9. Sınıf Demokrasi ve İnsan Hakları · İnsan Haklarının Korunması ve Gerçekleştirilmesi
İnsan Haklarının Korunması
- uluslararası koruma
- Milletler Cemiyeti
- ILO
- Birleşmiş Milletler
- İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi
- bildirge
- sözleşme
İnsan hakları neden uluslararası koruma altına alınmıştır?
İnsan haklarının korunması, hakların yalnız ulusal belgelerle değil uluslararası bildirge ve sözleşmelerle de güvence altına alınmasıdır. 1689 İngiliz Haklar Bildirgesi, 1776 Virginia Haklar Bildirgesi ve 1789 Fransız İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirgesi hakları ilk kez yazıya geçirmiş, ancak etkileri kendi ülkeleriyle sınırlı kalmıştır. İki dünya savaşındaki katliamlar ve işkenceler, hakları yalnız ulusal düzeyde korumanın yetmediğini göstermiştir. 1919'da Milletler Cemiyeti ve Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) kurulmuş, 1945'te Birleşmiş Milletler kurulmuş ve 10 Aralık 1948'de İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi kabul edilmiştir. Böylece birey uluslararası hukukun öznesi olmuştur. Bildirgeler yol gösterici ve tavsiye niteliğindedir, bağlayıcı değildir; sözleşmeler ise taraf devletleri bağlar ve denetim organı öngörebilir. Sözleşmeye taraf devletlere sözleşme-içi, yalnız örgüte üye olanlara sözleşme-dışı denetim uygulanır. Bildirge bir hedef koyar, sözleşme ise imzalayan devlete yükümlülük getirir.
İnsan Haklarının Korunması: konu anlatımı ve özeti
Bu konu insan haklarının ulusal sınırları aşıp neden uluslararası koruma altına alındığını ve bu korumanın dayanaklarını anlatıyor.
- Ulusal belgeler: 1689 İngiliz Haklar Bildirgesi, 1776 Virginia Haklar Bildirgesi, ABD Anayasası (1787'de kabul, 1789'da yürürlük) ve 1789 Fransız İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirgesi hakları ilk kez yazıya geçirdi. Etkileri kendi ülkeleriyle sınırlıydı.
- Savaşların dersi: İki dünya savaşındaki katliamlar ve işkenceler, hakları yalnız ulusal düzeyde korumanın yetmediğini gösterdi.
- İlk adımlar: 1919'da Milletler Cemiyeti ve Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) kuruldu. Milletler Cemiyeti başarılı olamadı, 1946'da dağıldı; ILO bugün BM'nin uzmanlık kuruluşudur.
- BM ve Evrensel Bildirge: 1945'te Birleşmiş Milletler kuruldu; 10 Aralık 1948'de İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi kabul edildi.
- Birey uluslararası hukukta: Önceden devletin kendi vatandaşına kötü davranması iç sorun sayılıyordu. BM ile birlikte birey uluslararası hukukun öznesi oldu.
- Belge türleri: Bildirgeler yol gösterici ve tavsiye niteliğindedir, bağlayıcı değildir. Sözleşmeler ise taraf devletleri bağlar ve denetim organı öngörebilir.
Unutma: Bildirge bir hedef koyar, sözleşme ise imzalayan devlete yükümlülük getirir.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
- Ulusal belgeleri tarih sırasıyla yaz: 1689, 1776, 1787/1789, 1789.
- Uluslararası korumanın başlangıcını iki tarihle hatırla: 1919 (Milletler Cemiyeti, ILO) ve 1948 (Evrensel Bildirge).
- Bildirge ile sözleşmeyi bağlayıcılık açısından karşılaştıran iki satırlık bir tablo yap.
Günlük hayattan: 10 Aralık her yıl İnsan Hakları Günü olarak anılır; bu tarih Evrensel Bildirge'nin kabul edildiği gündür.
Sık yapılan hata: İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi'ni bağlayıcı bir sözleşme sanmak yanlıştır. Hukuki yaptırımı yoktur ama sonraki sözleşmelere ilham vermiştir.
İpucu: "Önce savaş, sonra bildirge" diye düşün: Dünya savaşlarının acısı uluslararası korumayı doğurdu.
Derinleş
Kitap, BM öncesinde bireyin uluslararası hukukun "öznesi değil konusu" olduğunu söylüyor. Bu ifadenin ne anlama geldiğini kendi cümlelerinle açıkla ve bugün bir bireyin uluslararası bir mahkemeye başvurabilmesiyle karşılaştır. Düşün: Bir devlet kendi vatandaşına kötü davranıyorsa, başka devletlerin buna karışma hakkı olmalı mı?
Bu konuda neler var?
- İnsan Haklarının Uluslararası Koruma Altına Alınması ve Sonuçları
- Uluslararası Korumanın Dayanakları ve Türleri
Katkıda bulun
Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.