5. Sınıf Türkçe · İletişim ve Sosyal İlişkiler

Ev

yuva
aile
ana fikir
önemli bilgi
kroki
bağlantı ifadeleri

Ev adlı denemede evi yuva yapan nedir?

Ev adlı denemeye göre bir evi yuva yapan şey eşya değil, içindeki insanlar, onların sevgisi ve emeğidir. Yazar çocukken izlediği mutlu filmlerdeki mutfak kurabiye kutusunu mutluluğun sembolü olarak görür. Herkesin hayalinde kahkahaların yükseldiği, çiçeklerin durduğu, ışıklı, ferah ve tarçın kokulu bir ev vardır; ancak bu hayali gerçekleştirmek için emek vermek gerekir. Yazara göre eşyaya insandan fazla değer vermek evleri dört duvara, soğuk mekânlara dönüştürmüştür; değerli bir vazonun kırılması insanın kırılmasından önemli hâle gelmiştir. Televizyon dizilerindeki büyük, gösterişli evlere ve uzun yemek masalarına özenmek yerine sevgiyi ve paylaşmayı önemsemek gerektiği vurgulanır. Yazar evini lüks olduğu için değil, yuvası olduğu için sever ve her pazar kalp şeklinde kurabiyeler yapar. Metindeki önemli bilgiler önemsizlerden ayrılarak ana fikre ulaşılır. Önce, ardından, son olarak gibi zaman bildiren bağlantı ifadeleri de işlenir.

Ev: konu anlatımı ve özeti

Bu deneme türündeki yazıda yazar, evin yalnızca dört duvar ya da eşya dolu bir mekân olmadığını, onu sevgiyle doldurduğumuzda yuvaya dönüştüğünü anlatır. Ana fikir şudur: Evi mutlu kılan şey eşya değil, insanlar ve onların emeğidir.

Yazar çocukken izlediği filmlerdeki kurabiye kutusunu mutluluğun sembolü olarak görür.
Herkesin hayalinde sıcak, ferah, sevgi dolu bir ev vardır; ancak bu hayali gerçekleştirmek için emek vermek gerekir.
Yazara göre eşyaya insandan fazla değer vermek evleri soğuk mekânlara dönüştürmüştür.
Lüks ve gösterişli evlere özenmek yerine sevgiyi ve paylaşmayı önemsemek gerektiği vurgulanır.
Kelimelerin metindeki ve sözlükteki anlamlarını karşılaştırırsın (yuva, mekân, sofra).
Metindeki bilgileri önemli ve önemsiz diye ayırır, önemli bilgilerden yola çıkarak ana fikri bulursun.
Kroki okuyarak yön ve konum bilgisi çıkarırsın. Konuşurken ve özetlerken "önce, ardından, son olarak, bu sırada" gibi zaman bildiren bağlantı ifadelerini kullanırsın.

Unutma: Önemli bilgi, metinden çıkarıldığında anlamın bozulacağı bilgidir; ana fikri bulurken bu bilgilere odaklan.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Bu deneme türündeki yazının ana fikrini bulmak için önemli ve önemsiz bilgiyi ayırmalısın.

Her paragrafın en önemli cümlesini işaretle.
Bir cümleyi çıkardığını düşün: Anlam bozuluyorsa o bilgi önemlidir.
Önemli cümlelerin ortak mesajını tek cümleyle yaz: Evi yuva yapan eşya değil, sevgi ve emektir.

Günlük hayattan: Bir arkadaşına evinin yolunu tarif ederken "Fırını geçince sola dön." bilgisi önemlidir; fırının vitrinindeki pastalar ise önemsiz bir ayrıntıdır.

Sık yapılan hata: Kelimenin sözlükteki anlamıyla metindeki anlamının hep aynı olduğunu sanmak. Doğrusu: "Yuva" sözlükte kuş evidir; bu metinde ise sevgi dolu aile ortamını anlatır.

Derinleş

Yazara göre eşyaya insandan fazla değer vermek evleri soğuklaştırır. Ailenle birlikte evinizi "yuva" yapan beş şeyi listeleyin; listede kaç tanesi eşya, kaç tanesi davranış? Sonucu bir grafikle göster ve listeye eklemek istediğin yeni bir aile alışkanlığı öner.

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

T.D.5.2Dinlemede/izlemede strateji, yöntem ve teknik seçimlerini yönetebilme
T.K.5.1Konuşma sürecini yönetebilme
T.K.5.19Uygun bağlantı ifadelerini kullanabilme
T.O.5.2Sesli ve sessiz okurken akıcı okuma unsurlarını yönetebilme
T.O.5.5Metinde geçen anlamını bilmediği söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilme
T.O.5.6Metnin yüzey anlamını belirleyebilme
T.O.5.7Görselle iletilen anlamı belirleyebilme
T.O.5.8Basit çıkarımlar yoluyla metnin derin anlamını belirleyebilme
T.O.5.11Metindeki unsurları sınıflandırabilme
T.O.5.14Bilgilendirici metinde metin yapılarından hareketle önemli bilgileri belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme
T.O.5.20Metinden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik çözümleme yapabilme
T.Y.5.15Uygun bağlantı ifadelerini kullanabilme
T.Y.5.16Yazım ve noktalama işaretleriyle ilgili kuralları uygulayabilme

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Elif, hafta sonu yaptıklarını anlatan bir paragraf yazıyor: “Cumartesi sabahı erkenden kalktım. ______ annemle birlikte kahvaltıyı hazırladık.” Öğretmeni, boşluğa olayların sırasını gösteren bir ifade yazması gerektiğini söylüyor. Boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
- A) Çünkü
- B) Ama
- C) Örneğin
- D) Ardından
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Ardından
“Ardından” bir olaydan sonra başka bir olayın geldiğini gösteren zaman bildiren bir bağlantı ifadesidir. “Çünkü” de iki cümleyi bağlar; ancak öncelik-sonralık değil, sebep bildirir.
Kolay
2Deneme yazısında şu cümle geçiyor: “Taşındığımız ilk gece eşyalar daha kolilerdeydi; ama annemle babam yere serdikleri battaniyede bize masal anlatınca o boş odalar benim yuvam oldu.” Bu cümledeki “yuva” sözcüğü hangi anlamda kullanılmıştır?
- A) aile bireylerinin sevgiyle bir arada yaşadığı ev
- B) kuşların dallara yaptığı barınak
- C) okul öncesi çocukların gittiği kurum
- D) gösterişli eşyalarla döşenmiş büyük bina
Cevabı göster
Doğru cevap: A) aile bireylerinin sevgiyle bir arada yaşadığı ev
Odalar boş olduğu hâlde ailenin birlikte masal anlatması evi sıcak bir yere çevirmiştir; “yuva” burada aile sıcaklığı olan ev anlamındadır. Gösterişli eşyalarla döşenmiş bina seçeneği bu cümleyle çelişir; çünkü eşyalar henüz kolilerdedir.
Kolay
3Bir deneme yazısından bir bölüm: “Çocukken izlediğim filmlerde salonlarda şömineler yanar, pencerelerde begonyalar açardı. Ama benim aklımda kalan, mutfak tezgâhındaki kurabiye kutusuydu; mutlu ailelerin evinde o kutu hiç boş kalmazdı. Büyüyünce anladım ki kutuyu dolduran, kurabiyeyi birlikte pişiren ellermiş.” Yazara göre çocukken izlediği filmlerde mutluluğu simgeleyen nesne hangisidir?
- A) salondaki şömine
- B) mutfaktaki kurabiye kutusu
- C) penceredeki begonyalar
- D) uzun yemek masası
Cevabı göster
Doğru cevap: B) mutfaktaki kurabiye kutusu
Yazar şömineden ve begonyalardan söz etse de aklında kalanın, mutlu evlerde hiç boş kalmayan kurabiye kutusu olduğunu söyler. Şömine ilk cümlede geçtiği için çekicidir; ama “Ama benim aklımda kalan” sözü asıl simgenin kutu olduğunu gösterir.
Kolay
4Aynı deneme yazısının devamı: “Bir evi yuva yapan duvarları, halıları, pahalı eşyaları değildir. Akşam sofrasında anlatılan bir günün hikâyesi, hasta olana yapılan bir bardak ıhlamur, birlikte gülünen bir şakadır.” Bu yazının konusu nedir?
- A) Lüks evlerde bulunması gereken eşyalar
- B) Evde kolayca yapılabilecek içecekler
- C) Bir evi sıcak bir yuvaya dönüştüren şeyler
- D) Ailelerin akşam yemeğinde yediği yemekler
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Bir evi sıcak bir yuvaya dönüştüren şeyler
Yazar, bir evi yuva yapanın eşyalar değil, aile bireylerinin birbirine gösterdiği ilgi ve sevgi olduğunu anlatır; yazının konusu budur. Ihlamur ve akşam sofrası yalnızca örnek olarak geçer; yazının asıl konusu içecekler ya da yemekler değildir.
Kolay
5Zeynep, “Ev” metnindeki şu cümlede geçen “latif” sözcüğünün anlamını bilmiyordu: “Latif müzik sesleri yükselmiyorsa eğer bir odadan, sen açmadığın için.” Cümlenin geri kalanından yola çıkarak sözcüğün anlamını tahmin etmeye çalıştı. Zeynep'in tahmininin doğru olması için “latif” sözcüğüne hangi anlamı vermesi gerekir?
- A) Hoş ve yumuşak
- B) Eski ve unutulmuş
- C) Hızlı ve coşkulu
- D) Yüksek ve gürültülü
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Hoş ve yumuşak
Yazar, evde olmasını istediği güzel bir müzikten söz ettiği için “latif” sözcüğü hoş, yumuşak anlamındadır. “Yüksek ve gürültülü” anlamı, yazarın hayal ettiği huzurlu ev ortamına uymaz.
Kolay
6“Ev” metninin son bölümünde yazar, çocukluğunda filmlerde gördüğü mutlu ev hayalini kendi evinde nasıl yaşattığını anlatır. Metne göre yazar her pazar ne yapmaktadır?
- A) Ailesiyle birlikte mutlu filmler izler.
- B) Pencere önüne begonya ve sardunya diker.
- C) Kalp şeklinde kurabiyeler yapıp kutuya koyar.
- D) Evine yeni ve pahalı eşyalar satın alır.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Kalp şeklinde kurabiyeler yapıp kutuya koyar.
Yazar, her pazar kalp şeklinde kurabiyeler yapıp kurabiye kutusuna koyduğunu söyler. Begonya ve sardunyalar ise metinde hayal edilen evin betimlemesinde geçer, yazarın her pazar yaptığı bir iş değildir.
Kolay
7Sınıf panosuna okulda yapılacak etkinliklerin tarihleri yazılacak. Öğrenciler dört farklı duyuru cümlesi hazırladı. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde tarih yazım kurallarına uygun yazılmıştır?
- A) Kermesimiz 20 nisan cuma günü yapılacak.
- B) Gezimiz 3 Mayıs Pazartesi günü başlayacak.
- C) Seminer 14 Kasım cumartesi günü yapıldı.
- D) Sınavımız 9 ocak Salı günü olacak.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Gezimiz 3 Mayıs Pazartesi günü başlayacak.
Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar; “3 Mayıs Pazartesi” bu kurala uyar. “14 Kasım cumartesi” yazımında ay adı doğru olsa da gün adı küçük harfle başladığı için yanlıştır.
Kolay
8Öğretmen, “Ev” metninden alınan cümleleri önemli ve önemsiz diye ayırmalarını istedi. Önemli bilginin, metinden çıkarıldığında anlamı bozan bilgi olduğunu hatırlattı. Buna göre aşağıdaki cümlelerden hangisi metnin anlamı açısından önemsiz bir bilgidir?
- A) Kadın mutfakta arkadaşıyla sohbet ederdi.
- B) Ev, içi doldurulması gereken bir kelimedir.
- C) Eşyanın hâkimiyetinden kurtulmamız gerekir.
- D) Kıymet verdiğimiz şey, insan değil eşya oldu.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Kadın mutfakta arkadaşıyla sohbet ederdi.
Kadının arkadaşıyla sohbet etmesi, metinden çıkarıldığında yazarın asıl düşüncesini değiştirmeyen bir ayrıntıdır. Diğer cümleler ise evi yuva yapanın eşya değil insan olduğu düşüncesini taşıyan önemli bilgilerdir.
Kolay
9Bir öğrenci yazısına şu cümleyi yazdı: “Uzmanın Birbirini dikkatle dinleyen ailelerde sorunlar daha kolay çözülür cümlesi çok hoşumuza gitti.” Öğretmeni, uzmanın söylediği sözün başka bir işaretle gösterilmesi gerektiğini belirtti. Uzmanın sözünün başına ve sonuna hangi noktalama işareti konmalıdır?
- A) Noktalı virgül
- B) Soru işareti
- C) Tırnak işareti
- D) Ünlem işareti
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Tırnak işareti
Başkasından aynen aktarılan sözler tırnak işareti içine alınır. Ünlem işareti ise sevinç, şaşkınlık gibi duyguları bildiren cümlelerin sonuna konur, aktarılan sözü belirtmez.
Kolay
10Öğretmen, empati konulu bilgilendirici bir metin dinletmeden önce öğrencilerden dinleme amaçlarını belirlemelerini istedi. Mehmet, metindeki önemli noktaları kaçırmamak için dinlerken anahtar kelimeleri not almaya karar verdi. Mehmet'in bu kararı aşağıdakilerden hangisine örnektir?
- A) Dinlediği metni sözlü olarak özetleme
- B) Dinledikleri hakkında arkadaşlarıyla tartışma
- C) Metnin içeriğini başlığından tahmin etme
- D) Dinleme için uygun bir yöntem seçme
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Dinleme için uygun bir yöntem seçme
Mehmet, dinleme sırasında not almayı seçerek amacına uygun bir dinleme yöntemi belirlemiştir. Özetleme ve tartışma ise dinleme bittikten sonra yapılan çalışmalardır.
Kolay
11Öğretmen, metni sesli okuyacak öğrencilerden işitilebilir bir ses tonuyla, vurgu ve tonlamaya dikkat ederek okumalarını; dinleyenlerden de dikkat dağıtıcı hareketlerden kaçınmalarını istedi. Aşağıdakilerden hangisi bu yönergeye uygun bir davranıştır?
- A) Soru cümlelerini soru sorar gibi bir tonla okumak
- B) Okuma sırasında sıra arkadaşıyla konuşmak
- C) Bütün cümleleri aynı tonda ve çok hızlı okumak
- D) Sınıfın duyamayacağı kadar alçak sesle okumak
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Soru cümlelerini soru sorar gibi bir tonla okumak
Soru cümlelerini uygun tonlamayla okumak, anlamı yansıtan akıcı okumanın gereğidir. Bütün cümleleri aynı tonda ve hızlı okumak ise vurgu ve tonlamaya dikkat edilmediğini gösterir.
Kolay
12Elif, metindeki hayal edilen evin betimlemesini okurken “bazılarımızda şömine, bazılarımızda soba, bazılarımızda kalorifer peteği” ifadesini fark etti. Bu ifadede sayılan şömine, soba ve kalorifer peteğinin ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Evi ısıtmak için kullanılmaları
- B) Evi süslemek için yetiştirilmeleri
- C) Yemek pişirmek için kullanılmaları
- D) Odayı aydınlatmak için kullanılmaları
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Evi ısıtmak için kullanılmaları
Şömine, soba ve kalorifer peteği evi ısıtan araçlardır; bu yüzden aynı grupta yer alırlar. Sobada yemek de pişirilebilir ama şömine ve kalorifer peteği bu amaçla kullanılmaz.
Kolay
13Can, arkadaşına evinin yerini anlatmak için bir kroki çizdi. Krokinin üst tarafı kuzeyi gösteriyor. Krokide okul en üstte, Can'ın evi ise okulun hemen altında yer alıyor. Krokiye göre Can'ın evi okulun hangi yönündedir?
- A) Kuzeyinde
- B) Doğusunda
- C) Güneyinde
- D) Batısında
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Güneyinde
Krokinin üst tarafı kuzey olduğuna göre alt tarafı güneydir; okulun altında kalan ev, okulun güneyindedir. Kuzey cevabı, okulun eve göre yönüyle karıştırıldığında verilir.
Kolay
14Defne, “Ev” metnini sınıfa özetlerken şu cümleleri kuracak: “___ yazar, çocukken izlediği filmlerden söz ediyor. ___ evlerin neden dört duvara dönüştüğünü sorguluyor. ___ kendi evini neden sevdiğini anlatıyor.” Boşluklara sırasıyla hangi ifadeler getirilirse anlatım metindeki sıraya uygun olur?
- A) Ardından / Son olarak / İlk olarak
- B) Aynı anda / Son olarak / Önce
- C) İlk olarak / Ardından / Son olarak
- D) Son olarak / İlk olarak / Ardından
Cevabı göster
Doğru cevap: C) İlk olarak / Ardından / Son olarak
Metin çocukluk anılarıyla başlar, ardından evlerin soğumasını sorgular ve yazarın kendi evini anlatmasıyla biter; bu sıra “İlk olarak, ardından, son olarak” ile verilir. “Aynı anda” ise sıralama değil eş zamanlılık bildirir.
Kolay
15Yusuf, ailesiyle geçirdiği pazar gününü anlatırken farklı bağlantı ifadeleri kullandı. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki işin aynı zamanda yapıldığını bildiren bir bağlantı ifadesi vardır?
- A) Önce sofrayı kurduk, sonra hep birlikte yemeğe oturduk.
- B) Babam çorbayı karıştırdı, bu sırada annem salatayı hazırladı.
- C) Yemeği bitirdikten sonra hep birlikte çay içtik.
- D) Son olarak bulaşıkları yıkayıp mutfağı topladık.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Babam çorbayı karıştırdı, bu sırada annem salatayı hazırladı.
“Bu sırada” ifadesi, babanın ve annenin işlerini aynı zamanda yaptığını gösterir. “Önce, sonra, son olarak” gibi ifadeler ise işlerin sırasını, yani öncelik ve sonralığı bildirir.
Kolay
16Mert, “Ev” metnini sınıf arkadaşlarına özetleyecek. Konuşmasına uygun bir selam ve hitapla başlamak istiyor. Aşağıdakilerden hangisi sınıf ortamındaki bu konuşma için en uygun başlangıçtır?
- A) Değerli öğretmenim, sevgili arkadaşlarım; hepinize günaydın.
- B) Neyse, ben hemen anlatayım da bu iş bitsin.
- C) Herkes sussun, ben konuşmaya başlıyorum artık.
- D) Hey millet, bakın şimdi size bir şey anlatacağım.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Değerli öğretmenim, sevgili arkadaşlarım; hepinize günaydın.
Saygılı bir hitap ve selamla başlamak, dinleyicilerle olumlu bir iletişim kurar. “Hey millet” gibi laubali ifadeler ya da emir veren sözler sınıf ortamındaki bir konuşmaya uygun değildir.
Kolay
17“Ev” metninde herkesin hayalindeki ev şöyle anlatılıyor: “İçinde kahkahaların yükseldiği, … ışıklı, ferah, tarçın kokulu bir ev…” Bu betimlemede geçen aşağıdaki ifadelerden hangisi koku duyusuna seslenir?
- A) kahkahaların yükseldiği
- B) tarçın kokulu
- C) ışıklı
- D) ferah
Cevabı göster
Doğru cevap: B) tarçın kokulu
Tarçının kokusu burunla, yani koku duyusuyla algılanır. “Kahkahaların yükseldiği” işitme duyusuna seslenir; “ışıklı” ve “ferah” (geniş ve aydınlık) ise evin görünüşünü anlattığı için görme duyusuyla ilgilidir.
Kolay
18Kitaptaki etkinlikte, “Ev” metninde geçen bazı sözcükler sözlük anlamlarıyla verilmiştir. Bu anlamlardan biri şudur: “Sıradan olmayıp pahalı zevkleri içinde barındıran.” Bu anlam aşağıdaki sözcüklerden hangisine aittir?
- A) lüks
- B) ferah
- C) latif
- D) heybetli
Cevabı göster
Doğru cevap: A) lüks
Yazar evini emlak ilanlarındaki gibi “ultra lüks” olduğu için sevmediğini söyler; “lüks” sıradan olmayan, pahalı zevkleri barındıran demektir. “Latif” yumuşak ve hoş bir güzelliği olan, “heybetli” görünüşü korku ve saygı uyandıran, “ferah” geniş ve aydınlık anlamındadır.
Orta
19Deneme yazısını sınıfa özetleyecek olan Ali, yazıdan dört cümle seçti. Öğretmeni, yazının ana düşüncesini anlamak için bunlardan en önemlisinin hangisi olduğunu soruyor. Aşağıdaki cümlelerden hangisi yazının anlaşılması için en önemlisidir?
- A) Pencerelerde begonyalar açardı.
- B) Kurabiye kutusu tezgâhın üstünde dururdu.
- C) Salonlarda şömineler yanardı.
- D) Ev, içini bizim doldurmamız gereken bir kelimedir.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Ev, içini bizim doldurmamız gereken bir kelimedir.
Bu cümle, evi anlamlı kılanın bizim emeğimiz ve sevgimiz olduğunu söyleyerek yazının ana düşüncesini taşır. Kurabiye kutusu yazıda önemli bir simgedir; ama tek başına bir ayrıntıdır, yazının vardığı yargıyı vermez.
Orta
20Deneme yazısında şu cümle geçiyor: “Dizilerde bahçesinde fıskiyeler olan, kocaman demir kapılı, heybetli konaklar görürdük; önlerinden geçerken insan farkında olmadan sesini alçaltırdı.” Bu cümledeki “heybetli” sözcüğünün anlamı hangisidir?
- A) küçük, sevimli ve şirin görünümlü
- B) görünüşüyle saygı ve çekingenlik uyandıran
- C) eski, bakımsız ve yıkılmak üzere olan
- D) sıcak, samimi ve huzur veren
Cevabı göster
Doğru cevap: B) görünüşüyle saygı ve çekingenlik uyandıran
Konakların büyüklüğü ve önlerinden geçenin sesini alçaltması, onların saygı ve biraz da çekinme uyandırdığını gösterir; heybetli bu anlama gelir. “Sıcak, samimi” seçeneği konakların güzelliğinden yola çıkan birini yanıltır; ama sesi alçaltmak samimiyet değil çekingenlik belirtisidir.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.