6. Sınıf Türkçe · Lider Ruhlar

Yunus Emrem

şiir
Yunus Emre
ana duygu
benzetme
çok anlamlılık
söz varlığı
lider

Yunus Emrem şiirinde Yunus Emre nasıl anlatılır?

Yunus Emrem, büyük halk ozanı Yunus Emre'ye duyulan sevgi ve hayranlığı anlatan bir şiirdir. Şair, Yunus Emre'yi yüzyıllar geçse de unutulmayan, yol gösteren bir gönül insanı olarak tanıtır. Şiirde Yunus Emre; yurt, halk, gökyüzü ve akan su gibi varlıklara benzetilerek ona duyulan yakınlık anlatılır. Şair, Yunus'un yokluğunu açlık ve susuzluk gibi derin bir eksiklik olarak görür; bu benzetme, onun sevgi ve hoşgörü öğretisine duyulan ihtiyacı anlatır. Yunus Emre'nin Türkçeye ve gönüllere bıraktığı miras, unutulmamasının kaynağı olarak vurgulanır. Şiire hâkim olan ana duygu hayranlık ve özlemdir. Er, post ve sırat gibi kelimelerin şiirdeki anlamı sözlükten kontrol edilir; bir kelimenin birden çok anlamı olabilir. Bir kelimenin şiirdeki anlamı, içinde geçtiği dizeyle birlikte düşünülerek bulunur. Şiir, lider ruhlu insanların hoşgörü, sabır ve adalet gibi özelliklerini de düşündürür.

Yunus Emrem: konu anlatımı ve özeti

Şiirde Yunus Emre; yurt, halk, gökyüzü ve akan su gibi varlıklara benzetilerek ona duyulan yakınlık anlatılır.
Şair, Yunus'un yokluğunu açlık ve susuzluk gibi derin bir eksiklik olarak görür; bu, onun sevgi ve hoşgörü öğretisine duyulan ihtiyacı anlatır.
Yunus Emre'nin Türkçeye ve gönüllere bıraktığı miras, onun unutulmamasının kaynağı olarak vurgulanır.
Şiire hâkim olan duygu hayranlık ve özlemdir.
Er, post, sırat gibi kelimelerin şiirdeki anlamını tahmin edip sözlükten kontrol eder; bir kelimenin birden çok anlamı olabileceğini fark edersin.
Yunus Emre'nin şiirlerindeki söz varlığını araştırıp sunum hazırlar, hedef kitleye uygun yazılar yazarsın.
Lider ruhlu insanların hoşgörü, sabır ve adalet gibi özelliklerini tartışırsın.

Unutma: Bir kelimenin şiirdeki anlamını bulmak için onu tek başına değil, içinde geçtiği dizeyle birlikte düşün.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Bu şiirde bazı kelimelerin birden çok anlamı vardır. Bir kelimenin şiirdeki anlamını bulmak için:

Kelimeyi tek başına değil, içinde geçtiği dizeyle birlikte oku.
Önceki ve sonraki dizelere bak: Konu ne, hangi duygu anlatılıyor?
Kelimenin sözlükteki anlamlarını sırala.
Dizeye en uygun düşen anlamı seç.

Günlük hayattan: "Yüz" kelimesi "Yüzünü yıka" cümlesinde surat, "Yüz lira verdim" cümlesinde sayı, "Denizde yüz" cümlesinde yüzmek anlamına gelir. Cümle, kelimenin hangi anlamda kullanıldığını gösterir.

Sık yapılan hata: Sözlükteki ilk anlamı her yerde doğru sanmak. Şiirde kelimeler çoğu zaman mecaz anlamda kullanılır; "susuzluk" bir dizede suyun değil sevginin eksikliğini anlatabilir.

Derinleş

Yunus Emre'nin şiirlerinden birkaç dize bul ve bugünün Türkçesiyle kendi cümlelerinle anlat. Yüzyıllar önce yazılmış bu dizelerde bugün de anlaşılan ve kullandığımız kelimeleri işaretle. Yunus Emre'nin sevgi ve hoşgörü düşüncesi bugün okulda ya da sosyal medyada yaşanan bir anlaşmazlığa nasıl ışık tutabilir? Bir örnek durum üzerinden tartış.

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

T.O.6.1Okumada materyal seçimini yönetebilme
T.O.6.2Sesli ve sessiz okurken akıcı okuma unsurlarını yönetebilme
T.O.6.5Metinde geçen anlamını bilmediği söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilme
T.O.6.6Metnin yüzey anlamını belirleyebilme
T.O.6.8Metnin derin anlamını belirlemeye yönelik basit çıkarımlar yapabilme
T.O.6.18Şiirin biçim özelliklerini belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme
T.O.6.20Metindeki söz sanatlarını belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme
T.O.6.21Metinden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik çözümleme yapabilme
T.O.6.24Okuduğunu değerlendirebilme
T.Y.6.3Yazısında içerik ve yapıya yönelik seçimlerini yönetebilme
T.Y.6.7Yaratıcı yazı yazabilme

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Bir öğrenci, sevdiği bir halk ozanı için şu dizeleri yazıyor: "Sen Bir pınar gibisin Susuz gönüllere ozanım" Bu dizelerde hangi söz sanatı vardır?
- A) Abartma
- B) Karşıtlık
- C) Benzetme
- D) Konuşturma
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Benzetme
Ozan, "gibi" sözüyle pınara benzetilmiştir; ikisinin ortak yönü insanlara hayat ve ferahlık vermektir. Konuşturma çekici olabilir çünkü şair ozana "sen" diye seslenir; ancak konuşturmada bir varlık konuşur, burada ozan konuşmamaktadır.
Kolay
2Bir şiir kitabının arka kapağında İbrahim Minnetoğlu'nun "Yunus Emrem" şiiri tanıtılıyor: "Şair bu şiirde, yüzyıllar önce yaşamış bir gönül insanını kendi yurdu, halkı ve diliyle bir tutuyor; ona olan bağlılığını dizelere döküyor." Bu tanıtıma göre şiirin konusu hangisidir?
- A) Bir köyün bahar mevsimindeki güzellikleri
- B) Yunus Emre'ye duyulan sevgi ve hayranlık
- C) Yurt dışına göç eden bir ailenin özlemi
- D) Bir halk ozanının uzun yolculuğu
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Yunus Emre'ye duyulan sevgi ve hayranlık
Şiir, Yunus Emre'yi yurt, halk ve dille bir tutarak ona duyulan sevgiyi ve hayranlığı anlatır. Halk ozanının yolculuğu seçeneği, Yunus Emre bir halk ozanı olduğu için çekicidir; ancak şiir bir yolculuğu değil, şairin ona bağlılığını anlatır.
Kolay
3İbrahim Minnetoğlu'nun "Yunus Emrem" şiirinde şair, Yunus Emre'den "Yunusum" diye söz eder; onu yurduna, halkına, kendi diline ve huyuna benzetir. Şiire hâkim olan duygu hangisidir?
- A) Korku
- B) Kıskançlık
- C) Hayranlık
- D) Öfke
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Hayranlık
Şairin Yunus Emre'yi yurt, halk ve dil gibi en değerli şeylere benzetmesi ve ondan "Yunusum" diye sahiplenerek söz etmesi derin bir hayranlık gösterir. Kıskançlık, birine duyulan güçlü ilgiyle karıştırılabildiği için çekici olabilir; ancak şair Yunus Emre'yi kıskanmaz, onu övgüyle sahiplenir.
Kolay
4Defne sözlükte "göz" kelimesine bakınca "görme organı", "çekmecenin her bölmesi", "suyun kaynadığı yer" gibi birbirinden farklı ama ilişkili anlamlar yazıldığını görüyor. Bir kelimenin bu şekilde birden fazla anlam taşımasına ne ad verilir?
- A) Zıt anlamlılık
- B) Yakın anlamlılık
- C) Çok anlamlılık
- D) Eş anlamlılık
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Çok anlamlılık
Bir kelimenin temel anlamının yanında farklı anlamlar da kazanması çok anlamlılıktır. Eş anlamlılık çekicidir çünkü o da anlamla ilgilidir; ancak eş anlamlılık, yazılışı farklı iki kelimenin aynı anlamı taşımasıdır.
Kolay
5Şiirde "Sarı / Köyden / Çıkan suyum / Yurtta gezen ak bulutum Yunusum" dizeleri yer alır. Bu dizelerde Yunus Emre aşağıdakilerden hangisine benzetilmiştir?
- A) Sarı bir çiçeğe
- B) Bir köprüye
- C) Gökteki yıldızlara
- D) Ak buluta
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Ak buluta
Dizelerde Yunus Emre, yurtta gezen ak bulut olarak anılır; yani ak buluta benzetilir. "Sarı" kelimesi bir çiçeği değil, suyun çıktığı köyü niteler.
Kolay
6Şiirdeki bazı kelimelerin birden çok anlamı vardır. Ömer, bu kelimelerin şiirdeki anlamını bulmak istiyor. Ömer'in izlemesi gereken en doğru yol hangisidir?
- A) Kelimeyi içinde geçtiği dizeyle birlikte düşünmek
- B) Sözlükteki ilk anlamı her zaman doğru kabul etmek
- C) Kelimeyi tek başına okuyup ezberlemek
- D) Kelimenin kaç harften oluştuğunu saymak
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Kelimeyi içinde geçtiği dizeyle birlikte düşünmek
Çok anlamlı bir kelimenin hangi anlamda kullanıldığı ancak geçtiği dizeye bakılarak anlaşılır. Sözlükteki ilk anlam her zaman dizedeki anlam olmayabilir.
Kolay
7"Yunus Emrem" şiirini okuyan sınıf, şiirin konusunu tek cümleyle yazacak. Aşağıdakilerden hangisi şiirin konusunu en iyi yansıtır?
- A) Bir köyde yaşanan bir kuraklık
- B) Dünya'nın Güneş çevresindeki hareketi
- C) Yunus Emre'ye duyulan sevgi ve hayranlık
- D) Bir denizcinin harita çizmesi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Yunus Emre'ye duyulan sevgi ve hayranlık
Şiir, büyük halk ozanı Yunus Emre'ye duyulan sevgi ve hayranlığı anlatır. Şiirde "aç, susuz" sözleri geçse de bunlar mecazdır, bir kuraklık anlatılmaz.
Kolay
8Şiirdeki "sırat" kelimesinin anlamını bilmeyen Can, önce dizeden anlamını tahmin ediyor. Can'ın tahminini kontrol etmek için başvurması gereken en uygun kaynak hangisidir?
- A) Bir arkadaşının tahmini
- B) TDK Güncel Türkçe Sözlük
- C) Bir oyun sitesindeki yorumlar
- D) Şiirin ilk dizesi
Cevabı göster
Doğru cevap: B) TDK Güncel Türkçe Sözlük
Kelimelerin anlamı TDK Güncel Türkçe Sözlük gibi güvenilir bir kaynaktan kontrol edilir. Bir arkadaşın tahmini de doğrulanması gereken bir tahmindir, kaynak sayılmaz.
Kolay
9Şiiri sınıfta okuyacak olan Elif, "Sen olmazsan hem açım hem susuzum" dizesine geldiğinde nasıl bir okuma yapmalıdır?
- A) Neşeli bir sesle, arada kahkahalarla gülerek
- B) Öfkeli bir ses tonuyla, bağırarak ve sert biçimde
- C) Hiç durmadan, tek düze bir sesle ve çok hızlı biçimde
- D) Duygulu ve özlem dolu bir ses tonuyla, anlamı vurgulayarak
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Duygulu ve özlem dolu bir ses tonuyla, anlamı vurgulayarak
Dize, Yunus Emre'nin yokluğunda duyulan derin eksikliği anlatır; bu yüzden duygulu ve vurgulu okunmalıdır. Neşeli bir okuma dizenin duygusuyla çelişir.
Kolay
10Sınıfta lider ruhlu insanların özellikleri konuşuluyor. Şiirde anlatılan Yunus Emre'ye en uygun düşen özellik hangisidir?
- A) Kıskançlık
- B) Hoşgörü
- C) Bencillik
- D) Kaba güç
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Hoşgörü
Yunus Emre, sevgi ve hoşgörü öğretisiyle anılan bir gönül insanıdır. Kaba güç, onun sözü ve gönlüyle yol gösteren kişiliğine uymaz.
Kolay
11Şiirde şu dize yer alır: "Dileğim büyümek, sana ermek, sana kavuşmak". Bu dizede öne çıkan duygu hangisidir?
- A) Özlem
- B) Öfke
- C) Korku
- D) Pişmanlık
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Özlem
Birine kavuşmayı dilemek, ona duyulan özlemi gösterir. Dizede öfke ya da korkuyu düşündüren bir kelime bulunmaz.
Kolay
12Şair, Yunus Emre için "Sen / Gelip / Oturmuşsun / Gönlüme" der. Bu dizelerden şairin Yunus Emre'ye karşı hangi duyguyu taşıdığı anlaşılır?
- A) Ondan korktuğu ve uzak durduğu
- B) Onu çok sevdiği ve kendine yakın hissettiği
- C) Onu tanımadığı ve merak etmediği
- D) Ona kızdığı ve kırıldığı
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Onu çok sevdiği ve kendine yakın hissettiği
Birinin gönle gelip oturması, onun çok sevildiğini ve içten bir yakınlık duyulduğunu gösterir. Dizelerde korku ya da kızgınlık bildiren bir ifade yoktur.
Kolay
13Okul panosunda "Yunus Emrem" şiiri sergilenecek ve şiirin altına şairin adı yazılacak. Panoya hangi ad yazılmalıdır?
- A) Yunus Emre
- B) İbrahim Minnetoğlu
- C) Suhan Hatipoğlu
- D) Eflatun Cem Güney
Cevabı göster
Doğru cevap: B) İbrahim Minnetoğlu
"Yunus Emrem" şiirinin şairi İbrahim Minnetoğlu'dur. Yunus Emre şiirin şairi değil, şiirde sevgiyle anılan kişidir.
Kolay
14Şiirde Yunus Emre için "Bir / Tek / Ersin / Hak yolunda" denir. Ders kitabında "er" kelimesi için "erkek" ve "işini iyi bilen, yetenekli kimse" anlamları verilmiştir. Bu dizelerde "er" kelimesi hangi anlamda kullanılmıştır?
- A) İşini iyi bilen, yetenekli kimse
- B) Erkek
- C) Asker
- D) Erken saatte kalkan kimse
Cevabı göster
Doğru cevap: A) İşini iyi bilen, yetenekli kimse
Şair, Yunus Emre'yi Hak yolunda eşsiz ve yetkin biri olarak över; "er" burada işini iyi bilen kimse anlamındadır. "Erkek" anlamı dizedeki övgüyü karşılamaz.
Kolay
15Şiirde "Sen / Gelip / Oturmuşsun / Gönlüme bağ bahçe kurmuşsun" dizeleri geçer. Bu dizelerdeki "gönül" kelimesi hangi anlamda kullanılmıştır?
- A) Bir şeyi yapma isteği
- B) Sevgi ve duyguların kaynağı
- C) Bahçedeki bir bitki
- D) Evin bir odası
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Sevgi ve duyguların kaynağı
Yunus Emre'nin şairin gönlüne yerleşmesi, onun sevgi ve duygularının merkezinde olduğunu anlatır. "İstek" anlamı "gönlüm ... yapmak istiyor" gibi kullanımlarda ortaya çıkar.
Kolay
16Şiirin ilk bölümü şöyledir: "Huyum / Suyum / Açık havam / Gök bulutum Yunusum". Bu bölümün biçimiyle ilgili hangisi söylenebilir?
- A) Bütün dizeler aynı uzunluktadır.
- B) Dizeler uzundan kısaya doğru sıralanmıştır.
- C) Bölüm tek bir uzun dizeden oluşur.
- D) Dizeler tek kelimeyle başlayıp giderek uzar.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Dizeler tek kelimeyle başlayıp giderek uzar.
"Huyum" ve "Suyum" tek kelimelik dizelerdir; ardından iki ve üç kelimelik dizeler gelir, yani dizeler giderek uzar. Dizelerin aynı uzunlukta olmadığı açıkça görülür.
Kolay
17Öğretmen, “Her biri farklı lider ruh özelliklerine sahip hayvanların ormandaki macerasını anlatan bir fabl yazınız.” yönergesini veriyor. Ece, yazısına başlamadan önce bir plan hazırlıyor. Ece'nin planındaki maddelerden hangisi fabl türünün özelliğine uygundur?
- A) Gerçek bir liderin hayatını doğum yılından başlayarak anlatmak
- B) Bir aile büyüğünü tanıtıp onun anılarından örnekler vermek
- C) Hayvanları konuşturup öykünün sonunda okura bir ders vermek
- D) Ormandaki bir yangını tarihi ve yeriyle haber diliyle anlatmak
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Hayvanları konuşturup öykünün sonunda okura bir ders vermek
Fablda kahramanlar çoğunlukla insan gibi konuşan ve davranan hayvanlardır; öykü, okura bir ders verecek biçimde kurulur. Gerçek bir kişinin hayatını anlatmak biyografiye, bir aile büyüğünü tanıtmak tanıtım yazısına, bir olayı tarih ve yer vererek anlatmak ise habere uygundur.
Kolay
18Okul gazetesi için bir ödül törenini anlatan haber metni yazacak olan Kaan, metnin ilk cümlesini belirlemeye çalışıyor. Aşağıdakilerden hangisi haber metninin giriş cümlesi olmaya en uygundur?
- A) Okulumuzun konferans salonunda dün düzenlenen törende, kitap okumayı yaygınlaştıran öğrencilere ödül verildi.
- B) Bir varmış bir yokmuş, uzak bir ülkede herkese ödül dağıtmayı çok seven bir kral yaşarmış.
- C) Ah, o tören ne güzeldi; içim sevinçle doldu, gözlerim mutluluktan yaşardı!
- D) Ödüller, emekler, alkışlar; bir rüya gibi uçup gitti masmavi gökyüzüne.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Okulumuzun konferans salonunda dün düzenlenen törende, kitap okumayı yaygınlaştıran öğrencilere ödül verildi.
Haber metni olayı nesnel bir dille, ne olduğu, nerede ve ne zaman olduğu gibi sorulara cevap vererek anlatır. İlk seçenek olayı, yeri, zamanı ve kimlere ödül verildiğini bildirir. Masal girişi, kişisel duyguları anlatan ünlemli cümle ve şiirsel imgeli cümle haber diline uygun değildir.
Orta
19Okul gazetesinde yeni müdürle ilgili şu cümle yer alıyor: "Yeni müdürümüz, postunu korumaktan çok okulun sorunlarını çözmeyi önemsiyor." Bu cümlede "post" kelimesi hangi anlamda kullanılmıştır?
- A) Kalın bir örtü
- B) Makam, mevki
- C) Mektup, posta
- D) Tüylü hayvan derisi
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Makam, mevki
Müdürün koruduğu "post", onun görevi ve makamıdır; kelime burada mecaz anlamda kullanılmıştır. Tüylü hayvan derisi çekicidir çünkü kelimenin gerçek anlamıdır; ancak cümlede bir deriden değil, müdürün görevinden söz edilmektedir.
Orta
20Bir şiirde, yüzyıllar önce yaşamış bir ozan için şu dizeler yazılmış: "Göçüp gitti çoktan bu dünyadan, Ama sözleri dolaşır hâlâ dilden dile." Bu dizelerde anlatılmak istenen hangisidir?
- A) Ozan yüzlerce yıl süren çok uzun bir ömür sürmüştür.
- B) Ozanın sesi bugün radyolarda yankılanmaktadır.
- C) Ozanı yalnızca kendi çağındaki insanlar tanımıştır.
- D) Ozanın sözleri çağlar boyu yaşamaya devam eder.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Ozanın sözleri çağlar boyu yaşamaya devam eder.
Ozan öldüğü hâlde sözlerinin hâlâ dilden dile dolaşması, eserlerinin çağlar boyu yaşadığını anlatır. Uzun ömür seçeneği çekici olabilir çünkü ozan bugün de anılmaktadır; ancak dizelerde yaşayanın ozanın kendisi değil, sözleri olduğu açıkça belirtilir.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.