5. Sınıf Matematik · İşlemlerle Cebirsel Düşünme

Algoritma

akış şeması
adım
karar
girdi
çıktı

Algoritma nedir, akış şeması nasıl gösterilir?

Algoritma, bir problemi çözmek ya da bir amaca ulaşmak için sırayla izlenen açık adımlar dizisidir. Her algoritma "Başla" ile başlar ve "Bitir" ile biter. Ayşe'nin ayran tarifi bir algoritma örneğidir: sürahiye 1 bardak yoğurt ve 1 bardak su eklenir, çırpılır, tuz eklenip karıştırılır. Bazı adımlarda karar verilir; "Tuz yeterli mi?" sorusunun cevabı hayır ise tuz ekleme adımına dönülür, evet ise bardağa doldurulur. Algoritmalar akış şemasıyla gösterilebilir; başla ve bitir, veri girişi, işlem, karar ve çıktı için farklı şekiller, akış yönü için oklar kullanılır. Adımların yeri değişirse sonuç bozulabileceği için sıra önemlidir. Girilen sayının 4'ün katı olup olmadığını bulan algoritma sayıyı 4'e böler, kalan 0 ise "katıdır", değilse "katı değildir" yazar; 28 girildiğinde sonuç "katıdır" çıkar. Algoritma farklı girdilerle denenerek kontrol edilir. Karar adımında her iki cevabın gideceği yer belirtilmezse algoritma yarım kalır.

Algoritma: konu anlatımı ve özeti

Bir problemi çözmek veya bir amaca ulaşmak için sırayla izlenen adımlara algoritma denir. Yemek tarifinden şifre oluşturmaya kadar pek çok iş bir algoritma ile yapılabilir.

Algoritma "Başla" ile başlar, "Bitir" ile biter. Adımlar açık ve sıralıdır.
Bazı adımlarda karar verilir: "Tuz yeterli mi?" gibi bir sorunun cevabı evet ise bir adıma, hayır ise başka bir adıma gidilir.
Algoritmalar akış şeması ile gösterilebilir. Başla ve bitir, veri girişi, işlem, karar ve çıktı için farklı şekiller; akış yönü için oklar kullanılır.
Adımların yeri değişirse sonuç bozulabilir; bu yüzden sıra önemlidir.
Örnek: girilen sayının 4'ün katı olup olmadığını bulan algoritma sayıyı alır, 4'e böler, kalan 0 ise "katıdır", değilse "katı değildir" yazar. 28 girilirse kalan 0 olur ve sonuç "katıdır" çıkar.
Sayının 4’ün katı olup olmadığını bulan algoritmanın akış şeması: karar adımında Evet ve Hayır iki ayrı yola gider
Bir algoritmayı farklı girdilerle deneyerek doğru çalışıp çalışmadığını kontrol edebilirsin.

Unutma: Karar adımlarında her iki cevabın da nereye gideceğini belirtmezsen algoritma yarım kalır.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Algoritma yazarken bir robota talimat verdiğini düşün; robot yalnızca yazdığını yapar.

Başla.
Diş fırçasını ve macunu al.
Fırçaya macun sür.
Dişlerini 2 dakika fırçala.
"Ağzında macun kaldı mı?" diye kontrol et. Evet ise ağzını çalkala ve bu adımı tekrarla; hayır ise 6. adıma geç.
Fırçayı yıka ve yerine koy.
Bitir.

Günlük hayattan: Çamaşır makinesi seçtiğin programa göre suyu alır, yıkar, durular ve sıkar; bu adımların sırası bir algoritmadır.

Sık yapılan hata: Karar adımında yalnızca bir cevabın nereye gideceğini yazmak. Doğrusu: Her karar adımında hem "evet" hem "hayır" cevabının hangi adıma gittiği belirtilmelidir; yoksa algoritma bir yerde takılır.

Derinleş

Okul kütüphanesinden kitap ödünç alma sürecini adım adım düşün ve bunun için en az bir karar adımı içeren bir akış şeması çiz (örneğin "Kitap rafta mı?" ya da "Daha önce aldığın kitabı geri verdin mi?"). Algoritmanı bir arkadaşına uygulat ve takıldığı ya da farklı yorumladığı adımları not et. Algoritmanı bu geri bildirime göre nasıl düzeltirdin?

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

MAT.5.2.4Temel aritmetik işlem içeren durumlardaki algoritmaları yorumlayabilme
- a) Temel aritmetik işlem içeren durumlardaki algoritmik yapıyı inceler.
- b) İncelediği durumlardaki algoritmik yapıyı tablo temsiline veya aritmetik işlemlere dönüştürür.
- c) Dönüştürdüğü algoritmik yapının içerdiği matematiksel ilişkileri sözlü olarak ifade eder.

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Nehir, kek tarifindeki adımları kartlara yazmış ama kartlar karışmış: "Keki fırından çıkar." kartı "Hamuru kalıba dök." kartından önce gelmiş. Nehir kartları bu sırayla izlerse kek yapamayacağını fark ediyor. Algoritmadaki adımların sırası ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Adımlar istenilen sırayla yapılabilir.
- B) Algoritmada "Başla" adımı en sona yazılır.
- C) Adımların sırası sonucu etkilemez.
- D) Adımların yeri değişirse sonuç bozulabilir.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Adımların yeri değişirse sonuç bozulabilir.
Algoritmada her adım bir öncekinin sonucuna dayanır; hamur kalıba dökülmeden fırından kek çıkarılamaz. Adımların istenilen sırayla yapılabileceği düşüncesi, sırası önemsiz birkaç adımdan yola çıkarak bütün algoritmaya genelleme yapmaktan doğar.
Kolay
2Bir fırın, ekmek siparişlerini şu algoritmayla hesaplıyor: "1. Başla. 2. Sipariş edilen paket sayısını gir. 3. Paket sayısını 5 ile çarp. 4. Sonucu yaz. 5. Bitir." Bir okul kantini 12 paket sipariş ediyor. Algoritmanın çıktısı kaçtır?
- A) 60
- B) 7
- C) 17
- D) 125
Cevabı göster
Doğru cevap: A) 60
Girilen 12 sayısı 3. adımda 5 ile çarpılır: 12 × 5 = 60 ve 4. adımda bu sonuç yazılır. 17 seçeneği çarpma yerine toplama yapılmasından (12 + 5) doğar; algoritmadaki işlem adımı aynen uygulanmalıdır.
Kolay
3Ayran yapma algoritmasında "Yoğurdu ve suyu karıştır" adımından sonra "Tuz yeterli mi?" diye bir soru geliyor. Cevap "Hayır" ise tuz eklenip yeniden tadına bakılıyor, "Evet" ise ayran bardaklara dökülüyor. "Tuz yeterli mi?" adımı akış şemasında hangi tür adım olarak gösterilir?
- A) Başla/Bitir adımı
- B) Karar adımı
- C) Veri girişi adımı
- D) Çıktı adımı
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Karar adımı
Cevabı evet ya da hayır olan ve algoritmayı farklı yollara ayıran adımlar karar adımıdır. Çıktı adımı çekici görünebilir; ancak çıktı adımında bir sonuç gösterilir ya da yazılır, bir soru sorulup yol seçilmez.
Kolay
4Burak, kardeşine diş fırçalamayı öğretmek için bir kâğıda adımları sırayla yazıyor: fırçayı ıslat, macunu sür, dişleri fırçala, ağzını çalkala, fırçayı yıka. Kardeşi bu adımları aynı sırayla izleyince işi doğru tamamlıyor. Bir işi yapmak için sırayla izlenen bu tür adımlara ne ad verilir?
- A) Örüntü
- B) İstatistik
- C) Algoritma
- D) Olasılık
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Algoritma
Bir problemi çözmek ya da bir amaca ulaşmak için sırayla izlenen adımlar dizisi algoritmadır. Örüntü seçeneği, adımların düzenli bir sırada olmasından dolayı çekici olabilir; ancak örüntü, belli bir kurala göre tekrar eden sayı ya da şekil dizisidir.
Kolay
5Bir yemek tarifinin akış şemasında “Tuz yeterli mi?” adımı var; cevap evet ise bir adıma, hayır ise başka bir adıma gidiliyor. Bu adım için akış şemasında hangi tür şekil kullanılır?
- A) İşlem şekli
- B) Başla-bitir şekli
- C) Çıktı şekli
- D) Karar şekli
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Karar şekli
Evet-hayır gibi karşılaştırma gerektiren adımlar karar şekliyle gösterilir. İşlem şeklinin içine ise hesaplanacak ifadeler yazılır.
Kolay
6Çay demleme algoritmasının bir adımı silinmiş: 1. Başla. 2. Çaydanlığa su koy. 3. ▢ 4. Demliğe çay koy. 5. Kaynayan suyu demliğe dök. 6. Bitir. Silinen 3. adım aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Suyu kaynat.
- B) Çayı bardağa doldur.
- C) Demliği yıka ve kaldır.
- D) Çaydanlığı dolaba koy.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Suyu kaynat.
5. adımda kaynayan su kullanıldığı için daha önce suyun kaynatılması gerekir. Çayı bardağa doldurmak demleme bittikten sonra yapılır.
Kolay
7Emre bir algoritma yazdıktan sonra ona farklı sayılar girip çıktıları kontrol ediyor. Emre'nin algoritmayı farklı girdilerle denemesi ne işe yarar?
- A) Algoritmanın doğru çalışıp çalışmadığını anlamaya
- B) Adımların sırasını rastgele değiştirmeye
- C) Algoritmanın karar adımlarını silmeye
- D) Algoritmayı daha uzun hâle getirmeye
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Algoritmanın doğru çalışıp çalışmadığını anlamaya
Bir algoritmayı farklı girdilerle denemek, her durumda doğru sonuç verip vermediğini kontrol etmeyi sağlar. Adımların sırası rastgele değiştirilirse sonuç bozulabilir.
Kolay
8Bir algoritma şöyledir: 1. Başla. 2. Sayıyı gir. 3. Sayı 50'den büyük mü? 4. Evet ise sayıdan 10 çıkar, hayır ise sayıya 10 ekle. 5. Sonucu yaz. 6. Bitir. Bu algoritmaya 45 girilirse çıktı kaç olur?
- A) 35
- B) 55
- C) 45
- D) 50
Cevabı göster
Doğru cevap: B) 55
45 sayısı 50'den büyük olmadığı için cevap hayırdır ve 10 eklenir: 45 + 10 = 55. 35 bulan kişi karar adımını yanlış yorumlamıştır.
Kolay
9Karşıdan karşıya geçme algoritması şöyledir: 1. Başla. 2. Işığa bak. 3. Işık yeşil mi? 4. Hayır ise bekle ve 2. adıma git. 5. Evet ise karşıya geç. 6. Bitir. Işık kırmızı ise ne yapılır?
- A) Hemen karşıya geçilir.
- B) Algoritma hemen bitirilir.
- C) Beklenir ve ışığa yeniden bakılır.
- D) Işığın yeşil olduğu kabul edilir.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Beklenir ve ışığa yeniden bakılır.
3. adımdaki karar sorusunun cevabı hayır olduğunda 4. adım uygulanır: beklenir ve 2. adıma dönülür. Karşıya yalnızca cevap evet olduğunda geçilir.
Kolay
10Zeynep çay demlemek için yapacaklarını “Başla” ile başlayıp “Bitir” ile biten, sırası belli adımlar hâlinde defterine yazıyor. Belli bir işi yapmak için tasarlanan bu sıralı adımlara ne ad verilir?
- A) Algoritma
- B) Örüntü
- C) Olasılık
- D) Sayı cümlesi
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Algoritma
Bir problemi çözmek ya da bir amaca ulaşmak için sırayla izlenen adımlara algoritma denir. Örüntü ise belirli bir kurala göre devam eden sayı ya da şekil dizisidir.
Kolay
11Bir akış şemasında şekiller birbirine oklarla bağlanmıştır. Akış şemasındaki oklar ne gösterir?
- A) Dışarıdan veri girildiğini
- B) Akışın hangi yönde ilerlediğini
- C) Bir hesaplama yapılacağını
- D) Algoritmanın bittiğini
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Akışın hangi yönde ilerlediğini
Oklar adımların hangi sırayla izleneceğini, yani akışın yönünü gösterir. Veri girişi ve işlem için ayrı şekiller kullanılır.
Kolay
12Bir algoritma şöyledir: 1. Başla. 2. Sayıyı gir. 3. Sayıyı 4 ile çarp. 4. Sonuca 5 ekle. 5. Sonucu yaz. 6. Bitir. Bu algoritmaya 6 girilirse çıktı kaç olur?
- A) 44
- B) 24
- C) 29
- D) 30
Cevabı göster
Doğru cevap: C) 29
Adımlar sırayla uygulanır: 6 × 4 = 24, 24 + 5 = 29. 44 bulan kişi önce 5 ekleyip sonra 4 ile çarpmıştır.
Kolay
13Bir algoritma şöyledir: 1. Başla. 2. Sayıyı gir. 3. Sayıdan 3 çıkar. 4. Sonucu 2'ye böl. 5. Sonucu yaz. 6. Bitir. Bu algoritmaya 15 girilirse çıktı kaç olur?
- A) 12
- B) 6
- C) 7
- D) 9
Cevabı göster
Doğru cevap: B) 6
15 − 3 = 12, 12 ÷ 2 = 6 olur. 12, 3. adımın sonucudur; 4. adım yapılmadan yazılmamalıdır.
Kolay
14Bir algoritma girilen sayıyı 2'ye bölüyor; kalan 0 ise “Sayı çifttir.”, değilse “Sayı tektir.” yazıyor. Bu algoritmaya 35 girilirse çıktı ne olur?
- A) Sayı çifttir.
- B) Kalan 0'dır.
- C) Sayı tektir.
- D) Sayı 17'dir.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Sayı tektir.
35 sayısı 2'ye bölündüğünde kalan 1 olur, 0 değildir. Bu yüzden algoritma “Sayı tektir.” yazar.
Kolay
15Ahmet bir haftada her gün attığı adım sayısını topluyor. Algoritmasının ilk adımları: 1. Başla. 2. Birinci sayıyı gir. 3. İkinci sayıyı gir. 4. ▢ Ahmet'in algoritmasında 4. adıma aşağıdakilerden hangisi yazılmalıdır?
- A) Üçüncü sayıyı gir.
- B) Toplamı yaz.
- C) Bitir.
- D) Birinci sayıyı gir.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Üçüncü sayıyı gir.
Haftanın yedi gününün sayıları sırayla girileceği için ikinci sayıdan sonra üçüncü sayı girilir. Toplam, tüm sayılar girildikten sonra yazılır.
Kolay
16Bir algoritma girilen sayıyı 2 ile çarpıp sonuca 1 ekliyor. Bu algoritmaya 1, 2 ve 3 girildiğinde çıktılar 3, 5 ve 7 oluyor. Aynı algoritmaya 10 girilirse çıktı kaç olur?
- A) 22
- B) 21
- C) 20
- D) 13
Cevabı göster
Doğru cevap: B) 21
10 × 2 = 20, 20 + 1 = 21 olur. 13 bulan kişi 10'a 3 eklemiştir; algoritma her sayıyı 2 ile çarpar.
Kolay
17Gülşen tekrarlı toplamayı kısa yoldan yapmak için şu algoritmayı yazıyor: 1. Adım: Başla. 2. Adım: Kendisiyle tekrarlı toplanacak sayıyı gir. (Sayı1) 3. Adım: Sayı adedini gir. (Sayı2) 4. Adım: Sayı1 × Sayı2 5. Adım: Sonucu yaz. 6. Adım: Bitir. Bu algoritmaya Sayı1 için 8, Sayı2 için 25 girilirse algoritmanın yazdığı sonuç aşağıdakilerden hangisine eşittir?
- A) 25 tane 8'in toplamı
- B) 8 tane 8'in toplamı
- C) 8 ile 25'in toplamı
- D) 25 tane 25'in toplamı
Cevabı göster
Doğru cevap: A) 25 tane 8'in toplamı
Sayı1 tekrarlı toplanacak sayı, Sayı2 kaç kez toplanacağıdır. 8 sayısı 25 kez toplanacaktır; algoritma bu toplamı 8 × 25 = 200 çarpmasıyla bulur. 8 tane 8'in toplamı 64, 8 ile 25'in toplamı 33, 25 tane 25'in toplamı 625'tir; bunlar algoritmanın sonucuna eşit değildir.
Kolay
18Hasan, dikdörtgen biçimindeki bahçesinin çevresine örülecek duvarın uzunluğunu bulan algoritmasını akış şemasına aktarıyor. Algoritmanın adımları sırasıyla şunlardır: Başla; kısa kenarın uzunluğunu gir; uzun kenarın uzunluğunu gir; 2 × (kısa kenar + uzun kenar) hesapla; sonucu yaz; bitir. Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?
- A) “Kısa kenarın uzunluğunu gir.” adımı karar şekliyle gösterilir.
- B) “Sonucu yaz.” adımı başlama ve bitirme şekliyle gösterilir.
- C) “2 × (kısa kenar + uzun kenar)” adımı işlem şekliyle gösterilir.
- D) “Bitir.” adımı çıktı için kullanılan şekille gösterilir.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) “2 × (kısa kenar + uzun kenar)” adımı işlem şekliyle gösterilir.
Akış şemasında hesaplanacak ifadeler işlem şeklinin içine yazılır; bu yüzden 2 × (kısa kenar + uzun kenar) işlem şekliyle gösterilir. Kenar uzunluklarının girilmesi dışarıdan veri girişidir, karar şekli değil; karar şekli evet-hayır gerektiren karşılaştırmalar içindir. "Sonucu yaz." adımı çıktı şekliyle, "Bitir." adımı ise başlama ve bitirme şekliyle gösterilir.
Orta
19Bir şarküteride peynirin 400 gramı 160 TL'dir. Kasiyer 1 kilogramın fiyatını şu algoritmayla buluyor: "Fiyatı 4'e böl ve 100 gramın fiyatını bul, bu sonucu 10 ile çarp, sonucu yaz." Algoritmanın çıktısı kaç TL'dir?
- A) 40
- B) 640
- C) 400
- D) 1.600
Cevabı göster
Doğru cevap: C) 400
160 ÷ 4 = 40 TL 100 gramın fiyatıdır; 1 kg = 1000 g olduğundan 40 × 10 = 400 TL olur. 1.600 seçeneği 4'e bölme adımı atlanıp 160'ın doğrudan 10 ile çarpılmasından doğar.
Orta
20Bir öğrenci, 20 cevizi 4'er 4'er torbalara koyarken bir algoritma izliyor: cevizlerden 4 tanesini ayırıp bir torbaya koyuyor ve torba sayısını 1 artırıyor; kalan ceviz 4'ten az olana kadar bunu tekrarlıyor. Başlangıçta torba sayısı 0'dır. Algoritma bittiğinde torba sayısı kaçtır?
- A) 4
- B) 16
- C) 5
- D) 80
Cevabı göster
Doğru cevap: C) 5
20 − 4 − 4 − 4 − 4 − 4 = 0; beş kez 4 çıkarıldığı için sayaç 5 olur. Bu, 20 ÷ 4 bölme işleminin tekrarlı çıkarma ile yapılmasıdır. 4 seçeneği bölenin kendisidir; çıkarmanın kaç kez yapıldığı sayılmalıdır.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.