8. Sınıf T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük · Atatürk'ün Ölümü ve Sonrası
Yaklaşan Dünya Savaşı
- ii. dünya savaşı
- mihver devletler
- müttefik devletler
- tarafsızlık politikası
- yalta konferansı
- birleşmiş milletler
- ismet inönü
Türkiye II. Dünya Savaşı'nda nasıl bir tutum izledi?
Türkiye, II. Dünya Savaşı sırasında savaşın dışında kalmaya çalışmış ve güvenliğini barışçı antlaşmalarla güçlendirmiştir. Atatürk, Almanya ve İtalya'nın saldırgan ve yayılmacı politikalarının yeni bir dünya savaşına yol açacağını önceden tahmin etmişti. İtalya'nın 1935'te Habeşistan'a saldırmasını bu savaşın başlangıcı olarak gördü. Bu tehlikeye karşı Balkan Antantı, Sadabat Paktı ve Montrö Sözleşmesi ile Türkiye'nin güvenliğini güçlendirdi. Savaş 1939'da başladığında cumhurbaşkanı İsmet İnönü'ydü. Mihver Devletleri Almanya, İtalya ve Japonya; Müttefik Devletler ise İngiltere, Fransa, ABD ve SSCB idi. Müttefiklerin baskısıyla Türkiye 1944'te Almanya ile ilişkilerini kesti, Şubat 1945'te sembolik olarak savaş ilan etti ve Birleşmiş Milletlerin kurucu üyeleri arasında yer aldı. Savaş, ABD'nin Japonya'ya atom bombası atmasından sonra 1945'te sona erdi. Türkiye'nin savaş ilanı fiilî bir savaşa girmek değil, savaş sonrası kurulacak düzende söz sahibi olmak içindi.
Yaklaşan Dünya Savaşı: konu anlatımı ve özeti
I. Dünya Savaşı'ndan sonra imzalanan ağır antlaşmalar, yeni bir savaşın tohumlarını ekmişti. Bu konu, Atatürk'ün II. Dünya Savaşı'nı önceden görmesini ve Türkiye'nin bu savaş sırasındaki tutumunu anlatıyor.
- Atatürk, Almanya ve İtalya'nın saldırgan ve yayılmacı politikalarının yeni bir dünya savaşına yol açacağını önceden tahmin etti.
- İtalya'nın 1935'te Habeşistan'a saldırmasını bu savaşın başlangıcı olarak gördü.
- Bu tehlikeye karşı Balkan Antantı, Sadabat Paktı ve Montrö Sözleşmesi ile Türkiye'nin güvenliğini güçlendirdi.
- II. Dünya Savaşı 1939'da başladığında cumhurbaşkanı İsmet İnönü'ydü; Türkiye savaşın dışında kalmaya çalıştı.
- Mihver Devletleri: Almanya, İtalya, Japonya. Müttefik Devletler: İngiltere, Fransa, ABD, SSCB.
- Müttefiklerin baskısıyla Türkiye 1944'te Almanya ile ilişkilerini kesti, Şubat 1945'te sembolik olarak savaş ilan etti ve Birleşmiş Milletlerin kurucu üyeleri arasında yer aldı.
- Savaş, ABD'nin Japonya'ya atom bombası atmasından sonra 1945'te sona erdi.
Unutma: Türkiye'nin 1945'teki savaş ilanı fiilî bir savaşa girmek değil, savaş sonrası kurulacak düzende söz sahibi olmak içindi.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
Bu konunun ana fikri: Atatürk yeni bir savaşı önceden gördü ve Türkiye'yi hazırladı.
- Tehlikeyi görmek: Almanya ve İtalya'nın yayılmacı politikaları yeni bir dünya savaşına işaret ediyordu; İtalya'nın 1935'te Habeşistan'a saldırısı ilk uyarılardandı.
- Önlem almak: Balkan Antantı (1934), Montrö (1936) ve Sadabat Paktı (1937) ile Türkiye'nin güvenliği güçlendirildi.
- Savaş başlayınca (1939): Cumhurbaşkanı İsmet İnönü'ydü; Türkiye savaşın dışında kalmaya çalıştı.
- Savaşın sonuna doğru: Türkiye 1944'te Almanya ile ilişkilerini kesti, Şubat 1945'te sembolik olarak savaş ilan etti ve Birleşmiş Milletlerin kurucu üyeleri arasında yer aldı.
Gruplar: Mihver (Almanya, İtalya, Japonya) – Müttefikler (İngiltere, Fransa, ABD, SSCB).
Günlük hayattan: Hava raporunda fırtına haberi alan bir balıkçı denize açılmaz, teknesini sağlamlaştırır. Türkiye de savaşı öngörüp önlem aldı.
Sık yapılan hata: "Türkiye 1945'te savaş ilan ettiği için cephede savaştı." Doğrusu: Bu ilan sembolikti; amaç savaş sonrası kurulacak düzende yer almaktı.
Derinleş
II. Dünya Savaşı yıllarında Türkiye'nin savaş dışında kalma politikasını iki açıdan değerlendir: ülkeyi savaşın yıkımından korumanın yararları ve bu politikanın getirdiği zorluklar. Bir haritada savaşa katılan ve tarafsız kalan ülkeleri işaretle. Bir ülke ya da bir kişi için tarafsız kalmak hangi durumlarda doğru bir karar, hangi durumlarda sorumluluktan kaçmak olabilir? Tartış.
Sorular
Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.
Kolay
1II. Dünya Savaşı'nda devletler iki büyük gruba ayrıldı. Gruplardan biri, Avrupa'da yayılmacı politikalar izleyen iki devlet ile Asya'da Çin'e ve Pasifik'te ABD'ye saldıran bir devletin oluşturduğu ittifaktı; bu gruba Mihver Devletleri adı verildi. Mihver Devletleri hangi seçenekte birlikte verilmiştir?
- A) Almanya, İtalya, Japonya
- B) İngiltere, Fransa, ABD
- C) SSCB, İngiltere, Fransa
- D) ABD, SSCB, Japonya
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Almanya, İtalya, Japonya
Mihver Devletleri Almanya, İtalya ve Japonya'dır; Japonya Çin'e ve Pearl Harbor'da ABD'ye saldırmıştır. ABD, SSCB, Japonya seçeneği Japonya'yı içerdiği için çekici görünebilir, ancak ABD ve SSCB Müttefikler grubundadır.
Kolay
21945 baharında Almanya teslim oldu, ancak savaş Asya'da sürüyordu. Ağustos 1945'te iki Japon şehrinde yaşanan büyük yıkımın ardından Japonya da teslim oldu ve II. Dünya Savaşı sona erdi. Savaşa son noktayı koyan gelişme hangisidir?
- A) Türkiye'nin savaşa fiilen girmesi
- B) İtalya'nın Habeşistan'ı işgal etmesi
- C) ABD'nin Japonya'ya atom bombası atması
- D) Milletler Cemiyetinin kurulması
Cevabı göster
Doğru cevap: C) ABD'nin Japonya'ya atom bombası atması
ABD'nin Ağustos 1945'te Hiroşima ve Nagazaki'ye atom bombası atmasının ardından Japonya teslim olmuş ve savaş sona ermiştir. Türkiye savaşa fiilen girmemiştir; 1945'teki savaş ilanı kâğıt üzerinde kalmıştır.
Kolay
3II. Dünya Savaşı Eylül 1939'da Almanya'nın Polonya'ya saldırmasıyla başladı. Türkiye'de o sırada Atatürk'ün ardından seçilen cumhurbaşkanı görevdeydi; Türkiye onun döneminde savaşın dışında kalmak için yoğun çaba gösterdi. Savaş başladığında Türkiye'nin cumhurbaşkanı kimdi?
- A) Mustafa Kemal Atatürk
- B) İsmet İnönü
- C) Celal Bayar
- D) Fevzi Çakmak
Cevabı göster
Doğru cevap: B) İsmet İnönü
Atatürk 1938'de vefat etmiş, yerine İsmet İnönü cumhurbaşkanı seçilmişti; savaş yıllarında cumhurbaşkanı İnönü'dür. Celal Bayar da cumhurbaşkanlığı yapmıştır, ancak 1950'de, savaş bittikten sonra seçilmiştir.
Kolay
4Anlatılana göre Atatürk, 1930'ların ortasında yabancı bir gazeteciyle yaptığı görüşmede yeni bir dünya savaşının aslında başlamış olduğunu söylemiş ve bunun işareti olarak Afrika'da bir Avrupa devletinin bağımsız bir ülkeye saldırmasını göstermiştir. Atatürk'ün savaşın başlangıcı olarak gördüğü gelişme hangisidir?
- A) İtalya'nın Habeşistan'a saldırması
- B) Japonya'nın Mançurya'yı işgal etmesi
- C) Almanya'nın Milletler Cemiyetinden çekilmesi
- D) Fransa'nın Suriye'nin bağımsızlığını tanıması
Cevabı göster
Doğru cevap: A) İtalya'nın Habeşistan'a saldırması
İtalya 1935'te Afrika'daki bağımsız Habeşistan'a saldırmıştır; Atatürk bu saldırıyı yeni dünya savaşının işareti olarak görmüştür. Japonya'nın Mançurya'yı işgali de saldırgan bir hareketti, ancak Asya'da yaşanmıştır ve saldıran bir Avrupa devleti değildir.
Kolay
5Ders kitabına göre Atatürk, 1930'larda iki Avrupa devletinin izlediği dış siyaseti hatalı buluyor ve bu devletlerin saldırgan ve yayılmacı politikalarının yeni bir dünya savaşına yol açacağını düşünüyordu. Sözü edilen iki devlet hangileridir?
- A) Almanya ve İtalya
- B) İngiltere ve Fransa
- C) Yunanistan ve Romanya
- D) İran ve Afganistan
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Almanya ve İtalya
Atatürk, İtalya'nın Habeşistan'a saldırısını ve Almanya'nın Avrupa'yı egemenliği altına alma çabasını tehlikeli görmüştür. Yunanistan ve Romanya ise Türkiye ile Balkan Antantı'nı kuran barışçı komşulardır.
Kolay
6Ders kitabına göre I. Dünya Savaşı'nın sonunda galip devletler, yenilen devletlerle şartları çok ağır antlaşmalar imzalamıştı. Bu koşulları yıllar sonra değerlendiren Mustafa Kemal, sürecin yeni bir savaşa neden olabileceğini tahmin etmiştir. Metne göre Atatürk'ün yeni bir savaşın çıkabileceğini düşünmesinin nedeni nedir?
- A) Türkiye'nin bütün komşularıyla sınır sorunları yaşaması
- B) Milletler Cemiyetinin bütün sorunları kolayca çözmesi
- C) I. Dünya Savaşı'ndan sonra imzalanan antlaşmaların çok ağır olması
- D) Avrupa'da hiçbir devletin silahlanmaya gitmemesi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) I. Dünya Savaşı'ndan sonra imzalanan antlaşmaların çok ağır olması
Metin, ağır antlaşmaların yenilen devletlerde yeni bir savaşa zemin hazırladığını anlatır. Avrupa'da devletler silahlandığı için son seçenek yanlıştır.
Kolay
71945 yılına gelindiğinde başını Almanya'nın çektiği Mihver grubu savaştan yenik çıktı. Ders kitabına göre Mihver grubundaki devletlerden biri, savaşta ilk önce teslim alınan ülke olmuştur. Mihver devletleri arasında ilk teslim alınan ülke hangisidir?
- A) Almanya
- B) İtalya
- C) Japonya
- D) Fransa
Cevabı göster
Doğru cevap: B) İtalya
Ders kitabına göre İtalya savaşta ilk teslim alınan Mihver devletidir. Fransa ise Müttefik grubundadır ve toprakları Alman işgalinden kurtarılmıştır.
Kolay
8Ders kitabına göre Atatürk, 1932 yılında ABD'li bir generalle yaptığı görüşmede yeni bir dünya savaşının çıkacağını ve bu savaşın hangi yıllar arasında başlayacağını söylemiştir. Atatürk'ün bu görüşmeyi yaptığı ABD'li general kimdir?
- A) MacArthur
- B) Roosevelt
- C) Churchill
- D) Metaksas
Cevabı göster
Doğru cevap: A) MacArthur
Atatürk 1932'de ABD generali MacArthur ile görüşmüştür. Roosevelt sonradan ABD Başkanı, Churchill sonradan İngiltere Başbakanı olmuş siyasetçilerdir; ikisi de general değildir.
Kolay
9Müttefiklerin artan baskıları karşısında Türkiye, 1944'te imzalanan usul gereği bir devletle siyasi ilişkilerini kesmiştir. Türkiye'nin 1944'te siyasi ilişkilerini kestiği devlet hangisidir?
- A) İngiltere
- B) ABD
- C) SSCB
- D) Almanya
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Almanya
Türkiye 1944'te Mihver grubunun lideri Almanya ile siyasi ilişkilerini kesmiştir. İngiltere, ABD ve SSCB ise Türkiye'yi kendi yanlarına çekmeye çalışan Müttefik devletlerdir.
Kolay
10II. Dünya Savaşı'nda devletler Mihver ve Müttefik olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Mihver grubunda Almanya, İtalya ve Japonya; Müttefik grubunda ise Fransa, ABD, İngiltere ve bir devlet daha yer almıştır. Aşağıdakilerden hangisi Müttefik devletlerden biridir?
- A) SSCB
- B) Almanya
- C) İtalya
- D) Japonya
Cevabı göster
Doğru cevap: A) SSCB
Müttefik devletler Fransa, ABD, İngiltere ve SSCB'dir. Almanya, İtalya ve Japonya ise Mihver grubunu oluşturur.
Kolay
11II. Dünya Savaşı'nın sonunda yeni bir uluslararası örgüt kurulmuş ve Türkiye bu örgütün kurucu üyeleri arasında yer almıştır. Sözü edilen örgüt hangisidir?
- A) Milletler Cemiyeti
- B) Birleşmiş Milletler
- C) Balkan Antantı
- D) Sadabat Paktı
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Birleşmiş Milletler
Türkiye, savaş sonunda kurulan Birleşmiş Milletlerin kurucu üyesi olmuştur. Milletler Cemiyeti ise I. Dünya Savaşı'ndan sonra kurulmuş ve Türkiye 1932'de ona üye olmuştur.
Kolay
12Atatürk yaklaşan savaş için şöyle demiştir: “Bu tehlikeli durumda tarafsız kalmak, savaşa katılmamak, barış içinde yaşamaya çabalamak bizim için hayati önem taşımaktadır.” Atatürk'ün bu sözüyle Türkiye için önerdiği politika hangisidir?
- A) Yayılmacılık
- B) Tarafsızlık
- C) Sömürgecilik
- D) Saldırganlık
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Tarafsızlık
Savaşa katılmamak ve tarafsız kalmak tarafsızlık politikasıdır. Yayılmacılık ise Almanya ve İtalya'nın izlediği, Atatürk'ün eleştirdiği politikadır.
Kolay
13Ders kitabına göre II. Dünya Savaşı öncesinde Anadolu kıyılarına çok yakın olan On İki Ada'yı elinde bulunduran bir devletin saldırgan politikalar izlemeye başlaması Atatürk'ü endişelendirmiştir. Sözü edilen devlet hangisidir?
- A) İtalya
- B) Yunanistan
- C) İngiltere
- D) Fransa
Cevabı göster
Doğru cevap: A) İtalya
O dönemde On İki Ada İtalya'nın elindeydi ve İtalya'nın saldırgan politikası Atatürk'ü endişelendirmiştir. Yunanistan ise Türkiye'nin Balkan Antantı'ndaki müttefikiydi.
Kolay
14Atatürk 1938'de hasta yatağında Afet İnan'a, devletlerin yeni bir savaşa hazırlandığını ve Türkiye'nin bu durumda iki konuya önem vermesi gerektiğini not ettirmiştir. Aşağıdakilerden hangisi Atatürk'ün önem verilmesini istediği konulardan biridir?
- A) Komşu ülkelerle bütün antlaşmaları bozmak
- B) Orduyu tamamen dağıtmak
- C) Yurdun ekonomik durumunu geliştirmek
- D) Savaşan taraflardan birine hemen katılmak
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Yurdun ekonomik durumunu geliştirmek
Atatürk komşularla yapılan anlaşmaları güçlendirmeyi ve yurdun ekonomik durumunu geliştirmeyi istemiştir. Antlaşmaları bozmak onun anlaşmaları güçlendirme isteğinin tam tersidir.
Kolay
15Türkiye, 1945'te Almanya'ya savaş ilan ettikten sonra savaş sonunda düzenlenen bir konferansa katılmış ve Birleşmiş Milletlerin kurucu üyeleri arasında yer almıştır. Türkiye'nin katıldığı bu konferans hangisidir?
- A) Lozan Konferansı
- B) Montrö Konferansı
- C) Yalta Konferansı
- D) San Francisco Konferansı
Cevabı göster
Doğru cevap: D) San Francisco Konferansı
Türkiye San Francisco Konferansı'na katılarak Birleşmiş Milletlerin kurucu üyesi olmuştur. Yalta Konferansı'na ise Türkiye katılmamış, onu ABD, İngiltere ve SSCB düzenlemiştir.
Kolay
164-11 Şubat 1945'te üç devlet Yalta Konferansı'nı düzenlemiş ve Almanya ile Japonya'ya savaş ilan etmeyen devletlerin savaş sonrası kurulacak oluşumlarda söz sahibi olamayacağını ilan etmiştir. Aşağıdakilerden hangisi Yalta Konferansı'nı düzenleyen devletlerden biri değildir?
- A) ABD
- B) İngiltere
- C) Fransa
- D) SSCB
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Fransa
Ders kitabına göre Yalta Konferansı'nı ABD, İngiltere ve SSCB düzenlemiştir. Fransa da Müttefik grubundadır ama bu konferansı düzenleyenler arasında sayılmaz.
Kolay
17Ders kitabına göre Atatürk, 1930'larda İtalya ve Almanya'nın izlediği dış siyaseti hatalı buluyordu. İtalya'nın Habeşistan'a saldırmasını onaylamıyor, Almanya'nın izlediği politikayı da tehlikeli görüyordu. Kitaba göre Atatürk'ün Almanya'nın politikasını tehlikeli görmesinin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A) On İki Ada'yı elinde tutarak Anadolu kıyılarını tehdit etmesi
- B) Boğazlardan geçiş hakkı için Türkiye'ye baskı yapması
- C) Milletler Cemiyetinden çekilerek Habeşistan'a saldırması
- D) Irkçı bir politikayla Avrupa'yı egemenliği altına almaya çalışması
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Irkçı bir politikayla Avrupa'yı egemenliği altına almaya çalışması
Kitaba göre Atatürk, Almanya'nın ırkçı bir politika izleyerek Avrupa'yı egemenliği altına almaya çalışmasını tehlikeli görüyordu. On İki Ada'yı elinde bulunduran ve Habeşistan'a saldıran devlet İtalya'dır; kitapta Almanya'nın Boğazlarla ilgili bir baskısından söz edilmez.
Kolay
18Atatürk 1935'te şöyle demiştir: “Milletlerin aralarındaki anlaşmazlıkların ortadan kalkması, medeni insanlığın başlıca dileği olmalıdır.” Atatürk bu sözüyle aşağıdakilerden hangisini vurgulamıştır?
- A) Barışın sağlanmasının bütün milletlerin ortak hedefi olması gerektiğini
- B) Anlaşmazlıkların yalnız büyük devletlerce çözülmesi gerektiğini
- C) Milletler arasındaki anlaşmazlıkların önlenemez olduğunu
- D) Her milletin yalnız kendi sorunlarıyla ilgilenmesi gerektiğini
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Barışın sağlanmasının bütün milletlerin ortak hedefi olması gerektiğini
Atatürk, anlaşmazlıkların ortadan kalkmasını “medeni insanlığın” yani bütün milletlerin ortak dileği olarak gösterir; kitaba göre bu sözle sorunların barış yoluyla çözümünde tüm milletlerin katkısının önemini vurgulamıştır. Sözde anlaşmazlıkların önlenemez olduğu ya da çözümün yalnız büyük devletlere bırakılması gerektiği söylenmez.
Orta
191943'te İngiltere Başbakanı Churchill Adana'da Türk devlet adamlarıyla görüştü; aynı yıl Kahire'de de benzer bir görüşme yapıldı. Müttefikler bu görüşmelerde Türkiye'yi kendi yanlarında savaşa sokmaya çalıştı. Almanya da Türkiye'nin Müttefiklerin safına geçmesini önlemek istiyordu. İki tarafın da Türkiye'yi yanında görmek istemesinin temel nedeni hangisidir?
- A) Geniş sömürgelere sahip olması
- B) Atom bombasına sahip olması
- C) Coğrafi ve stratejik konumu
- D) Dünyanın en büyük donanmasına sahip olması
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Coğrafi ve stratejik konumu
Türkiye'nin Boğazlara ve Avrupa ile Asya arasında önemli bir konuma sahip olması, savaşan iki grubun da onu yanına çekmek istemesine yol açmıştır. Türkiye'nin sömürgesi, atom bombası ya da en büyük donanması yoktu; bu seçenekler o dönemin büyük devletlerine ait özelliklerdir.
Orta
201938'de Avrupa'da savaş tehlikesi giderek artıyordu. Türkiye bu dönemde batı sınırının güvenliği için Balkan devletleriyle, doğu sınırının güvenliği için de bazı Asya devletleriyle daha önce imzaladığı bölgesel anlaşmalara büyük önem veriyordu. Sözü edilen anlaşmalar hangi seçenekte birlikte verilmiştir?
- A) Lozan ve Mondros antlaşmaları
- B) Balkan Antantı ve Sadabat Paktı
- C) Ankara ve Londra antlaşmaları
- D) Montrö ve Yalta anlaşmaları
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Balkan Antantı ve Sadabat Paktı
Batıdaki komşularla Balkan Antantı (1934), doğudaki devletlerle Sadabat Paktı (1937) imzalanmıştı. Montrö de Atatürk döneminin önemli bir sözleşmesidir, ancak Boğazlarla ilgilidir; Yalta ise 1945'te toplanmış bir konferanstır.
Katkıda bulun
Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.
