Memleket İsterim (Serbest Okuma Metni)

şiir
memleket sevgisi
eşitlik
barış
tekrar
redif
ahenk

'Memleket İsterim' şiirinde şair nasıl bir memleket ister?

'Memleket İsterim', Cahit Sıtkı Tarancı'nın hayalindeki huzurlu, adil ve mutlu memleketi anlattığı bir şiirdir. Şair, göğün mavi, dalın yeşil, tarlanın sarı olduğu, kuşların ve çiçeklerin diyarı olan bir memleket ister. İnsanların başında dert, gönlünde hasret olmamasını ve kardeş kavgasına bir son verilmesini diler. Zengin ile fakir arasında fark olmamasını, kış günü herkesin bir evi barkı olmasını ister. Son bölümde yaşamanın sevmek gibi gönülden olmasını, şikâyet edilecekse yalnızca ölümden şikâyet edilmesini dile getirir. Şiirin dört bölümü de 'Memleket isterim' dizesiyle başlar; bu tekrar isteği güçlü biçimde vurgular ve ahenk katar. Dize sonlarında tekrarlanan 'olsun' sözcüğü rediftir ve şiirin akılda kalmasını sağlar. Şiirin iletisi, gerçek mutluluğun herkesin eşit ve barış içinde yaşadığı bir toplumla mümkün olduğudur.

Memleket İsterim (Serbest Okuma Metni): konu anlatımı ve özeti

Cahit Sıtkı Tarancı'nın bu şiiri, şairin hayalindeki huzurlu, adil ve mutlu bir memleketi anlatan bir serbest okuma metnidir. Barış, eşitlik ve kardeşlik içinde yaşama özlemini dile getirir.

Şair, doğası renkli ve canlı, kuşların ve çiçeklerin yurdu olan bir memleket ister.
İnsanların dertsiz, özlemsiz yaşamasını ve kardeşler arasındaki kavgaların sona ermesini diler.
Zengin ile yoksul arasında fark olmamasını, herkesin sıcak bir yuvası olmasını ister.
Şiirin mesajı: Gerçek mutluluk, herkesin eşit ve barış içinde yaşadığı bir toplumla mümkündür.
Her bölüm aynı dizeyle başlar; bu tekrar şiire ahenk katar ve isteği güçlü biçimde vurgular.
Dize sonlarındaki ses benzerlikleri ve tekrarlanan sözcükler şiirin akılda kalmasını sağlar.

Unutma: Şiirde dize sonlarında tekrarlanan aynı ekler ya da kelimeler rediftir; redif şiirin ahengini güçlendirir.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Bu şiirde her bölüm aynı istekle başlar. Bu tekrar şiirin hem ahengini hem de anlamını taşır.

Şiiri anlamak için şairin isteklerini iki gruba ayır:

Doğayla ilgili istekler: Renkli, canlı, kuşların ve çiçeklerin olduğu bir memleket.
İnsanlarla ilgili istekler: Kavgasız, eşit, herkesin sıcak bir yuvası olduğu bir memleket.

İki grubu birleştirdiğinde şairin hayalindeki memleket ortaya çıkar: barış, eşitlik ve kardeşlik.

Uyak ile redifi ayırmak için örnek: "Kuşlar öter dağlarda" / "Güller açar bağlarda" Dize sonlarındaki "-larda" aynı görevdeki ektir: redif. Ondan önce gelen "ağ" ses benzerliği ise uyaktır. Önce redifi ayır, kalan benzer sesler uyaktır.

Sık yapılan hata: Her tekrarı redif saymak. Doğrusu: Redif dize sonlarında tekrarlanır; dize başlarındaki tekrar ise ahengi güçlendiren başka bir tekrardır.

Derinleş

Sen nasıl bir memleket istersin? Şairin yöntemini kullanarak her bölümü aynı istek sözüyle başlayan kısa bir şiir yaz. İsteklerinden birini seç ve onu gerçekleştirmek için okulunda ya da mahallende atılabilecek küçük bir adımı planla. Bu adımı atmak kimin sorumluluğu: devletin mi, toplumun mu, senin mi? Gerekçeli bir paragrafla cevapla.

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

T.K.7.9Konuşmasında sesini uygun şekilde kullanabilme
T.O.7.1Okumada materyal seçimini yönetebilme
T.O.7.4Metinde geçen anlamını bilmediği söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilme
T.O.7.5Metnin yüzey anlamını belirleyebilme
T.O.7.7Metnin derin anlamını belirlemeye yönelik basit çıkarımlar yapabilme
T.O.7.12Metni yorumlayabilme
T.O.7.17Şiirin biçim özelliklerini belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Bir öğrencinin yurt sevgisi üzerine yazdığı şiirde şu dizeler var: “Ovaları sarı başaklı, dağları yeşil olsun; / Derelerinde balık, dallarında kuş olsun.” Bu dizelerde şair nasıl bir memleket istemektedir?
- A) Kalabalık şehirlerle dolu bir memleket
- B) Yalnızca karla kaplı bir memleket
- C) Fabrikaları çok olan bir memleket
- D) Doğası canlı ve bereketli bir memleket
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Doğası canlı ve bereketli bir memleket
Sarı başaklar, yeşil dağlar, balıklı dereler ve kuşlu dallar canlı ve bereketli bir doğayı anlatır. Fabrika seçeneği “bereket” sözcüğünü zenginlik olarak yorumlayanları yanıltabilir; ancak dizelerde sanayiden değil, doğadan söz edilir.
Kolay
2Bir öğrencinin “Memleket İsterim” şiirinden esinlenerek yazdığı dizeler: “Bahçemiz çiçekli, yolumuz açık olsun; / Sofralar bereketli, yüzler güler olsun.” Öğretmen, iki dizenin sonunda tekrarlanan “olsun” sözcüğünün şiire nasıl bir ses kattığını soruyor. Dize sonlarında tekrarlanan “olsun” sözcüğü hangi ahenk unsurudur?
- A) Uyak
- B) Ölçü
- C) Nakarat
- D) Redif
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Redif
Dize sonlarında aynı görev ve anlamda tekrarlanan ek ya da sözcüklere redif denir; “olsun” burada rediftir. Nakarat da bir tekrar olduğu için çekicidir; ancak nakarat, bölüm sonlarında tekrarlanan dize ya da dizelerdir, tek bir sözcük değildir.
Kolay
3Şiir köşesi hazırlayan Nil, Cumhuriyet döneminin bir şairine ait “Memleket İsterim” şiirini seçiyor. Şiirin her bölümü aynı istekle başlıyor; şair doğası renkli, insanları eşit, kardeşleri barış içinde bir yurt hayal ediyor. Şair, yaş ve ölüm temasını işlediği “Otuz Beş Yaş” şiiriyle de tanınıyor. Nil'in seçtiği şiirin şairi kimdir?
- A) Cahit Sıtkı Tarancı
- B) Ârif Nihat Asya
- C) Coşkun Ertepınar
- D) Orhan Veli Kanık
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Cahit Sıtkı Tarancı
“Memleket İsterim” ve “Otuz Beş Yaş” şiirleri Cahit Sıtkı Tarancı'ya aittir. Ârif Nihat Asya da memleket ve bayrak sevgisini işleyen şiirleriyle tanındığı için çekicidir; ancak “Otuz Beş Yaş” onun değil, Tarancı'nın şiiridir.
Kolay
4“Memleket İsterim” şiirini sınıfta sesli okuyan Ozan, şiirin dört bölümünün de aynı dizeyle başladığını fark ediyor. Bu dize, şairin dileğini doğrudan söyleyen kısa bir dizedir ve şiire adını vermiştir. Şiirde her bölüm hangi dizeyle başlar?
- A) Yurdumu severim
- B) Bir dileğim var
- C) Ey güzel memleket
- D) Memleket isterim
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Memleket isterim
Şiirin dört bölümü de şiire adını veren “Memleket isterim” dizesiyle başlar. “Bir dileğim var” da şairin bir dilek dile getirdiği düşüncesiyle çekicidir; ancak şiirin adıyla örtüşen ve her bölümde tekrarlanan dize “Memleket isterim”dir.
Kolay
5Şiirde şu dize yer alır: “Kış günü herkesin evi barkı olsun.” Bu dizedeki “ev bark” ikilemesinin anlamı hangisidir?
- A) Tarla ve bahçe
- B) Yuva, oturulacak ev
- C) Odun ve kömür
- D) Kışlık giysiler
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Yuva, oturulacak ev
“Ev bark”, insanın yaşadığı yuva anlamında kullanılan bir ikilemedir; şair kışın kimsenin evsiz kalmamasını ister. Odun ve kömür kışla ilgili olsa da ikilemenin anlamı değildir.
Kolay
6Şiirin her bölümü “Memleket isterim” dizesiyle başlar. Bu dizedeki “memleket” sözcüğünün eş anlamlısı hangisidir?
- A) köy
- B) şehir
- C) sokak
- D) yurt
Cevabı göster
Doğru cevap: D) yurt
“Memleket”, bir milletin yaşadığı toprak, yurt, vatan demektir. Köy, şehir ve sokak memleketin yalnızca bir parçasıdır, eş anlamlısı değildir.
Kolay
7Şiirde şair şöyle der: “Ne başta dert ne gönülde hasret olsun;” Bu dizede “hasret” sözcüğünün anlamı hangisidir?
- A) Sevinç
- B) Öfke
- C) Korku
- D) Özlem
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Özlem
“Hasret”, uzakta olan birini ya da bir şeyi görme isteği, yani özlemdir. Şair insanların gönlünde özlem acısı kalmamasını diler.
Kolay
8“Memleket İsterim” şiiri dört bölümden oluşur. Her bölüm “Memleket isterim” dizesiyle başlar ve ardından iki dize gelir. Buna göre şiirde toplam kaç dize vardır?
- A) 8
- B) 10
- C) 12
- D) 16
Cevabı göster
Doğru cevap: C) 12
Dört bölümün her birinde üç dize vardır: bir “Memleket isterim” dizesi ve iki dize daha; 4 × 3 = 12 dize eder. Yalnızca tekrarlanan dizeler dışarıda bırakılsaydı 8 olurdu.
Kolay
9Şiirde şu dize yer alır: “Gök mavi, dal yeşil, tarla sarı olsun;” Bu dizede virgüllerin kullanılma nedeni hangisidir?
- A) Bir alıntıyı göstermek
- B) Soru anlamı katmak
- C) Özel adlara gelen ekleri ayırmak
- D) Sıralanan eş görevli öğeleri birbirinden ayırmak
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Sıralanan eş görevli öğeleri birbirinden ayırmak
“Gök mavi, dal yeşil, tarla sarı” ifadeleri aynı görevde sıralanmıştır; virgül bunları birbirinden ayırır. Ekleri ayırmak kesme işaretinin görevidir.
Kolay
10Cahit Sıtkı Tarancı'nın “Memleket İsterim” şiirinde şu dize geçer: “Kuşların çiçeklerin diyarı olsun.” Bu dizede “diyar” sözcüğünün anlamı hangisidir?
- A) Bahçe kapısı
- B) Gökyüzü
- C) Ülke, yurt, yer
- D) Mevsim
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Ülke, yurt, yer
“Diyar” ülke, yurt, memleket anlamına gelir; şair kuşların ve çiçeklerin yurdu olan bir memleket ister. Gökyüzü ya da mevsim bu sözcüğün anlamı değildir.
Kolay
11Sınıfta “Memleket İsterim” şiirini sesli okuyacak olan Zeynep, şiirin şairin özlemini ve isteğini dile getirdiğini biliyor. Zeynep'in şiiri okurken en uygun davranışı hangisidir?
- A) Şiiri olabildiğince hızlı ve tek düze bir sesle okumak
- B) Şiiri fısıltıyla, kimsenin duyamayacağı biçimde okumak
- C) Duyguyu yansıtacak biçimde vurgu ve tonlamaya dikkat ederek okumak
- D) Dizelerin sırasını değiştirerek okumak
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Duyguyu yansıtacak biçimde vurgu ve tonlamaya dikkat ederek okumak
Şiir bir özlem ve isteği dile getirdiği için duyguya uygun vurgu ve tonlama ile okunmalıdır. Tek düze ve hızlı okuma şiirin duygusunu dinleyiciye aktaramaz.
Kolay
12Şiirde şu dize yer alır: “Ne zengin fakir, ne sen ben farkı olsun;” Bu dizede “ne … ne” bağlacının cümleye kattığı anlam hangisidir?
- A) İki durumun da olmamasını, olumsuzluğu bildirir.
- B) İki durumdan birinin seçilmesini bildirir.
- C) İki durumun da olmasını, olumluluğu bildirir.
- D) İki durum arasında karşılaştırma yapar.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) İki durumun da olmamasını, olumsuzluğu bildirir.
“Ne … ne” bağlacı, sözü edilen iki durumun da gerçekleşmediğini bildirir; şair zengin-fakir ve sen-ben farkının olmamasını ister. Seçenek bildiren bağlaç “ya … ya” bağlacıdır.
Kolay
13Şiirin ilk bölümünde şu dize yer alır: “Gök mavi, dal yeşil, tarla sarı olsun;” Bu dizede şair, memleketini daha çok hangi duyuya seslenen ayrıntılarla anlatır?
- A) İşitme
- B) Koku
- C) Tat
- D) Görme
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Görme
Mavi gök, yeşil dal ve sarı tarla renklerle anlatıldığı için görme duyusuna seslenir. Dizede ses, koku ya da tat bildiren bir ayrıntı yoktur.
Kolay
14Şiirde şair, “Ne başta dert … olsun” der. Bu dizede “başta dert olmak” sözüyle anlatılan hangisidir?
- A) Kişinin sıkıntısının, tasasının bulunması
- B) Kişinin başının ağrıması
- C) Kişinin bir işin başında olması
- D) Kişinin çok sevinçli olması
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Kişinin sıkıntısının, tasasının bulunması
“Başta dert olmak”, insanın sıkıntısı ve tasası olması anlamında mecazlı bir anlatımdır. Baş ağrısı gibi gerçek bir anlam kastedilmez.
Kolay
15Şiirin her bölümü “Memleket isterim” dizesiyle başlar. Bu dizedeki “isterim” fiilinin kişisi hangisidir?
- A) İkinci tekil kişi (sen)
- B) Üçüncü tekil kişi (o)
- C) Birinci tekil kişi (ben)
- D) Birinci çoğul kişi (biz)
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Birinci tekil kişi (ben)
“İste-r-im” fiilindeki “-im” eki birinci tekil kişiyi gösterir; şair kendi isteğini dile getirir. Birinci çoğul kişi olsaydı “isteriz” olurdu.
Kolay
16Şiirin dizelerinin çoğu “olsun” sözcüğüyle biter: “Kardeş kavgasına bir nihayet olsun.” Bu dizedeki “olsun” sözcüğü dizeye hangi anlamı katar?
- A) Geçmişte olmuş bir iş
- B) İstek, dilek
- C) Soru
- D) Kesin bir gelecek bilgisi
Cevabı göster
Doğru cevap: B) İstek, dilek
“Olsun” sözcüğü, şairin gerçekleşmesini istediği durumları bildirir; dizelere istek ve dilek anlamı katar. Geçmiş zaman ya da soru anlamı yoktur.
Kolay
17Cahit Sıtkı Tarancı, “Memleket İsterim” şiirinde şöyle der: “Kış günü herkesin evi barkı olsun.” Şairin bu dizedeki isteği, en çok hangi hakkın herkese sağlanmasıyla gerçekleşir?
- A) Barınma hakkı
- B) İfade özgürlüğü
- C) Eğitim hakkı
- D) Seyahat hakkı
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Barınma hakkı
Şair, soğuk kış gününde hiç kimsenin evsiz kalmamasını, herkesin sığınacak bir yuvası olmasını ister; bu istek barınma hakkının herkese sağlanmasıyla gerçekleşir. Dizede düşünce açıklama, okula gitme ya da yolculuk etmeyle ilgili bir istek yoktur.
Kolay
18“Memleket İsterim” şiirinin son dizesi şöyledir: “Olursa bir şikâyet ölümden olsun.” Bu dizede “olursa” sözcüğü dizeye hangi anlamı katmıştır?
- A) Amaç
- B) Sebep
- C) Koşul
- D) Karşılaştırma
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Koşul
“Olursa” sözcüğündeki “-sa” eki, şikâyetin ancak var olması durumunda söz konusu olacağını, yani bir koşulu bildirir: Eğer bir şikâyet olacaksa bu ölümden olmalıdır. Dizede bir şeyin ne için yapıldığı (amaç), neden olduğu (sebep) ya da iki şeyin karşılaştırılması anlatılmaz.
Orta
19“Memleket İsterim” şiirini koro hâlinde okuyan sınıf, her bölümün başında tekrarlanan dizeyi hep birlikte daha yüksek sesle söylüyor. Dinleyiciler, okumanın bu yerlerde bir şarkı gibi akıcılaştığını fark ediyor. Bu dizenin her bölümün başında tekrarlanması şiire ne kazandırır?
- A) Şiiri bir hikâyeye dönüştürür.
- B) Şiirin konusunu her bölümde değiştirir.
- C) Ahengi artırır ve şairin isteğini güçlü biçimde vurgular.
- D) Şiirdeki bütün sesleri birbirinden ayırır.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Ahengi artırır ve şairin isteğini güçlü biçimde vurgular.
Aynı dizenin tekrarı şiire ahenk katar ve şairin memleketle ilgili isteğini okurun zihninde güçlendirir. Konuyu değiştirme seçeneği her bölümde yeni bir isteğin anlatılması nedeniyle çekicidir; ancak tekrarlanan dize konuyu değiştirmez, bölümleri aynı istekte birleştirir.
Orta
20“Memleket İsterim” şiirini okuyan Eylül, defterine şu notu alıyor: “Şiirin bir bölümünde şair, zengin ile yoksulun, ‘sen’ ile ‘ben’in ayrılmadığı, soğuk kış günlerinde kimsenin evsiz kalmadığı bir yurt diliyor.” Eylül'ün notuna göre şair bu bölümde en çok hangi isteğini dile getirmektedir?
- A) Herkesin çok zengin olmasını
- B) İnsanlar arasında eşitlik olmasını
- C) Kışların daha kısa sürmesini
- D) Herkesin büyük evlerde yaşamasını
Cevabı göster
Doğru cevap: B) İnsanlar arasında eşitlik olmasını
Zengin ile yoksul arasında fark olmaması ve herkesin bir yuvası bulunması, şairin eşitlik özlemini gösterir. Herkesin zengin olması seçeneği çekicidir; ancak şair zenginlik değil, fark gözetilmemesini ister.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.