11. Sınıf Kimya · Çeşitlilik

Fiziksel ve Kimyasal Değişimlerde Denge

kimyasal denge
fiziksel denge
dinamik denge
ileri tepkime hızı
geri tepkime hızı
kapalı sistem

Kimyasal denge nedir ve neden dinamiktir?

Denge, kapalı bir sistemde tersinir bir olayın ileri tepkime hızının geri tepkime hızına eşit olduğu durumdur. Denge dinamiktir: tepkimeler durmaz, iki yönde eşit hızla sürer; bu yüzden derişim, renk ve basınç gibi gözlenebilir özellikler sabit kalır. Başlangıçta ileri tepkime hızı en büyüktür ve tepkenler azaldıkça düşer; geri tepkime hızı sıfırdan başlar ve ürünler arttıkça yükselir, hızlar eşitlenince denge kurulur. Kapalı kaptaki su ile buharı arasındaki denge ve doymuş çözeltideki çözünme-çökme dengesi fiziksel denge örnekleridir. N2(g) + 3H2(g) ⇌ 2NH3(g) ve okyanuslarda CO2'nin çözünmesi ise kimyasal denge örnekleridir. Dengenin kurulması için tepkimenin tersinir, sistemin kapalı ve sıcaklığın sabit olması gerekir. Dengede tepken ve ürün derişimleri eşit değil, sabittir; "denge anında miktarlar eşitlenir" düşüncesi sık yapılan bir hatadır.

Fiziksel ve Kimyasal Değişimlerde Denge: konu anlatımı ve özeti

Kapalı bir kaptaki tersinir bir olayda bir süre sonra gözle görülen değişim durur, ama tanecik düzeyinde hareket sürer. Bu duruma denge denir; okyanusların CO2 tutmasından kapalı şişedeki suyun buharlaşmasına kadar pek çok olayda karşımıza çıkar.

Denge, kapalı bir sistemde ileri tepkime hızının geri tepkime hızına eşit olduğu durumdur.
Denge dinamiktir: tepkimeler durmaz, iki yönde eşit hızla sürer. Bu yüzden derişim, renk, basınç gibi gözlenebilir özellikler sabit kalır.
Dengeye gelme süreci: başlangıçta ileri tepkime hızı en büyüktür ve tepkenler azaldıkça düşer; geri tepkime hızı sıfırdan başlar ve ürünler arttıkça yükselir; hızlar eşitlenince denge kurulur.
Dengeye gelme: ileri tepkime hızı azalır, geri tepkime hızı sıfırdan artar; hızlar eşitlenince denge kurulur (şematik)
Fiziksel denge örnekleri: kapalı kaptaki su ile buharı arasındaki denge (buharlaşma hızı = yoğuşma hızı) ve doymuş çözeltide çözünme ile çökme arasındaki denge.
Kimyasal denge örnekleri: N2(g) + 3H2(g) ⇌ 2NH3(g) ve CO2(suda) + H2O(s) ⇌ H2CO3(suda); okyanuslarda CO2'nin çözünmesi birbirine bağlı dengelerle yürür.
Dengenin kurulması için tepkimenin tersinir olması, sistemin kapalı olması ve sıcaklığın sabit kalması gerekir.

Unutma: Dengede tepken ve ürün derişimleri eşit değil, sabittir; "denge anında miktarlar eşitlenir" düşüncesi sık yapılan bir hatadır.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Dengeyi anlamak için iki havuz arasında karşılıklı su taşıyan iki kişiyi düşün. Biri A'dan B'ye, öteki B'den A'ya aynı hızda kova taşıyorsa iki havuzun su seviyesi değişmez; ama taşıma hiç durmaz.

Başlangıçta yalnızca tepkenler vardır; ileri tepkime hızlıdır, geri tepkime hiç yoktur.
Ürünler biriktikçe geri tepkime hızlanır, tepkenler azaldıkça ileri tepkime yavaşlar.
İki hız eşitlendiğinde gözlenen özellikler (renk, basınç, derişim) sabitlenir: denge kurulmuştur.

Günlük hayattan: Kapalı bir gazoz şişesinde CO₂ gazı ile suda çözünmüş CO₂ arasında denge vardır; şişeyi açınca sistem açık hâle gelir, gaz kaçar ve denge bozulur.

Sık yapılan hata: "Dengede tepken ve ürün derişimleri eşittir." Doğrusu: Dengede derişimler eşit değil sabittir; ürünler tepkenlerden çok da az da olabilir. Eşit olan, ileri ve geri tepkimelerin hızıdır.

Derinleş

Bir akvaryumda ya da kapalı bir teraryumda kurulan dengeleri (su-buhar, oksijen-karbondioksit, çözünmüş gazlar) bir şemayla göster. Teraryumun kapağı açılırsa ya da sıcaklık artarsa hangi dengelerin nasıl etkileneceğini tahmin et. Biyoloji dersindeki ekosistem bilgisiyle birleştirerek tartış: Doğadaki dengeler kimyasal dengeye hangi yönlerden benzer, hangi yönlerden farklıdır?

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

KİM.11.2.2Tepkimelerdeki denge sürecine ilişkin bilimsel gözleme dayalı tahminde bulunabilme
- a) Denge sürecine ilişkin önermeler oluşturur.
- b) Denge sürecine ilişkin gözleme dayalı olan ve olmayan önermeleri karşılaştırır.
- c) Denge sürecine ilişkin önermelerini temellendirmek için gözlem verilerinden hareketle sonuç çıkarır.
- ç) İleri ve geri tepkime hızlarının eşitliğine ilişkin tahminlerde bulunur.

Bu konuda neler var?

Dengeye Gelme Sürecinde İleri ve Geri Tepkime Hızları

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Bir öğrenci, şeker eklemeye devam ettiği hâlde artık şekerin çözünmediği ve dibinde kristallerin kaldığı bir çay bardağını inceliyor. Kristallerin şekli zamanla değişse de dipteki toplam şeker miktarı sabit kalıyor; bu, çözünme ile kristalleşme arasında kurulan fiziksel bir dengedir. Aşağıdakilerden hangisi de fiziksel bir dengeye örnektir?
- A) N₂(g) + 3H₂(g) ⇌ 2NH₃(g)
- B) N₂O₄(g) ⇌ 2NO₂(g)
- C) CO₂(suda) + H₂O(s) ⇌ H₂CO₃(suda)
- D) H₂O(s) ⇌ H₂O(g)
- E) H₂(g) + I₂(g) ⇌ 2HI(g)
Cevabı göster
Doğru cevap: D) H₂O(s) ⇌ H₂O(g)
Kapalı kapta sıvı su ile buharı arasındaki denge, maddenin kimliği değişmediği için fiziksel dengedir. Diğer şıklarda yeni maddeler oluşur; tek bir maddenin iki gaz biçimi arasında kurulduğu için N₂O₄ ⇌ 2NO₂'yi fiziksel sanan öğrenci, molekül yapısının değiştiğini gözden kaçırır.
Kolay
2Bir araştırmacı H₂(g) + I₂(g) ⇌ 2HI(g) tepkimesini aynı sıcaklıkta iki ayrı kapta farklı başlangıç miktarlarıyla başlatıyor. Birinci kapta dengede HI derişimi tepkenlerinkinden büyük çıkıyor; ikinci kapta ise başka değerler ölçülüyor. Her iki kapta da derişimler belli bir süreden sonra değişmiyor. Denge anındaki derişimler için hangisi her zaman doğrudur?
- A) Birbirine eşittir
- B) Ürün derişimi her zaman daha büyüktür
- C) Tepken derişimi sıfır olur
- D) Başlangıç derişimlerine eşittir
- E) Zamanla değişmez, sabit kalır
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Zamanla değişmez, sabit kalır
Dengede tepken ve ürün derişimleri sabittir ama eşit olmak zorunda değildir; değerleri başlangıç miktarlarına ve koşullara bağlıdır. Birinci kaptaki sonuca bakıp ürün derişiminin her zaman büyük olduğunu söyleyen öğrenci tek bir gözlemden genelleme yapmıştır.
Kolay
3Bir öğrenci, ağzı kapalı bir kavanozdaki suyun seviyesinin günlerce değişmediğini gözlüyor. Öğretmeni, kavanozda buharlaşmanın ve yoğuşmanın hiç durmadan sürdüğünü açıklıyor. Öğretmenin bu açıklaması dengenin hangi özelliğini vurgular?
- A) Değişimler tamamen durur ve sistem durağanlaşır
- B) Yalnızca ileri yöndeki değişim devam eder
- C) Derişimler sürekli artıp azalır
- D) Buharlaşma hızı yoğuşma hızından büyüktür
- E) Değişimler durmaz, iki yönde eşit hızla sürer
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Değişimler durmaz, iki yönde eşit hızla sürer
Dengede ileri ve geri değişimler durmaz, eşit hızla sürer; bu yüzden su seviyesi gibi gözlenebilir özellikler sabit kalır. Seviyenin sabit kalmasını değişimin durması sanan öğrenci dengenin dinamik olduğunu gözden kaçırır.
Kolay
4Kapağı sıkıca kapalı bir gazoz şişesi uzun süre beklediğinde, şişedeki CO₂ basıncı ve sıvıda çözünmüş CO₂ miktarı artık değişmez. Yine de CO₂ molekülleri sıvıdan gaza ve gazdan sıvıya geçmeyi sürdürür. Kapalı bir sistemde denge hangi durumda kurulmuş olur?
- A) Tepkenlerin tamamı tükendiğinde
- B) İleri değişim tamamen durduğunda
- C) İleri ve geri değişim hızları eşitlendiğinde
- D) Tepken ve ürün kütleleri eşitlendiğinde
- E) Geri değişim hızı en büyük olduğunda
Cevabı göster
Doğru cevap: C) İleri ve geri değişim hızları eşitlendiğinde
Denge, kapalı bir sistemde ileri ve geri değişimlerin hızlarının eşit olduğu durumdur; bu yüzden basınç ve çözünen miktar sabit kalır. Değişimin durduğunu düşünen öğrenci, şişede moleküllerin iki yönde geçişi sürdürdüğünü gözden kaçırır.
Kolay
5Bir okulun kantininde her dakika içeri giren öğrenci sayısı, dışarı çıkan öğrenci sayısına eşit olduğunda kantindeki kişi sayısı değişmez ama öğrenciler girip çıkmayı sürdürür. Bu durum kimyasal dengenin hangi özelliğine benzer?
- A) Dengede ürün derişiminin sürekli artmasına
- B) Dengenin dinamik olmasına; değişim iki yönde eşit hızla sürer.
- C) Dengede tepkenlerin bitip yalnız ürünlerin kalmasına
- D) Dengede ileri hızın geri hızdan büyük olmasına
- E) Dengede tepkimelerin tamamen durmasına
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Dengenin dinamik olmasına; değişim iki yönde eşit hızla sürer.
Kantindeki sayı sabit kalsa da giriş ve çıkış sürer; dengede de ileri ve geri tepkimeler eşit hızla devam eder. Dengenin durgun olduğunu sanmak yaygın bir yanılgıdır.
Kolay
6Bir öğrenci kapalı kaplarda kurulabilecek dengeleri inceliyor. Aşağıdakilerden hangisi kimyasal bir dengedir?
- A) C₆H₁₂O₆(k) ⇌ C₆H₁₂O₆(suda)
- B) N₂(g) + 3H₂(g) ⇌ 2NH₃(g)
- C) I₂(k) ⇌ I₂(g)
- D) CO₂(g) ⇌ CO₂(suda)
- E) H₂O(s) ⇌ H₂O(g)
Cevabı göster
Doğru cevap: B) N₂(g) + 3H₂(g) ⇌ 2NH₃(g)
Amonyak dengesinde farklı maddeler birbirine dönüştüğü için denge kimyasaldır. Buharlaşma, süblimleşme ve çözünme dengelerinde maddenin kimliği değişmez; bunlar fiziksel dengelerdir.
Kolay
7Kapalı bir kaba aynı koşullarda bu kez yalnız B gazı konuyor ve A(g) ⇌ B(g) tepkimesi başlıyor. Başlangıç anında hangi tepkimenin hızı en büyüktür?
- A) Geri tepkimenin (B → A)
- B) İki tepkime de gerçekleşmez.
- C) İleri tepkimenin (A → B)
- D) Hızlar ölçülemeyecek kadar küçüktür.
- E) İki tepkimenin hızı eşittir.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Geri tepkimenin (B → A)
Kapta yalnız B bulunduğundan başlangıçta B → A yönündeki tepkime en hızlıdır; A olmadığı için ileri hız sıfırdır. Dengeye her iki yönden de ulaşılabilir.
Kolay
8Denge kurulmuş kapalı bir kapta ileri tepkime hızı ve geri tepkime hızı ölçülüyor. Bu sistemde aşağıdakilerden hangisi sıfırdır?
- A) İleri ve geri hızlar arasındaki fark
- B) İleri yöndeki tepkimenin hızı
- C) Geri yöndeki tepkimenin hızı
- D) Kaptaki ürünlerin derişimi
- E) Kaptaki tepkenlerin derişimi
Cevabı göster
Doğru cevap: A) İleri ve geri hızlar arasındaki fark
Dengede ileri ve geri hızlar eşit olduğundan aralarındaki fark sıfırdır; bu yüzden net değişim gözlenmez. Hızların kendileri sıfır değildir, tepkimeler sürer.
Kolay
9Bir öğrenci kapalı kapta yalnız tepkenlerle başlayan bir tepkimenin ileri ve geri hızlarını zamana karşı grafiğe geçiriyor. Denge kurulduktan sonra grafikteki iki eğri için hangisi doğrudur?
- A) İki eğri birbirinden giderek uzaklaşır.
- B) İki eğri de sıfıra düşer ve orada kalır.
- C) İki eğri aynı değerde birleşir ve yatay olarak devam eder.
- D) İleri hız eğrisi sürekli artmaya devam eder.
- E) Geri hız eğrisi sürekli azalmaya devam eder.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) İki eğri aynı değerde birleşir ve yatay olarak devam eder.
Dengede ileri ve geri hızlar eşitlenir ve sabit kalır; eğriler aynı değerde birleşip yatay devam eder. Hızların sıfıra düşmesi tepkimenin durduğu anlamına gelir; dengede bu olmaz.
Kolay
10Bir öğrenci kapalı bir kapta gerçekleşen tersinir bir tepkimenin dengeye ulaştığını söylüyor. Kimyasal dengenin tanımı hangisidir?
- A) Geri tepkime hızının sıfır olduğu durum
- B) Tepkenlerin tamamen ürüne dönüştüğü durum
- C) İleri ve geri tepkimelerin tamamen durduğu durum
- D) İleri tepkime hızının geri tepkime hızına eşit olduğu durum
- E) Tepken ve ürün derişimlerinin birbirine eşit olduğu durum
Cevabı göster
Doğru cevap: D) İleri tepkime hızının geri tepkime hızına eşit olduğu durum
Denge, kapalı sistemde ileri ve geri tepkime hızlarının eşitlendiği durumdur. Derişimler dengede eşit değil, sabittir; tepkimeler de durmaz.
Kolay
11Atmosferdeki CO₂'nin okyanuslarda çözünmesi şu iki tersinir değişimle gerçekleşir: I. CO₂(g) ⇌ CO₂(suda) II. CO₂(suda) + H₂O(s) ⇌ H₂CO₃(suda) Bu değişimlerin denge türleri hangisidir?
- A) I fiziksel, II kimyasal dengedir.
- B) I kimyasal, II fiziksel dengedir.
- C) İkisi de kimyasal dengedir.
- D) İkisi de fiziksel dengedir.
- E) I denge değildir, II kimyasal dengedir.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) I fiziksel, II kimyasal dengedir.
CO₂'nin gazdan çözeltiye geçmesinde madde değişmez, bu bir fiziksel dengedir. Karbonik asit oluşumunda yeni madde oluştuğu için II kimyasal dengedir.
Kolay
12Kapalı bir kapta kurulan bir dengede tepken ve ürünlerin derişimleri ölçülüyor. Dengedeki derişimler için hangisi kesinlikle doğrudur?
- A) Ürün derişimi sürekli artmaya devam eder.
- B) Tepken ve ürün derişimleri birbirine eşittir.
- C) Zamanla değişmez, sabit kalır.
- D) Tepken derişimi her zaman sıfırdır.
- E) Tepken derişimi sürekli azalmaya devam eder.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Zamanla değişmez, sabit kalır.
Dengede ileri ve geri hızlar eşit olduğundan derişimler sabit kalır. Derişimlerin birbirine eşit olması gerekmez; bu sık yapılan bir hatadır.
Kolay
13Kapalı bir kaba yalnız tepkenler konarak tersinir bir tepkime başlatılıyor. Dengeye gelme sürecinde geri tepkime hızı nasıl değişir?
- A) En büyük değerden başlar, giderek azalır.
- B) Önce artar, sonra sıfıra kadar düşer.
- C) Sıfırdan başlar, ürünler arttıkça yükselir.
- D) Sıfırdan başlar ve hep sıfır kalır.
- E) Başından sonuna kadar sabit kalır.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Sıfırdan başlar, ürünler arttıkça yükselir.
Başlangıçta ürün olmadığından geri hız sıfırdır; ürünler oluştukça geri hız artar ve ileri hıza eşitlenince sabitlenir. Azalan hız ileri tepkimeye aittir.
Kolay
14Kapalı bir kaba yalnız A gazı konuyor ve A(g) ⇌ B(g) tepkimesi başlıyor. Tepkimenin başladığı anda ileri ve geri tepkime hızları için hangisi doğrudur?
- A) İleri hız en büyük değerindedir, geri hız sıfırdır.
- B) İleri ve geri hızlar birbirine eşittir.
- C) İleri hız en küçük, geri hız en büyük değerindedir.
- D) İleri hız sıfırdır, geri hız en büyük değerindedir.
- E) İleri ve geri hızların ikisi de sıfırdır.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) İleri hız en büyük değerindedir, geri hız sıfırdır.
Başlangıçta kapta yalnız A vardır; A en yüksek derişimde olduğu için ileri hız en büyüktür, B olmadığı için geri hız sıfırdır. Hızlar ancak dengeye ulaşıldığında eşitlenir.
Kolay
15Kapalı bir cam balonda N₂O₄(g) ⇌ 2NO₂(g) dengesi kurulmuştur; NO₂ kahverengi, N₂O₄ renksizdir. Sabit sıcaklıkta balon izlendiğinde rengi için ne gözlenir?
- A) Renk düzenli aralıklarla koyulaşıp açılır.
- B) Renk sürekli açılır.
- C) Renk şiddeti sabit kalır.
- D) Renk sürekli koyulaşır.
- E) Renk tamamen kaybolur.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Renk şiddeti sabit kalır.
Dengede NO₂ ve N₂O₄ derişimleri sabit olduğundan renk de sabit kalır. Tanecik düzeyinde dönüşüm sürse de gözlenebilir özellikler değişmez.
Kolay
16Ağzı sıkıca kapatılmış bir cam kapta bir miktar katı iyot bulunuyor. Bir süre sonra kabın içi mor renkli iyot buharıyla doluyor ve renk şiddeti sabit kalıyor; dipte hâlâ katı iyot var. Bu durum için hangisi doğrudur?
- A) Katı iyot artık gaza dönüşmemektedir.
- B) Kaptaki gaz iyot hiç katıya dönüşmemektedir.
- C) Katı ve gaz hâldeki iyot miktarları birbirine eşittir.
- D) Katının gaza dönüşme hızı ile gazın katıya dönüşme hızı eşittir.
- E) Kapta kimyasal bir denge kurulmuştur.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Katının gaza dönüşme hızı ile gazın katıya dönüşme hızı eşittir.
Renk sabit ve katı hâlâ var olduğuna göre iki yöndeki dönüşüm eşit hızla sürmektedir; bu fiziksel bir dengedir. Maddenin kimliği değişmediği için denge kimyasal değildir.
Kolay
17Kapalı bir reaktöre 1 mol N₂ ve 3 mol H₂ konularak sabit sıcaklıkta N₂(g) + 3H₂(g) ⇌ 2NH₃(g) tepkimesi başlatılıyor. Tepkenlerin tamamı ürüne dönüşseydi 2 mol NH₃ oluşacaktı; ancak gözlenebilir özellikler sabitlendiğinde reaktörde 2 molden az NH₃ bulunduğu ölçülüyor. Bu durumun nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A) H₂ gazı yetersiz kaldığından N₂'nin bir kısmı tepkimeye girememiştir.
- B) Geri tepkime de gerçekleştiğinden tepkenlerin tamamı dönüşmeden denge kurulmuştur.
- C) Kapalı kapta basınç arttığından ileri tepkime kendiliğinden sona ermiştir.
- D) Denge kurulduğunda ileri ve geri tepkimeler durduğundan NH₃ oluşumu kesilmiştir.
- E) Tepkenler tükendiğinden tepkime bitmiş, NH₃'ün bir kısmı kaptan çıkmıştır.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Geri tepkime de gerçekleştiğinden tepkenlerin tamamı dönüşmeden denge kurulmuştur.
N₂ ve H₂ ile başlayan tepkime ileri yönde ilerlerken oluşan NH₃ zamanla geri yönde N₂ ve H₂'ye dönüşmeye başlar. İleri ve geri tepkime hızları eşitlendiğinde denge kurulur; kapta N₂, H₂ ve NH₃ birlikte bulunur. Bu yüzden dengede oluşan NH₃ miktarı, yalnız ileri yönde ilerleyen bir tepkimede oluşacak miktardan (2 mol) azdır. Tepkenler 1 : 3 oranında konduğu için H₂ yetersiz değildir; dengede tepkimeler durmaz ve kapalı kaptan madde çıkmaz.
Kolay
18Emre, "Kap kapalıysa ve sıcaklık sabitse içindeki her tepkime sonunda dengeye ulaşır." diyor. Öğretmeni kapalı kaplarda gerçekleşen iki tepkimeyi örnek veriyor: 1. kap: CH₄(g) + 2O₂(g) → CO₂(g) + 2H₂O(g) 2. kap: 2SO₂(g) + O₂(g) ⇌ 2SO₃(g) Buna göre Emre'nin yargısıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Yanlıştır; 1. kaptaki tepkime tersinmez olduğundan bu kapta kimyasal denge kurulamaz.
- B) Doğrudur; kapalı kapta madde alışverişi olmadığından iki kapta da denge kurulur.
- C) Yanlıştır; gaz fazındaki tepkimelerde kap kapalı olsa da kimyasal denge kurulamaz.
- D) Yanlıştır; 2. kaptaki tepkimede iki farklı tepken olduğundan denge kurulamaz.
- E) Doğrudur; 1. kapta tepkenlerden biri bitince ileri ve geri hızlar eşitlenmiş olur.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Yanlıştır; 1. kaptaki tepkime tersinmez olduğundan bu kapta kimyasal denge kurulamaz.
Kimyasal dengenin kurulabilmesi için sistemin kapalı olması yetmez; tepkimenin tersinir olması da gerekir. Metanın yanması tersinmezdir: ürünler yeniden metan ve oksijene dönüşmez, tepkime tepkenlerden biri bitene kadar tek yönde ilerler ve denge kurulamaz. SO₂'nin SO₃'e dönüşümü tersinirdir; kapalı kapta uygun şartlarda denge kurulabilir. Tepkenin bitmesi, hızların eşitlenmesi değil tepkimenin sona ermesidir.
Orta
19Bir araştırma laboratuvarında kapalı bir kapta N₂(g) + 3H₂(g) ⇌ 2NH₃(g) tepkimesi dengedeyken kaba, azot atomları izotopla işaretlenmiş az miktarda NH₃ ekleniyor. Bir süre sonra işaretli azot atomlarının N₂ moleküllerinde de bulunduğu görülüyor. Bu gözlem neyi gösterir?
- A) Dengede tüm tepkimeler durmuştur
- B) Dengede ileri ve geri tepkimeler sürmektedir
- C) Tepkime yalnızca ileri yönde ilerler
- D) Dengede derişimler sürekli dalgalanır
- E) İşaretli atomlar yeni bir element oluşturmuştur
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Dengede ileri ve geri tepkimeler sürmektedir
İşaretli azot atomlarının NH₃'ten N₂'ye geçmesi, dengede geri tepkimenin de sürdüğünü gösterir; bu, dengenin dinamik olduğunun kanıtıdır. Dengede tepkimelerin durduğunu düşünen öğrenci, işaretli atomların başka moleküllere nasıl geçtiğini açıklayamaz.
Orta
20Gazlı içeceklerin hafif ekşi tadı, içlerinde çözünen CO₂ ile ilgilidir. Bir öğrenci, kapalı bir gazoz şişesinde ve çevresindeki ortamlarda kurulabilecek dengeleri listeliyor ve bunları fiziksel ve kimyasal dengeler olarak ayırmak istiyor. Aşağıdakilerden hangisi kimyasal bir dengedir?
- A) CO₂(g) ⇌ CO₂(suda)
- B) H₂O(s) ⇌ H₂O(g)
- C) C₆H₁₂O₆(k) ⇌ C₆H₁₂O₆(suda)
- D) I₂(k) ⇌ I₂(g)
- E) CO₂(suda) + H₂O(s) ⇌ H₂CO₃(suda)
Cevabı göster
Doğru cevap: E) CO₂(suda) + H₂O(s) ⇌ H₂CO₃(suda)
CO₂ ile suyun tepkimesinde yeni bir madde (H₂CO₃) oluşur; bu kimyasal bir dengedir ve içeceğe ekşi tadı veren de bu asittir. CO₂'nin suda çözünmesi ise yalnızca fiziksel bir dengedir; gazoz bağlamında bunu seçen öğrenci çözünme ile tepkimeyi karıştırır.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.