Orta Doğu’da Manda Yönetimleri Kurulmasının ve Afrika’daki Sömürgecilik Faaliyetlerinin Siyasi Sonuçları

Bu konuda neler var?

• Osmanlı Devleti’nin Yıkılışının Orta Doğu’ya Etkileri
• Büyük Güçlerin Orta Doğu ve Afrika Politikaları
• Manda-Sömürge-Emperyalizm Kavram Haritası

1. Kolay

   11920 San Remo Konferansı'ndan sonra çizilmiş bir haritada iki büyük devletin manda bölgeleri iki ayrı renkle gösterilmiş. Fransa'ya ayrılan mavi alan, kuzeyde bugünkü Türkiye sınırından başlayıp Akdeniz kıyısı boyunca uzanıyor; Beyrut limanını ve Şam'ı içine alıyor. Haritada Fransa'nın mandasına bırakıldığı gösterilen bölgeler aşağıdakilerden hangisidir?

   • AA) Irak ve Ürdün
   • BB) Suriye ve Lübnan
   • CC) Filistin ve Irak
   • DD) Mısır ve Ürdün
   • EE) Filistin ve Ürdün
   Cevabı göster

   Doğru cevap: B) Suriye ve Lübnan

   Şam ve Beyrut'u içine alan bölge Suriye ile Lübnan'dır; bu iki bölge Fransız mandasına bırakılmıştır. Filistin ve Ürdün de manda yönetimine girmiştir; ancak bu bölgeler İngiltere'nin payına düşmüştür.

   Hata mı var? Düzeltme öner

2. Kolay

   22 Kasım 1917 tarihli kısa bir mektupta İngiliz Dışişleri Bakanı, İngiliz hükûmetinin Filistin'de Yahudi halkı için bir "millî yurt" kurulmasını olumlu karşıladığını ve bunu kolaylaştırmak için çaba göstereceğini bildirdi. Mektup, Siyonist harekete destek veren bir İngiliz bankere gönderilmişti. Metinde sözü edilen belge aşağıdakilerden hangisidir?

   • AA) McMahon yazışmaları
   • BB) Truman Doktrini
   • CC) Wilson İlkeleri
   • DD) Balfour Deklarasyonu
   • EE) Sykes-Picot Antlaşması
   Cevabı göster

   Doğru cevap: D) Balfour Deklarasyonu

   Filistin'de Yahudi yurdu kurulmasını desteklediğini bildiren 1917 tarihli belge, adını Dışişleri Bakanı Balfour'dan alan Balfour Deklarasyonu'dur. Sykes-Picot ise Filistin'i de içine alan bölgeyi İngiltere ile Fransa arasında paylaştırır; Yahudi yurdu vaadi içermez.

   Hata mı var? Düzeltme öner

3. Kolay

   31916'da İngiliz diplomat Mark Sykes ile Fransız diplomat François Georges-Picot gizli bir harita üzerinde anlaştı; haritada bir bölge kırmızıyla, diğeri maviyle işaretlendi. Rusya'nın da onayladığı bu belge, Bolşevikler 1917'de Çarlık arşivlerini açınca ortaya çıktı. Metinde sözü edilen antlaşmanın konusu aşağıdakilerden hangisidir?

   • AA) Filistin'de bir Yahudi yurdu kurulmasının desteklenmesi
   • BB) Osmanlı topraklarının İngiltere ile Fransa arasında paylaşılması
   • CC) Araplara savaş sonunda bağımsızlık sözü verilmesi
   • DD) Rusya'nın savaştan çekilmesinin şartlarının belirlenmesi
   • EE) Almanya'nın sömürgelerinin galipler arasında bölünmesi
   Cevabı göster

   Doğru cevap: B) Osmanlı topraklarının İngiltere ile Fransa arasında paylaşılması

   Sykes-Picot Antlaşması, Osmanlı'nın Arap topraklarını İngiltere ile Fransa arasında gizlice paylaşmıştır. Araplara bağımsızlık sözü verilmesi ise McMahon yazışmalarının konusudur; Sykes-Picot bu sözle çelişen bir paylaşımdır.

   Hata mı var? Düzeltme öner

4. Kolay

   41915-1916 yıllarında Kahire'deki İngiliz yüksek komiseri ile Mekke Emiri Şerif Hüseyin arasında on mektup gidip geldi. Mektuplarda Arapların Osmanlı Devleti'ne karşı ayaklanması karşılığında savaştan sonra bir Arap devleti kurulmasına destek verileceği belirtildi. Metinde anlatılan yazışmalar aşağıdakilerden hangisidir?

   • AA) Sykes-Picot Antlaşması
   • BB) Balfour Deklarasyonu
   • CC) San Remo Konferansı
   • DD) Kahire Konferansı
   • EE) McMahon yazışmaları
   Cevabı göster

   Doğru cevap: E) McMahon yazışmaları

   İngiltere'nin Araplara bağımsızlık sözü verdiği yazışmalar, yüksek komiser McMahon ile Şerif Hüseyin arasındaki yazışmalardır. Sykes-Picot de aynı yıllarda yapılmıştır; ancak Araplara verilen bir söz değil, İngiltere ile Fransa'nın aynı toprakları gizlice paylaşmasıdır.

   Hata mı var? Düzeltme öner

5. Kolay

   5Bir coğrafya-tarih ortak dersinde öğretmen şöyle diyor: “Bu bölgenin adı haritadaki bir dağ ya da nehirden değil, Batı’nın bölgedeki çıkarlarından doğdu; bu yüzden sınırları zaman içinde değişti.” Öğretmenin sözünü ettiği kavram için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

   • AA) Orta Doğu, yalnız Arap Yarımadası’nı kapsar.
   • BB) Orta Doğu adı Osmanlı Devleti tarafından konulmuştur.
   • CC) Orta Doğu, yalnız Afrika kıtasında yer alır.
   • DD) Orta Doğu, coğrafi olmaktan çok siyasi bir kavramdır.
   • EE) Orta Doğu, sınırları hiç değişmemiş bir coğrafi bölgedir.
   Cevabı göster

   Doğru cevap: D) Orta Doğu, coğrafi olmaktan çok siyasi bir kavramdır.

   Orta Doğu, Batı medeniyetince belirlenmiş siyasi bir terimdir ve sınırları Batı’nın çıkarlarına göre değişmiştir. Sınırları değiştiği için hiç değişmemiş bir coğrafi bölge olduğu söylenemez.

   Hata mı var? Düzeltme öner

6. Kolay

   6Coğrafi keşiflerden sonra önemi azalan Orta Doğu, XIX. yüzyılın ikinci yarısından itibaren yeniden büyük devletlerin ilgi alanına girdi. Aşağıdakilerden hangisi bölgenin yeniden önem kazanmasında etkili olan gelişmelerden biridir?

   • AA) 1869’da Süveyş Kanalı’nın açılması
   • BB) Amerika kıtasının keşfedilmesi
   • CC) Ümit Burnu’nun keşfedilmesi
   • DD) Monroe Doktrini’nin ilan edilmesi
   • EE) Kolhoz sisteminin kurulması
   Cevabı göster

   Doğru cevap: A) 1869’da Süveyş Kanalı’nın açılması

   Süveyş Kanalı’nın açılması, hava yollarının devreye girmesi ve petrol üretiminin artması Orta Doğu’yu yeniden önemli kılmıştır. Ümit Burnu ve Amerika’nın keşfi ise coğrafi keşifler döneminde bölgenin önemini azaltan gelişmelerdir.

   Hata mı var? Düzeltme öner

7. Kolay

   7Sykes-Picot Antlaşması’na başta bir devlet de taraftı; ancak bu devlet kendi ülkesinde yaşanan Ekim Devrimi’nden sonra anlaşmadan çekildi. Bu devlet aşağıdakilerden hangisidir?

   • AA) ABD
   • BB) İtalya
   • CC) Almanya
   • DD) Fransa
   • EE) Rusya
   Cevabı göster

   Doğru cevap: E) Rusya

   Ekim Devrimi’nden sonra Çarlık Rusya Sykes-Picot’dan çekilmiştir. Fransa ise anlaşmanın asıl taraflarından biridir ve çekilmemiştir.

   Hata mı var? Düzeltme öner

8. Kolay

   8Sykes-Picot Antlaşması’na göre Osmanlı topraklarının bir bölümü İngiltere’ye bırakılacaktı. Bu antlaşmaya göre İngiltere’ye bırakılan bölge aşağıdakilerden hangisidir?

   • AA) Musul hariç Irak
   • BB) Doğu Karadeniz
   • CC) Lübnan ve Suriye kıyıları
   • DD) Adana ve Antakya bölgesi
   • EE) Doğu Anadolu ve İstanbul
   Cevabı göster

   Doğru cevap: A) Musul hariç Irak

   Sykes-Picot’ya göre Musul hariç Irak İngiltere’ye bırakılmıştır. Adana, Antakya, Suriye kıyıları ve Lübnan Fransa’ya, Doğu Anadolu, Doğu Karadeniz ve İstanbul ise Rusya’ya verilmiştir.

   Hata mı var? Düzeltme öner

9. Kolay

   9Bir öğrenci Orta Doğu’yu tanıtan bir pano hazırlıyor ve “Dünyada üç semavi dinin doğduğu bölge” başlığını kullanıyor. Bu üç din aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

   • AA) Budizm, Hristiyanlık, Musevilik
   • BB) Musevilik, Budizm, Müslümanlık
   • CC) Hristiyanlık, Hinduizm, Müslümanlık
   • DD) Musevilik, Hristiyanlık, Müslümanlık
   • EE) Hinduizm, Musevilik, Hristiyanlık
   Cevabı göster

   Doğru cevap: D) Musevilik, Hristiyanlık, Müslümanlık

   Orta Doğu, semavi dinler olan Musevilik, Hristiyanlık ve Müslümanlığın doğuş yeridir. Budizm ve Hinduizm semavi din değildir ve Güney Asya kökenlidir.

   Hata mı var? Düzeltme öner

10. Kolay

    10Bir tarih dergisinde “Bu bildiriyle İngiltere, Filistin’de Yahudilere bir yurt kurulması çabasını destekleyeceğini açıkladı; bildiri ileride kurulacak İsrail Devleti’nin temeli oldu.” yazıyor. Dergide sözü edilen belge aşağıdakilerden hangisidir?

    • AA) Sykes-Picot Antlaşması
    • BB) Wilson İlkeleri
    • CC) McMahon Antlaşması
    • DD) Milletler Cemiyeti Misakı
    • EE) Balfour Deklarasyonu
    Cevabı göster

    Doğru cevap: E) Balfour Deklarasyonu

    Filistin’de bir Yahudi yurdu kurulmasını destekleyen belge 1917 tarihli Balfour Deklarasyonu’dur. McMahon Antlaşması ise Araplara bağımsızlık sözü veren anlaşmadır.

    Hata mı var? Düzeltme öner

11. Kolay

    11Orta Doğu tarih boyunca Sümer, Babil, Mısır, Pers, Roma, Arap, Moğol ve Türk imparatorluklarının sınırları içinde yer aldı. Kaynaklara göre XVI. yüzyıldan XIX. yüzyıla kadar bölgenin İran dışındaki kısmı hangi devletin hâkimiyetindeydi?

    • AA) İngiltere
    • BB) Pers İmparatorluğu
    • CC) Fransa
    • DD) Osmanlı Devleti
    • EE) Rusya
    Cevabı göster

    Doğru cevap: D) Osmanlı Devleti

    Orta Doğu, XVI-XIX. yüzyıllar arasında İran hariç Osmanlı Devleti’nin hâkimiyetinde kalmıştır. İngiltere ve Fransa bölgede asıl olarak Osmanlı’nın yıkılmasından sonra egemen olmuştur.

    Hata mı var? Düzeltme öner

12. Kolay

    12Bir ders kitabında Orta Doğu’nun dar kapsamlı tanımı bir üçgenle gösterilmiştir. Bu üçgenin köşelerini oluşturan ülkeler aşağıdakilerden hangisidir?

    • AA) Libya, Mısır, Sudan
    • BB) Fas, Cezayir, Tunus
    • CC) Türkiye, İran, Mısır
    • DD) Pakistan, Afganistan, Sudan
    • EE) Somali, Sudan, Etiyopya
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) Türkiye, İran, Mısır

    Dar kapsamlı bakış açısıyla Orta Doğu, Türkiye, İran ve Mısır üçgenini ve içindeki ülkeleri kapsar. Pakistan, Afganistan ve Sudan gibi ülkeler ancak geniş kapsamlı tanıma girer.

    Hata mı var? Düzeltme öner

13. Kolay

    13Bir haritada savaş sonrasında kurulan manda yönetimleri gösteriliyor. Haritanın açıklamasında “Fransız mandası” başlığı altında iki ülke yazıyor. Bu iki ülke aşağıdakilerden hangisidir?

    • AA) Suriye ve Lübnan
    • BB) Irak ve Ürdün
    • CC) Filistin ve Irak
    • DD) Mısır ve Sudan
    • EE) Ürdün ve Filistin
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A) Suriye ve Lübnan

    Manda sisteminde Suriye ve Lübnan Fransa’ya bırakılmıştır. Irak, Ürdün ve Filistin ise İngiltere’nin mandası altına girmiştir.

    Hata mı var? Düzeltme öner

14. Kolay

    14İngiltere’nin Mısır Valisi ile Hicaz Emiri Şerif Hüseyin arasında yapılan gizli anlaşmaya göre Araplar Osmanlı’ya karşı isyan ederse İngiltere Arap bağımsızlığını tanıyacaktı. Bu anlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

    • AA) Balfour Deklarasyonu
    • BB) Brest-Litovsk Antlaşması
    • CC) Versay Antlaşması
    • DD) Sykes-Picot Antlaşması
    • EE) McMahon Antlaşması
    Cevabı göster

    Doğru cevap: E) McMahon Antlaşması

    Mısır Valisi McMahon ile Şerif Hüseyin arasında 1915’te yapılan gizli anlaşma McMahon Antlaşması’dır. Sykes-Picot ise İngiltere ile Fransa arasında yapılan paylaşım anlaşmasıdır.

    Hata mı var? Düzeltme öner

15. Kolay

    15Bir sınıfta öğrenciler gizli anlaşmaları tarihlerine göre sıralıyor. Aşağıdakilerin hangisinde anlaşmalar ve tarihleri doğru eşleştirilmiştir?

    • AA) McMahon 1917, Sykes-Picot 1915, Balfour 1916
    • BB) McMahon 1915, Sykes-Picot 1916, Balfour 1917
    • CC) McMahon 1916, Sykes-Picot 1917, Balfour 1915
    • DD) McMahon 1915, Sykes-Picot 1917, Balfour 1916
    • EE) McMahon 1917, Sykes-Picot 1916, Balfour 1915
    Cevabı göster

    Doğru cevap: B) McMahon 1915, Sykes-Picot 1916, Balfour 1917

    McMahon Antlaşması 1915’te, Sykes-Picot 1916’da, Balfour Deklarasyonu 1917’de ortaya çıkmıştır. Diğer seçeneklerde tarihlerin yerleri karıştırılmıştır.

    Hata mı var? Düzeltme öner

16. Kolay

    16Bir sınav kâğıdında “Kendini yönetemeyeceği ileri sürülen halkların, Milletler Cemiyeti onayıyla büyük bir devletin yönetimine bırakılması” tanımı veriliyor. Bu tanım aşağıdaki kavramlardan hangisine aittir?

    • AA) Kolhoz
    • BB) Manda
    • CC) Yalnızlık Politikası
    • DD) Kapitülasyon
    • EE) Self-determinasyon
    Cevabı göster

    Doğru cevap: B) Manda

    Halkların kendini yönetemeyeceği gerekçesiyle büyük bir devletin yönetimine bırakılmasına manda denir. Self-determinasyon ise tersine halkların kendi kaderini kendisinin belirlemesidir.

    Hata mı var? Düzeltme öner

17. Kolay

    17Orta Doğu dar kapsamlı bakış açısıyla Türkiye, İran, Mısır üçgenini ve bu üçgen içinde yer alan ülkeleri kapsar. Geniş kapsamlı bakış açısıyla bu devletleri ve onlara komşu olan bazı Müslüman ülkeleri (Kuzey Afrika, Sudan, Somali, Pakistan, Afganistan gibi) içine alır. Aşağıdaki ülkelerden hangisi yalnız geniş kapsamlı tanımla Orta Doğu'ya girer?

    • AA) Irak
    • BB) Yunanistan
    • CC) Afganistan
    • DD) Mısır
    • EE) İran
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) Afganistan

    Afganistan, geniş kapsamlı tanımda sayılan ülkelerdendir, dar kapsamlı üçgenin dışındadır. Mısır ve İran üçgenin köşeleridir; Irak üçgenin içindedir, yani dar tanımda da yer alır. Yunanistan ise iki tanımda da yoktur.

    Hata mı var? Düzeltme öner

18. Kolay

    18Milletler Cemiyeti Misakı'na göre Orta Afrika halklarının manda bölgelerinde asayiş ve ahlak düzeni korunacak, din ve vicdan özgürlüğü sağlanacak; köle ticareti, silah ve içki kaçakçılığı yasaklanacak; askerî üs ve deniz üssü kurulması ile yerli halka askerî eğitim verilmesi önlenecekti. Bir mandater devletin aşağıdaki uygulamalarından hangisi bu maddelere uygundur?

    • AA) Bölgede farklı inançların ibadetine izin vermek
    • BB) Kıyıya kendi donanması için deniz üssü kurmak
    • CC) Yerli gençlere askerî eğitim vererek birlik kurmak
    • DD) Silah kaçakçılarına ticaret izni tanımak
    • EE) Köle ticaretini vergi karşılığında serbest bırakmak
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A) Bölgede farklı inançların ibadetine izin vermek

    Misak din ve vicdan özgürlüğünün sağlanmasını istediği için farklı inançların ibadetine izin vermek maddelere uyar. Deniz üssü kurmak ve yerli halka askerî eğitim vermek önlenecek işlerdir; silah kaçakçılığı ile köle ticareti de yasaklanmıştır.

    Hata mı var? Düzeltme öner

19. Orta

    19Bir atlasın Afrika haritasında, ülke sınırlarının önemli bir kısmının cetvelle çizilmiş gibi düz çizgilerden oluştuğu görülüyor. Bu sınırlar 1884-1885 Berlin Konferansı'ndan sonra, Avrupalı devletlerin temsilcileri tarafından harita üzerinde belirlenmişti. Haritadaki sınır çizimlerinin bağımsızlıktan sonra doğurduğu sorun aşağıdakilerden hangisidir?

    • AA) Aynı toplulukların farklı devletlere bölünmesi ve iç çatışmalar
    • BB) Afrika devletlerinin tümünün tek bir federasyonda birleşmesi
    • CC) Sömürgeci devletlerin bölgeyle bütün ekonomik bağlarını kesmesi
    • DD) Kıtadaki dil ve kültür çeşitliliğinin kısa sürede kaybolması
    • EE) Kıtadaki bütün devletlerin aynı resmî dili benimsemesi
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A) Aynı toplulukların farklı devletlere bölünmesi ve iç çatışmalar

    Halkın dili, dini ve etnik yapısı gözetilmeden masa başında çizilen sınırlar, aynı toplulukları ayrı devletlere bölmüş, farklı toplulukları da bir arada tutmaya zorlayarak çatışmalara yol açmıştır. Afrika devletleri tek bir federasyonda birleşmemiştir; tersine sınır anlaşmazlıkları artmıştır.

    Hata mı var? Düzeltme öner

20. Orta

    20Fransa, manda yönetimi sırasında Suriye'yi Lübnan, Alevi, Dürzi, Halep ve Şam olmak üzere beş ayrı yönetim bölgesine ayırdı. Bu bölgelerin her birinin ayrı bir yönetimi vardı ve bölgeler arasında ortak bir meclis kurulmasına izin verilmedi. Bu uygulama aşağıdakilerden hangisini gösterir?

    • AA) Muhalefeti kırmak için böl ve yönet anlayışı izlendiğini
    • BB) Suriye'ye bütünlüğü korunmuş tam bağımsızlık verildiğini
    • CC) Bölgenin Milletler Cemiyetinin doğrudan yönetimine bırakıldığını
    • DD) Arapların Suriye Krallığı beklentisinin karşılandığını
    • EE) Bölgedeki bütün toplulukların tek meclise katıldığını
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A) Muhalefeti kırmak için böl ve yönet anlayışı izlendiğini

    Ülkeyi parçalara ayırıp ortak bir meclise izin vermemek, birleşik bir millî muhalefetin oluşmasını önlemeye yönelik böl ve yönet politikasıdır. Arapların Suriye Krallığı beklentisi karşılanmamış, Faysal'ın kurduğu krallık 1920'de Fransızlarca ortadan kaldırılmıştır.

    Hata mı var? Düzeltme öner