8. Sınıf T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük · Millî Bir Destan: Ya İstiklal Ya Ölüm!

Savaşa Rağmen Eğitim Kongresi

maarif kongresi
millî eğitim
çağdaş eğitim
hamdullah suphi
ilköğretim
öğretmen

1921 Maarif Kongresi neden önemlidir?

Maarif Kongresi, Kütahya-Eskişehir Muharebeleri sürerken Temmuz 1921'de Ankara'da toplanan ve yeni devletin eğitim anlayışını belirleyen eğitim kongresidir. Mustafa Kemal, bir milletin kalkınmasının ancak çağdaş ve millî bir eğitimle mümkün olacağına inanıyordu. Kongreye Millî Eğitim Bakanı Hamdullah Suphi başkanlık etti ve toplantı Yunan taarruzu nedeniyle planlanandan kısa sürdü. Ankara'daki Erkek Öğretmen Okulunda 180 katılımcıyla yapılan kongrede okul ve öğretmen sayıları, yarım kalan okullar, ziraat ve sanayi okulları ele alındı. Yabancı ve özel okulların durumu, bölgenin ihtiyacına göre eğitim ve ilköğretimin 5 yıla çıkarılması da konuşuldu. Alınan kararlar Cumhuriyet döneminin eğitim politikalarına yol gösterdi ve 1924'teki Tevhid-i Tedrisat Kanunu gibi adımların temelini attı. Maarif Kongresi'nin önemi, savaş devam ederken bile geleceğin planlandığını göstermesidir.

Savaşa Rağmen Eğitim Kongresi: konu anlatımı ve özeti

Savaşın en zor günlerinde bile Mustafa Kemal eğitimi ertelemedi. Bu konu, 1921'de Ankara'da toplanan Maarif Kongresi'ni ve yeni devletin eğitim anlayışını anlatıyor.

Maarif Kongresi, Kütahya-Eskişehir Muharebeleri sürerken Temmuz 1921'de Ankara'da toplandı.
Kongreye Millî Eğitim Bakanı Hamdullah Suphi başkanlık etti; Yunan taarruzu nedeniyle planlanandan kısa sürdü.
Mustafa Kemal, bir milletin kalkınmasının çağdaş ve millî bir eğitimle mümkün olacağına inanıyordu.
Gündemde okul ve öğretmen sayıları, yarım kalan okullar, ziraat ve sanayi okulları ele alındı.
Yabancı ve özel okulların durumu, bölgenin ihtiyacına göre eğitim ve ilköğretimin 5 yıla çıkarılması konuşuldu.
Alınan kararlar, Cumhuriyet döneminin eğitim politikalarına yol gösterdi; 1924'teki Tevhid-i Tedrisat Kanunu gibi adımların temeli burada atıldı.

Unutma: Kongrenin önemi, savaş devam ederken bile geleceğin planlandığını göstermesidir; eğitim Atatürk için bir "kurtuluş" meselesiydi.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Bu konunun ana fikri tek cümledir: Savaşın en zor günlerinde bile gelecek planlandı.

Ne zaman? Temmuz 1921'de, Kütahya-Eskişehir muharebeleri sürerken.
Nerede ve kim? Ankara'da; kongreye Millî Eğitim Bakanı Hamdullah Suphi başkanlık etti.
Neler konuşuldu? Okul ve öğretmen sayıları, yarım kalan okullar, ziraat ve sanayi okulları, yabancı ve özel okullar, ilköğretimin süresi.
Ne oldu? Yunan saldırısı nedeniyle kongre planlanandan kısa sürdü, ama alınan kararlar Cumhuriyet'in eğitim politikalarına yol gösterdi.

Günlük hayattan: Büyük depremlerden sonra çadır ve konteyner okulların hızla kurulması da eğitimin zor koşullarda bile ertelenmemesi gerektiği düşüncesine dayanır.

Sık yapılan hata: "Tevhid-i Tedrisat Kanunu bu kongrede çıkarıldı." Doğrusu: Tevhid-i Tedrisat 1924'te kabul edildi; Maarif Kongresi ise bu tür adımların fikrî temelini attı.

Derinleş

Savaş ya da afet gibi zor koşullarda eğitimin sürdürülmesine dair Türkiye'den ve dünyadan örnekler araştır. Elinde sınırlı kaynak olan bir yönetici önce orduya mı, okula mı kaynak ayırmalı? İki tarafın gerekçelerini yaz ve 1921'de cephe sürerken eğitim kongresi toplama kararını bu açıdan değerlendir.

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

İTA.8.3.3Millî Mücadele sürecinde meydana gelen siyasi ve askerî gelişmeleri neden ve sonuçlarıyla birlikte yorumlayabilme
- a) Millî Mücadele sürecinde meydana gelen siyasi ve askerî gelişmelerin nedenlerini inceler.

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Maarif Kongresi'ne katılan eğitimciler, kongreden önce kendilerine gönderilen bir soru listesine göre yörelerindeki eğitimi incelemişti. Listede okul ve öğretmen sayıları, kız okulları ile ziraat ve sanayi okullarının durumu gibi başlıklar vardı. Aşağıdakilerden hangisi de bu kongrenin gündemindeki konulardan biridir?
- A) Latin harflerinin kabul edilmesi
- B) Saltanatın kaldırılması
- C) Özel ve yabancı okulların durumu
- D) Kadınlara seçilme hakkı verilmesi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Özel ve yabancı okulların durumu
Kongrede özel ve yabancı okulların durumu da ele alınmıştır. Latin harfleri ise 1928'de, saltanatın kaldırılması 1922'de ve kadınların seçilme hakkı 1930'lu yıllarda gündeme gelmiştir; bunlar kongrenin konusu değildir.
Kolay
2Maarif Kongresi 15 Temmuz 1921'de toplandığında Batı Cephesi'nde zor günler yaşanıyordu. Yunan ordusu yeni bir taarruz başlatmış, Türk ordusu Kütahya ve Eskişehir çevresinde ağır kayıplar vermişti. Kongre bittikten kısa bir süre sonra ordu Sakarya Nehri'nin doğusuna çekildi. Kongre, Batı Cephesi'nde hangi muharebeler sürerken toplanmıştır?
- A) I. İnönü Muharebesi
- B) Sakarya Meydan Muharebesi
- C) Kütahya-Eskişehir Muharebeleri
- D) Büyük Taarruz
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Kütahya-Eskişehir Muharebeleri
Kongre, Temmuz 1921'deki Kütahya-Eskişehir Muharebeleri sürerken toplanmıştır. Sakarya Meydan Muharebesi ise ordunun Sakarya'nın doğusuna çekilmesinden sonra, Ağustos 1921'de başlamıştır.
Kolay
3Maarif Kongresi'nin açılışında Mustafa Kemal bir konuşma yaptı. Kongre toplantılarını ise TBMM Hükûmetinin eğitimden sorumlu bakanı, yani dönemin Maarif Vekili yönetti. Bu kişi, İstiklal Marşı'nı Mecliste ilk kez okuyan milletvekili olarak da bilinir. Maarif Kongresi'ne başkanlık eden kişi kimdir?
- A) Kâzım Karabekir
- B) Hamdullah Suphi
- C) Mehmet Âkif Ersoy
- D) İsmet Paşa
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Hamdullah Suphi
Kongreye dönemin Maarif Vekili Hamdullah Suphi (Tanrıöver) başkanlık etmiştir; İstiklal Marşı'nı Mecliste ilk okuyan da odur. Mehmet Âkif Ersoy marşın şairidir, bakan değildir.
Kolay
4Temmuz 1921'de Mustafa Kemal'in isteğiyle öğretmenler ve eğitimciler, Millî Mücadele'nin yönetildiği şehirde bir araya geldi. Kongre, TBMM binasının da bulunduğu bu şehirde, Batı Cephesi'ndeki çatışmalar sürerken açıldı. Maarif Kongresi hangi şehirde toplanmıştır?
- A) Ankara
- B) Erzurum
- C) Sivas
- D) İzmir
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Ankara
Maarif Kongresi 15 Temmuz 1921'de, Millî Mücadele'nin merkezi ve TBMM'nin bulunduğu Ankara'da toplanmıştır. Erzurum ve Sivas, 1919'daki kongrelerle bilinir; o yıllarda eğitim kongresi değil, Millî Mücadele'nin kararlarının alındığı kongreler toplanmıştır.
Kolay
5Maarif Kongresi'ne dönemin Millî Eğitim Bakanı başkanlık etti. Bu kişi aynı zamanda İstiklal Marşı'nın yazılması için Mehmet Âkif'ten ricada bulunmuştu. Kongreye başkanlık eden kişi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Mehmet Âkif Ersoy
- B) Bekir Sami Bey
- C) İsmet Bey
- D) Hamdullah Suphi Tanrıöver
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Hamdullah Suphi Tanrıöver
Maarif Kongresi'ne Millî Eğitim Bakanı Hamdullah Suphi Tanrıöver başkanlık etmiştir. Mehmet Âkif Ersoy ise İstiklal Marşı'nın şairidir.
Kolay
6Maarif Kongresi Ankara'daki Erkek Öğretmen Okulunun konferans salonunda toplandı. Kongreye ülkenin dört bir yanından gelen yaklaşık 180 katılımcı katıldı. Bu bilgilere göre kongreye katılanların büyük kısmı aşağıdakilerden hangisi olabilir?
- A) Yabancı devlet temsilcileri
- B) Öğretmenler ve eğitimciler
- C) Cephedeki askerler
- D) İtilaf Devletlerinin subayları
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Öğretmenler ve eğitimciler
Maarif Kongresi bir eğitim toplantısı olduğundan katılımcıların büyük kısmı öğretmenler ve eğitimcilerdir. Yabancı devlet temsilcileri ya da subaylar böyle bir kongrenin katılımcısı değildir.
Kolay
7Maarif Kongresi'nde ziraat ve sanayi okullarının durumu ele alındı. Ayrıca yerel üretimle ilgili bilgileri aktarabilecek uzmanların olup olmadığı da konuşuldu. Bu konuların gündeme gelmesi kongrenin hangi eğitim anlayışına önem verdiğini gösterir?
- A) Üretime ve meslek kazandırmaya dönük eğitime
- B) Yalnızca ezbere dayalı eğitime
- C) Sadece yabancı dil eğitimine
- D) Yalnızca askerî eğitime
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Üretime ve meslek kazandırmaya dönük eğitime
Ziraat ve sanayi okulları ile yerel üretim bilgisi, üretime ve meslek kazandırmaya dönük bir eğitim anlayışını gösterir. Bu konular ezbere ya da yalnız askerî eğitime işaret etmez.
Kolay
8Maarif Kongresi'nin açılışında Mustafa Kemal bir konuşma yaptı. Konuşmasında Ankara'nın, millî Türkiye'nin “millî maarifini” kuracak öğretmenlerin toplantısına sahne olmakla övündüğünü söyledi. “Maarif” sözcüğünün bu konuşmadaki karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Ordu
- B) Eğitim
- C) Ekonomi
- D) Meclis
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Eğitim
“Maarif” eğitim anlamına gelir; Maarif Kongresi de bir eğitim kongresidir. Konuşma öğretmenlere yapıldığı için ordu ya da ekonomi anlamı bağlama uymaz.
Kolay
9Maarif Kongresi'nin gündeminde mevcut okul, öğrenci ve öğretmen sayılarıyla ilgili istatistiklerin incelenmesi de vardı. Kongrede bu sayıların incelenmesinin amacı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Öğretmenleri başka mesleklere yönlendirmek
- B) Eğitimin mevcut durumunu belirleyip plan yapmak
- C) Okulları savaş süresince kapatmak
- D) Öğrencileri cepheye göndermek
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Eğitimin mevcut durumunu belirleyip plan yapmak
Okul, öğrenci ve öğretmen sayılarının incelenmesi, eğitimin durumunu görüp ona göre plan yapmayı amaçlar. Kongre eğitimi güçlendirmek için toplandığından okulları kapatmak gibi seçenekler amacına aykırıdır.
Kolay
10Yunan ordusunun top seslerinin Ankara'dan duyulduğu günlerde Mustafa Kemal, öğretmenleri ve eğitimcileri Ankara'da bir toplantıda bir araya getirdi. Bu toplantıda yeni devletin eğitim politikası konuşuldu. Metinde sözü edilen toplantı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Maarif Kongresi
- B) Sivas Kongresi
- C) Erzurum Kongresi
- D) Londra Konferansı
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Maarif Kongresi
1921'de savaş sürerken Ankara'da eğitim konularını görüşmek için toplanan toplantı Maarif Kongresi'dir. Erzurum ve Sivas kongreleri Millî Mücadele'nin hazırlık döneminde toplanmıştır.
Kolay
11Maarif Kongresi'nde görüşülen konular ve alınan kararlar, yeni kurulacak Türk devletinin eğitim alanındaki adımlarına yol gösterdi. Örneğin 1924'te eğitimi tek çatı altında toplayan bir kanun çıkarıldı. Bu kanun aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Hıyanet-i Vataniye Kanunu
- B) Tevhid-i Tedrisat Kanunu
- C) Teşkilat-ı Esasiye Kanunu
- D) Başkomutanlık Kanunu
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Tevhid-i Tedrisat Kanunu
1924'te eğitimi birleştiren kanun Tevhid-i Tedrisat Kanunu'dur ve temeli Maarif Kongresi'nde atılmıştır. Hıyanet-i Vataniye Kanunu ise Meclise karşı ayaklananları cezalandırmak için çıkarılmıştır.
Kolay
12Maarif Kongresi toplandığı sırada Batı Cephesi'nde Türk ordusu Yunan ordusuyla bir dizi muharebe yapıyordu. Kongre aşağıdaki muharebelerden hangisi sürerken toplanmıştır?
- A) I. İnönü Muharebesi
- B) Sakarya Meydan Muharebesi
- C) Kütahya-Eskişehir Muharebeleri
- D) Büyük Taarruz
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Kütahya-Eskişehir Muharebeleri
Maarif Kongresi Temmuz 1921'de, Kütahya-Eskişehir Muharebeleri sürerken toplanmıştır. I. İnönü bu tarihten önce, Sakarya ve Büyük Taarruz ise sonra gerçekleşmiştir.
Kolay
13Maarif Kongresi'nin gündeminde ilköğretimin süresiyle ilgili bir konu da vardı. Katılımcılar ilköğretimin daha uzun sürmesi gerektiğini tartıştı. Kongrede ilköğretimin kaç yıla çıkarılması konuşulmuştur?
- A) 3 yıl
- B) 8 yıl
- C) 5 yıl
- D) 12 yıl
Cevabı göster
Doğru cevap: C) 5 yıl
Maarif Kongresi'nde ilköğretimin 5 yıla çıkarılması konuşulmuştur. Diğer süreler kongre gündeminde yer almamıştır.
Kolay
14Mustafa Kemal, yeni kurulacak devletin eğitim politikasının iki temel özellik üzerine kurulmasını istiyordu. Ona göre bir ulus ancak bu özellikleri taşıyan bir eğitimle kalkınabilirdi. Mustafa Kemal'in eğitim için öne çıkardığı bu iki özellik aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Dinî ve geleneksel olması
- B) Yabancı ve özel olması
- C) Çağdaş ve millî olması
- D) Askerî ve zorunlu olması
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Çağdaş ve millî olması
Mustafa Kemal, ulusun kalkınmasının çağdaş ve millî eğitim politikalarıyla gerçekleşeceğine inanıyordu. Yabancı ve özel okulların durumu ise kongrede sorun olarak ele alınmıştır.
Kolay
15Maarif Kongresi'nin 12 gün sürmesi planlanmıştı. Ancak kongre planlanandan çok daha kısa sürdü. Kongrenin kısa tutulmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Katılımcı sayısının az olması
- B) Gündemde konu kalmaması
- C) Salonun yetersiz kalması
- D) Yunan taarruzu
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Yunan taarruzu
Kongre, Batı Cephesi'ndeki Yunan taarruzu nedeniyle planlanandan kısa tutulmuştur. Gündemde konuşulacak pek çok konu bulunduğu için “konu kalmaması” gerekçe olamaz.
Kolay
16Maarif Kongresi'nin gündemindeki konulardan biri de “okulların durumu ve yarım kalanların yapımı” idi. Bu konunun gündemde yer alması aşağıdakilerden hangisini gösterir?
- A) Okul binalarının eksik ve yetersiz olduğunu
- B) Okulların fazla olduğu için kapatılacağını
- C) Tüm okulların yeni yapılmış olduğunu
- D) Okulların yabancılara bırakılacağını
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Okul binalarının eksik ve yetersiz olduğunu
Yarım kalan okulların yapımının konuşulması, okul binalarının eksik ve yetersiz olduğunu gösterir. Okulların yeni yapılmış ya da fazla olduğu bu konuyla çelişir.
Kolay
17Mustafa Kemal, 1921'de Ankara'da toplanan Maarif Kongresi'ndeki konuşmasına “Muhterem Hanımlar, Efendiler!” diye başladı ve toplantıyı “Türkiye Muallime ve Muallimler Kongresi” olarak andı. “Muallime” kadın öğretmen, “muallim” erkek öğretmen demektir. Bu hitap ve adlandırma, kongreyle ilgili aşağıdakilerden hangisini gösterir?
- A) Kongreye yalnız Ankara'daki öğretmenlerin çağrıldığını
- B) Kongreye kadın öğretmenlerin de katıldığını
- C) Kongrenin bir kız okulunda toplandığını
- D) Kongreye öğrencilerin de katıldığını
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Kongreye kadın öğretmenlerin de katıldığını
Konuşmanın “Hanımlar, Efendiler” diye başlaması ve toplantının hem “muallime” hem “muallim” sözcükleriyle anılması, kongrede erkek öğretmenlerle birlikte kadın öğretmenlerin de bulunduğunu gösterir. Kongre Ankara'daki Erkek Öğretmen Okulunun salonunda toplanmıştır; hitapta öğrencilerden ya da yalnız Ankara'daki öğretmenlerden söz edilmez.
Kolay
18Mustafa Kemal, Maarif Kongresi'ndeki konuşmasında Ankara'nın önce milletin yaşama hakkını savunmak üzere toplanan bir kuruma, şimdi de “millî maarifi” kuracak öğretmenler kongresine sahne olduğunu söyledi. Mustafa Kemal'in Ankara'da toplandığını belirttiği ilk kurum aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Osmanlı Mebusan Meclisi
- B) Saltanat Şurası
- C) Büyük Millet Meclisi
- D) Sivas Kongresi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Büyük Millet Meclisi
Mustafa Kemal konuşmasında, bizi yaşatmamak isteyenlere karşı yaşama hakkımızı savunmak üzere toplanan Türkiye Büyük Millet Meclisinin Ankara'da toplandığını belirtmiş, öğretmenler kongresini de aynı şehrin sahne olduğu ikinci önemli toplantı olarak anmıştır. Mebusan Meclisi ve Saltanat Şurası İstanbul'da, Sivas Kongresi Sivas'ta toplanmıştır.
Orta
19Maarif Kongresi'nin 15 Temmuz 1921'de başlayıp on iki gün sürmesi planlanmıştı. Ancak toplantılar, Eskişehir ve Kütahya'nın düşman eline geçtiği günlere denk geldi ve kongre 21 Temmuz'da sona erdi. Kongrenin planlanandan kısa sürmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A) İstanbul Hükûmetinin koyduğu yasak
- B) Ankara'da salgın hastalık çıkması
- C) Cephede süren Yunan taarruzu
- D) Katılımcı sayısının azlığı
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Cephede süren Yunan taarruzu
Kongrenin tarihleri, Yunan ordusunun Kütahya ve Eskişehir'i ele geçirdiği taarruzla aynı günlere denk gelmiş, bu yüzden toplantılar erken bitirilmiştir. İstanbul Hükûmetinin Ankara'daki toplantılara karışma gücü yoktu; bu nedenle yasak bir neden olamaz.
Orta
20Mustafa Kemal eğitimle ilgili bir konuşmasında, yüzyıllar boyunca ihmal edilen alanların devlete büyük yaralar açtığını söyledi. Bu yaraları iyileştirmek için harcanacak çabaların en büyüğünün "irfan" yolunda olması gerektiğini vurguladı. Bu söze göre ülkenin sorunlarının çözümünde öncelik hangi alana verilmelidir?
- A) Dış politika
- B) Eğitim ve bilgi
- C) Ticaret
- D) Tarım
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Eğitim ve bilgi
"İrfan" sözcüğü bilgi, kültür ve eğitim anlamına gelir; Mustafa Kemal en büyük çabanın bu alanda harcanmasını istemiştir. Tarım ve ticaret de önemli görülmüştür ama sözde öne çıkarılan alan eğitimdir.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.