12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı · Hikâye
Sözlü İletişim: Bir Hikâye Yazarının Hayatı ve Eserleri Hakkında Sunum Yapma
- sunum
- hikâyeci
- biyografi
- vurgu
- tonlama
- geçiş ifadeleri
Bir hikâye yazarını tanıtan sunum nasıl hazırlanır?
Bir hikâye yazarını tanıtan sunum, güvenilir kaynaklardan araştırma yapılarak, konuşma planı ve konuşma kartları hazırlanarak ve prova edilerek hazırlanır. Önce sunumun konusu, amacı, hedef kitlesi ve türü belirlenir. Görsel ve işitsel araçlar plana uygun düzenlenir. Sunum sırasında boğumlama, vurgu, tonlama ve duraklamaya dikkat edilir; gereksiz ses ve kelimelerden kaçınılır. Göz teması kurmak, heyecanı kontrol etmek ve ortama uygun kıyafet seçmek beden dilinin parçasıdır. Etkili bir girişle başlanır; konuşma alıntı, kısa hikâye, anı, deyim ya da atasözüyle zenginleştirilir. Bölümler arasında bundan dolayı, özellikle, kısacası gibi geçiş ifadeleri dinleyicinin ilgisini canlı tutar. Yazarın edebî kişiliği, dönemi ve öne çıkan eserleri vurgulanır. Biyografiyi tarih ve ad yığınına çevirmek yerine üslubu ve temaları gösteren birkaç güçlü örnek akılda kalır.
Sözlü İletişim: Bir Hikâye Yazarının Hayatı ve Eserleri Hakkında Sunum Yapma: konu anlatımı ve özeti
Bu sözlü iletişim çalışmasında seçtiğin bir hikâyecinin hayatını ve eserlerini tanıtan bir sunum hazırlıyorsun. Böylece hem edebiyat bilgini derinleştirir hem de topluluk önünde konuşma becerini geliştirirsin.
- Önce sunumun konusunu, amacını, hedef kitlesini ve türünü belirle; yazar hakkında güvenilir kaynaklardan araştırma yap.
- Konuşma planını hazırla; konuşma kartları ile görsel ve işitsel araçları plana uygun düzenle, sonra prova yap.
- Sunum sırasında boğumlama, vurgu, tonlama ve duraklamaya dikkat et; gereksiz ses ve kelimelerden kaçın.
- Beden dilini doğru kullan: göz teması kur, heyecanını kontrol et, kıyafetini ortama uygun seç.
- Etkili bir girişle başla; konuşmanı alıntı, kısa hikâye, anı, deyim ya da atasözüyle zenginleştir.
- Bölümler arasında "bundan dolayı, özellikle, kısacası" gibi geçiş ifadeleri kullanarak dinleyicinin ilgisini canlı tut.
- Yazarın edebî kişiliğini, dönemini ve öne çıkan eserlerini vurgula; genel mesajını sonda tekrar et ve süreni verimli kullan.
Unutma: Yazarın biyografisini tarih ve ad yığınına çevirme; dinleyicinin aklında kalacak olan, yazarın üslubunu ve temalarını gösteren birkaç güçlü örnektir.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
Bir yazarı tanıtırken amaç, dinleyicide onun bir eserini okuma isteği uyandırmaktır. Sunumunu şu iskelete göre kur:
- Giriş: Yazardan kısa bir alıntı ya da ilginç bir hayat ayrıntısıyla başla.
- Hayatı: Yalnızca eserlerini etkileyen olayları seç; doğum yılı ve şehri gibi bilgileri kısa tut.
- Eserleri: Bir ya da iki hikâyesini konu ve temasıyla tanıt; bir paragrafını sesli oku.
- Sanat anlayışı: Olay hikâyesi mi, durum hikâyesi mi yazıyor? Dili nasıl?
- Sonuç: Neden okunması gerektiğini tek cümleyle söyle.
Bilgileri güvenilir kaynaklardan (yazarın kendi kitapları, akademik yayınlar, kurumsal siteler) al.
Günlük hayattan: Bir arkadaşına bir diziyi önerirken bütün bölümleri anlatmazsın; en çarpıcı sahneyi söyleyip merak uyandırırsın.
Sık yapılan hata: Sunumu ezbere bir biyografi okumaya çevirmek. Doğrusu: Hayat bilgisini eserlere bağlamak ve dinleyiciyle göz teması kurmak.
Derinleş
Seçtiğin hikâyecinin aynı dönemde yaşamış bir başka yazarla benzer ve farklı yönlerini gösteren bir karşılaştırma slaytı hazırla. Ayrıca sunumuna yazarın bir hikâyesinden esinlenen kısa bir görsel (afiş, kapak tasarımı) ekle. Kaynak gösterirken internetteki doğrulanmamış bilgilerle karşılaşırsan nasıl bir yol izleyeceğini açıkla.
Sorular
Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.
Kolay
1Sınıfta yapılan sunumlardan birini değerlendiren öğretmen, dinleyicilerin dikkatinin dağıldığını ve konuşmanın akıcılığının bozulduğunu söylüyor. Konuşmacının sık sık tekrarladığı bir alışkanlığa dikkat çekiyor. Aşağıdakilerden hangisi sunum sırasında kaçınılması gereken bir davranıştır?
- A) Konuşmayı bir atasözüyle zenginleştirmek
- B) Sık sık “ııı, şey” gibi gereksiz sesler çıkarmak
- C) Önemli yerlerde kısa ve anlamlı duraklamalar yapmak
- D) Dinleyicilerle göz teması kurmak
- E) Önemli kelimeleri vurguyla söylemek
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Sık sık “ııı, şey” gibi gereksiz sesler çıkarmak
“Iıı, şey” gibi dolgu sesleri konuşmanın akıcılığını bozar ve dikkati dağıtır; bunlardan kaçınılmalıdır. Duraklama da konuşmayı kesintiye uğrattığı için çekicidir, ama yerinde yapılan kısa duraklama anlamı pekiştirir, dinleyiciye düşünme payı bırakır.
Kolay
2Hikâyeci Sait Faik'i tanıtan bir sunum hazırlayan Zafer, ana başlıkları ve birkaç anahtar kelimeyi avuç içi büyüklüğündeki kâğıtlara yazıyor. Sunum sırasında metni okumadan, yalnızca bu kâğıtlara göz atarak konuşmayı planlıyor. Zafer'in hazırladığı bu not kâğıtlarına ne ad verilir?
- A) Künye
- B) Epigraf
- C) Konuşma kartı
- D) Bibliyografya
- E) Slayt notu
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Konuşma kartı
Konuşmacının ana başlıkları hatırlamak için kullandığı küçük not kâğıtları konuşma kartıdır. Slayt notu da konuşmacıya yardımcı olduğu için çekicidir; ama slayt notu sunum programındaki dijital bir açıklamadır, elde tutulan kâğıt değil.
Kolay
3Sunum provasından sonra öğretmen, Tolga'ya şu geri bildirimi veriyor: “Sesin yeterince yüksek; ama bazı kelimelerin sonlarını yutuyorsun, ‘geliyorum’ yerine ‘geliyom’ diyorsun. Sesleri tam ve net çıkarmaya çalış.” Öğretmenin geliştirilmesini istediği konuşma becerisine ne ad verilir?
- A) Duraklama
- B) Tonlama
- C) Vurgu
- D) Ulama
- E) Boğumlama
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Boğumlama
Seslerin doğru, açık ve anlaşılır biçimde çıkarılması boğumlamadır; Tolga'nın sorunu sesleri yutmasıdır. Tonlama çekicidir, ama tonlama sesin yükselip alçalmasıyla anlam ayrımı yapmaktır; seslerin netliğiyle ilgili değildir.
Kolay
4Sunum çalışan Gül, “Bu kitabı BEN okudum.” ve “Bu kitabı ben OKUDUM.” cümlelerini sesli söylüyor. Büyük harfle yazdığı kelimeyi ötekilerden daha baskılı söylediğinde cümlenin anlamının değiştiğini fark ediyor. Gül'ün fark ettiği bu konuşma özelliğine ne ad verilir?
- A) Ulama
- B) Vurgu
- C) Boğumlama
- D) Tonlama
- E) Duraklama
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Vurgu
Bir kelimenin ötekilerden daha baskılı söylenerek öne çıkarılması vurgudur; vurgulanan kelime değiştikçe cümlenin anlamı da değişir. Tonlama çekicidir; ama tonlama tek bir kelimenin baskısı değil, cümlenin bütününde sesin inip çıkmasıdır.
Kolay
5Bir hikâyeciyi tanıtan Arda, provada “Yazarın en / sevilen hikâyeleri…” diyerek söz öbeğinin ortasında durup nefes alıyor; bu yüzden dinleyiciler cümleyi anlamakta zorlanıyor. Öğretmenin Arda'ya geliştirmesini önereceği beceri aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Kıyafet seçimi
- B) Göz teması
- C) Geçiş ifadesi kullanma
- D) Boğumlama
- E) Duraklama
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Duraklama
Nefes almak için yapılan durakların sözün anlamına uygun yerde olması gerekir; Arda söz öbeğini böldüğü için duraklamada sorun vardır. Boğumlama ise seslerin tam ve net çıkarılmasıyla ilgilidir.
Kolay
6Sunum sırasında Ceren, dinleyicilere sırtını dönüp perdedeki yazıları okuyor; sunum boyunca sınıfa neredeyse hiç bakmıyor. Ceren'in sunumunda eksik kalan beden dili ögesi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Geçiş ifadeleriyle bağlantı kurma
- B) Sözün anlamına uygun duraklama
- C) Dinleyiciyle göz teması kurma
- D) Genel iletiyi sonda tekrarlama
- E) Konuşmayı atasözüyle zenginleştirme
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Dinleyiciyle göz teması kurma
Dinleyiciye bakmamak, beden dilinin önemli bir parçası olan göz temasının kurulmadığını gösterir. Duraklama ve geçiş ifadeleri ses ve içerik düzeniyle ilgilidir, beden diliyle değil.
Kolay
7Hikâyeci tanıtımını bitiren Nehir, son cümlesinde “Bütün bu hikâyelerin bize söylediği tek şey şu: Sıradan insanın hayatı da anlatılmaya değer.” diyor. Nehir'in bu kapanışı aşağıdaki önerilerden hangisine uygundur?
- A) Konuşma kartlarını plana göre hazırlama
- B) Kıyafeti ortama göre seçme
- C) Sesleri tam ve net çıkarma
- D) Konuşmanın genel iletisini sonda da vurgulama
- E) Konuşmaya etkili bir başlangıç yapma
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Konuşmanın genel iletisini sonda da vurgulama
Nehir, sunumun ana mesajını sonda yeniden dile getirmiştir; bu, genel iletiyi konuşmanın sonunda vurgulama önerisine uyar. Cümle sunumun başında değil sonunda söylendiği için etkili başlangıçla ilgili değildir.
Kolay
8Sunumun sonunda konuşmacı şöyle diyor: “Kısacası yazar, deniz kıyısındaki sıradan insanları sevgiyle anlatan bir hikâyecidir.” Bu cümlede “kısacası” geçiş ifadesinin işlevi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Söylenene örnek vermek
- B) Söylenenleri toparlayıp özetlemek
- C) Yeni bir konuya geçmek
- D) Karşıt bir düşünceye geçmek
- E) Bir nedenin sonucunu bildirmek
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Söylenenleri toparlayıp özetlemek
“Kısacası” daha önce anlatılanları toparlayıp kısa bir özet sunar. Sebep sonuç ilişkisi “bundan dolayı” gibi ifadelerle kurulur.
Kolay
9On dakika süre verilen bir sunumda Kaan, yirminci dakikada hâlâ yazarın eserlerine geçememiştir; öğretmen sunumu yarıda kesmek zorunda kalır. Kaan'ın gözden kaçırdığı ilke aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Konuşmayı anıyla zenginleştirme
- B) Seslerin net çıkarılması
- C) Beden dilini etkili kullanma
- D) Süreyi verimli kullanma
- E) Kıyafeti ortama göre seçme
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Süreyi verimli kullanma
Verilen sürenin aşılması ve sunumun ana bölümlerine yetişilememesi, süreyi verimli kullanma ilkesine uyulmadığını gösterir. Diğer seçenekler sürenin aşılmasını açıklamaz.
Kolay
10Kemal, tanıttığı hikâyecinin yaşadığı evin fotoğraflarını perdeye yansıtıyor; ardından yazarın sesinden kaydedilmiş kısa bir konuşmayı dinletiyor. Kemal, sunumunda aşağıdakilerden hangisinden yararlanmıştır?
- A) Görsel ve işitsel araçlardan
- B) Söz sanatlarından
- C) Deyim ve atasözlerinden
- D) Konuşma kartlarından
- E) Geçiş ifadelerinden
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Görsel ve işitsel araçlardan
Fotoğraf görsel, ses kaydı işitsel bir araçtır; Kemal bunları plana uygun biçimde sunumuna katmıştır. Konuşma kartları ise konuşmacının kendine not aldığı kâğıtlardır, dinleyiciye gösterilmez.
Kolay
11Sunumundan bir gün önce Ece, konuşmasını önce aynanın karşısında, sonra ailesinin önünde baştan sona deniyor ve süresini ölçüyor. Ece sunum hazırlığının hangi basamağını uygulamaktadır?
- A) Sunumu öz değerlendirme formuyla değerlendirme
- B) Konuşma provası yapma
- C) Konuşma planı hazırlama
- D) Sunumun konusunu belirleme
- E) Kaynak araştırması yapma
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Konuşma provası yapma
Konuşmanın sunumdan önce dinleyici önünde ya da tek başına denenmesi provadır. Öz değerlendirme ise sunum yapıldıktan sonra yapılır.
Kolay
12Sunumuna başlayan Merve'nin elleri titriyor, çok hızlı konuşuyor ve sık sık yutkunuyor. Öğretmeni sunumdan sonra ona derin nefes alarak sakinleşmeyi öğütlüyor. Öğretmenin öğüdü sunumun hangi becerisiyle ilgilidir?
- A) Geçiş ifadesi kullanma
- B) Heyecanı kontrol etme
- C) Güvenilir kaynak seçme
- D) Konuşma planı yapma
- E) Görsel araç hazırlama
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Heyecanı kontrol etme
Titreme, hızlı konuşma ve yutkunma heyecanın belirtileridir; öğretmen Merve'ye heyecanını kontrol etmeyi öğütlemektedir. Plan yapmak ve kaynak seçmek sunum öncesindeki hazırlık işleridir.
Kolay
13Bir hikâyeciyi tanıtacak olan Duru, sunumdan önce yazarın hikâye kitaplarını okuyup her hikâye için kişileri, mekânı ve temayı not ediyor. Duru'nun yaptığı hazırlık aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Konuyla ilgili inceleme ve araştırma yapma
- B) Görsel ve işitsel araçları hazırlama
- C) Sunum anında duraklamalara dikkat etme
- D) Beden dilini etkili kullanma
- E) Konuşma provası yapma
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Konuyla ilgili inceleme ve araştırma yapma
Yazarın eserlerini okuyup çözümlemek, sunumdan önce yapılan inceleme ve araştırmadır. Prova ise hazırlanan konuşmanın denenmesidir.
Kolay
14Okulun edebiyat şenliğinde, velilerin de bulunduğu salonda sunum yapacak olan Barış'a öğretmeni “Kıyafetini de ortama göre seç.” diyor. Öğretmenin bu uyarısı sunumun hangi yönüyle ilgilidir?
- A) Dış görünümün konuşma ortamına uygun olması
- B) Konuşmanın atasözleriyle zenginleştirilmesi
- C) Sürenin verimli biçimde kullanılması
- D) Seslerin tam ve net çıkarılması
- E) Konuşma kartlarının plana göre hazırlanması
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Dış görünümün konuşma ortamına uygun olması
Ders kitabı, konuşmacının dış görünümünü ve kıyafetini konuşma yapacağı ortama göre ayarlamasını önemli sayar. Seslerin net çıkarılması boğumlamayla ilgilidir; kıyafetle bir bağı yoktur.
Kolay
15Sunumunda bir hikâyecinin üslubunu tanıtan Ela, yazarın bir hikâyesinden iki cümleyi tırnak içinde, olduğu gibi okuyor ve ardından bu cümleleri yorumluyor. Ela'nın kullandığı zenginleştirme unsuru aşağıdakilerden hangisidir?
- A) İstatistik
- B) Alıntı
- C) Deyim
- D) Fıkra
- E) Anı
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Alıntı
Başka bir metinden olduğu gibi aktarılan söz alıntıdır. Anı ise konuşmacının kendi yaşadıklarını anlatmasıdır.
Kolay
16Yusuf, hikâyeci tanıtımına, ilkokulda bu yazarın bir hikâyesini ilk kez okuduğu gün başından geçen küçük bir olayı anlatarak başlıyor. Yusuf konuşmasını aşağıdaki unsurlardan hangisiyle zenginleştirmiştir?
- A) Fıkra
- B) Terim
- C) Anı
- D) Atasözü
- E) İstatistik
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Anı
Konuşmacının kendi yaşadığı bir olayı anlatması anıdır. Fıkra ise genellikle güldürmek amacıyla anlatılan kısa ve kurmaca bir olaydır.
Kolay
17Bir hikâyeciyi tanıtan Sena, sunumun ortasında dinleyicilerin ilgisini tazelemek için kısa ve güldürücü bir Nasreddin Hoca anlatısı aktarıyor. Sena konuşmasını aşağıdaki unsurlardan hangisiyle zenginleştirmiştir?
- A) Terim
- B) Fıkra
- C) İstatistik
- D) Vecize
- E) Anı
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Fıkra
Kısa, güldürücü ve bir tipe bağlı anlatı fıkradır. Anı konuşmacının kendi yaşadığı olaydır; vecize özlü bir söz, istatistik sayısal veri, terim de bir alana özgü sözcüktür.
Kolay
18Zehra, hikâyeci tanıtımı için plan kartına şu üç satırı yazıyor: – Bir hikâyecinin hayatı ve eserleri – Dinleyicileri bu yazarın kitaplarını okumaya özendirmek – Okulun 9. sınıf öğrencileri Kartın ikinci satırı sunum planının hangi ögesini gösterir?
- A) Sunumun konusunu
- B) Sunumun hedef kitlesini
- C) Konuşmanın süresini
- D) Sunumun amacını
- E) Konuşmanın girişini
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Sunumun amacını
Birinci satır sunumun konusunu, üçüncü satır hedef kitlesini gösterir. İkinci satır konuşmacının sunumla neyi gerçekleştirmek istediğini, yani amacı bildirir; kartta süre ya da giriş cümlesi yazılı değildir.
Orta
19Yazar tanıtımı hazırlayan Cansu, internette yazarın doğum yılının üç farklı sitede üç farklı biçimde verildiğini görüyor. Hangi bilgiye güveneceğine karar vermek için öğretmenine danışıyor. Bir hikâyeci hakkında araştırma yaparken aşağıdakilerden hangisi en güvenilir kaynaktır?
- A) Kaynağı belirsiz sosyal medya paylaşımları
- B) Arkadaşlardan duyulan kulaktan dolma bilgiler
- C) İmzasız ve tarihsiz forum yorumları
- D) En çok tıklanan arama sonucundaki ilk site
- E) Yazarın eserleri ve edebiyat tarihi çalışmaları
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Yazarın eserleri ve edebiyat tarihi çalışmaları
Yazarın kendi eserleri ve uzmanlarca hazırlanmış edebiyat tarihi çalışmaları denetlenebilir, güvenilir kaynaklardır. En çok tıklanan sitenin bilgisi yaygın olduğu için güvenilir görünebilir; ama tıklanma sayısı doğruluğun ölçüsü değildir.
Orta
20Ömer Seyfettin'i tanıtacak olan Kevser, sunumuna nasıl başlayacağını düşünüyor. Öğretmeni ona, dinleyicinin ilgisini ilk dakikada yakalayacak, yazarın dünyasına merak uyandıracak bir giriş seçmesini öneriyor. Bir hikâyeciyi tanıtan sunuma etkili bir girişle başlamak için aşağıdakilerden hangisi en uygundur?
- A) Yazarın doğum ve ölüm tarihlerini okumak
- B) Yazarın bir eserinden çarpıcı bir anı kısaca anlatmak
- C) Sunumun ne kadar süreceğini uzun uzun anlatmak
- D) Konuyu iyi bilmediğini söyleyip özür dilemek
- E) Yazarın bütün eserlerinin listesini okumak
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Yazarın bir eserinden çarpıcı bir anı kısaca anlatmak
Yazarın bir eserinden kısa ve çarpıcı bir kesit anlatmak, dinleyicide merak uyandırır ve sunuma etkili bir giriş sağlar. Eserlerin listesini okumak bilgi verir gibi görünse de dinleyiciyi sıkar; bu bilgi sunumun gelişme bölümüne daha uygundur.
Katkıda bulun
Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.