9. Sınıf Tarih · Geçmişin İnşa Sürecinde Tarih
Tarihsel Bilginin Üretim Süreci
- birinci elden kaynak
- ikinci elden kaynak
- arkeoloji
- nümismatik
- paleografi
- kaynak eleştirisi
- arşiv
- kaynakça
Tarihsel bilgi hangi aşamalarla üretilir?
Tarihsel bilgi, konu belirleme, kaynaklardan bilgi toplama, kaynağı inceleme, sorgulama, yorumlama ve kanıta dayalı ürün oluşturma aşamalarıyla üretilir. Tarihçi bir dedektif gibi soru sorar, ipuçlarını toplar ve kanıtları sorgular. Birinci elden kaynaklar olayın yaşandığı dönemde ya da hemen sonrasında oluşur; ikinci elden kaynaklar sonradan bunlara dayanılarak yazılır. Kaynaklar sözlü, yazılı, sesli-görüntülü ve eşya-nesne olarak da gruplanır. Tarihe yardımcı bilimlerden arkeoloji kalıntıları, epigrafi kitabeleri, paleografi eski yazıları, nümismatik paraları inceler; kimya ise karbon-14 ile buluntuların yaşını belirler. Sorgulama aşamasında kaynakta çelişki, boşluk, propaganda ya da ön yargı olup olmadığına bakılır; kendini zafer kazanmış gibi gösteren bir kral rölyefi buna örnektir. Kullanılan kaynaklara atıf yapılır ve kaynakça yazılır. Bir kaynağın eski olması onu doğru yapmaz; her kaynak güvenilirlik ve tarafsızlık açısından sorgulanır.
Tarihsel Bilginin Üretim Süreci: konu anlatımı ve özeti
Tarihçi, bir dedektif gibi soru sorar, ipuçlarını toplar ve kanıtları sorgulayarak geçmiş hakkında güvenilir bilgiye ulaşmaya çalışır. Bu konu, tarihsel bilginin hangi kaynaklardan ve hangi aşamalarla üretildiğini anlatır.
- Kaynak türleri: Birinci elden kaynaklar olayın yaşandığı dönemde ya da hemen sonrasında oluşur; ikinci elden kaynaklar ise sonradan bunlara dayanılarak yazılır. Kaynaklar sözlü (destan, efsane), yazılı (kitabe, ferman, arşiv belgesi), sesli-görüntülü (fotoğraf, film) ve eşya-nesne (sikke, silah, kalıntı) olarak da gruplanır.
- Tarihe yardımcı bilimler: Arkeoloji kalıntıları, epigrafi kitabeleri, paleografi eski yazıları, nümismatik paraları, diplomatik resmî belgeleri, heraldik mühür ve armaları inceler; kimya karbon-14 ile buluntuların yaşını belirler.
- Aşamalar: konu veya sorun belirleme, kaynaklardan bilgi toplama, kaynağı inceleme, kaynağı sorgulama, kaynağı yorumlama ve kanıta dayalı ürün oluşturma.
- Sorgulama aşamasında kaynakta çelişki, boşluk, propaganda veya ön yargı olup olmadığına bakılır. Kendini zafer kazanmış gibi gösteren bir kral rölyefi ya da sahteliği bilimsel testlerle ortaya çıkan bir harita, her kaynağa körü körüne güvenilemeyeceğini gösterir.
- Bilgiler dönemin koşullarıyla birlikte değerlendirilir; yazılı belgeler arkeolojik bulgularla desteklenir.
- Kullanılan tüm kaynaklara atıf yapılır ve kaynakça yazılır. Bu, çalışmanın güvenilirliğini artırır ve bilim etiğinin gereğidir.
Unutma: Bir kaynağın eski olması onu doğru yapmaz; tarihçi her kaynağı geçerlilik, güvenilirlik ve tarafsızlık açısından sorgular.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
Bir tarih araştırmasını adım adım bir dedektif çalışması gibi düşün.
- Soru sor: "Okulumuzun binası ne zaman ve neden yapıldı?"
- Kaynak topla: Bina kitabesi, okul arşivindeki defterler, eski fotoğraflar, emekli öğretmenlerle görüşmeler.
- İncele ve sorgula: Kaynak kim tarafından, ne zaman ve hangi amaçla hazırlandı? Diğer kaynaklarla çelişiyor mu?
- Yorumla ve yaz: Kanıtlara dayanan bir sonuca var, kullandığın kaynakları belirt.
Birinci ve ikinci elden: Binanın açılış gününde çekilmiş fotoğraf birinci elden, yıllar sonra yazılmış bir okul tarihçesi ikinci elden kaynaktır.
Sık yapılan hata: Eski olan her kaynağın doğru olduğunu kabul etmek. Doğrusu: Bir kral zaferini abartarak yazdırmış olabilir; kaynak eski olsa da başka kanıtlarla karşılaştırılmalıdır.
Derinleş
Okulunun, mahallendeki bir caminin, çeşmenin ya da köprünün geçmişini araştıran küçük bir proje planla. Hangi soruyu soracağını, hangi birinci ve ikinci elden kaynaklara başvuracağını ve bu kaynakları nasıl sorgulayacağını bir tabloya yaz. Kaynaklarda bilgi çelişirse hangi ölçütle karar vereceğini de belirt.
Öğrenme çıktıları
Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.
TAR.9.1.3Tarihsel bilginin üretim sürecini çözümleyebilme
- a) Örnek çalışmalar üzerinden tarihsel bilginin üretim sürecindeki aşamaları belirler.
Bu konuda neler var?
- Tarihsel Bilginin Üretim Sürecindeki Aşamalar
Sorular
Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.
Kolay
1Lise öğrencisi Yusuf, Çanakkale Savaşı üzerine bir sunum hazırlıyor. Elinde savaşla ilgili günümüzde yazılmış bir ders kitabı, savaştan yıllar sonra kaleme alınmış bir roman, yakın zamanda çekilmiş bir belgesel, bir tarihçinin 2010'da yayımladığı makale ve bir askerin cepheden ailesine yazdığı mektup var. Bu kaynaklardan hangisi birinci elden kaynaktır?
- A) Günümüzde yazılmış ders kitabı
- B) Yıllar sonra yazılmış roman
- C) Yakın zamanda çekilmiş belgesel
- D) Tarihçinin yayımladığı makale
- E) Askerin cepheden yazdığı mektup
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Askerin cepheden yazdığı mektup
Olayı yaşayan ya da olay sırasında üretilen kaynaklar birinci elden kaynaktır; cepheden yazılan mektup bunun örneğidir. Tarihçinin makalesi bilimsel ve güvenilir olabilir; ancak olaydan sonra başka kaynaklara dayanarak yazıldığı için ikinci elden kaynaktır.
Kolay
2Bir halk bilimci, Toroslardaki bir köyde yaşlıların kuşaktan kuşağa ezbere aktardığı bir kahramanlık anlatısını ses kaydına alıyor. Anlatının yazılı bir metni yok; köylüler onu düğünlerde ve uzun kış gecelerinde anlatıyor. Aşağıdakilerden hangisi, halk bilimcinin kaydettiği anlatıyla aynı kaynak türüne girer?
- A) Ferman
- B) Sikke
- C) Kitabe
- D) Destan
- E) Vakfiye
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Destan
Kuşaktan kuşağa ağızdan aktarılan anlatılar sözlü kaynaktır; destanlar da yazıya geçirilmeden önce bu yolla yaşamıştır. Kitabe de bir anlatı içerebilir; fakat taşa kazınmış yazılı bir kaynaktır, ağızdan aktarılmaz.
Kolay
3Bir araştırma ekibi, Moğolistan'daki Orhon Vadisi'nde bulunan taş anıtlar üzerine kazınmış yazıları okuyup Türkçeye aktarıyor. Ekip, metinlerin içeriğinden anıtların kim adına ve hangi olaylardan sonra dikildiğini belirliyor. Ekibin çalışması tarihe yardımcı bilimlerden hangisinin alanına girer?
- A) Epigrafi
- B) Heraldik
- C) Nümismatik
- D) Diplomatik
- E) Antropoloji
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Epigrafi
Taş, maden gibi sert malzemeler üzerine yazılmış yazıları (kitabeleri) inceleyen bilim epigrafidir. Diplomatik de yazılı belgelerle uğraşır; ancak o, devlet belgelerinin biçimini ve düzenini inceler, taş anıtlardaki yazıları değil.
Kolay
4Bir müzede sergilenen Orta Çağ kalkanlarında ve sancaklarında farklı hayvan figürleri, renkler ve semboller bulunuyor. Araştırmacı Elif Hanım, bu işaretlerin hangi aileye ya da hanedana ait olduğunu belirleyerek eserlerin hangi döneme ait olduğunu saptıyor. Elif Hanım'ın çalışması tarihe yardımcı bilimlerden hangisinin alanına girer?
- A) Paleografi
- B) Epigrafi
- C) Heraldik
- D) Arkeoloji
- E) Kronoloji
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Heraldik
Arma, mühür ve sembolleri inceleyerek ait oldukları aile ve dönemleri belirleyen bilim heraldiktir. Arkeoloji de eserlerle uğraşır; fakat kazı yoluyla elde edilen kalıntıları bir bütün olarak inceler, armaların anlamını çözmek heraldiğin işidir.
Kolay
5Oğuz Kağan Destanı, Dede Korkut Hikâyeleri ve Manas Destanı tarihin kaynakları sınıflandırılırken aynı grupta yer alır. Bu eserlerin ortak olarak yer aldığı kaynak grubu aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Eşya ve nesneler
- B) Sözlü kaynaklar
- C) Sesli ve görüntülü kaynaklar
- D) Arkeolojik kalıntılar
- E) Resmî arşiv belgeleri
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Sözlü kaynaklar
Destan, efsane ve menkıbeler kuşaktan kuşağa anlatılarak aktarıldığı için sözlü kaynaklar grubundadır. Bu eserler sonradan yazıya geçirilmiş olsa da resmî arşiv belgesi değildir.
Kolay
61930'larda çekilmiş ve bir kentin günlük yaşamını gösteren kısa bir film, bir tarihçi için kaynak olarak kullanılabilir. Bu film tarihin kaynakları içinde hangi grupta yer alır?
- A) Sözlü kaynaklar
- B) Yazılı kaynaklar
- C) Eşya ve nesneler
- D) Kitabeler
- E) Sesli ve görüntülü kaynaklar
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Sesli ve görüntülü kaynaklar
Resimler, fotoğraflar, filmler ve video bantları sesli ve görüntülü kaynaklardır. Filmde konuşmalar olsa bile kuşaktan kuşağa anlatılan bir metin olmadığı için sözlü kaynak sayılmaz.
Kolay
7XVII. yüzyılda bir kasabada büyük bir yangın çıktığı bilinmektedir. Aşağıdakilerden hangisi bu yangın için birinci elden kaynaktır?
- A) 2010 yılında yazılmış bir kasaba tarihi kitabı
- B) Yangını konu alan, yakın zamanda yazılmış bir roman
- C) Yangından hemen sonra kasabanın kadısının tuttuğu zarar kaydı
- D) Yangını anlatan, geçen yıl çekilmiş bir belgesel
- E) Yangından söz eden güncel bir ders kitabı
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Yangından hemen sonra kasabanın kadısının tuttuğu zarar kaydı
Birinci elden kaynaklar olayın yaşandığı dönemde ya da hemen sonrasında oluşur; kadının yangından hemen sonra tuttuğu kayıt böyledir. 2010'da yazılan kasaba tarihi ise sonradan, muhtemelen birinci elden kaynaklara dayanılarak yazılmış ikinci elden bir kaynaktır.
Kolay
8Mehmet, ödevi için bulduğu bir el yazması hakkında “Bu belge beş yüz yıllık, o kadar eski bir belgede yazanlar kesinlikle doğrudur.” diyor. Mehmet'in bu düşüncesine verilebilecek en uygun karşılık aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Bir kaynağın eski olması onu doğru yapmaz; güvenilirliği sorgulanmalıdır
- B) Eski belgeler her zaman yanlış bilgi içerdiği için kullanılmamalıdır
- C) Belgenin yaşı bilinmiyorsa her söylediği doğru kabul edilmelidir
- D) Yalnızca yeni yazılmış kitaplar kaynak olarak kullanılabilir
- E) El yazmaları tarih araştırmalarında kaynak sayılmaz
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Bir kaynağın eski olması onu doğru yapmaz; güvenilirliği sorgulanmalıdır
Tarihçi her kaynağı yaşına bakmadan geçerlilik, güvenilirlik ve tarafsızlık açısından sorgular. Eski belgelerin her zaman yanlış olduğunu söylemek de diğer uçtaki bir yanılgıdır.
Kolay
9Bir tarihçi, kaynağı sorgulama aşamasında kaynağı farklı açılardan değerlendirir. Aşağıdakilerden hangisi bu aşamada tarihçinin araştırdığı konulardan biridir?
- A) Kaynağın hangi renk kâğıda yazıldığının okuyucuların hoşuna gidip gitmediği
- B) Kaynağın müzede hangi vitrinin önünde sergileneceği
- C) Kaynağın günümüzde kaç kişi tarafından beğenildiği
- D) Kaynağın satılması durumunda ne kadar para edeceği
- E) Kaynakta çelişki, boşluk, propaganda ya da ön yargı bulunup bulunmadığı
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Kaynakta çelişki, boşluk, propaganda ya da ön yargı bulunup bulunmadığı
Sorgulama aşamasında kaynağın içinde çelişki, boşluk, propaganda veya ön yargı olup olmadığına bakılır. Kaynağın bugün kaç kişi tarafından beğenildiği onun güvenilirliğini göstermez.
Kolay
10Bir dedektif, olayı aydınlatmak için önce “kim, ne, nerede, ne zaman, nasıl, neden” sorularını sorar; ipuçlarını bir yapbozun parçaları gibi birleştirir ve kanıtları sorgulayarak güvenilir bilgiye ulaşmaya çalışır. Tarihçinin çalışma biçimi dedektife hangi yönüyle benzer?
- A) Sorular sorup kanıtları toplayarak ve sorgulayarak sonuca ulaşması
- B) Olayları laboratuvarda yeniden canlandırarak gözlemlemesi
- C) Olayı yaşanırken bizzat izleyerek kayda geçirmesi
- D) Kanıt aramadan kendi tahminlerini doğru kabul etmesi
- E) Yalnızca tanıkların sözlerine dayanarak hüküm vermesi
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Sorular sorup kanıtları toplayarak ve sorgulayarak sonuca ulaşması
Tarihçi de dedektif gibi soru sorar, kaynaklardan ipucu toplar ve bunları sorgulayarak güvenilir bilgiye ulaşır. Tanık sözleri de bir kaynak olabilir ama tarihçi yalnızca bunlara dayanmaz, onları da sorgular.
Kolay
11Tarihsel bilginin üretim sürecindeki aşamalardan ilki aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Kaynakları yorumlama
- B) Kanıta dayalı ürün oluşturma
- C) Konuyu veya sorunu belirleme
- D) Kaynakları sorgulama
- E) Kaynakça yazma
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Konuyu veya sorunu belirleme
Tarihçi önce neyi araştıracağını, yani konuyu veya sorunu belirler; ardından kaynak toplar, inceler, sorgular ve yorumlar. Kanıta dayalı ürün oluşturma sürecin başı değil, son aşamasıdır.
Kolay
12Aşağıdakilerden hangisi tarihin kaynakları arasında “eşya ve nesneler” grubunda yer alır?
- A) Bir padişahın fermanı
- B) Dede Korkut Hikâyeleri
- C) Eski bir belgesel film
- D) Bir savaşta kullanılmış kılıç
- E) Bir gazetenin eski sayısı
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Bir savaşta kullanılmış kılıç
Silahlar, süs eşyaları, paralar ve arkeolojik buluntular eşya ve nesneler grubundadır; kılıç da bu gruba girer. Ferman ve gazete ise yazılı kaynaktır.
Kolay
13Bir araştırmacı, Eski Türkçe metinlerdeki bazı kelimelerin yüzyıllar içinde biçim ve anlam bakımından nasıl değiştiğini ve bugünkü Türkçeye nasıl ulaştığını inceliyor. Araştırmacının çalışması tarihe yardımcı bilimlerden hangisinin alanına girer?
- A) Nümismatik
- B) Arkeoloji
- C) Heraldik
- D) Filoloji
- E) Kronoloji
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Filoloji
Konuşulan dilleri ve bu dillerin gelişimini inceleyen bilim filolojidir. Paleografi eski yazı çeşitlerini incelerken filoloji dilin kendisini ve gelişimini inceler; bu yüzden doğru cevap filolojidir.
Kolay
14Bir uzman, bir beratın biçimini, kullanılan kalıp ifadeleri ve belgenin düzenini inceleyerek onun gerçekten devlet tarafından düzenlenip düzenlenmediğini belirliyor. Uzmanın çalışması tarihe yardımcı bilimlerden hangisinin alanına girer?
- A) Nümismatik
- B) Antropoloji
- C) Etnografya
- D) Coğrafya
- E) Diplomatik
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Diplomatik
Resmî belgeleri şekil ve içerik bakımından inceleyen bilim diplomatiktir. Nümismatik ise belgeleri değil, eski para ve madalyaları inceler.
Kolay
15Dalgıçlardan oluşan bir ekip, deniz dibinde yüzyıllar önce batmış bir ticaret gemisinin kalıntılarını ve gemideki küpleri inceliyor. Ekibin çalışması tarihe yardımcı bilimlerden hangisinin alanına girer?
- A) Paleografi
- B) Filoloji
- C) Heraldik
- D) Arkeoloji
- E) Diplomatik
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Arkeoloji
Arkeoloji, toprak veya su altında kalan eski uygarlıklara ait kalıntıları inceler; batık gemi de su altındaki bir kalıntıdır. Paleografi ise eski yazı türlerini inceler, nesne kalıntılarını değil.
Kolay
16Bir araştırmacı, farklı takvimlere göre tarihlenmiş belgelerdeki tarihleri tek bir takvime çevirip olayları meydana geliş sırasına göre diziyor. Araştırmacının çalışması tarihe yardımcı bilimlerden hangisinin alanına girer?
- A) Heraldik
- B) Kronoloji
- C) Etnografya
- D) Epigrafi
- E) Nümismatik
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Kronoloji
Olayları tarihlendirerek sıralayan bilim kronolojidir. Epigrafi ise kitabeleri ve üzerindeki yazıları inceler, olayları zamana göre sıralamakla ilgilenmez.
Kolay
17Eski Yunan'da oynanan oyunları araştıran bir tarihçi, bir müzede MÖ VI. yüzyıla ait, pişmiş topraktan yapılmış tekerlekli bir at inceliyor. Bilim insanları bu atın oyuncak olarak kullanıldığını düşünmektedir. Tarihçinin elinde bu konuyla ilgili başka bir kaynak yoktur. Buna göre tarihçi, yalnız bu buluntuya dayanarak aşağıdaki sorulardan hangisini cevaplayabilir?
- A) Çocuklar bu oyuncakla hangi kurallara göre oynuyordu?
- B) Bu tür oyuncaklar çarşıda kaça alınıp satılıyordu?
- C) Çocuklar günün ne kadarını oyun oynayarak geçiriyordu?
- D) Bu oyuncakla yalnız varlıklı ailelerin çocukları mı oynuyordu?
- E) Bu oyuncak hangi malzemeden ve nasıl bir biçimde yapılmıştı?
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Bu oyuncak hangi malzemeden ve nasıl bir biçimde yapılmıştı?
Bir nesne, ancak üzerinde taşıdığı izler kadar bilgi verir. Tekerlekli at; malzemesini (pişmiş toprak), biçimini ve tekerlekli oluşunu doğrudan gösterir. Oyunun kuralları, oyuncağın fiyatı, oyuna ayrılan süre ya da oyuncağı kimlerin kullandığı nesnenin üzerinden okunamaz; bunlar için yazılı metin, resim ya da başka buluntular gerekir. Bu yüzden tarihçi tek bir kaynakla yetinmez, sorularına göre farklı kaynaklardan bilgi toplar.
Kolay
18Tarihçi Kemal Bey, bir kasabadaki eski bir medresenin XVI. yüzyılda yapıldığını savunan bir kitap hazırlıyor. Kitabı bitirmek üzereyken arşivde, medresenin XVII. yüzyılda yapıldığını gösteren ve gerçekliği uzmanlarca doğrulanmış bir vakıf kaydına rastlıyor. Bu kayıt, kitabın temel görüşüyle çelişmektedir. Bilimsel yöntem ve bilim etiği dikkate alındığında Kemal Bey'in yapması gereken aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Kaydı kitabına almayıp okurun dikkatini dağıtmamak
- B) Kaydı kaynakçada anıp metindeki görüşünü aynen korumak
- C) Kaydı değerlendirip görüşünü kanıtlara göre gözden geçirmek
- D) Kaydın sahte olduğunu inceleme yapmadan kabul etmek
- E) Kaydı, başka bir araştırmacı bulana kadar gündeme getirmemek
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Kaydı değerlendirip görüşünü kanıtlara göre gözden geçirmek
Tarihçi, tıpkı bir dedektif gibi kanıtlar üzerinden doğru ve güvenilir bilgiye ulaşmaya çalışır; bu süreçte bilimsel yöntemi izler ve etik ilkelere uyar. Görüşüyle çelişen doğrulanmış bir kanıtı görmezden gelmek (A, E) ya da yalnız adını anıp içeriğini hesaba katmamak (B) kanıtı gizlemek anlamına gelir. Kaydı incelemeden sahte saymak (D) da nesnel değildir. Doğru olan, kaydı öteki kaynaklarla birlikte değerlendirmek ve görüşü kanıtların gösterdiği yöne göre düzeltmektir.
Orta
19Merve, Osmanlı'da vakıflar üzerine hazırladığı ödevin sonuna yararlandığı kitapların, makalelerin ve arşiv belgelerinin listesini ekliyor. Metin içinde de aldığı her bilginin nereden geldiğini belirtiyor; öğretmeni bu özeni ödevin en güçlü yanı olarak gösteriyor. Merve'nin bu davranışının temel amacı nedir?
- A) Ödevin sayfa sayısını artırmak
- B) Okuyucunun kaynaklara ulaşmasını zorlaştırmak
- C) Farklı görüşleri çalışmadan çıkarmak
- D) Güvenilirliği artırmak ve bilim etiğine uymak
- E) Kendi yorumlarını okuyucudan gizlemek
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Güvenilirliği artırmak ve bilim etiğine uymak
Atıf yapmak ve kaynakça yazmak, bilginin denetlenebilmesini sağlar, çalışmanın güvenilirliğini artırır ve başkalarının emeğine saygı gösterir. Listenin ödevi uzattığı doğrudur; fakat kaynakça sayfa doldurmak için değil, bilginin kökenini göstermek için yazılır.
Orta
20Tarih kulübündeki Can'ın, köyündeki eski bir köprü üzerine yaptığı çalışmanın notları karışık sırada: 1. Birbirini tutmayan iki kaydı karşılaştırıp güvenilir olanı belirledim. 2. Köprünün ne zaman ve kim tarafından yapıldığını araştırmaya karar verdim. 3. Bulgularıma dayanarak köprünün XVIII. yüzyılda yapıldığı sonucuna vardım. 4. Kitabe fotoğraflarını ve arşiv kayıtlarını topladım. 5. Topladığım belgeleri tek tek okuyup not aldım. Notlar tarihsel bilginin üretim sürecine göre sıralandığında hangisi elde edilir?
- A) 2, 4, 5, 1, 3
- B) 4, 2, 5, 3, 1
- C) 2, 5, 4, 1, 3
- D) 2, 4, 1, 5, 3
- E) 4, 5, 2, 1, 3
Cevabı göster
Doğru cevap: A) 2, 4, 5, 1, 3
Süreç konu belirleme (2), bilgi toplama (4), inceleme (5), sorgulama (1) ve yorumlama (3) biçiminde ilerler. İnceleme ile sorgulamanın yer değiştirdiği sıralama çekicidir; ancak bir kaynağı sorgulayabilmek için önce onu okuyup içeriğini tespit etmek gerekir.
Ders videoları
MEB'in 9. sınıf Tarih örnek ders anlatımları. Tüm videolar (4)
Katkıda bulun
Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.