12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı · Hikâye

Yazma: Hikâye Yazma Çalışması

hikâye yazma
olay örgüsü
serim-düğüm-çözüm
anlatıcı
bakış açısı
anlatım teknikleri

Hikâye yazarken hangi aşamalar izlenir?

Hikâye, konu ve temayı belirleme, olay örgüsünü serim-düğüm-çözüm düzeninde planlama, taslak yazma ve düzeltme aşamalarıyla yazılır. Hazırlıkta konu, tema, ana düşünce, amaç ve hedef okur kitlesi belirlenir; kişiler ve işlevleri düşünülür. Planlamada çatışmalar, zaman ve mekân, anlatıcı ve bakış açısı seçilir. Öyküleyici ve betimleyici anlatımın yanında bilinç akışı, iç monolog, geriye dönüş, diyalog ya da metinlerarasılık gibi tekniklerden en az ikisi kullanılabilir. Başlıkla birlikte bir epigraf, yani giriş alıntısı, okurun dikkatini çekebilir. Basit, birleşik, devrik ve eksiltili cümleler gibi farklı yapılar anlatıma canlılık katar. Taslak tutarlılık, anlatım bozukluğu, yazım ve noktalama açısından düzeltilir. Düğüm bölümü merak ve gerilimin en yüksek olduğu yerdir; çatışma kurulmadan yazılan hikâye olay sıralamasından öteye geçemez.

Yazma: Hikâye Yazma Çalışması: konu anlatımı ve özeti

Bu yazma çalışmasında incelediğin hikâyelerdeki teknikleri kullanarak kendi hikâyeni yazıyorsun. Okuduğunu yazıya dönüştürmek, hikâye türünü gerçekten kavramanın en iyi yoludur.

Hazırlık: Konu, tema, ana düşünce, amaç ve hedef okur kitlesini belirle; hikâyedeki kişileri ve işlevlerini düşün.
Planlama: Olay örgüsünü serim, düğüm ve çözüm bölümlerine göre kur; çatışmaları, zaman ve mekânı, anlatıcıyı ve bakış açısını seç.
Öyküleyici ve betimleyici anlatımın yanında incelediğin tekniklerden en az ikisini (bilinç akışı, iç monolog, geriye dönüş, diyalog, metinlerarasılık gibi) kullanmaya çalış.
Başlıkla birlikte bir epigraf (giriş alıntısı) kullanmak okurun dikkatini çekebilir.
Basit, birleşik, sıralı, bağlı, eksiltili, devrik, isim ve fiil cümleleri gibi farklı cümle yapılarıyla anlatımına canlılık kat; açık, akıcı, yalın yaz.
Taslağı tutarlılık, anlatım bozukluğu, yazım ve noktalama açısından düzelt; sonra hikâyeni paylaş ve öz değerlendirme ölçütleriyle değerlendir.
İstersen bir küçürek hikâye de dene: tek bir çarpıcı an, az kişi, yoğun ve sezdiren bir dil.

Unutma: Düğüm bölümü merak ve gerilimin en yüksek olduğu yerdir; çatışma kurmadan yazılan hikâye olay sıralamasından öteye geçemez.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Hikâye yazmaya bir olay değil, bir kişi ve onun isteği ile başla. Sonra şu adımları izle:

Kişi: Kahramanın kim, neyi istiyor? (Ör. bisikletini kaybeden bir çocuk onu bulmak istiyor.)
Engel: Onu ne durduruyor? Bu engel çatışmayı doğurur.
Serim-düğüm-çözüm: Önce durumu tanıt, sonra gerilimi artır, sonunda bir sonuca bağla (ya da bilerek açık bırak).
Anlatıcı: Hikâyeyi kahramanın ağzından mı, dışarıdan mı anlatacağına karar ver.
Teknik: Bir geriye dönüş ya da kısa bir iç konuşma ekle.

Günlük hayattan: Arkadaşlarına okulda başına gelen bir olayı anlatırken merakı canlı tutmak için sonucu sona saklarsın; hikâyede de aynısını yaparsın.

Sık yapılan hata: Duyguları doğrudan söylemek ("Çok üzgündü."). Doğrusu: Duyguyu davranışla göstermek ("Tabağındaki yemeğe dokunmadı, gözünü pencereden ayırmadı.").

Derinleş

Aynı hikâye fikrini iki kez yaz: önce birinci kişili anlatıcıyla, sonra ilahi bakış açısıyla. Hangi anlatıcının merakı, hangisinin derinliği artırdığını karşılaştır. Hikâyeni bir arkadaşına okut ve hangi noktada dikkatinin dağıldığını sor; bu geri bildirime göre bir bölümü yeniden yaz. Hikâyende gerçek bir kişiden esinlendiysen onu tanınmayacak hâle getirmenin neden önemli olduğunu düşün.

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Kerem, hikâyesinin başlığının hemen altına, hikâyenin ruhunu yansıttığını düşündüğü bir atasözünü koyuyor: “Yalancının mumu yatsıya kadar yanar.” Bu alıntı hikâyenin bir parçası değil, okurun dikkatini çekmek için oraya yerleştirilmiş. Kerem'in başlığın altına koyduğu bu kısa alıntıya ne ad verilir?
- A) Künye
- B) Özet
- C) Dipnot
- D) Serim
- E) Epigraf
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Epigraf
Başlığın altına konan ve eserin ruhunu yansıtan kısa alıntı epigraftır. Dipnot da metnin dışında yer alan bir açıklama olduğu için çekicidir; ama dipnot sayfanın altında bir kavramı açıklar, başlıkta okuru hazırlamaz.
Kolay
2Hikâye yazma atölyesinde Esra'nın taslağı şöyle başlıyor: “1999 yazında, Ege'de küçük bir sahil kasabasında, balıkçı Hasan Dayı ile torunu Umut her sabah aynı iskeleye giderdi.” Atölye yürütücüsü bu bölümün hikâyenin yapısındaki yerini soruyor. Kişilerin, yerin ve zamanın tanıtıldığı bu ilk bölüme ne ad verilir?
- A) Çözüm
- B) Düğüm
- C) Epigraf
- D) Serim
- E) Doruk
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Serim
Kişilerin, yerin ve zamanın tanıtıldığı başlangıç bölümü serimdir. Epigraf da hikâyenin başında yer aldığı için çekicidir; ama epigraf, başlığın altına konan kısa bir alıntıdır, kişi ve mekân tanıtımı değildir.
Kolay
3Bir şiirde “Gidiyorum ben bu şehirden, dönmemek üzere” dizesi yer alıyor. Türkçe öğretmeni, bu dizede yüklemin cümlenin başına yakın bir yerde olduğunu, cümlenin vurgusunun ve ahenginin de bu yüzden değiştiğini anlatıyor. Yüklemi sonda bulunmayan bu tür cümlelere ne ad verilir?
- A) İsim cümlesi
- B) Eksiltili cümle
- C) Kurallı cümle
- D) Devrik cümle
- E) Sıralı cümle
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Devrik cümle
Yüklemi sonda olmayan cümleye devrik cümle denir; dizede yüklem “gidiyorum” başa alınmıştır. Kurallı cümle en çekici çeldiricidir; ancak kurallı cümlede yüklem tam tersine cümlenin sonunda bulunur.
Kolay
4Hikâye yarışmasına katılacak olan Duygu, kâğıdı önüne alıyor ama nereden başlayacağını bilemiyor. Öğretmeni ona şöyle diyor: “Önce neyi anlatacağına, anlatırken hangi düşünceyi vereceğine ve hikâyeni kimlerin okuyacağına karar ver.” Öğretmenin önerisine göre hikâye yazmaya hazırlanırken ilk belirlenmesi gerekenler hangileridir?
- A) Hikâyenin kaç sayfada basılacağı
- B) Eleştirmenlerin olası yorumları
- C) Konu, tema ve hedef okur kitlesi
- D) Kitabın kapak rengi ve satış fiyatı
- E) Hikâyenin hangi yarışmaya gönderileceği
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Konu, tema ve hedef okur kitlesi
Öğretmenin üç sorusu; neyi anlatacağı (konu), hangi düşünceyi vereceği (tema) ve kimin okuyacağı (hedef okur), hikâyenin hazırlık aşamasını oluşturur. Yarışma seçimi çekicidir; ancak bu yazma sürecine değil, eserin gönderilmesine ilişkin bir karardır.
Kolay
5Melis, öğretmeninin verdiği hikâye yazma planını defterine aşamalar hâlinde geçiriyor: Hazırlık, Planlama, Taslak metin oluşturma, Metni düzeltme ve geliştirme, Paylaşma. Aşağıdaki işlerden hangisi bu plandaki “Planlama” aşamasına aittir?
- A) Metni sosyal çevrede paylaşma
- B) Konu ve temayı belirleme
- C) Plan doğrultusunda metni yazma
- D) Mekânı ve zamanı belirleme
- E) Anlatım bozukluklarını düzeltme
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Mekânı ve zamanı belirleme
Planlama aşamasında olay örgüsü, çatışmalar, mekân, zaman, anlatıcı ve bakış açısı belirlenir. Konu ve temayı belirleme ise bundan önceki hazırlık aşamasının işidir.
Kolay
6Defne, hikâye taslağını yazım bakımından gözden geçiriyor. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde Defne'nin düzeltmesi gereken bir yazım yanlışı vardır?
- A) Yarın ki gösteriye bütün aile gelecekti.
- B) Akşamki yemekte hiç konuşmadı.
- C) Ne olursa olsun yarın gidecekti.
- D) Bahçedeki çınar yıllardır oradaydı.
- E) Kimse ona bir şey sormadı.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Yarın ki gösteriye bütün aile gelecekti.
Sıfat yapan “-ki” eki kendinden önceki kelimeye bitişik yazılır; doğrusu “yarınki”dir. “Akşamki” örneğinde ek doğru biçimde bitişik yazılmıştır.
Kolay
7Planlama aşamasındaki Yusuf, hikâyesinin bir kış gecesinde, eski bir tren istasyonunun bekleme salonunda geçmesine karar veriyor. Yusuf'un bu kararla belirlediği hikâye unsuru aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Kişiler ve işlevleri
- B) Mekân ve zaman
- C) Anlatıcı ve bakış açısı
- D) Konu ve tema
- E) Hedef okur kitlesi
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Mekân ve zaman
Kış gecesi zamanı, istasyonun bekleme salonu da mekânı gösterir. Kimin anlatacağına dair bir karar olmadığından anlatıcı ve bakış açısı belirlenmemiştir.
Kolay
8Elif'in hikâyesinin son bölümünde kayıp köpek bulunur, Elif ile annesi barışır ve okurun merakı giderilir. Bu bölüm, olay örgüsünün hangi kısmına karşılık gelir?
- A) Serim
- B) Epigraf
- C) Çözüm
- D) Geriye dönüş
- E) Düğüm
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Çözüm
Çatışmanın sonuçlandığı ve merakın giderildiği bölüm çözümdür. Düğüm ise merak ve gerilimin en yüksek olduğu, sorunun henüz çözülmediği bölümdür.
Kolay
9Bir hikâyeden alınan bölüm şöyledir: “Ali kapıyı çarpıp çıktı. Merdivenleri koşarak indi, otobüse son anda yetişti ve en arka koltuğa oturdu.” Bu bölümde ağır basan anlatım biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Öyküleyici anlatım
- B) Tartışmacı anlatım
- C) Açıklayıcı anlatım
- D) Kanıtlayıcı anlatım
- E) Betimleyici anlatım
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Öyküleyici anlatım
Bölümde art arda gelişen olaylar ve hareketler aktarıldığı için öyküleyici anlatım ağır basar. Bir varlığın görünüşünü ayrıntılarla çizen bir anlatım olmadığından betimleyici değildir.
Kolay
10Hikâyesine hareket katmak isteyen Can, kahramanın eve dönüşünü şu cümleyle anlatıyor: “Kapıyı açtı, ışığı yaktı, çantasını masaya bıraktı.” Can'ın kullandığı cümle yapısı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Eksiltili cümle
- B) Basit cümle
- C) Devrik cümle
- D) İsim cümlesi
- E) Sıralı cümle
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Sıralı cümle
Cümle, virgülle birbirine bağlanmış üç ayrı yüklemli yargıdan oluştuğu için sıralı cümledir. Tek yüklemli olmadığından basit cümle değildir.
Kolay
11Bir hikâyede anlatıcı, kişilerin yalnızca dışarıdan görülen davranışlarını ve konuşmalarını aktarıyor; hiçbir kişinin ne düşündüğünü ya da ne hissettiğini söylemiyor. Bu anlatıcının bakış açısı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Bilinç akışı tekniği
- B) Gözlemci bakış açısı
- C) Geriye dönüş tekniği
- D) İlahi (hâkim) bakış açısı
- E) Kahraman anlatıcının bakış açısı
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Gözlemci bakış açısı
Kişilerin iç dünyasına girmeden yalnızca görüleni aktaran anlatıcı gözlemci bakış açısını kullanır. İlahi bakış açısındaki anlatıcı ise kişilerin düşüncelerini de bilir.
Kolay
12Edebiyat kulübü, okul dergisi için “küçürek hikâye” çağrısı yapacak. Çağrı metnine bu türün temel özelliğini yazmak istiyorlar. Çağrı metnine yazılacak özellik aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Bölüm bölüm yazılıp aylarca dergide yayımlanması
- B) Çok sayıda kişiyi ve yan olayı bir arada işlemesi
- C) Tek bir çarpıcı anı az kişiyle, yoğun ve sezdiren bir dille anlatması
- D) Olayı uzun betimlemelerle sayfalarca genişletmesi
- E) Olayları uzun bir zaman dilimine yayarak ayrıntılı anlatması
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Tek bir çarpıcı anı az kişiyle, yoğun ve sezdiren bir dille anlatması
Küçürek hikâye tek bir çarpıcı anı, az kişiyle ve yoğun, sezdiren bir dille anlatır. Uzun zaman dilimi ve çok sayıda yan olay ise bu türün yoğunluğuna aykırıdır.
Kolay
13Zeynep, yazdığı hikâyeyi internette paylaşmak üzeredir. Hikâyesinde sınıf arkadaşlarının gerçek adlarını ve kişisel bilgilerini izin almadan kullandığını fark eder. Zeynep'in paylaşmadan önce göz önünde bulundurması gereken ilke aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Farklı cümle yapılarının anlatıma canlılık kattığı
- B) Her yazının hukuki, ahlaki ve mesleki sorumluluğu olduğu
- C) Düğümün merakın en yüksek olduğu bölüm olduğu
- D) Başlıkla birlikte epigraf kullanmanın dikkat çektiği
- E) Hikâyenin öyküleyici anlatımla yazılması gerektiği
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Her yazının hukuki, ahlaki ve mesleki sorumluluğu olduğu
Ders kitabı, yazılanları paylaşırken her yazının hukuki, ahlaki ve mesleki sorumluluğu olduğunu hatırlatır; başkalarının kişisel bilgilerini izinsiz kullanmak bu ilkeye aykırıdır. Diğer seçenekler paylaşmayla değil, yazma tekniğiyle ilgilidir.
Kolay
14Hikâye atölyesinde okunan bir taslaktan alınan bölüm şöyledir: — Annen biliyor mu buraya geldiğini? — Bilmiyor. Söylersem izin vermez ki. — O hâlde çabuk dönelim. Bu bölümde kullanılan anlatım tekniği aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Metinlerarasılık
- B) Özetleme
- C) Geriye dönüş
- D) Bilinç akışı
- E) Diyalog
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Diyalog
Bölüm, kişilerin karşılıklı konuşmalarıyla kurulduğu için diyalog tekniğiyle yazılmıştır. Geçmişe dönen bir anlatım olmadığından geriye dönüş söz konusu değildir.
Kolay
15Hikâye taslağını gözden geçiren Ali, “Kasabanın en yaşlı insanı, köşedeki saatçiydi.” cümlesini yüklemine göre sınıflandırmak istiyor. Ali'nin bu cümle için ulaşacağı doğru sonuç aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yüklemi çekimli bir fiil olduğu için fiil cümlesidir.
- B) Birden fazla yüklemi olduğu için sıralı cümledir.
- C) Yüklemi başta yer aldığı için devrik cümledir.
- D) Yüklemi bulunmadığı için eksiltili cümledir.
- E) Yüklemi ek fiil almış bir isim olduğu için isim cümlesidir.
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Yüklemi ek fiil almış bir isim olduğu için isim cümlesidir.
“Saatçiydi” yüklemi, “saatçi” ismine ek fiil getirilerek kurulmuştur; bu yüzden cümle isim cümlesidir. Yüklem çekimli bir fiil olmadığı için fiil cümlesi değildir.
Kolay
16Emre, hikâyesini yazmaya başlamadan önce şu notu alıyor: “Büyükanne, sırrı açığa çıkaran kişi olacak; komşunun oğlu ise olayların karışmasına yol açacak.” Emre bu notla hikâye yazma planının hangi işini yapmıştır?
- A) Mekânı ve zamanı belirleme
- B) Metni sosyal ağlarda paylaşma
- C) Kişileri ve metindeki işlevlerini belirleme
- D) Yazım ve noktalama hatalarını düzeltme
- E) Metin tutarlılığını değerlendirme
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Kişileri ve metindeki işlevlerini belirleme
Emre, kişilerin hikâyede hangi görevi üstleneceğini belirlemiştir; bu, hazırlık aşamasındaki “kişileri ve işlevlerini belirleme” işidir. Notta yer ya da zamana dair bir karar bulunmadığı için mekân ve zaman belirleme değildir.
Kolay
17Hikâyesini elle temize çeken Gamze; paragraf başlarını ve kenar boşluklarını eşitliyor, başlığı ortaya alıyor, yazısının kolay okunmasına özen gösteriyor. Gamze'nin yaptığı iş aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Sayfa düzenini gözden geçirme
- B) Yazım yanlışlarını düzeltme
- C) Anlatım bozukluklarını giderme
- D) Metin tutarlılığını değerlendirme
- E) Olay örgüsünü belirleme
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Sayfa düzenini gözden geçirme
Paragraf başı, kenar boşluğu, başlığın yeri ve okunaklılık metnin sayfadaki görünümüyle ilgilidir; ders kitabı bunu sayfa düzenini gözden geçirme diye anar. Gamze sözcüklerin yazımına, cümlelerin anlatımına, olayların tutarlılığına ya da olay örgüsüne dokunmamıştır.
Kolay
18Şirin, hazırlık defterine hikâyesi için iki not yazıyor: “Köye atanan genç bir öğretmenin ilk kışı” ve “yalnızlık”. Öğretmeni, birinci notun hikâyenin konusunu gösterdiğini söylüyor. Şirin'in ikinci notu hikâyenin hangi unsurunu gösterir?
- A) Mekân
- B) Olay örgüsü
- C) Tema
- D) Bakış açısı
- E) Hedef okur kitlesi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Tema
Konu anlatılan olaydır; “yalnızlık” ise hikâyede işlenen soyut duyguyu, yani temayı gösterir. Mekân olayın geçtiği yer, olay örgüsü olayların kuruluşu, bakış açısı anlatıcının konumu, hedef okur kitlesi de hikâyenin kimlere yazıldığıdır.
Orta
19“Eski konak, kararmış tahtaları, gıcırdayan merdiveni ve tozlu perdeleriyle unutulmuş bir masalı andırıyordu.” Bu cümlede ağır basan anlatım biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Tartışmacı anlatım
- B) Açıklayıcı anlatım
- C) Öyküleyici anlatım
- D) Tanımlayıcı anlatım
- E) Betimleyici anlatım
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Betimleyici anlatım
Konağın tahtaları, merdiveni ve perdeleriyle okurun gözünde canlandırılması betimleyici anlatımdır. Öyküleyici anlatım çekicidir, ama cümlede bir olay ya da hareket yoktur; yalnızca bir mekânın görünüşü çizilmiştir.
Orta
20“Mektubu katlarken annesinin yıllar önce söylediği o söz kulağında çınladı. On yaşındaydı; köy okulunun bahçesinde, elinde karnesiyle ağlıyordu.” Bu parçada kullanılan anlatım tekniği aşağıdakilerden hangisidir?
- A) İç monolog
- B) Metinlerarasılık
- C) Geriye dönüş
- D) Diyalog
- E) Özetleme
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Geriye dönüş
Kahraman mektubu katladığı andan çocukluğuna, yıllar önceki bir sahneye döner; bu geriye dönüş tekniğidir. İç monolog çekicidir, çünkü bir hatıra söz konusudur; ama kahraman kendi kendine konuşmamaktadır, anlatıcı geçmişteki bir sahneyi aktarmaktadır.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.