9. Sınıf Fizik · Fizik Bilimi ve Kariyer Keşfi
Fizik Bilimi ile İlgili Kariyer Keşfi
- kariyer
- bilimsel araştırma merkezi
- CERN
- parçacık hızlandırıcı
- meslek
- Türkiye Uzay Ajansı
Fizik bilimi ile ilgili hangi meslekler ve araştırma merkezleri vardır?
Fizik bilimi ile ilgili kariyerler arasında fizikçi, medikal fizikçi, astronom, fizik öğretmeni ve elektrik-elektronik, makine, nükleer ya da uzay mühendisi gibi meslekler bulunur. Yazılım ve veri uzmanlığı da fizik bilgisinden yararlanır. Bilimsel araştırma merkezleri, bilim insanlarının deney yaptığı, birlikte çalıştığı, bilgi ve yöntem paylaştığı kurumlardır; bilimi yaygınlaştırmak ve teknolojiyi anlaşılır kılmak da amaçları arasındadır. Bu merkezlerin en bilinenlerinden CERN (Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi), İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra Fransa-İsviçre sınırında, Cenevre yakınlarında kurulmuştur. CERN'deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı, yerin yaklaşık 100 m altında, 27 km uzunluğunda halka biçimli bir parçacık hızlandırıcısıdır ve atom altı parçacıkları çarpıştırarak evrenin temel yapı taşlarını inceler. Bu tür temel araştırmalardan World Wide Web, dokunmatik ekranlar ve tıbbi görüntüleme teknolojileri doğmuştur. Türkiye'de de Türkiye Uzay Ajansı gibi kurumlarda farklı disiplinlerden uzmanlar birlikte çalışır.
Fizik Bilimi ile İlgili Kariyer Keşfi: konu anlatımı ve özeti
Fizik bilgisi; araştırma merkezlerinden sağlığa, savunma sanayisinden uzay çalışmalarına kadar pek çok meslekte kullanılır. Bu konu, bilimsel araştırma kurumlarını ve fizikle bağlantılı kariyer seçeneklerini tanımana yardım eder.
- Bilimsel araştırma merkezleri, bilim insanlarının deney yaptığı, birlikte çalıştığı, bilgi ve yöntem paylaştığı kurumlardır; bilimi yaygınlaştırmak ve teknolojiyi anlaşılır kılmak da amaçları arasındadır.
- CERN (Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi): İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra Avrupa'da kurulmuştur; Fransa-İsviçre sınırında, Cenevre yakınlarındadır.
- CERN'deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı, yerin yaklaşık 100 m altında, 27 km uzunluğunda halka biçimli bir parçacık hızlandırıcısıdır; atom altı parçacıklar çarpıştırılarak evrenin temel yapı taşları incelenir.
- Bu tür temel araştırmalardan World Wide Web, dokunmatik ekranlar ve tıbbi görüntüleme teknolojileri gibi günlük hayata giren buluşlar doğmuştur.
- Türkiye'de de Türkiye Uzay Ajansı gibi kurumlarda farklı disiplinlerden uzmanlar birlikte çalışır.
- Fizikle bağlantılı meslekler: fizikçi, medikal fizikçi, astronom, fizik öğretmeni; elektrik-elektronik, makine, nükleer ve uzay mühendisliği; yazılım ve veri uzmanlığı.
Unutma: Kariyer seçerken ilgi alanlarını, güçlü yönlerini ve mesleğin gerektirdiği eğitimi birlikte değerlendirmelisin.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
Fizikle bağlantılı meslekleri anlamanın kolay yolu, bir işin günlük hayatta hangi sorunu çözdüğünü sormaktır.
- Hastanede: Medikal fizikçi, kanser tedavisindeki ışın dozunu hesaplar.
- Fabrikada: Makine mühendisi, motorların daha az enerjiyle çalışmasını sağlar.
- Uzay çalışmalarında: Uzay mühendisi, uyduların yörüngesini planlar.
- Okulda: Fizik öğretmeni, yeni kuşakların bu bilgiyi öğrenmesini sağlar.
Günlük hayattan: Hastanede çekilen bir röntgen ya da MR görüntüsünün arkasında; cihazı tasarlayan mühendis, dozu ayarlayan fizikçi ve görüntüyü yorumlayan doktor birlikte çalışır.
Sık yapılan hata: "Fizik okuyan herkes yalnızca laboratuvarda çalışır." Doğrusu: Fizik bilgisi yazılım, veri analizi, sağlık, enerji ve savunma gibi çok farklı alanlarda kullanılır.
Derinleş
İlgini çeken fizikle bağlantılı bir mesleği seç ve o meslekte çalışan biriyle (ya da yayımlanmış bir röportajla) bir günün nasıl geçtiğini araştır. Bu mesleğe hangi lise dersleri ve üniversite bölümleri hazırlar? Kendi ilgi alanların ve güçlü yönlerinle bu mesleği karşılaştırdığın kısa bir kariyer kartı hazırla.
Öğrenme çıktıları
Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.
FİZ.9.1.4Bilim ve teknoloji alanında faaliyet gösteren kurum veya kuruluşlarda fizik bilimi ile ilişkili kariyer olanaklarını sorgulayabilme
- a) Bilim ve teknoloji alanında faaliyet gösteren kurum veya kuruluşlarda fizik bilimi ile ilişkili çalışmalara ve mesleklere yönelik merak ettiği konuları belirler.
- c) Bilim ve teknoloji alanında faaliyet gösteren kurum veya kuruluşlarda fizik bilimi ile ilişkili çalışmalar ve meslekler hakkında bilgi toplar.
- ç) Bilim ve teknoloji alanında faaliyet gösteren kurum veya kuruluşlarda fizik bilimi ile ilişkili çalışmalara ve mesleklere yönelik topladığı bilgilerin doğru olup olmadığını değerlendirir.
- d) Fizik biliminin çalışma alanlarından yararlanan meslekler hakkında çıkarım yapar.
Bu konuda neler var?
- Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi (CERN)
Sorular
Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.
Kolay
1Kübra, Erzurum'daki bir gözlemevinde staj yapıyor. Stajda, teleskoplardan gelen ışığı ölçen cihazlarla yıldızların parlaklığını ve uzaklığını hesaplayan bir uzmanın yanında çalışıyor. Kübra'nın yanında çalıştığı uzmanın mesleği en büyük olasılıkla hangisidir?
- A) Meteorolog
- B) Astronom
- C) Jeolog
- D) Mimar
- E) Eczacı
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Astronom
Gök cisimlerini gözlemleyip ışıklarından parlaklık ve uzaklık hesaplayan uzman astronomdur; bu meslek fizik bilgisini yoğun olarak kullanır. Meteorolog da gökyüzünü izler, fakat yıldızları değil atmosferdeki hava olaylarını inceler.
Kolay
2Bir öğretmen, temel bilimsel araştırmaların beklenmedik yan ürünlerini anlatıyor. Parçacık fiziği deneylerinde çalışan araştırmacıların dünyanın farklı yerlerindeki meslektaşlarıyla belgeleri kolayca paylaşabilmesi için 1989'da CERN'de önerilen bir sistemden söz ediyor. Öğretmenin sözünü ettiği ve bugün günlük hayatın parçası olan buluş hangisidir?
- A) Telefon
- B) Fotoğraf makinesi
- C) Matbaa
- D) World Wide Web
- E) Pusula
Cevabı göster
Doğru cevap: D) World Wide Web
World Wide Web, CERN'deki araştırmacıların bilgi paylaşımı ihtiyacından doğmuş ve temel araştırmaların günlük hayata giren en bilinen sonuçlarından biri olmuştur. Telefon da uzaktaki kişilerle iletişim sağlar; ancak XIX. yüzyılda geliştirilmiştir ve CERN'le bir ilgisi yoktur.
Kolay
3Bir grup fizikçi, kimyager ve mühendis aynı binada deney yapıyor, pahalı cihazları ortaklaşa kullanıyor, sonuçlarını düzenli toplantılarda paylaşıyor ve yeni projeler için birlikte yöntem geliştiriyor. Bu tür kurumlara genel olarak ne ad verilir?
- A) Mesleki eğitim kursu
- B) Teknoloji satış mağazası
- C) Ticaret ve sanayi odası
- D) Belediye meclisi
- E) Bilimsel araştırma merkezi
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Bilimsel araştırma merkezi
Bilim insanlarının deney yaptığı, birlikte çalıştığı, bilgi ve yöntem paylaştığı kurumlara bilimsel araştırma merkezi denir. Mesleki eğitim kursunda da bilgi paylaşılır; ancak orada amaç var olan bir mesleği öğretmektir, yeni bilgi üretmek değil.
Kolay
4Bir haber sitesinde, Türkiye'den fizikçi ve mühendislerin de çalıştığı, İsviçre-Fransa sınırındaki büyük bir laboratuvarda yerin yaklaşık 100 metre altındaki 27 km'lik bir halkada parçacıkların çarpıştırıldığı anlatılıyor. Haberde laboratuvarın adı yalnızca kısaltmasıyla, CERN olarak geçiyor. CERN kısaltmasıyla bilinen kurumun Türkçe adı hangisidir?
- A) Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi
- B) Avrupa Uzay Ajansı
- C) Uluslararası Enerji Ajansı
- D) Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı
- E) Avrupa Meteoroloji Merkezi
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi
CERN, İsviçre-Fransa sınırında kurulu Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi'dir ve dünyanın en büyük parçacık hızlandırıcısına ev sahipliği yapar. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı da adında çekirdekle ilgili bir ifade taşıdığı için karıştırılabilir; ancak o, nükleer enerjinin barışçıl kullanımını denetleyen ayrı bir kuruluştur.
Kolay
5Türkiye Uzay Ajansı'nın yürüttüğü Millî Uzay Programı kapsamında Türkiye'nin insanlı ilk uzay görevi gerçekleştirilmiştir. Bu görevi gerçekleştiren astronot aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Feza Gürsey
- B) Alper Gezeravcı
- C) Behram Kurşunoğlu
- D) Asım Orhan Barut
- E) Hazini
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Alper Gezeravcı
Türkiye'nin insanlı ilk uzay görevini Alper Gezeravcı gerçekleştirmiştir. Feza Gürsey, Kurşunoğlu ve Barut atom fiziğindeki teorik çalışmalarıyla tanınan bilim insanlarıdır.
Kolay
6Bir nükleer santralde, reaktörün güvenli çalışmasını sağlayacak sistemleri tasarlayan ve çekirdek tepkimelerinden elde edilen enerjinin elektriğe dönüştürülmesini planlayan bir uzman çalışıyor. Bu uzmanın mesleği aşağıdakilerden hangisi olabilir?
- A) Astronom
- B) Fizik öğretmeni
- C) Yazılım uzmanı
- D) Nükleer mühendis
- E) Makine ressamı
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Nükleer mühendis
Çekirdek tepkimeleriyle çalışan santrallerin tasarımı nükleer mühendisliğin işidir. Astronom gök cisimlerini inceler; santral tasarımıyla ilgilenmez.
Kolay
7Okulun gezi kulübü, Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi'ni (CERN) ziyaret etmeyi planlıyor. Kulüp başkanı, harita üzerinde CERN'in bulunduğu yeri işaretleyecek. CERN aşağıdakilerin hangisinde bulunur?
- A) İtalya'da, Roma kentinin merkezinde
- B) Almanya'da, Berlin yakınlarında
- C) İngiltere'de, Londra kıyısında
- D) Türkiye'de, Ankara yakınlarında
- E) Fransa-İsviçre sınırında, Cenevre yakınlarında
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Fransa-İsviçre sınırında, Cenevre yakınlarında
CERN, Fransa-İsviçre sınırında, Cenevre şehri yakınlarındadır. Diğer şıklardaki şehirler Avrupa'da olsa da CERN'in bulunduğu yer değildir.
Kolay
8Selin medikal fizikçi olmak istiyor ve bu meslekle ilgili topladığı bilgileri “İlgi Alanı”, “Güçlü Yönler” ve “Gerektirdiği Eğitim” başlıklarına ayırıyor. Aşağıdaki bilgilerden hangisi “Gerektirdiği Eğitim” başlığına yazılmalıdır?
- A) Fizik derslerinde ışınım konusunu sevmek
- B) Üniversitede fizik okuyup sağlık alanında uzmanlaşmak
- C) Matematik problemlerini hızlı çözebilmek
- D) İnsanlara yardım etmekten mutlu olmak
- E) Dikkatli ve sabırlı biri olmak
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Üniversitede fizik okuyup sağlık alanında uzmanlaşmak
Hangi okulda ne eğitimi alınacağı, mesleğin gerektirdiği eğitimle ilgilidir. Matematik problemlerini hızlı çözmek bir güçlü yöndür, eğitim yolu değildir.
Kolay
9CERN'de atom altı parçacıklar çok yüksek enerjilere kadar hızlandırılıp birbiriyle çarpıştırılıyor. Bu çalışmalar en çok fiziğin hangi alt dalıyla ilgilidir?
- A) Optik
- B) Termodinamik
- C) Yüksek enerji ve plazma fiziği
- D) Mekanik
- E) Katı hâl fiziği
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Yüksek enerji ve plazma fiziği
Yüksek enerjili parçacıkları incelemek yüksek enerji ve plazma fiziğinin konusudur. Parçacıklar hareket ettiği için mekanik akla gelebilir ama çalışmanın odağı yüksek enerjili parçacıkların yapısıdır.
Kolay
10Bir lisede öğrencilere kuvvet, hareket, enerji ve elektrik konularını deneylerle öğreten, öğrencilerin bilimsel düşünme becerilerini geliştiren kişinin mesleği aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Medikal fizikçi
- B) Nükleer mühendis
- C) Astronom
- D) Yazılım uzmanı
- E) Fizik öğretmeni
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Fizik öğretmeni
Okulda fizik konularını öğretmek fizik öğretmeninin işidir. Medikal fizikçi de fizik eğitimi alır ama hastanede çalışır.
Kolay
11Bilimsel araştırma merkezlerinde bilim insanları deney yapar, birlikte çalışır ve bilgi paylaşır. Aşağıdakilerden hangisi bu merkezlerin amaçları arasında yer almaz?
- A) Bilimi toplumda yaygınlaştırmak
- B) Teknolojiyi anlaşılır kılmak
- C) Araştırma yöntemlerini paylaşmak
- D) Bilimsel bilgiyi yalnızca kurum çalışanlarına saklamak
- E) Uygulamalı etkinliklerle farkındalık oluşturmak
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Bilimsel bilgiyi yalnızca kurum çalışanlarına saklamak
Araştırma merkezleri bilgiyi paylaşmayı ve yaygınlaştırmayı amaçlar; bilgiyi saklamak bu amaçlara aykırıdır. Diğer şıklar merkezlerin amaçları arasında sayılır.
Kolay
12Bir otomobil fabrikasında motorun parçalarına etki eden kuvvetleri hesaplayan, dişlilerin ve millerin hareketini tasarlayan bir uzman çalışıyor. Bu uzmanın mesleği en çok aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Makine mühendisi
- B) Nükleer mühendis
- C) Astronom
- D) Medikal fizikçi
- E) Biyolog
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Makine mühendisi
Kuvvet ve hareket bilgisiyle makine parçalarını tasarlamak makine mühendisinin işidir. Nükleer mühendis de enerji sistemleriyle çalışır ama çekirdek tepkimelerine dayalı sistemlerle ilgilenir.
Kolay
13Bir gözlemevinde gece boyunca teleskopla yıldızları ve gezegenleri gözleyen, bu gök cisimlerinin hareketlerini ve özelliklerini inceleyen bilim insanına ne ad verilir?
- A) Jeolog
- B) Medikal fizikçi
- C) Meteorolog
- D) Makine mühendisi
- E) Astronom
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Astronom
Gök cisimlerini gözleyip inceleyen bilim insanı astronomdur. Meteorolog da gökyüzüyle ilgilenir ama hava olaylarını inceler, yıldızları değil.
Kolay
14Bir ekip, uyduları uzaya taşıyacak roketin motorunu, yakıt sistemini ve uçuş yolunu tasarlıyor. Bu ekipte en çok hangi meslek grubundan uzmanlara ihtiyaç vardır?
- A) Medikal fizikçiler
- B) Fizik öğretmenleri
- C) Uzay mühendisleri
- D) Tarihçiler
- E) Mimarlar
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Uzay mühendisleri
Roket ve uzay aracı tasarımı uzay mühendislerinin çalışma alanıdır. Medikal fizikçiler fizik bilgisini kullanır ama sağlık alanında çalışır.
Kolay
15Bilgisayar dersinde öğretmen, CERN'deki temel araştırmalar sırasında günlük hayata giren teknolojilerden söz ediyor. Aşağıdakilerden hangisi CERN'de geliştirilen teknolojilerden biridir?
- A) Pusula
- B) Mekanik saat
- C) Buhar makinesi
- D) Dokunmatik ekranlar
- E) Cıvalı termometre
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Dokunmatik ekranlar
Dokunmatik ekranlar, World Wide Web ve tıbbi görüntüleme teknolojileri CERN'deki çalışmalardan doğmuştur. Pusula ve buhar makinesi CERN kurulmadan yüzyıllar önce kullanılıyordu.
Kolay
16Bir parçacık fiziği laboratuvarında yapılan deneyler çok büyük miktarda sayısal veri üretiyor. Bu verileri bilgisayarda düzenleyecek programları yazan ve verilerdeki örüntüleri bulan uzmanların mesleği aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yazılım ve veri uzmanı
- B) Astronom
- C) Makine mühendisi
- D) Fizik öğretmeni
- E) Medikal fizikçi
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Yazılım ve veri uzmanı
Büyük verileri işleyen programları yazmak ve çözümlemek yazılım ve veri uzmanlarının işidir. Makine mühendisi deney düzeneğinin parçalarını tasarlayabilir ama veri çözümlemesi yapmaz.
Kolay
17Deniz ve grup arkadaşları, bir bilimsel araştırma merkezindeki fizikle ilişkili meslekleri araştırıyor. Öğretmenleri, sunumdaki her bilginin yanına o bilginin alındığı kaynağın yazılmasını istiyor. Öğretmenin bu isteğinin en önemli yararı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Sunumun daha uzun ve ayrıntılı görünmesini sağlamak
- B) Grubun başka kaynaklara bakma gereğini ortadan kaldırmak
- C) Bilgilerin alındığı kaynağın denetlenebilmesini sağlamak
- D) Sunumdaki bilgilerin tartışılmadan kabul edilmesini sağlamak
- E) Grupların aynı araştırma merkezini seçmesini önlemek
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Bilgilerin alındığı kaynağın denetlenebilmesini sağlamak
Kaynak bilgisi, bir bilginin nereden alındığını gösterir; böylece dinleyenler ve öğretmen kaynağın güvenilir olup olmadığına bakabilir ve bilgiyi denetleyebilir. Kaynak yazmak sunumu uzatmak, başka kaynaklara bakmayı gereksiz kılmak ya da bilgiyi tartışmaya kapatmak için yapılmaz; tersine bilginin sorgulanabilmesini kolaylaştırır.
Kolay
18CERN'deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı, 27 km uzunluğunda ve mıknatıslardan oluşan halka biçimli bir yapıdır. Üniversite öğrencisi Burak, bu halkadaki mıknatısların çevresinde oluşturduğu manyetik alanları hesaplayan ekipte staj yapmak istiyor. Burak'ın bu staja hazırlanırken en çok yararlanacağı fizik alt dalı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Elektromanyetizma
- B) Termodinamik
- C) Yüksek enerji ve plazma fiziği
- D) Optik
- E) Nükleer fizik
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Elektromanyetizma
Mıknatıslar ve çevrelerinde oluşan manyetik alanlar elektromanyetizmanın çalışma alanındadır; Burak'ın katılmak istediği ekibin işi doğrudan bu alt dala dayanır. CERN'deki deneylerin amacı yüksek enerjili parçacıkları incelemek olsa da soruda sorulan iş parçacıkların incelenmesi değil, mıknatısların manyetik alanının hesaplanmasıdır.
Orta
19Bir parçacık hızlandırıcısında protonlar neredeyse ışık hızına kadar hızlandırılıp çarpıştırılıyor. Çarpışmalarda ortaya çıkan yeni parçacıkların izleri dev dedektörlerle kaydediliyor ve bilgisayarlarla çözümleniyor. Bu deneylerin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Elektrik enerjisini ucuza üretmek
- B) Uzaya yapay uydu fırlatmak
- C) Yeni metal alaşımları üretmek
- D) Maddenin temel yapı taşlarını incelemek
- E) Hava durumunu önceden tahmin etmek
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Maddenin temel yapı taşlarını incelemek
Hızlandırıcılarda parçacıklar çarpıştırılarak maddenin ve evrenin temel yapı taşları araştırılır. Hızlandırıcılar çok büyük enerjiyle çalıştığı için elektrik üretimi amaçlandığı sanılabilir; oysa bu tesisler enerji üretmez, tersine çok fazla enerji tüketir.
Orta
20Mert, boş zamanlarında bozuk radyoları onarıyor ve basit elektronik devreler kuruyor. Fizikte elektrik konusunu, matematikte problem çözmeyi çok seviyor ve üniversite tercihleri için rehber öğretmeniyle görüşecek. Mert'in ilgi ve güçlü yönleriyle en uyumlu meslek hangisidir?
- A) Grafik tasarımcılığı
- B) Ticaret hukuku avukatlığı
- C) Elektrik-elektronik mühendisliği
- D) Tarih araştırmacılığı
- E) Turist rehberliği
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Elektrik-elektronik mühendisliği
Elektrik-elektronik mühendisliği, fizik ve matematik bilgisini devre ve cihaz tasarımında kullanan bir meslektir; Mert'in ilgileriyle doğrudan örtüşür. Grafik tasarımcılığı da bilgisayar ve teknolojiyle iç içedir, ancak devre kurmak ya da fizik bilgisi kullanmak gerektirmez.
Ders videoları
MEB'in 9. sınıf Fizik örnek ders anlatımları. Tüm videolar (3)
Katkıda bulun
Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.