7. Sınıf Türkçe · Hak ve Sorumluluklar
Siyah İnci
- roman
- hayvan hakları
- merhamet
- hikâye unsurları
- anlatıcı
- çıkarım
- karşılaştırma
Siyah İnci romanında hayvanlara saygı nasıl anlatılır?
Siyah İnci, Anna Sewell'in bir atın kendi hayatını birinci kişi ağzıyla anlattığı ve hayvanlara şefkatle davranmanın önemini vurgulayan romanıdır. Siyah İnci, ilk yıllarını annesiyle iyi kalpli sahibinin yanında geçirir; dört yaşına geldiğinde koşum takımlarına sabırla alıştırılır ve gürültülü lokomotiflerden bile korkmayan güvenilir bir ata dönüşür. Yeni evinde seyis John Manly onu dener ve 'birinci sınıf' bir at olduğunu söyler. Ertesi gün Bay Gordon da onu bizzat dener ve daha iyi huylusunu görmediğini söyler. Ev sahipleri yalnızca insanlara değil bütün hayvanlara merhametlidir. Bir gün midillisine sert davranan öfkeli bir sürücüyü kararlı ama düşündürücü bir dille uyarırlar. Olaylar atın gözünden 'ben' diliyle anlatıldığı için okur her şeyi anlatıcının bakışıyla görür. Metnin ana fikri, kişinin davranışlarıyla değerlendirildiği ve güçsüz canlılara gösterilen saygının insanlığın ölçüsü olduğudur.
Siyah İnci: konu anlatımı ve özeti
Anna Sewell'in romanından alınan bu bölümde, Siyah İnci adlı bir at kendi hayatını anlatır. Hayvanlara şefkatle davranmanın ve her canlının haklarına saygı göstermenin önemini vurgular.
- Siyah İnci, iyi kalpli sahiplerinin yanında sevgiyle büyür ve eğitilir; yeni evinde de mutludur.
- Ev sahipleri yalnızca insanlara değil, bütün hayvanlara karşı merhametlidir ve çevresini de buna özendirir.
- Bir gün öfkeli bir sürücünün midillisine sert davrandığını görürler; ev sahibi onu kararlı ama düşündürücü bir dille uyarır.
- Ana fikir: Kişi davranışlarıyla değerlendirilir; güçsüz canlılara gösterilen saygı insanlığın ölçüsüdür.
- Hikâye unsurlarını (kişi, olay, yer, zaman) ve anlatıcıyı belirlersin; olay, hayvanın gözünden birinci kişi ağzıyla anlatılır.
- Kanıt toplayarak bir karakterin olay anındaki niyetini çıkarır, kelimelerin metindeki ve sözlükteki anlamlarını karşılaştırırsın.
- Yazmada iki kavramı karşılaştırırken benzerlik ve zıtlık bildiren ifadeler kullanırsın.
Unutma: Birinci kişi anlatıcıda olaylar "ben" diliyle anlatılır; okur her şeyi anlatıcının gözünden görür.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
Bu metinde olayları bir at anlatır. Bu tür anlatıcıyı tanımak için "ben" diliyle yazılmış cümlelere bak: "Ben, sahibim, beni" gibi.
Birinci kişi anlatıcının okura etkisi:
- Olayları atın gözünden görürsün.
- Atın hissettiği korkuyu ya da mutluluğu yakından yaşarsın.
- İnsanların hayvanlara davranışını, o davranışa maruz kalanın gözünden değerlendirirsin.
Kanıt toplama: Ev sahibinin öfkeli sürücüyü uyarma biçimini oku. Bağırıyor mu, yoksa sakin ama kararlı mı? Bu davranış onun niyeti hakkında ne söylüyor?
Sık yapılan hata: Anlatıcı ile yazarı aynı kişi sanmak. Doğrusu: Bu romanı bir insan yazmıştır, ama yazar olayları bir atın ağzından anlatmayı seçmiştir.
Derinleş
Aynı olayı, sert davranılan midillinin ya da öfkeli sürücünün gözünden yeniden yaz. Anlatıcı değişince hangi duygular ve ayrıntılar öne çıktı? Ardından çevrende sokak hayvanlarına yönelik bir sorunu belirle; hayvanların haklarını gözeten ama mahalle sakinlerinin kaygılarını da dikkate alan bir çözüm öner. Fen bilimlerindeki ekosistem bilgini de kullanabilirsin.
Öğrenme çıktıları
Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.
T.O.7.4Metinde geçen anlamını bilmediği söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilme
T.O.7.5Metnin yüzey anlamını belirleyebilme
T.O.7.13Öyküleyici metinlerdeki hikâye unsurlarını belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme
T.O.7.19Metindeki söz sanatlarını belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme
T.Y.7.9Yazısında karşılaştırma yapabilme
Sorular
Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.
Kolay
1Siyah İnci, Birtwick'teki yeni evinde hiçbir hayvanın korku içinde yaşamadığını anlatır: Ahırdaki atlardan bahçedeki kedilere ve kuşlara kadar herkese iyi bakılmaktadır. Çevredeki insanlar da Bay ve Bayan Gordon'a büyük saygı ve sevgi duyar. Gordon ailesinin çevresinde sevilmesinin sebebi hangisidir?
- A) Bütün canlılara karşı iyi ve merhametli olmaları
- B) Bölgedeki en zengin ve en güçlü aile olmaları
- C) Komşularına sık sık at hediye etmeleri
- D) Evlerinde çok sayıda hizmetkâr çalıştırmaları
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Bütün canlılara karşı iyi ve merhametli olmaları
Gordon ailesi insanlara olduğu kadar atlara, kedilere ve kuşlara da iyi ve merhametli davranır; sevilmelerinin sebebi budur. Zenginlik seçeneği, büyük bir malikânede yaşamaları nedeniyle çekici olabilir; ancak metin saygıyı servete değil, davranışlarına bağlar.
Kolay
2“Siyah İnci” romanında John Manly, her sabah atları tımar eder, yemlerini verir, ahırı temizler ve gerektiğinde arabayı sürer. Siyah İnci de ona en çok güvendiği insan olarak bakar. John Manly'nin Bay Gordon'ın yanındaki görevi hangisidir?
- A) Bahçıvan
- B) Aşçı
- C) Demirci
- D) Seyis
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Seyis
Atların bakımını yapan, onları tımar edip besleyen kişiye seyis denir. Demirci de atlarla ilgilendiği için çekicidir; ancak demirci yalnızca nal çakma gibi işler yapar, atların günlük bakımını üstlenmez.
Kolay
3“Siyah İnci” romanından bir bölüm: “Ahıra döndüğümüzde John sırtımı fırçaladı, yelemi taradı. O akşam yemliğimdeki yulaf bana her zamankinden lezzetli geldi; çünkü sahibim beni okşayıp aferin demişti.” Bu bölüme göre romandaki olaylar kimin ağzından anlatılmaktadır?
- A) Sahibi Bay Gordon'ın
- B) Seyis John'un
- C) Komşu Sawyer'ın
- D) Siyah İnci adlı atın
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Siyah İnci adlı atın
Sırtı fırçalanan, yelesi taranan ve yemliğinden yulaf yiyen bir at olduğuna göre anlatıcı Siyah İnci'dir; olaylar onun ağzından, “ben” diliyle anlatılır. John da bölümde adı geçen bir kişi olduğu için çekicidir; ancak John anlatılan kişidir, anlatıcı değildir.
Kolay
4Okul kütüphanesinin “Hayvan Dostları” rafında 19. yüzyılda İngiltere'de yazılmış bir roman var. Roman, atlara yapılan kötü muameleye dikkat çekiyor ve olayları bir atın gözünden anlatıyor; kahramanı parlak siyah tüyleri olan bir at. Bu romanın yazarı kimdir?
- A) Lev Tolstoy
- B) Anna Sewell
- C) Jack London
- D) Daniel Defoe
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Anna Sewell
Siyah İnci romanı, 1877'de İngiliz yazar Anna Sewell tarafından yazılmıştır. Jack London da Beyaz Diş gibi bir hayvanın gözünden yazılmış romanlarıyla tanındığı için çekicidir; ancak London Amerikalıdır ve kahramanı bir at değil, bir kurt köpeğidir.
Kolay
5John, Siyah İnci için “bir ceylan kadar hızlı” der. Bu ifadede hangi söz sanatı kullanılmıştır?
- A) Kişileştirme
- B) Benzetme
- C) Konuşturma
- D) Abartma yoluyla karşıtlık
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Benzetme
Siyah İnci'nin hızı ceylanın hızına benzetilmiştir; “kadar” sözcüğü bu benzetmeyi kurar. Ceylana insan özelliği verilmediği için kişileştirme yoktur.
Kolay
6Bay Gordon, Siyah İnci'yi ertesi gün bizzat dener. Siyah İnci o gün nasıl davrandığını şöyle anlatır: “Annemin ve eski iyi sahibimin öğütlerini hatırlayarak yapmamı istediği şeyleri harfiyen yerine getirmeye çalıştım.” Siyah İnci'nin bu davranışının nedeni hangisidir?
- A) Yeni sahibinden korkması
- B) Kırbaçla cezalandırılması
- C) Diğer atlarla yarışmak istemesi
- D) Annesinden ve eski sahibinden aldığı öğütler
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Annesinden ve eski sahibinden aldığı öğütler
Siyah İnci, annesinin ve eski sahibinin öğütlerini hatırladığı için sahibinin isteklerini yerine getirir. Korkudan ya da cezadan söz edilmez; Bay Gordon atını düşünen iyi bir binicidir.
Kolay
7Bay Gordon, seyis John'a yeni atın nasıl olduğunu sorar. John şöyle cevap verir: “Birinci sınıf efendim, bir ceylan kadar hızlı, üstelik çok da iyi huylu…” John'un Siyah İnci hakkındaki izlenimi hangisidir?
- A) Hem çok hızlı hem de uysal bir attır.
- B) Hızlı ama söz dinlemeyen bir attır.
- C) Uysal ama çok yavaş bir attır.
- D) Henüz eğitilmemiş, huysuz bir attır.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Hem çok hızlı hem de uysal bir attır.
John, Siyah İnci'nin ceylan kadar hızlı ve çok iyi huylu olduğunu söyler. Söz dinlemediği bilgisi, “dizginlere hafifçe dokunduğumda bile ne yapacağını anlıyor” ifadesiyle çelişir.
Kolay
8Metinde Sawyer ile yaşanan olay için şu bilgiler verilir: “Bir sabah eve doğru ilerlerken … Koru kapılarına geldiklerinde bu ufak tefek yaratık oraya yöneldi.” Bu bölümde olayın zamanı ve yeri hangisinde doğru verilmiştir?
- A) Bir akşam – Birtwick'teki ahır
- B) Bir gece – demiryolu yakınındaki otlak
- C) Bir öğle – su değirmeninin yanı
- D) Bir sabah – koru kapılarının yakınındaki yol
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Bir sabah – koru kapılarının yakınındaki yol
Olay “bir sabah”, eve doğru ilerlerken koru kapılarının yakınında geçer. Demiryolu yakınındaki otlak, Siyah İnci'nin eğitim gördüğü yerdir.
Kolay
9Metinde şu cümle yer alır: “Bir sabah eve doğru ilerlerken güçlü kuvvetli bir adamın sürdüğü, ufak tefek doru bir midillinin çektiği bir hafif arabayla karşılaştık.” Bu cümlede kaç tane ikileme vardır?
- A) 1
- B) 3
- C) 2
- D) 4
Cevabı göster
Doğru cevap: C) 2
Cümlede “güçlü kuvvetli” ve “ufak tefek” olmak üzere iki ikileme vardır. “Hafif araba” ve “doru midilli” ise sıfat ile adın birleşmesidir, ikileme değildir.
Kolay
10Metnin giriş bölümünde, eğitiminin son aşamasında demiryolu yakınındaki bir otlağa gönderilen Siyah İnci'nin önce gürültülü ve dumanlı lokomotiflerden ürktüğü anlatılır. Metne göre Siyah İnci bu otlakta ne kazanmıştır?
- A) Lokomotiflerden korktuğu için eğitimini yarıda bırakmıştır.
- B) Demiryolunda yük taşıyan bir at olarak çalışmaya başlamıştır.
- C) Otlaktan kaçıp annesinin yanına dönmüştür.
- D) Lokomotiflere zamanla alışarak gereksiz yere korkmayan bir at olmuştur.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Lokomotiflere zamanla alışarak gereksiz yere korkmayan bir at olmuştur.
Metinde Siyah İnci'nin lokomotiflere zamanla alıştığı ve gereksiz yere korkmayan, uysal, güvenilir bir at olma yolunda eğitimini tamamladığı anlatılır. Eğitimini yarıda bıraktığı bilgisi metinle çelişir.
Kolay
11Siyah İnci, Bayan Gordon'ı anlatırken “Keşke bütün hanımlar onun gibi olsaydı.” der. Bu cümlede “keşke” sözcüğünün cümleye kattığı anlam hangisidir?
- A) Dilek, istek
- B) Soru
- C) Koşul
- D) Karşıtlık
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Dilek, istek
“Keşke”, gerçekleşmesi istenen bir dileği bildirir; Siyah İnci de bütün hanımların Bayan Gordon gibi merhametli olmasını diler. Koşul anlamı “-sa” ekiyle verilir ama burada “keşke” ile birleşerek dilek bildirir.
Kolay
12Siyah İnci, Birtwick'te giderek daha gururlu ve mutlu olduğunu anlatır. Metne göre Siyah İnci'nin bu duygularının en önemli nedeni hangisidir?
- A) Sahiplerinin bütün canlılara karşı iyi ve merhametli olması
- B) Birtwick'in çok kalabalık bir şehir olması
- C) Her gün yarışlara katılıp ödül kazanması
- D) Ahırda tek başına yaşaması
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Sahiplerinin bütün canlılara karşı iyi ve merhametli olması
Siyah İnci, sahiplerinin ve hizmetkârların yalnız insanlara değil tüm canlılara iyi davrandığını anlatır; bu yüzden orada mutludur. Yarışlara katıldığı bilgisi metinde yoktur.
Kolay
13Ayşe, bir yazısında Bay Gordon ile Sawyer'ı karşılaştırıyor: “Bay Gordon hayvanlara şefkatle davranır; … Sawyer midillisine öfkeyle, sertçe davranır.” Boşluğa getirilebilecek en uygun karşıtlık ifadesi hangisidir?
- A) aynı şekilde
- B) benzer biçimde
- C) buna karşın
- D) ayrıca
Cevabı göster
Doğru cevap: C) buna karşın
İki kişinin birbirine zıt davranışları karşılaştırıldığı için “buna karşın” gibi bir zıtlık ifadesi gerekir. “Aynı şekilde” ve “benzer biçimde” benzerlik bildirir.
Kolay
14Siyah İnci, sahibinin isteklerini “harfiyen yerine getirmeye çalıştığını” söyler. Bu cümlede “harfiyen” sözcüğünün anlamı hangisidir?
- A) Yavaş yavaş, isteksizce
- B) Kendi bildiği gibi
- C) Yarım yamalak
- D) Hiç eksiksiz, tam olarak
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Hiç eksiksiz, tam olarak
“Harfiyen”, bir şeyi hiçbir ayrıntısını değiştirmeden, tam olarak yapmaktır. “Yarım yamalak” bunun tam tersidir.
Kolay
15Bay Gordon, Sawyer'a “Böyle öfkeye kapılmak atından çok sana zarar verir.” der. Bu cümlede “öfkeye kapılmak” sözüyle anlatılan hangisidir?
- A) Öfkesini tamamen yenip sakinleşmek
- B) Kendini tutamayıp öfkenin etkisiyle davranmak
- C) Başkasının öfkesini yatıştırmak
- D) Öfkeli birinden uzak durmak
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Kendini tutamayıp öfkenin etkisiyle davranmak
“Öfkeye kapılmak”, öfkenin etkisinde kalıp kendini denetleyememek demektir; Sawyer da midilliye böyle davranmıştır. Sakinleşmek bu sözün tam tersidir.
Kolay
16Metinde şu cümle geçer: “Midilli ileri atıldı ama adam güzel atı neredeyse çenesini kıracak kadar sertçe zapt etti.” Bu cümlede “ileri atılmak” sözünün anlamı hangisidir?
- A) Bir yerden aşağı düşmek
- B) Bir işi yapmaktan vazgeçmek
- C) Birden hızlanarak öne doğru fırlamak
- D) Geri dönüp kaçmak
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Birden hızlanarak öne doğru fırlamak
Midillinin “ileri atılması”, aniden öne doğru fırlaması demektir. Geri dönüp kaçmak bunun tersi bir harekettir.
Kolay
17Siyah İnci, Sawyer'ın arabasını çeken hayvanı şöyle anlatır: “…ufak tefek doru bir midillinin çektiği bir hafif arabayla karşılaştık. Doru midillinin ince bacakları, asil ve hassas bir yüzü ve başı vardı.” Bu cümlelerde geçen “midilli” sözcüğünün anlamı hangisidir?
- A) Genç bir eşek
- B) Küçük cins at
- C) Arabayı süren kişi
- D) Yük taşıyan öküz
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Küçük cins at
“Midilli”, boyu kısa, küçük cins attır. Metinde midillinin “ufak tefek” olduğu, arabayı çektiği ve Bay Gordon'ın onun için “güzel at”, “akıllı ve güçlü hafızaya sahip bir hayvan” dediği anlatılır. Arabayı süren kişi Sawyer'dır; metinde eşek ya da öküzden söz edilmez.
Kolay
18“Siyah İnci” metninin ardından verilen çocuk hakları yazısında şu cümleler yer alır: “Bir çocuk, fikrini özgürce söyleyebildiğinde kendini değerli hisseder. Dinlenildiğinde, anlaşıldığında kendine olan güveni artar.” Bu cümlelere göre bir çocuğun kendine güveninin artmasını sağlayan durum hangisidir?
- A) Arkadaşlarından daha çok hakka sahip olması
- B) Derslerde hiç soru sormadan dinlemesi
- C) Söylediklerinin dinlenip anlaşılması
- D) Büyüklerinin her isteğini yerine getirmesi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Söylediklerinin dinlenip anlaşılması
Metin, çocuğun kendine olan güveninin “dinlenildiğinde, anlaşıldığında” arttığını söyler. Aynı yazıda kimsenin bir başkasından daha az hakka sahip olmadığı belirtildiği için “daha çok hak” yargısı metne aykırıdır. Soru sormadan dinlemek ya da her isteği yerine getirmek, çocuğun dinlenmesiyle değil susmasıyla ilgilidir.
Orta
19Sawyer'ın midillisi koru kapısına doğru döner; Sawyer onun başını sertçe çeker. Bay Gordon, midillinin bu yoldan daha önce pek çok kez Sawyer'ın evine döndüğünü hatırlatır ve hayvanı azarlamak yerine anlamaya çalışmak gerektiğini söyler. Bay Gordon'a göre midillinin bu davranışı neyi gösterir?
- A) Sahibine karşı inatçı ve huysuz olduğunu
- B) Gözlerinin iyi görmediğini
- C) Gittiği yolu hatırlayan akıllı bir hayvan olduğunu
- D) Çok yorgun olduğu için dinlenmek istediğini
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Gittiği yolu hatırlayan akıllı bir hayvan olduğunu
Midillinin daha önce defalarca kullandığı yola yönelmesi, onun yolu hatırlayan akıllı bir hayvan olduğunu gösterir. İnatçılık seçeneği Sawyer'ın bakış açısını yansıttığı için çekicidir; ancak Bay Gordon bu yorumu kabul etmez.
Orta
20Bay Gordon, araba atlarının başını sürekli yukarıda tutan sabit gem kayışının kaldırılması için yirmi yılı aşkın süre çalışmıştır. Romanda Siyah İnci, bu kayışı taktıkları bir atın ağzının ve boynunun saatlerce sızladığını anlatır. Romandaki olaylar dikkate alındığında Bay Gordon'ın bu çabasının sebebi en çok hangisidir?
- A) Kayışların çok pahalıya mal olması
- B) Bu kayışın atlara gereksiz acı ve eziyet çektirmesi
- C) Kayışların yalnızca yarışlarda kullanılması
- D) Atların kayış takılınca yavaşlaması
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Bu kayışın atlara gereksiz acı ve eziyet çektirmesi
Siyah İnci'nin anlattığı acı, kayışın atlara gereksiz eziyet çektirdiğini gösterir; hayvanlara merhametle davranan Gordon da bu yüzden kayışa karşı çıkar. Yavaşlama seçeneği, Gordon'ın atların verimini düşündüğü sanılarak seçilebilir; ancak romanda vurgulanan atların çektiği acıdır.
Katkıda bulun
Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.
