8. Sınıf Türkçe · Sanat
Mesut İnsanlar Fotoğrafhanesi
- hikâye
- hikâye unsurları
- anlatıcı
- mutluluk
- cümle türleri
- anlatım bozukluğu
- sanat
“Mesut İnsanlar Fotoğrafhanesi” hikâyesinde ne anlatılır?
“Mesut İnsanlar Fotoğrafhanesi”, Ziya Osman Saba’nın, mutlu insanları izleyen yalnız bir adamın fotoğraf çektirme denemesini anlatan bir hikâyesidir. Caddede yaşlılar, gençler, zenginler, fakirler gibi her türden insan vardır. İşinden erken çıkıp Beyoğlu’na yürüyen anlatıcı, fotoğrafçıların camekânlarındaki gülümseyen resimlere bakarak kendisinin de mutlu olabileceğini düşünür ve bir fotoğrafhaneye girer. Çekim sırasında kendini sevinçli düşüncelere zorlar, ama fotoğrafçı “Lütfen, zorla gülümsemeyin!” diye uyarır. Geçmişini, kayıplarını ve yalnızlığını hatırladıkça içindeki hüzün yüzüne yansır. Sonunda fotoğrafçı ümitsizce fotoğrafını çekemeyeceğini söyler; bu son, mutluluğun taklit edilemeyeceği ve insanın iç dünyasının yüzüne yansıdığı fikrini güçlendirir. Hikâye birinci ağızdan anlatılır; okur kahramanın iç dünyasını onun düşünceleri aracılığıyla tanır. Hikâyenin kişiler, yer, olay ve zaman unsurları belirlenir ve kahramanın hayata bakışı yorumlanır.
Mesut İnsanlar Fotoğrafhanesi: konu anlatımı ve özeti
Ziya Osman Saba'nın bu hikâyesi, kalabalık bir caddede mutlu insanları izleyen yalnız bir adamın fotoğraf çektirme denemesini anlatır. Hikâye, mutluluğun taklit edilemeyeceğini ve insanın iç dünyasının yüzüne yansıdığını düşündürür.
- Anlatıcı, vitrinlerdeki gülümseyen fotoğraflara bakarak kendisinin de mutlu olabileceğini düşünür ve bir fotoğrafhaneye girer.
- Fotoğraf çekilirken kendini sevinçli düşüncelere zorlar; ama geçmişini ve yalnızlığını hatırladıkça içindeki hüzün yüzüne yansır.
- Sonunda fotoğrafçı, gerçek bir gülümseme yakalayamadığı için fotoğrafı çekemeyeceğini söyler; bu son, hikâyenin ana fikrini güçlendirir.
- Hikâye birinci ağızdan anlatılır; okur kahramanın iç dünyasını onun düşünceleri aracılığıyla tanır.
- Hikâyenin unsurları (kişiler, yer, olay, zaman) belirlenir ve kahramanın hayata bakışı yorumlanır.
- Cümle türleri (yükleminin türüne, anlamına, yapısına ve öge dizilişine göre) ile anlatım bozukluğu, özellikle yanlış ek kullanımı çalışılır.
Unutma: Hikâyenin kimin ağzından anlatıldığını bulmak için fiillerin kişi eklerine bak: "-m, -k" ekleri birinci kişi anlatıcıyı gösterir.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
Birinci ağızdan anlatılan bir hikâyede okur, kahramanı onun kendi düşünceleri üzerinden tanır. Anlatıcıyı bulmak için fiillerin kişi eklerine bak: "Girdim, düşündüm, hatırladım" → anlatıcı olayı yaşayan kişidir.
Kahramanın iç dünyasını anlamak için:
- Kahramanın söyledikleri ile içinden geçirdiklerini ayrı ayrı listele.
- İkisi arasında çelişki var mı? (Gülümsemeye çalışıyor ama hüzünlü düşünüyor.)
- Bu çelişki hikâyenin ana fikrine nasıl hizmet ediyor?
Sık yapılan hata (yanlış ek kullanımı): "Toplantıya bütün velileri katıldı." cümlesinde "velileri" sözcüğüne gereksiz bir "-i" eki getirilmiştir; toplantıya katılanlar "veliler"dir, başka birinin velileri değil. Doğrusu: "Toplantıya bütün veliler katıldı." Cümlede tuhaf duran bir ek varsa çıkarıp yeniden oku.
Derinleş
Bir fotoğrafçının poz vererek çektiği bir fotoğraf ile habersizce yakalanmış doğal bir anın fotoğrafını karşılaştır. Hangisi kişinin duygusunu daha doğru yansıtıyor? Sosyal medyada paylaşılan mutlu fotoğrafların insanların gerçek hayatını ne kadar gösterdiğini tartış. Görsel sanatlar dersindeki bilgilerinden yararlanarak "gerçek gülümseme" konulu üç fotoğraflık bir dizi tasarla ve her fotoğrafa bir açıklama yaz.
Öğrenme çıktıları
Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.
T.O.8.4Metinde geçen anlamını bilmediği söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilme
T.O.8.5Metnin yüzey anlamını belirleyebilme
T.O.8.13Öyküleyici metinlerdeki hikâye unsurlarını belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme
Sorular
Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.
Kolay
1Bir hikâyenin ilk cümleleri şöyledir: “O akşam işimden erken çıkabilmiştim. Şöyle Beyoğlu'na kadar bir uzanayım, dedim.” Hikâye boyunca okur, olayları yalnızca bu kişinin gördükleri ve yaşadıkları üzerinden öğrenir. Bu hikâyede kullanılan bakış açısı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) İlahi (hâkim) bakış açısı
- B) Gözlemci bakış açısı
- C) Kahraman bakış açısı
- D) Diyalog (karşılıklı konuşma) tekniği
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Kahraman bakış açısı
“Çıkabilmiştim, dedim” gibi birinci kişi ekleri, olayları hikâyenin kahramanının kendisinin anlattığını gösterir; bu kahraman bakış açısıdır. Gözlemci bakış açısı çekici görünebilir, ama gözlemci anlatıcı olayların dışında durur ve üçüncü kişiyle anlatır.
Kolay
2Bayram sabahı dedesinin elini öpen Emir, dedesinden şu cevabı alıyor: “Sizi böyle bir arada görmek beni çok mesut etti, evladım.” Dedesinin yüzünde geniş bir gülümseme beliriyor, torunlarını tek tek kucaklıyor. Dedenin sözündeki “mesut” sözcüğünün anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Gururlu
- B) Şaşkın
- C) Hüzünlü
- D) Mutlu
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Mutlu
Mesut, mutlu ve sevinçli demektir; dedenin gülümsemesi ve torunlarını kucaklaması da bunu destekler. “Gururlu” çekici görünebilir, çünkü dede torunlarıyla övünüyor olabilir; ama sözcüğün anlamı mutluluktur, gurur değil.
Kolay
3Kübra, Ziya Osman Saba'nın “Mesut İnsanlar Fotoğrafhanesi” hikâyesini okuyup şu özeti çıkarıyor: “Yalnız yaşayan bir adam, vitrindeki gülümseyen yüzlere özenip fotoğrafhaneye girer. Makinenin karşısında mutlu görünmeye çalışır ama aklına hep geçmişi ve yalnızlığı gelir. Fotoğrafçı defalarca dener, sonunda özür dileyerek adama bir şey söyler.” Özete göre fotoğrafçının hikâyenin sonunda adama söylediği aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Fotoğrafını çekemeyeceğini
- B) Fotoğrafın çok güzel çıktığını
- C) Fotoğrafı ertesi gün teslim edeceğini
- D) Gelin ve damatla poz vermesini
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Fotoğrafını çekemeyeceğini
Adam ne kadar zorlasa da gerçekten gülümseyemez; fotoğrafçı defalarca deneyip özür dileyerek onun fotoğrafını çekemeyeceğini söyler. “Fotoğraf çok güzel çıktı” çekici görünebilir, ama bir övgü için özür dilenmez; özetteki “özür dileyerek” ifadesi olumsuz bir sonucu gösterir.
Kolay
4Okul kantininde sıra bekleyen Burak, cebindeki parayı sayıp arkadaşına soruyor: “Bir tost ile bir ayran almaya bu para kâfi mi?” Arkadaşı fiyat listesine bakıp “Hatta biraz artar bile.” diye cevap veriyor. Burak'ın sorusundaki “kâfi” sözcüğünün anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Gereksiz
- B) Yeterli
- C) Fazla
- D) Ucuz
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Yeterli
Kâfi, yeterli, yetecek ölçüde olan demektir; Burak parasının tost ve ayrana yetip yetmeyeceğini soruyor. “Fazla” çekici görünebilir, çünkü arkadaşı paranın artacağını söylüyor; ama bu, sorudaki sözcüğün değil, cevabın anlamıdır.
Kolay
5Hikâye, “O akşam işimden erken çıkabilmiştim.” cümlesiyle başlar. Bu cümleye göre hikâyedeki olayların zamanı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Bir sabah
- B) Bir akşam
- C) Bir öğle arası
- D) Bir gece yarısı
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Bir akşam
İlk cümledeki “O akşam” ifadesi olayların bir akşam geçtiğini gösterir. Sabah ya da gece yarısından söz edilmez.
Kolay
6Fotoğrafçı, siyah örtünün altından anlatıcıya bazı uyarılar yapar: “Tabii durun!”, “Kendinizi sıkmayın!”, “Güzel, sevinçli şeyler düşünün!” Hikâyenin sonunda fotoğrafçı anlatıcıya ne söyler?
- A) Fotoğrafını çekemeyeceğini
- B) Fotoğrafın çok güzel olduğunu
- C) Ertesi gün yeniden gelmesini
- D) Gelinle birlikte poz vermesini
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Fotoğrafını çekemeyeceğini
Hikâye fotoğrafçının “Beyim mazur görün, sizin fotoğrafınızı çekemeyeceğim.” sözüyle biter. Fotoğraf çekilemediği için “çok güzel oldu” denmesi mümkün değildir.
Kolay
7Hikâyede fotoğrafçı anlatıcıya “Lütfen, zorla gülümsemeyin!” der. Bu cümle anlamına göre aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Olumsuz cümle
- B) Olumlu cümle
- C) Soru cümlesi
- D) İsim cümlesi
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Olumsuz cümle
Yüklemdeki “-me” olumsuzluk eki (“gülümse-me-yin”), cümlenin anlamca olumsuz olduğunu gösterir. Yüklem bir fiil olduğu için isim cümlesi de değildir.
Kolay
8Öğretmen, hikâyeden şu cümleyi tahtaya yazdı: “Bütün duvarları fotoğraflarla kaplı holde bekliyorum.” Bu cümle öge dizilişine göre aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Devrik cümle
- B) Eksiltili cümle
- C) Kurallı cümle
- D) Soru cümlesi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Kurallı cümle
Yüklem “bekliyorum” cümlenin sonunda olduğu için cümle kurallıdır. Devrik cümlede yüklem sonda değil, başta ya da ortada bulunur.
Kolay
9Anlatıcı, caddede yürürken kendisini de mutlu edebilecek şeyleri düşünür: kunduralarını boyatabileceğini, bir kravat alabileceğini, yeni gelmiş bir kitabı okuyabileceğini söyler. Anlatıcının vitrinde gördüğü ve kendisine zevkli saatler geçirtebileceğini düşündüğü kitap ne tür bir kitaptır?
- A) Şiir kitabı
- B) Roman
- C) Gezi kitabı
- D) Tarih kitabı
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Şiir kitabı
Anlatıcı, “Yeni gelmiş şu şiir kitabı bana pekâlâ zevkli saatler geçirtebilir.” der. Roman ya da gezi kitabından söz edilmez.
Kolay
10“Mesut İnsanlar Fotoğrafhanesi” hikâyesinin anlatıcısı o akşam işinden erken çıkar, köprüden geçer ve vitrinlere bakarak kalabalık bir caddede yürür; sonra bir fotoğrafhaneye girer. Hikâyedeki olayların geçtiği semt aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Kadıköy
- B) Üsküdar
- C) Burgazada
- D) Beyoğlu
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Beyoğlu
Anlatıcı, “Şöyle Beyoğlu'na kadar bir uzanayım, dedim.” der ve olaylar Beyoğlu'ndaki caddede ve fotoğrafhanede geçer. Diğer semtler hikâyede anılmaz.
Kolay
11Anlatıcı, fotoğrafına hayran kalacak kişilerden söz ederken “bana hayran kalacak bütün o müstakbel nesillere” der. Bu ifadedeki “müstakbel” sözcüğünün anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Gelecekteki, ileride olacak
- B) Geçmişteki, eskiden olan
- C) Şimdiki, bugün yaşayan
- D) Uzaktaki, yabancı olan
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Gelecekteki, ileride olacak
Müstakbel, gelecekte olacak anlamındadır; anlatıcı gelecek kuşaklardan söz eder. “Geçmişteki” anlamı bunun tam tersidir.
Kolay
12Anlatıcı fotoğrafhaneye yaklaştığında önünde bir otomobil durduğunu ve etrafında meraklı bir kalabalık toplandığını görür. Otomobilin içi ve camlarının kenarları çiçeklerle süslüdür. Anlatıcı bu görüntüden hangi sonuca varır?
- A) Fotoğrafhanenin kapandığına
- B) Bir çiçekçinin dükkân açtığına
- C) Bir kaza meydana geldiğine
- D) Gelinle güveyin fotoğrafhanede olduğuna
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Gelinle güveyin fotoğrafhanede olduğuna
Anlatıcı, çiçeklerle süslü otomobili görünce “Demek gelinle güvey fotoğrafhanedeler.” der. Kalabalık, bir kaza ya da kapanma nedeniyle değil, düğün otomobili yüzünden toplanmıştır.
Kolay
13Anlatıcı, fotoğraf makinesinin camını şöyle anlatır: “Şu adesenin (mercek) arkasından bütün bir ebediyet bana bakıyor demektir…” Bu cümlede geçen “ebediyet” sözcüğünün anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Kalabalık
- B) Karanlık
- C) Sonsuzluk
- D) Geçmiş
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Sonsuzluk
Ebediyet, sonu olmayan zaman, sonsuzluk demektir; anlatıcı fotoğrafının sonsuza dek kalacağını düşünür. “Geçmiş” ise sonu olan ve geride kalmış zamandır.
Kolay
14Ders kitabındaki bulmacada şu tanım verilir: “Hatırlatmak, uyarmak, dikkatini çekmek.” Hikâyede de anlatıcı, fotoğrafçının sevinçli şeyler düşünmesini söylemesi için “Bunu …… etmesine hacet yoktu” der. Boş bırakılan yere gelmesi gereken sözcük aşağıdakilerden hangisidir?
- A) İtiraz
- B) İntişar
- C) İhtar
- D) İddia
Cevabı göster
Doğru cevap: C) İhtar
“İhtar etmek” hatırlatmak, uyarmak demektir; anlatıcı zaten sevinçli düşüncelerle geldiği için uyarıya gerek olmadığını söyler. “İntişar” ise hikâyede yayımlanmak anlamında kullanılır.
Kolay
15Anlatıcı şöyle der: “Haberiniz yok mu, yeni bir şiir kitabım intişar etti (yayımlandı)…” Bu cümleye göre “intişar etmek” sözünün anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yayımlanmak
- B) Yazılmak
- C) Satılmak
- D) Yasaklanmak
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Yayımlanmak
Hikâyede sözcüğün anlamı ayraç içinde “yayımlandı” olarak verilmiştir. “Yazılmak” kitabın yayımlanmadan önceki aşamasıdır.
Kolay
16Hikâyede anlatıcı kalabalık caddede yürür, vitrinlere bakar ve sonunda fotoğraf çektirmek için bir fotoğrafhaneye girer. Fotoğrafhanede bir fotoğrafçı ile yeni evlenmiş bir çift de vardır. Aşağıdakilerden hangisi hikâyenin kişilerinden biri değildir?
- A) Anlatıcının sevgilisi
- B) Fotoğrafçı
- C) Gelin
- D) Güvey
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Anlatıcının sevgilisi
Anlatıcının sevgilisi yalnızca onun hayallerinde geçer; gerçekte böyle biri yoktur. Fotoğrafçı, gelin ve güvey ise hikâyede gerçekten yer alan kişilerdir.
Kolay
17Toplantıya yarım saat geç kalan Nihat Bey, içeri girerken arkadaşlarına “Yolda araba arızalandı, beni mazur görün.” diyor. Nihat Bey'in sözündeki “mazur görmek” deyiminin anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Zor durumda kalana yardım etmek
- B) Söylenenleri dikkatle dinlemek
- C) Kusuruna bakmamak, hoş görmek
- D) Gecikeni bir süre daha beklemek
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Kusuruna bakmamak, hoş görmek
“Mazur görmek”, birinin kusurunu özrü nedeniyle hoş görmek, kusuruna bakmamak demektir. Nihat Bey gecikmesinin nedenini söyleyip arkadaşlarından bu kusuru hoş görmelerini ister. Toplantı başlamış olduğundan beklenmeyi istemesi söz konusu değildir; yardım ya da dinleme anlamı da deyimde yoktur.
Kolay
18Hikâyenin anlatıcısı, işinden çıkıp Beyoğlu'na giderken şöyle der: “Köprüden, saatlerdir pis havayla dolmuş ciğerlerimin teneffüs hakkını vererek Haliç'i ve Boğaziçi'ni selamlayaraktan geçtim.” Anlatıcının “ciğerlerimin teneffüs hakkını vererek” sözüyle anlatmak istediği aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Köprüde temiz havayı doya doya soluduğu
- B) Köprüyü geçerken koşup soluk soluğa kaldığı
- C) Kalabalıktan bunalıp bir süre dinlendiği
- D) Hastalandığı için işinden erken ayrıldığı
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Köprüde temiz havayı doya doya soluduğu
“Teneffüs” soluk alma demektir. Anlatıcı saatlerce kapalı ve havasız bir yerde çalışmış, ciğerleri “pis havayla dolmuş”tur; köprüden geçerken açık havayı içine çekerek ciğerlerine hak ettiği temiz havayı verir. Cümlede koşmaktan, kalabalıktan bunalmaktan ya da hastalıktan söz edilmez.
Orta
19Hikâyedeki adam fotoğraf çekilirken kendini sevinçli düşüncelere zorlar; ama geçmişini ve yalnızlığını hatırladıkça hüzünlenir. Fotoğrafçı da ona "Lütfen, zorla gülümsemeyin!" diye seslenir. Bu durum en çok hangi düşünceyi destekler?
- A) Fotoğrafçı işini iyi bilmemektedir.
- B) Adam fotoğraf çektirmekten korkmaktadır.
- C) Fotoğrafhane o gün çok kalabalıktır.
- D) İnsanın iç dünyası yüzüne yansır.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) İnsanın iç dünyası yüzüne yansır.
Adam içindeki hüznü gizleyemez; zorla gülümsemesi fotoğrafçının gözünden kaçmaz. Bu, iç dünyanın yüze yansıdığını gösterir. “Fotoğraf çektirmekten korkmaktadır” çekici görünebilir, ama adamın sorunu korku değil, içindeki hüzündür.
Orta
20Dedesinin eski fotoğraf albümünü karıştıran Ezgi, artık hayatta olmayan büyük dedesinin kahkahayla güldüğü bir fotoğrafa uzun uzun bakıyor. O sırada aklına okuduğu hikâyedeki şu cümle geliyor: “Bu resimlerde, yaşayacaklarından daha uzun zaman tebessümleri devam edecek.” Ezgi'nin hatırladığı cümleyle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Fotoğraflar mutlu anları insandan uzun yaşatır.
- B) Fotoğraf çektiren insanlar daha uzun yaşar.
- C) Gülümsemek insan ömrünü kesinlikle uzatır.
- D) Fotoğraflar zamanla solar ve kaybolur.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Fotoğraflar mutlu anları insandan uzun yaşatır.
Fotoğraflar, insanların gülümsediği anları onlar öldükten sonra da saklar; Ezgi'nin büyük dedesinin kahkahası da bugün hâlâ fotoğrafta sürmektedir. “Gülümsemek ömrü uzatır” çekici görünebilir, ama cümlede uzayan insan ömrü değil, fotoğraftaki gülümsemenin ömrüdür.
Katkıda bulun
Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.