7. Sınıf Türkçe · Türk Sanatı
Atatürk ve Sanat Eğitimi (Serbest Okuma Metni)
- Atatürk
- sanat eğitimi
- kültür
- uygulamalı eğitim
- bilgilendirici metin
- Cumhuriyet
'Atatürk ve Sanat Eğitimi' metninde ne anlatılır?
'Atatürk ve Sanat Eğitimi', Atatürk'ün eğitime ve özellikle sanat eğitimine verdiği önemi anlatan bilgilendirici bir serbest okuma metnidir. Metne göre Atatürk, bir ulusu bütünleştiren ve güçlü kılan temel ögenin kültür olduğuna inanır; kültür birliği etrafında bütünleşen uluslar ekonomik, politik ve toplumsal sorunları daha kolay çözer. Henüz Cumhuriyet kurulmadan, 1921'de Ankara'da toplanan Maarif Kongresi'ni açış konuşmasında en büyük görevi kültür ve eğitime verir. Atatürk, millî kültürün tam bağımsız ve ulusun yaradılışı ile uyumlu olmasını savunur. 1 Mart 1923'te TBMM'yi açış konuşmasında ise bilginin gereksiz bir süs değil, yaşamda başarıyı sağlayan işe yarar bir araç olması gerektiğini söyler. Bu amaçla kitaplıklar, konservatuvarlar, atölyeler, müzeler, galeriler ve sergi salonları kurulmasını ister. Metnin iletisi, sanat eğitiminin çağdaş ve güçlü bir toplum yetiştirmenin vazgeçilmez parçası olduğudur.
Atatürk ve Sanat Eğitimi (Serbest Okuma Metni): konu anlatımı ve özeti
Bu serbest okuma metni, Atatürk'ün eğitime ve özellikle sanat eğitimine verdiği önemi anlatan bilgilendirici bir yazıdır. Cumhuriyet'in kuruluş yıllarında sanatın, milleti birleştiren kültürün bir parçası olarak görüldüğünü gösterir.
- Atatürk'e göre bir milleti güçlü kılan temel öge kültürdür; kültür birliği sorunların çözümünü kolaylaştırır.
- Daha Cumhuriyet kurulmadan, savaş yıllarında bile eğitim ve kültür en önemli görevler arasında görülmüştür.
- Atatürk, millî ve bağımsız bir kültürün ulusun karakterine uygun olması gerektiğini savunmuştur.
- Eğitimin süs değil, hayatta işe yarayan, uygulamaya dayalı bir araç olması gerektiğini vurgulamıştır.
- Bunun için kütüphane, müze, atölye, konservatuvar ve sergi salonu gibi kurumların yaygınlaşmasını istemiştir.
- Metnin mesajı: Sanat eğitimi, çağdaş ve güçlü bir toplum yetiştirmenin vazgeçilmez parçasıdır.
Unutma: Bilgilendirici metinleri okurken ana düşünceyi bulmak için her paragrafın neyi kanıtlamaya çalıştığını kendine sor.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
Bilgilendirici bir metnin ana düşüncesini bulmak için her paragrafa bir soru sor: Bu paragraf neyi göstermeye çalışıyor?
- Paragraf: Kültür birliği bir milleti güçlü kılar.
- Paragraf: Eğitime savaş yıllarında bile önem verildi.
- Paragraf: Eğitim süs değil, hayatta işe yarayan bir araç olmalı.
- Paragraf: Bunun için müze, atölye, konservatuvar gibi kurumlar gerekir.
Bu cevapları birleştirince ana düşünce ortaya çıkar: Sanat eğitimi, güçlü ve çağdaş bir toplum yetiştirmenin parçasıdır.
Günlük hayattan: Okulunda bir resim atölyesi ya da müzik odası varsa, bu kurumların yaygınlaşması düşüncesinin bugünkü bir sonucunu görüyorsun.
Sık yapılan hata: Ana düşünceyi tek bir paragraftan çıkarmak. Doğrusu: Ana düşünce bütün paragrafları kapsar; yalnızca birini anlatan cümle bir yardımcı düşüncedir.
Derinleş
Atatürk eğitimin uygulamaya dayalı olmasını istiyordu. Okulundaki sanat derslerini (görsel sanatlar, müzik) bu ölçüte göre değerlendir: Neler uygulamaya dayalı, neler eksik? Okul yönetimine sunulabilecek, düşük maliyetli bir sanat etkinliği önerisi hazırla. Önerinin hangi öğrencilere ulaşacağını, kimlerin dışarıda kalabileceğini de düşün.
Öğrenme çıktıları
Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.
T.O.7.4Metinde geçen anlamını bilmediği söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilme
T.O.7.5Metnin yüzey anlamını belirleyebilme
T.O.7.8Metnin derin anlamını belirlemeye yönelik üst düzey çıkarımlar yapabilme
T.O.7.9Metin içi karşılaştırma yapabilme
T.O.7.11Metindeki unsurları sınıflandırabilme
T.O.7.13Öyküleyici metinlerdeki hikâye unsurlarını belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme
T.O.7.15Bilgilendirici metinde anahtar kelimeleri belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme
T.Y.7.21Yazım kuralları ve noktalama işaretlerini uygulayabilme
Sorular
Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.
Kolay
1Sınıf kitaplığını türlere göre düzenleyen Yiğit'in elinde bir metin var. Metin, Atatürk'ün eğitime ve sanat eğitimine verdiği önemi kongreler, konuşmalarından alıntılar ve açılan kurumlar üzerinden anlatıyor; bir olay örgüsü ya da hayalî kahraman bulunmuyor. Yiğit bu metni hangi türün rafına koymalıdır?
- A) Halk masalı
- B) Serbest şiir
- C) Bilgilendirici metin
- D) Macera hikâyesi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Bilgilendirici metin
Gerçek bilgileri, alıntıları ve örnekleri kullanarak bir konuyu açıklayan metinler bilgilendirici metindir. Metinde Atatürk gibi gerçek bir kişi anlatıldığı için öyküleyici türler akla gelebilir; ancak hikâyelerde olay örgüsü ve kahramanlar bulunur, bu metinde yoktur.
Kolay
2“Atatürk ve Sanat Eğitimi” metninde Atatürk'ün, bilginin süs için değil, hayatta iş görecek bir araç olarak kazanılmasını istediği anlatılıyor. Bu metni okuyan sınıf, öğretmeniyle birlikte dönem sonu için bir proje seçecek. Aşağıdaki etkinliklerden hangisi Atatürk'ün eğitim anlayışına en uygundur?
- A) Bitki adlarını anlamlarını bilmeden ezberlemek
- B) Kitaptaki tanımları olduğu gibi deftere geçirmek
- C) Sınav için tarihleri art arda tekrar etmek
- D) Okul bahçesinde fide yetiştirip gelişimini kaydetmek
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Okul bahçesinde fide yetiştirip gelişimini kaydetmek
Fide yetiştirip gelişimini gözlemek, öğrenileni uygulamaya dönüştürür; bu, bilginin hayatta işe yaraması gerektiği anlayışına uygundur. Tanımları deftere geçirmek çalışkan bir davranış olduğu için çekici görünebilir; ancak bilgi kullanılmadan yalnızca kopyalanır.
Kolay
3Sınıfta Cumhuriyet'in ilk yıllarına ait bir zaman şeridi hazırlanıyor. Ege'ye düşen kartta şu bilgi yazıyor: “Cumhuriyet kurulmadan önce, Sakarya Meydan Muharebesi'nin hemen öncesinde, cephede savaş sürerken öğretmenler Maarif Kongresi'nde toplandı.” Ege'nin karta ekleyeceği tarih ve yer hangisi olmalıdır?
- A) 1923, İstanbul
- B) 1919, Sivas
- C) 1921, Ankara
- D) 1927, İzmir
Cevabı göster
Doğru cevap: C) 1921, Ankara
Maarif Kongresi, Sakarya Meydan Muharebesi'nden kısa süre önce, 1921 yazında Ankara'da toplanmıştır. 1919, Sivas seçeneği Sivas Kongresi nedeniyle çekicidir; ancak o kongre eğitim kongresi değil, Millî Mücadele'nin örgütlenmesiyle ilgili bir kongredir.
Kolay
4“Atatürk ve Sanat Eğitimi” metnini okuyan Deniz şu notu alıyor: “Atatürk'e göre bir ulusu bir arada tutan ve güçlendiren şey; ortak dili, sanatı, gelenekleri ve eğitimiyle yüzyıllar içinde oluşan birikimdir.” Deniz'in notunda anlatılan, Atatürk'ün ulusu güçlü kılan temel öge olarak gördüğü kavram hangisidir?
- A) Askerî güç
- B) Ticaret
- C) Nüfus
- D) Kültür
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Kültür
Dil, sanat, gelenek ve eğitimle oluşan birikimin adı kültürdür; Atatürk de bir ulusu bütünleştiren temel ögenin kültür olduğuna inanır. Askerî güç, Kurtuluş Savaşı dönemi düşünüldüğünde çekici görünebilir; ancak notta sayılan ögelerin hiçbiri askerî değildir.
Kolay
5Metne göre Atatürk, 1921'de Ankara'da toplanan hangi kongreyi açış konuşmasında eğitim ve kültüre büyük görev vermiştir?
- A) Erzurum Kongresi
- B) Maarif Kongresi
- C) Sivas Kongresi
- D) İktisat Kongresi
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Maarif Kongresi
Metinde 1921'de Ankara'da toplanan Maarif Kongresi'nin açış konuşmasından söz edilir. Diğer kongreler metinde geçmez.
Kolay
6Metne göre Atatürk, bir ulusu bütünleştiren ve güçlü kılan temel öğenin ne olduğunu düşünür?
- A) Kültür
- B) Ordu
- C) Ticaret
- D) Nüfus
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Kültür
Metinde Atatürk'ün, bir ulusu bütünleştiren ve güçlü kılan temel öğenin kültür olduğu inancında olduğu yazılıdır. Ordu ya da ticaretten bu bağlamda söz edilmez.
Kolay
7Metne göre Atatürk, eğitimdeki yöntemin bilgiyi neye dönüştürmesi gerektiğini söylemiştir?
- A) Yaşamda işe yarar bir araca
- B) İnsan için gerekli bir süse
- C) Bir baskı aracına
- D) Yalnızca uygarlık zevkine
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Yaşamda işe yarar bir araca
Atatürk, bilginin süs, baskı aracı ya da uygarlık zevkinden çok, yaşamda başarı sağlayan, işe yarar bir araç olmasını ister. Süs ve baskı aracı, onun karşı çıktığı anlayışlardır.
Kolay
8"Atatürk ve Sanat Eğitimi" metninin türüyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Olay, kişi, yer ve zaman unsurlarıyla kurulmuş bir hikâyedir.
- B) Bir konuda okuru bilgilendirmeyi amaçlayan bilgilendirici bir metindir.
- C) Dörtlüklerden oluşan bir şiirdir.
- D) Bir öğüt vermek için yazılmış bir masaldır.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Bir konuda okuru bilgilendirmeyi amaçlayan bilgilendirici bir metindir.
Metin, Atatürk'ün eğitim ve sanat anlayışını tarihler, konuşmalar ve kurumlar üzerinden açıklar; bu bilgilendirici metin özelliğidir. Olay örgüsü olmadığı için hikâye değildir.
Kolay
9Metinde "Atatürk'ün söylev ve demeçleri bu yaklaşımın izlerini taşır." denir. Bu cümledeki "demeç" kelimesinin anlamı hangisidir?
- A) Bir kongrede alınan kararların yazılı listesi
- B) Okullarda okutulan ders kitabı
- C) Yetkili birinin görüşlerini basına ya da kamuoyuna bildirmesi
- D) Bir sanat eserinin sergilendiği salon
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Yetkili birinin görüşlerini basına ya da kamuoyuna bildirmesi
Demeç, yetkili bir kişinin görüşlerini basın yoluyla kamuoyuna açıklamasıdır. Sergi salonu, metinde kurulması istenen kurumlardan biridir; demecin anlamı değildir.
Kolay
10"Atatürk ve Sanat Eğitimi" metnine göre Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşunda çocukların, gençlerin ve halkın sanat eğitimi nasıl ele alınmıştır?
- A) Yalnızca ailelerin ilgilenmesi gereken bir konu olarak
- B) Savaştan sonraya bırakılacak bir iş olarak
- C) Yalnızca büyük şehirlere ait bir uğraş olarak
- D) Önemli bir devlet sorunu olarak
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Önemli bir devlet sorunu olarak
Metnin ilk cümlesi, sanat eğitiminin "önemli bir devlet sorunu" olarak ele alındığını söyler. Savaş yıllarında bile eğitim konuşulduğu için "savaştan sonraya bırakılacak iş" yanlıştır.
Kolay
11"Yalnızca Atatürk'ün yaşadığı dönemde girişilen yeniliklere bakıldığında bile hiçbir şeyin rastlantısal olmadığı açıkça görülmektedir." Bu cümledeki "rastlantısal" kelimesinin anlamı hangisidir?
- A) Tesadüfen olan, plansız
- B) Önceden düşünülmüş, planlı
- C) Çok eski zamanlara ait
- D) Herkes tarafından bilinen
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Tesadüfen olan, plansız
"Rastlantısal", tesadüfen ortaya çıkan demektir; yazar yeniliklerin plansız olmadığını, düşünülerek yapıldığını vurgular. "Planlı" anlamı bu kelimenin karşıtıdır.
Kolay
12Metne göre Atatürk, eğitimin uygulamalı ve yaşamsal olması gerektiğini hangi konuşmasında dile getirmiştir?
- A) 1921'deki Maarif Kongresi'nde yaptığı veda konuşmasında
- B) Bir okulun açılışında öğrencilere yaptığı konuşmada
- C) 1 Mart 1923'te TBMM'yi açış konuşmasında
- D) Bir gazeteye verdiği röportajda
Cevabı göster
Doğru cevap: C) 1 Mart 1923'te TBMM'yi açış konuşmasında
Metinde, Atatürk'ün 1 Mart 1923'te TBMM'yi açış konuşmasında eğitimin uygulamalı ve yaşamsal olmasını önerdiği belirtilir. Maarif Kongresi'nde ise kültürün bağımsızlığına dikkat çekmiştir.
Kolay
13Metinde "Atatürk'ün söylev ve demeçleri bu yaklaşımın izlerini taşır." cümlesi geçer. Bu cümlede "söylev" kelimesinin anlamı hangisidir?
- A) Bir topluluğa yapılan konuşma, nutuk
- B) Kısa bir şiir
- C) Bir kişinin hayat hikâyesi
- D) Bir kitabın içindekiler bölümü
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Bir topluluğa yapılan konuşma, nutuk
Söylev, bir topluluğa karşı yapılan konuşmadır; nutuk olarak da bilinir. Metinde Atatürk'ün konuşmalarından söz edildiği için bu anlam bağlama uyar.
Kolay
14Atatürk'ün 1923'teki konuşmasına göre uygulamaya dayanan ve yaygın bir eğitim için aşağıdakilerden hangisinin kurulması gerekmez?
- A) Konservatuvarlar
- B) Müzeler
- C) Alışveriş merkezleri
- D) Atölyeler
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Alışveriş merkezleri
Atatürk'ün saydığı kurumlar kitaplıklar, bahçeler, konservatuvarlar, atölyeler, müzeler, galeriler ve sergi salonlarıdır. Alışveriş merkezi bu kurumlar arasında yer almaz.
Kolay
15"Atatürk ve Sanat Eğitimi" metninin konusunu en iyi yansıtan anahtar kelime grubu hangisidir?
- A) deniz, gemi, yolculuk
- B) Atatürk, kültür, sanat eğitimi
- C) kilim, boya, ilmek
- D) şiir, dörtlük, mahlas
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Atatürk, kültür, sanat eğitimi
Metin Atatürk'ün kültüre ve sanat eğitimine verdiği önemi anlatır; bu kelimeler konuyu doğrudan yansıtır. Diğer gruplar başka metinlerin konularına aittir.
Kolay
16Metne göre Atatürk'ün eğitimle ilgili sözleri incelendiğinde onun hangi özelliği açıkça görülür?
- A) Eğitim konusuyla hiç ilgilenmediği
- B) Yalnızca askerî konularda bilgili olduğu
- C) Güçlü bir eğitimci ve eğitimbilimci kişiliğe sahip olduğu
- D) Çağının eğitim gelişmelerinden habersiz olduğu
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Güçlü bir eğitimci ve eğitimbilimci kişiliğe sahip olduğu
Metinde Atatürk'ün güçlü bir eğitimci ve eğitimbilimci kişiliğe sahip olduğu, çağının eğitsel gelişmelerini bildiği söylenir. "Habersiz olduğu" yargısı bu bilgiyle çelişir.
Kolay
17“Atatürk ve Sanat Eğitimi” metninde, Maarif Kongresi'ni açış konuşmasının anlatıldığı cümlede ve metnin sonuna doğru “(...)” işareti kullanılmıştır. Metnin sonunda ayrıca “(Kısaltılmıştır.)” notu yer alır. Metinde “(...)” işareti hangi görevde kullanılmıştır?
- A) Söylenmek istenip söylenmeyen duyguları sezdirmek
- B) Cümleye açıklama niteliğinde bir bilgi eklemek
- C) Okuru bir konu üzerinde düşünmeye davet etmek
- D) Alıntı metinden çıkarılan bölümlerin yerini göstermek
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Alıntı metinden çıkarılan bölümlerin yerini göstermek
Ayraç içindeki üç nokta, alıntılanan bir metinden çıkarılan kelime, cümle ya da paragrafların yerini gösterir; metnin sonundaki “(Kısaltılmıştır.)” notu da metnin kısaltıldığını doğrular. Duygu sezdirme ya da okuru düşünmeye çağırma üç noktanın başka kullanımlarıdır; açıklama eklemek ise yay ayracın görevidir.
Kolay
18Metinde Atatürk'ün görüşü şöyle aktarılır: “Ona göre, ulusal dehamızın tam gelişimi ancak böyle tam bağımsız bir kültür ile sağlanabilir.” Bu cümlede “deha” kelimesi hangi anlamda kullanılmıştır?
- A) Bir topluluğun sahip olduğu maddi zenginlik
- B) Üstün yaratma, buluş ve anlayış gücü
- C) Bir ülkenin başka ülkelerle kurduğu ilişkiler
- D) Bir milletin geçmişte yaşadığı önemli olaylar
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Üstün yaratma, buluş ve anlayış gücü
“Deha”, üstün yaratma, buluş ve anlayış gücü anlamına gelir; “ulusal dehamız” bir milletin yaratıcı gücünü anlatır ve bu gücün bağımsız bir kültürle gelişeceği söylenir. Maddi zenginlik, dış ilişkiler ya da geçmişteki olaylar “gelişim” ve “kültür” bağlamıyla uyuşmaz.
Orta
19Tarih öğretmeni, cephede çarpışmaların sürdüğü günlerde Ankara'da öğretmenlerin bir araya gelip ülkenin eğitim sorunlarını konuştuğunu anlatıyor. Selin şaşırıyor: “Savaş varken neden okullar konuşulmuş?” Anlatılan olay en çok neyi göstermektedir?
- A) Savaş yıllarında okulların tamamen kapatıldığını
- B) Eğitimin yalnızca barış zamanında önemsendiğini
- C) Kültür işlerinin Cumhuriyet'ten sonraya bırakıldığını
- D) Eğitime verilen önemin en zor şartlarda bile ertelenmediğini
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Eğitime verilen önemin en zor şartlarda bile ertelenmediğini
Savaş gibi en zor bir dönemde bile eğitimin konuşulması, ona verilen önemin ertelenmediğini gösterir. Selin'in şaşkınlığı ikinci seçeneği çekici kılar; ancak olay tam tersine, eğitimin barışı beklemeden ele alındığını kanıtlar.
Orta
20Bilim kampında konuşan eğitmen şöyle dedi: “Her bilim insanının bir ülküsü vardır. Kimi hastalıkları yenmeyi, kimi gökyüzünün sırlarını çözmeyi hayal eder ve ömrünü bu yolda harcar.” Eğitmenin konuşmasındaki “ülkü” sözcüğünün anlamı hangisidir?
- A) Geçmişte yaşanmış bir olay
- B) Ulaşılmak istenen yüksek amaç
- C) Bir işin kurallarını gösteren belge
- D) Halk arasında söylenen bir söz
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Ulaşılmak istenen yüksek amaç
Konuşmada ülkü, bilim insanlarının hayal edip ömür boyu peşinden gittiği hedeflerle açıklanır; ülkü, ulaşılmak istenen yüksek amaç demektir. “Halk arasında söylenen söz” seçeneği, “ülkü” ile “özdeyiş” gibi sözcükleri karıştıranları yanıltabilir.
Katkıda bulun
Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.