8. Sınıf Türkçe · Sanat

Dostlar Beni Hatırlasın (Dinleme/İzleme)

empati kurarak dinleme
halk şiiri
Âşık Veysel
tema
benzetme
geleneksel Türk el sanatları
konuşma

Âşık Veysel’in “Dostlar Beni Hatırlasın” şiirinin teması nedir?

“Dostlar Beni Hatırlasın” şiirinin teması, hayatın geçiciliği ve insanın ardından güzel bir hatıra bırakma isteğidir. Âşık Veysel bu ünlü şiirinde dünyayı bir benzetmeyle anlatır ve insanın ölse bile geride bıraktığı adıyla ve eseriyle yaşamaya devam ettiği düşüncesini işler; “Veysel gider adı kalır” dizesi bunu özetler. “Can kafeste durmaz uçar” sözü de hayatın geçiciliğini çağrıştırır. Şiir empati kurarak dinlenir; bu yöntem şairin duygularını anlamayı ve onun yerine kendini koymayı kolaylaştırır. Şiir içerik ve ahenk bakımından değerlendirilir, seslendirilmiş medya hâli ile basılı hâli arasındaki fark tartışılır. Konuşma bölümünde dokumacılık, çinicilik ve ebru gibi unutulmaya yüz tutmuş el sanatları üzerine bir konuşma hazırlanır; uygun bir hitapla başlamak, beden dilini kullanmak ve geçiş-bağlantı ifadelerine yer vermek değerlendirilir.

Dostlar Beni Hatırlasın (Dinleme/İzleme): konu anlatımı ve özeti

Bu bölümde Âşık Veysel'in hayatın geçiciliğini anlatan ünlü şiiri empati kurarak dinlenir ve ardından geleneksel Türk el sanatları üzerine bir konuşma hazırlanır. Amaç, bir halk şiirini duyguyla dinleyip yorumlamak ve kültürel mirasımızı tanıtmaktır.

Şiirin teması hayatın geçiciliği ve insanın ardından güzel bir hatıra bırakma isteğidir.
Ozan dünyayı bir benzetmeyle anlatır; insanın ölse bile geride bıraktığı ad ve eserle yaşamaya devam ettiği düşüncesini işler.
Empati kurarak dinlemek, şairin duygularını anlamaya ve onun yerine kendini koymaya yardım eder.
Şiir içerik ve ahenk bakımından değerlendirilir; bir şiirin seslendirilmiş (medya) hâli ile basılı hâli arasındaki fark tartışılır.
Konuşma bölümünde unutulmaya yüz tutmuş el sanatları (örneğin dokumacılık, çinicilik, ebru) hakkında konuşma hazırlanır.
Konuşmaya uygun bir hitapla başlamak, konuyu belirtmek, beden dilini kullanmak ve geçiş-bağlantı ifadelerine yer vermek değerlendirilir.

Unutma: Bir şiirin temasını bulmak için şiirin tamamında tekrar eden düşünceye ya da duyguya dikkat et.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Bir şiirin temasını bulmak için şiirin tamamında tekrar eden düşünceye odaklan:

Her dörtlüğün ne anlattığını bir cümleyle yaz.
Bu cümlelerde ortak olan düşünceyi bul.
Bu ortak düşünceyi birkaç kelimeyle ifade et: Bu, temadır.

Empati kurarak dinlemek için kendine sor: "Bu sözleri söyleyen kişi neler yaşamış olabilir? Ben onun yerinde olsaydım ne hissederdim?"

Bir şiiri dinlemek ile okumak farklı deneyimlerdir: Seslendirilmiş şiirde ses tonu, çalgı ve vurgu anlamı güçlendirir; basılı şiirde ise dizeler üzerinde durup düşünme fırsatın olur.

Sık yapılan hata: Temayı tek bir dizeden çıkarmak. Doğrusu: Tema bütün şiire yayılmış ana düşüncedir; tek bir dize temayı değil, bir ayrıntıyı gösterebilir.

Derinleş

Çevrende unutulmaya yüz tutmuş bir el sanatıyla uğraşan bir ustayı (dokumacı, bakırcı, çinici, ebru sanatçısı) bul ve izin alarak onunla konuş. UNESCO'nun Somut Olmayan Kültürel Miras listesinde yer alan Türk el sanatlarını da araştır. Topladığın bilgilerle bu sanatın gelecek kuşaklara nasıl aktarılabileceğine dair önerilerini içeren kısa bir konuşma hazırla.

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

T.D.8.2Dinlemede/izlemede strateji ve yöntem seçimlerini yönetebilme
T.D.8.4Dinlediğinde/izlediğinde geçen anlamını bilmediği söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilme
T.D.8.5Dinlediğinin/izlediğinin yüzey anlamını belirleyebilme
T.D.8.11Dinlediğindeki/izlediğindeki unsurları sınıflandırabilme
T.D.8.12Dinlediğini/izlediğini yorumlayabilme
T.D.8.18Dinlediğindeki/izlediğindeki söz sanatlarını belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme
T.K.8.1Konuşma sürecini yönetebilme
T.K.8.6Konuşmasında çoklu ortam ögeleriyle içerik oluşturabilme
T.K.8.22Konuşmasını zenginleştirecek biçimde söz varlığını kullanabilme

Bu konuda neler var?

Konuşma

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Okul törenindeki konuşmasına hazırlanan Nehir, metninin giriş bölümünü yazıyor. Öğretmeni, konuşmanın ilk cümlelerinin dinleyicilerin dikkatini toplaması ve neyin anlatılacağını göstermesi gerektiğini hatırlatıyor. Nehir'in konuşmasının girişinde öncelikle yapması gereken aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Konuşmanın sonucunu söyleyip bitirmek
- B) Konuyla ilgili bütün ayrıntıları sıralamak
- C) Dinleyicilerin sorularını hemen yanıtlamak
- D) Uygun bir hitapla seslenip konuyu belirtmek
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Uygun bir hitapla seslenip konuyu belirtmek
Konuşmaya dinleyicilere uygun bir hitapla başlanır ve konunun ne olduğu belirtilir; böylece dikkat toplanır. Bütün ayrıntıları sıralamak çekici görünebilir, ama ayrıntılar giriş bölümünün değil, gelişme bölümünün işidir.
Kolay
2Âşık Veysel'in “Dostlar Beni Hatırlasın” şiirini dinleyen Murat, defterine şu notu alıyor: “Ozan, bu dünyadan bir gün göçüp gideceğini biliyor. Ardından kalanların kendisini anmasını, sözlerinin unutulmamasını diliyor.” Murat'ın notuna göre şiirin teması aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Hayatın geçiciliği ve hatırlanma isteği
- B) Doğanın güzelliği ve bahar sevinci
- C) Yurt sevgisi ve kahramanlık
- D) Dostluğun zor günlerdeki değeri
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Hayatın geçiciliği ve hatırlanma isteği
Notta ozanın göçüp gideceğini bilmesi hayatın geçiciliğini, anılmayı dilemesi de hatırlanma isteğini gösterir. “Dostluğun zor günlerdeki değeri” şiirin adındaki “dostlar” sözcüğü yüzünden çekici görünebilir, ama ozan dostluğu değil, ölümünden sonra anılmayı dile getirir.
Kolay
3Sınıfta Âşık Veysel'in bir türküsü dinleniyor. Hande, türküyü dinlerken gözleri görmeyen bir ozanın sazıyla köy köy dolaşırken neler hissettiğini düşünüyor; kendini onun yerine koyunca dizelerdeki hüznü daha iyi anlıyor. Hande'nin uyguladığı dinleme yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Seçici dinleme
- B) Empati kurarak dinleme
- C) Not alarak dinleme
- D) Eleştirel ve sorgulayıcı dinleme
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Empati kurarak dinleme
Hande kendini ozanın yerine koyarak onun duygularını anlamaya çalışmıştır; bu empati kurarak dinlemedir. Eleştirel dinleme çekici görünebilir, ama Hande türküdeki bilgileri sorgulamıyor, ozanın duygusunu paylaşıyor.
Kolay
4Bir el sanatları atölyesine katılan Sena, ustanın kitreyle koyulaştırılmış suyun yüzeyine fırçayla boyalar serptiğini, ardından oluşan desenleri bir kâğıda aktardığını izliyor. Kâğıtta oluşan desenin aynısını bir daha yapmanın mümkün olmadığını öğreniyor. Sena'nın izlediği geleneksel Türk el sanatı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Hat
- B) Çini
- C) Ebru
- D) Minyatür
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Ebru
Koyulaştırılmış suyun yüzeyine boya serpip deseni kâğıda aktarmak ebru sanatıdır. Minyatür de kâğıt üzerinde yapıldığı için çekici görünebilir, ama minyatürde resim fırçayla doğrudan kâğıda yapılır, su yüzeyi kullanılmaz.
Kolay
5Âşık Veysel şiirde kendisinden şöyle söz eder: “Veysel gider adı kalır”. Bu dizede “gider” sözcüğü hangi anlamda kullanılmıştır?
- A) Başka bir şehre taşınmak
- B) Yürüyerek uzaklaşmak
- C) Ölmek, dünyadan ayrılmak
- D) Bir işten ayrılmak
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Ölmek, dünyadan ayrılmak
Şiir hayatın geçiciliğini anlattığı için “gitmek” burada ölmek, dünyadan ayrılmak anlamındadır. Başka bir şehre taşınmak ise sözcüğün gerçek anlamına daha yakın bir yorumdur ve şiirin temasına uymaz.
Kolay
6Ders kitabının konuşma bölümünde unutulmaya yüz tutmuş geleneksel Türk el sanatlarından söz edilir. Bir usta, topraktan yaptığı karoları desenlerle süsleyip sırlayarak fırında pişiriyor; bu karolar eski camilerin duvarlarında da görülüyor. Ustanın uğraştığı el sanatı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Çinicilik
- B) Dokumacılık
- C) Ebru
- D) Hat
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Çinicilik
Topraktan yapılıp desenlenen, sırlanıp fırında pişirilen karolar çinidir. Dokumacılık iplikle yapılır; ebru ise su yüzeyindeki boyaların kâğıda aktarılmasıdır.
Kolay
7Şiirin her dörtlüğü aynı dizeyle biter: “Dostlar beni hatırlasın”. Şiirde ozan, bu dünyadan bir gün göçüp gideceğini ve ardından anılmak istediğini dile getirir. Şiirin teması aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Doğanın güzelliği ve bahar sevinci
- B) Hayatın geçiciliği ve hatırlanma isteği
- C) Gurbet ve sılaya dönüş özlemi
- D) Yiğitlik ve kahramanlık
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Hayatın geçiciliği ve hatırlanma isteği
Şiir, dünyadan göçüp gitme düşüncesini ve dostlarca hatırlanma isteğini işler. Şiirde çiçeklerden söz edilse de bahar sevinci değil, açıp solmanın geçiciliği anlatılır.
Kolay
8Âşık Veysel şiirinde dünyayı, gelenlerin bir süre kalıp sonra göçtüğü bir “han”a benzetir. “Han” sözcüğünün şiirdeki anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yolcuların geceleyip konakladığı yapı
- B) Eski Türk devletlerinde hükümdar
- C) Bir yapının en üst katı
- D) Pazarda kurulan sergi
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Yolcuların geceleyip konakladığı yapı
Ozan, gelip bir süre kalan ve sonra giden yolcuları düşündürür; bu yüzden “han” yolcuların konakladığı yapıdır. “Hükümdar” anlamı da sözcüğün başka bir anlamıdır ama şiirdeki benzetmeye uymaz.
Kolay
9Ders kitabında şiirin hem seslendirilmiş (medya) hâli hem de basılı hâli üzerinde durulur ve şiirin medyaya aktarılmasındaki amaç sorulur. Bir şiirin seslendirilip medyaya aktarılmasının amacı en çok aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Şiirin sözlerini değiştirmek
- B) Şiiri daha çok kişiye ulaştırmak
- C) Şiirin basılı hâlini yasaklamak
- D) Şiirin şairini gizlemek
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Şiiri daha çok kişiye ulaştırmak
Seslendirilip medyaya aktarılan bir şiir, kitabı okumayan geniş kitlelere de ulaşır. Medyaya aktarmak şiirin sözlerini değiştirmeyi gerektirmez.
Kolay
10Ders kitabında Âşık Veysel'in “Dostlar Beni Hatırlasın” şiirinin belirli bir dinleme yöntemiyle dinlenmesi istenir. Bu yöntemde dinleyici, şairin duygularını anlamaya çalışır ve kendini onun yerine koyar. Kitapta şiir için önerilen dinleme yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Empati kurarak dinleme
- B) Not alarak dinleme
- C) Seçici dinleme
- D) Eleştirel dinleme
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Empati kurarak dinleme
Kitapta şiirin “empati kurarak dinleme yöntemi ile” dinlenmesi istenir; bu yöntemde dinleyici kendini şairin yerine koyar. Not alarak dinlemede ise amaç bilgileri yazıya geçirmektir.
Kolay
11Âşık Veysel, “Dostlar Beni Hatırlasın” şiirinde dünyayı, yolcuların bir süre konaklayıp sonra ayrıldığı bir yere benzetir. Ozanın dünyayı benzettiği yer aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Kafese
- B) Çiçeğe
- C) Hana
- D) Ocağa
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Hana
Şiirde dünya, gelenlerin bir süre konaklayıp gittiği bir hana benzetilmiştir. Kafes ise şiirde canın bulunduğu yer olarak geçer, dünya için kullanılmaz.
Kolay
12Ders kitabındaki değerlendirme formunun ilk ölçütü şöyledir: “Konuşmama uygun bir hitapla başlayarak konuşmanın konusunu belirttim.” Aşağıdaki girişlerden hangisi bu ölçüte en uygundur?
- A) Çini çok eskiden beri yapılan ve herkesin beğendiği güzel bir sanattır.
- B) Şimdi başlıyorum, hepiniz dinleyin bakalım neler anlatacağım.
- C) Konuşmamı burada bitiriyorum, dinlediğiniz için teşekkür ederim.
- D) Sevgili arkadaşlar, bugün sizlere çinicilik sanatını anlatacağım.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Sevgili arkadaşlar, bugün sizlere çinicilik sanatını anlatacağım.
Bu giriş “Sevgili arkadaşlar” diye uygun bir hitapla başlar ve konuşmanın konusunu açıkça söyler. “Dinleyin bakalım” ifadesi hem uygun bir hitap değildir hem de konuyu belirtmez.
Kolay
13Ozan şiirin bir yerinde dostlarına “kucak kucak” selam gönderir. Bu söyleyişte ozanın dostlarına karşı duyduğu duygu aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Kırgınlık ve öfke
- B) Kıskançlık
- C) Sevgi ve içtenlik
- D) Korku
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Sevgi ve içtenlik
“Kucak kucak selam” sözü, bol ve içten bir sevgiyle selam göndermeyi anlatır. Ozanın dostlarına kırgın ya da öfkeli olduğunu gösteren bir ifade yoktur.
Kolay
14Elif'in babaannesi, tezgâhta yün iplikleri birbirine geçirerek desenli kilimler hazırlıyor. Elif, bu sanatı konuşmasında tanıtmak istiyor. Elif'in tanıtacağı el sanatı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Çinicilik
- B) Ebru
- C) Dokumacılık
- D) Bakırcılık
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Dokumacılık
İplikleri tezgâhta birbirine geçirerek kilim hazırlamak dokumacılıktır. Çinicilik toprak, bakırcılık ise madenle yapılan bir sanattır.
Kolay
15Ders kitabında “unutulmaya yüz tutmuş geleneksel Türk el sanatları” hakkında konuşma hazırlanması istenir. Bu ifadede geçen “unutulmaya yüz tutmuş” sözünün anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Hiç unutulmayacak olan
- B) Yeni ortaya çıkmış olan
- C) Unutulmak üzere olan
- D) Çok iyi bilinen
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Unutulmak üzere olan
“Yüz tutmak” bir duruma doğru gitmeye başlamak demektir; “unutulmaya yüz tutmuş” unutulmak üzere olan anlamındadır. “Hiç unutulmayacak olan” ise bunun tam tersidir.
Kolay
16Can, el sanatları konuşmasında şu cümleyi kurmuştur: “Geçen hafta belediyenin düzenlediği ebru workshop'una katıldım.” Değerlendirme formundaki ölçüte göre Can, “workshop” sözcüğü yerine hangisini kullanmalıdır?
- A) Konferans
- B) Atölye çalışması
- C) Sergi
- D) Yarışma
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Atölye çalışması
“Workshop” sözcüğünün Türkçe karşılığı “atölye çalışması”dır; formda dilimize yerleşmemiş yabancı sözcükler yerine Türkçelerinin kullanılması istenir. Sergi ve konferans farklı etkinlik türleridir.
Kolay
17Âşık Veysel'in şiirini dinleyen Elif, köydeki dedesine yazdığı mektubu şöyle bitiriyor: “Bütün aileye kucak kucak selam ve sevgiler.” Bu cümledeki “kucak kucak” ikilemesinin cümleye kattığı anlam aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Pek çok, bol bol
- B) Ara sıra, seyrek olarak
- C) Gizlice, kimse duymadan
- D) Uzaktan, el sallayarak
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Pek çok, bol bol
“Kucak kucak” ikilemesi “pek çok, bol bol” anlamına gelir. Elif, ailesine az değil, kucaklar dolusu selam gönderdiğini söyleyerek sevgisinin çokluğunu anlatır. İkilemede seyreklik, gizlilik ya da uzaklık anlamı yoktur.
Kolay
18Kaan, çinicilik sanatını tanıtan bir konuşma hazırlıyor. Prova sırasında arkadaşları, lale ve karanfil desenlerini sözle anlattığı bölümde desenleri gözlerinin önüne getiremediklerini söylüyor. Kaan'ın bu sorunu gidermek için konuşmasında yapması en uygun olan aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Desenlerin anlatıldığı bölümü daha hızlı geçmesi
- B) Desenlerin adlarını art arda birkaç kez yüksek sesle sayması
- C) Çini örneklerinin fotoğraflarını dinleyicilere göstermesi
- D) Bu bölümü önündeki kâğıttan olduğu gibi okuması
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Çini örneklerinin fotoğraflarını dinleyicilere göstermesi
Sözle anlatılması güç olan desen, renk gibi ayrıntılar görsellerle desteklenirse dinleyiciler anlatılanı kolayca kavrar. Kaan çini örneklerinin fotoğraflarını gösterirse desenler herkesin gözünün önüne gelir. Bölümü hızlı geçmek, adları yinelemek ya da kâğıttan okumak desenlerin nasıl göründüğünü dinleyiciye göstermez.
Orta
19Türkçe dersinde “Dostlar Beni Hatırlasın” önce kitaptan sessizce okunuyor, ardından ozanın kendi sesinden ve sazıyla yapılmış bir kayıt dinletiliyor. Öğrencilerin çoğu, ikinci dinlemede şiirdeki hüznü çok daha derinden hissettiklerini söylüyor. Öğrencilerin bu farkı hissetmesinin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Kayıtta şiire yeni dizeler eklenmiştir.
- B) Sessiz okuma şiirin anlamını büsbütün değiştirir.
- C) Sazla söylenen şiirin teması başkadır.
- D) Ses, ezgi ve vurgu şiirin duygusunu güçlendirir.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Ses, ezgi ve vurgu şiirin duygusunu güçlendirir.
Seslendirilen şiirde ses tonu, ezgi ve vurgu duyguyu daha etkili aktarır; sözcükler ve tema ise aynı kalır. “Teması başkadır” şıkkı çekici görünebilir, ama öğrenciler aynı hüznü daha derinden hissetmiştir, yani tema değişmemiş, duygu güçlenmiştir.
Orta
20Âşık Veysel'in “Dostlar Beni Hatırlasın” şiirinde “Veysel gider adı kalır” dizesi geçer. Ozanın ölümünün üzerinden yıllar geçmesine rağmen türküleri bugün hâlâ okullarda öğretiliyor, konserlerde söyleniyor. Bu bilgiyle birlikte düşünüldüğünde ozanın dizede kastettiği aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Köyünden ayrılıp şehre yerleşeceğini
- B) Adını değiştirip gizlenmek istediğini
- C) Ölse de adının ve eserlerinin anılacağını
- D) İnsanın adının ölünce unutulacağını
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Ölse de adının ve eserlerinin anılacağını
Ozan, öldükten sonra da geride bıraktığı ad ve eserlerle yaşamayı sürdüreceğini anlatır; türkülerinin bugün hâlâ söylenmesi bunu doğrular. “Köyünden ayrılıp şehre yerleşeceği” yorumu “gider” sözcüğünü gerçek anlamıyla okur; burada gitmek ölmek anlamındadır.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.