayır, saz ile petek arasında ortak bir yön kuruluyor.” diye karşı çıkıyor. Dizede kullanılan söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Kişileştirme
- B) Abartma
- C) Benzetme
- D) Karşıtlık
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Benzetme
Saz peteğe, söz de arıya “misali” sözüyle benzetilmiştir; iki varlık arasında ortak yön kurulduğu için bu benzetmedir. Abartma çekici görünebilir, ama dizede bir şey olduğundan büyük ya da küçük gösterilmemektedir.
Kolay
3Müzik dersinde öğretmen, Âşık Veysel'in çocukken çiçek hastalığına yakalandığını, gözlerini kaybettikten yaklaşık bir yıl sonra da eline ilk sazını aldığını anlatıyor. Ardından Bedri Rahmi Eyuboğlu'nun ozan için yazdığı şiirden şu dizeyi okuyor: “Yedisinde kaybetmiş iki gözünü” Bu bilgilere göre Âşık Veysel gözlerini kaç yaşında kaybetmiştir?
- A) Yedi yaşında
- B) Sekiz yaşında
- C) Dokuz yaşında
- D) Altı yaşında
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Yedi yaşında
“Yedisinde” sözü “yedi yaşında” anlamına gelir; Veysel gözlerini yedi yaşında kaybetmiştir. Sekiz yaşı çekici görünebilir, ama bu, öğretmenin anlattığına göre ozanın eline ilk sazını aldığı yaştır.
Kolay
4Okul panosuna asılan duyuruda şu cümle yer alıyor: “Okul, bu yıl iki hafta geç tatil oldular.” Duyuruyu okuyan Türkçe öğretmeni, cümleye yeni bir sözcük eklemeden yalnızca bir ek atarak anlatımı düzeltiyor. Duyurudaki cümlenin anlatım bozukluğunun nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Gereksiz sözcük kullanımı
- B) Yüklem eksikliği
- C) Yanlış bağlaç kullanımı
- D) Özne-yüklem uyumsuzluğu
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Özne-yüklem uyumsuzluğu
Tekil özne “okul” ile çoğul yüklem “oldular” uyuşmaz; öğretmen “-lar” ekini atarak “Okul, bu yıl iki hafta geç tatil oldu.” biçimine getirmiştir. Gereksiz sözcük çekici görünebilir, ama cümleden bir sözcük değil, yalnızca bir ek atılmıştır.
Kolay
5Şiirin bir dizesinde Veysel'in elindeki sazın neyden yapıldığı da söylenir. Şiire göre Veysel'in sazı hangi ağacın dalındandır?
- A) Ceviz
- B) Çınar
- C) Meşe
- D) Dut
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Dut
Şiirde “Elinde sazı var dut dalından” dizesi yer alır. Ceviz, çınar ve meşe şiirde geçmez.
Kolay
6Can'ın günlüğünde şu cümle yer alıyor: “Dedem bahçeye girdi ve çıktı.” Bu cümlenin anlatım bozukluğu olmadan yazılmış biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Dedem bahçeye girdi ve bahçeye çıktı.
- B) Dedem bahçeden girdi ve çıktı.
- C) Dedem bahçeye girdi ve bahçeden çıktı.
- D) Dedem bahçeye girdi ama çıktı.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Dedem bahçeye girdi ve bahçeden çıktı.
“Girdi” yüklemi “bahçeye”, “çıktı” yüklemi ise “bahçeden” tümlecini ister; ortak kullanılamaz. “Bahçeye çıktı” ise farklı bir anlam taşır ve bozukluğu gidermez.
Kolay
7Şiirde Âşık Veysel'in hayatındaki önemli olaylar yaşlarıyla birlikte verilir: gözlerini kaybetmesi, sazını düzenlemesi ve yollara düşmesi. Şiire göre Veysel sazını kaç yaşında düzenlemiştir?
- A) Yedisinde
- B) Sekizinde
- C) Dokuzunda
- D) Onunda
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Sekizinde
“Sekizinde düzenlemiş sazını” dizesi bunu açıkça söyler. Yedi yaşında gözlerini kaybetmiş, dokuzunda ise “garip yollara” düşmüştür.
Kolay
8Okul panosundaki bir duyuruda şu cümle var: “Ali ile sen yarın Âşık Veysel konserine gideceksin.” Bu cümledeki anlatım bozukluğunun nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Özne ile yüklem kişi bakımından uyumlu değildir.
- B) Cümlede gereksiz bir sözcük vardır.
- C) Cümlede nesne eksiktir.
- D) Cümlede yanlış bir bağlaç vardır.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Özne ile yüklem kişi bakımından uyumlu değildir.
“Ali ile sen” birden çok kişiyi gösteren bir öznedir; yüklem “gideceksiniz” olmalıdır. Cümlede gereksiz bir sözcük ya da eksik nesne bulunmaz.
Kolay
9Ders kitabında şiire farklı başlıklar yazılması istenir. Aşağıdakilerden hangisi şiirin içeriğine en uygun başlıktır?
- A) Sivas'ın Yüksek Dağları
- B) Dut Ağacının Hikâyesi
- C) Gözsüz Ozanın Gönül Işığı
- D) Ağaların ve Beylerin Yolu
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Gözsüz Ozanın Gönül Işığı
Şiir, gözlerini kaybetmiş ama sanatıyla ışık saçan Veysel'i anlatır; bu başlık bütünü yansıtır. Dut ağacı ya da dağlar şiirde yalnızca ayrıntı olarak geçer.
Kolay
10Bedri Rahmi Eyuboğlu'nun “Âşık Veysel'e Selam” şiirinde ozanın nereden geldiği birkaç kez tekrarlanır: “…… bir âşık gelir.” Şiire göre Âşık Veysel nerelidir?
- A) Kars
- B) Konya
- C) Erzurum
- D) Sivas
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Sivas
Şiirde “Sivas'tan bir âşık gelir” ve “Sivas'tan Âşık Veysel gelir” dizeleri geçer. Diğer iller şiirde anılmaz.
Kolay
11Şiirin ilk dizesi şöyledir: “İki gözünde iki zindan”. Ozanın yedi yaşında gözlerini kaybettiği de şiirde anlatılır. Bu dizede “zindan” sözcüğüyle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Gözlerin görmemesinden doğan karanlık
- B) Veysel'in hapse girmiş olması
- C) Veysel'in gözlerinin çok parlak olması
- D) Veysel'in köyündeki eski bir yapı
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Gözlerin görmemesinden doğan karanlık
Zindan karanlık bir hapishanedir; şair, gözleri görmeyen Veysel'in dünyasının karanlığını bu sözcükle anlatır. Veysel'in gerçekten hapse girdiğine dair şiirde bir bilgi yoktur.
Kolay
12Şiirden alınan şu dizeye bakalım: “Yol verin ağalar yol verin beyler”. Şair bu dizede aşağıdakilerden hangisini yapmıştır?
- A) Ağaları ve beyleri bir şeye benzetmiştir.
- B) Ağalara ve beylere seslenmiştir.
- C) Yolu insan gibi konuşturmuştur.
- D) Yolu abartarak anlatmıştır.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Ağalara ve beylere seslenmiştir.
Şair doğrudan ağalara ve beylere seslenerek onlardan Veysel'e yol vermelerini ister; bu seslenme sanatıdır. Dizede “gibi” ile bir benzetme ya da yolun konuşturulması yoktur.
Kolay
13Şair, Veysel'i “Yol verin ağalar yol verin beyler / Bu gelene Veysel derler.” dizeleriyle karşılar. Şiirin adı da “Âşık Veysel'e Selam”dır. Şiirde ağır basan duygu aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Hayranlık ve sevgi
- B) Öfke ve kırgınlık
- C) Korku ve endişe
- D) Pişmanlık ve özlem
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Hayranlık ve sevgi
Şair, Veysel'i selamlar, ona yol açılmasını ister ve sanatını över; bu, hayranlık ve sevgi duygusudur. Şiirde dert ve acıdan söz edilse de bunlar Veysel'in hayatına aittir, şairin öfkesi ya da korkusu değildir.
Kolay
14Şiirde şu dize geçer: “Deli poyraz köstekleme hızını”. Bu dizede “poyraz” sözcüğünün anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Dağlardan inen gür bir dere
- B) Kuru ve dikenli bir bitki
- C) Kuzeydoğudan esen sert rüzgâr
- D) Yazın görülen sıcak hava dalgası
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Kuzeydoğudan esen sert rüzgâr
Poyraz, kuzeydoğudan esen soğuk ve sert bir rüzgârdır; “hızını kösteklemek” de rüzgârın yolcuyu yavaşlatmasını anlatır. Dikenli bitki ise önceki dizedeki “kara diken”dir.
Kolay
15Şair, Veysel'e seslenen dizelerde “Deli poyraz köstekleme hızını” der. Bu dizedeki “kösteklemek” sözcüğünün anlamına en yakın ifade aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Hızlandırmak, itmek
- B) Yol göstermek
- C) Selamlamak
- D) Engel olmak, yavaşlatmak
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Engel olmak, yavaşlatmak
Kösteklemek, bir şeyin ilerlemesine engel olmak, onu yavaşlatmak demektir. Şair, rüzgârdan Veysel'in yolunu zorlaştırmamasını ister; “hızlandırmak” bunun tam tersidir.
Kolay
16Şiirde Veysel'in sanatı şöyle anlatılır: “İki sanat bir gönülde birleşmiş”. Şiirin bütününe göre burada birleşen iki sanat aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Resim yapmak ve şiir yazmak
- B) Dans etmek ve türkü söylemek
- C) Heykel yapmak ve saz çalmak
- D) Saz çalmak ve söz söylemek
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Saz çalmak ve söz söylemek
Şiirde sazın ve sözün birlikte bal yaptığı anlatılır; Veysel'de birleşen iki sanat saz çalmak ve söz söylemektir. Resim ya da heykelden şiirde söz edilmez.
Kolay
17Bedri Rahmi Eyuboğlu, şiirinin başında Âşık Veysel'i şöyle tanıtır: “Yüreği yanmış tutuşmuş / Sivas'tan bir âşık gelir.” Bu dizelerdeki “yüreği yanmış” sözüyle ozan için anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Çabuk öfkelenen biri olduğu
- B) Yolculukta ateşlenip hastalandığı
- C) Sahneye çıkarken çok heyecanlandığı
- D) Büyük acılar çekmiş olduğu
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Büyük acılar çekmiş olduğu
“Yüreği yanmak” deyimi çok acı çekmek, çok üzülmek anlamına gelir; sözcükler gerçek anlamıyla (ateş, hastalık) düşünülmemelidir. Şiirin devamında ozanın yedi yaşında gözlerini kaybettiği, acısını sızısını ekmeğine katık ettiği anlatılır; bu da sözün çekilen acıları anlattığını gösterir. Öfke ya da heyecanla ilgili bir ipucu yoktur.
Kolay
18Şiirde Veysel'in sazından söz edilirken şu dizeler geçer: “Elinde sazı var dut dalından / Bir kara gün dostu tutmuş elinden” Bu dizelerdeki “kara gün dostu” sözünün anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Sıkıntılı günlerde yardımını esirgemeyen dost
- B) Yalnızca iyi günlerde ortaya çıkan arkadaş
- C) Çocukluk yıllarından beri tanınan komşu
- D) Uzun yolculuklarda rastlanan yabancı
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Sıkıntılı günlerde yardımını esirgemeyen dost
“Kara gün” sıkıntılı, üzüntülü gün demektir; “kara gün dostu” da böyle günlerde yardımını esirgemeyen, insanı yalnız bırakmayan dost anlamına gelir. “Yalnızca iyi günlerde ortaya çıkan arkadaş” bunun tam tersidir. Sözün tanışıklığın süresiyle ya da yolculukla ilgisi yoktur.
Orta
19Köyde büyüyen dedesinden “katık”ın ekmeğin yanında yenen peynir, zeytin gibi yiyecekler olduğunu öğrenen Yusuf, Bedri Rahmi'nin Âşık Veysel için yazdığı “Acısını, sızısını ekmeğine katık etmiş” dizesini yeniden düşünüyor. Yusuf'un bu dizeden çıkarması gereken anlam aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yoksulluk yüzünden ekmek bile bulamamıştır.
- B) Acılarını kimseyle paylaşmadan saklamıştır.
- C) Yaşadığı acıları sanatının bir parçası yapmıştır.
- D) Acılarını unutmak için memleketinden uzaklaşmıştır.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Yaşadığı acıları sanatının bir parçası yapmıştır.
Katık ekmekle birlikte yenir ve onu tamamlar; dize, Veysel'in acılarını hayatına ve sanatına katarak onlardan beslendiğini mecazlı biçimde anlatır. “Ekmek bile bulamamıştır” yorumu dizeyi gerçek anlamıyla okur; şair yoksulluktan değil, acının sanata dönüşmesinden söz eder.
Orta
20Sınıf gazetesine Âşık Veysel'i anlatan bir yazı hazırlayan Cem, taslağına şu cümleyi yazıyor: “Veysel, sazın insanın yarasını sardığına her zaman inanır ve gittiği her köyde söylerdi.” Öğretmeni, cümlede bir anlatım bozukluğu olduğunu söylüyor. Cem'in cümlesindeki anlatım bozukluğunun nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Nesne eksikliği
- B) Özne eksikliği
- C) Yanlış bağlaç kullanımı
- D) Gereksiz sözcük kullanımı
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Nesne eksikliği
“Sardığına” sözü yalnızca “inanır” yüklemine uyar (neye inanır?); “söylerdi” yüklemi ise “neyi?” sorusunun cevabını ister ve bu nesne cümlede yoktur. Doğrusu “…inanır ve bunu gittiği her köyde söylerdi.” olmalıdır. Özne eksikliği çekici görünebilir, ama iki yüklemin ortak öznesi “Veysel” cümlede vardır.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.