8. Sınıf Türkçe · Erdemler

Sarı Sıcak

hikâye
hikâye unsurları
betimleme
anlatım bozukluğu
özne-yüklem uyumu
emek
Yaşar Kemal

Yaşar Kemal’in “Sarı Sıcak” hikâyesinde ne anlatılır?

“Sarı Sıcak”, Yaşar Kemal’in ailesine destek olmak için yakıcı bir yaz gününde tarlada çalışan küçük köy çocuğu Osman’ı anlatan, emek ve sorumluluk üzerine düşündüren bir hikâyesidir. Zayıf ve çelimsiz ama gözü kara Osman, büyükler gibi çalışmak ister; annesi ona kıyamaz, babası ise “şimdiden eli ekmek tutmaya alışsın” diye onu uyandırır. Sabah Mustafa Ağa’nın arabasına sevinçle atlayan Osman, kızağa koşulu atı harmana götürüp getirir; ama öğle sıcağında iş ona çok ağır gelir. Annesinin ricasıyla Zeynep’in onu kollaması ve Osman’ın yorgunluğuna rağmen pes etmemesi öne çıkar. Günün sonunda Mustafa Ağa’nın verdiği yirmi beşliği koşa koşa annesine götürmesi emeğin değerini ve aile bağlarını hissettirir. Hikâyede kişiler, olay, yer ve zaman unsurları ile sıcağın etkileyici betimlemeleri dikkat çeker; metin çocukların erken yaşta çalışmasını da sorgulatır.

Sarı Sıcak: konu anlatımı ve özeti

Yaşar Kemal'in bu hikâyesi, ailesine destek olmak için yakıcı bir yaz gününde tarlada çalışan küçük bir köy çocuğunu anlatır. Emek, sorumluluk ve çocukluğun zorlukları üzerine düşündüren bir metindir.

Çelimsiz ama azimli Osman, büyükler gibi çalışmak ister; sabah sevinçle başlayan iş, öğle sıcağında ona çok ağır gelir.
Annesinin şefkati, çevredeki büyüklerin onu kollaması ve çocuğun yorgunluğuna rağmen pes etmemesi öne çıkar.
Hikâyede sıcağın, tarlanın ve yorgunluğun etkileyici betimlemeleri vardır; okur o günü adeta yaşar.
Çocuk emeğinin karşılığını aldığında duyduğu gurur, emeğin değerini ve aile bağlarını hissettirir; metin çocukların erken yaşta çalışmasını da sorgulatır.
Hikâye türünün unsurları çalışılır: kişiler, olay, yer (mekân) ve zaman.
Anlatım bozuklukları tanıtılır: yüklem eksikliği ya da ortak kullanım hatası, özne-yüklem uyumsuzluğu (tekillik-çoğulluk, kişi, olumluluk-olumsuzluk).

Unutma: Ortak yüklemli cümlelerde yüklem her iki parçaya da uymalıdır; biri olumlu biri olumsuzsa yüklemi ayrı ayrı yazmalısın.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Bir hikâyeyi çözümlemek için dört soru yeterlidir:

Kim? Olayı yaşayanlar: kahraman ve yanındakiler.
Ne oldu? Olayın başı, ortası ve sonu.
Nerede? Olayın geçtiği mekân.
Ne zaman? Mevsim, gün, saat.

Bu dört cevabı bir tabloya yazdığında hikâyenin iskeletini görmüş olursun.

Anlatım bozukluğunu bulmak için ortak kullanılan yüklemi her parçaya ayrı ayrı uygula:

"Kardeşim ödevlerini zamanında yapmaz, odasını da." → "odasını da yapmaz" anlamsız olur. Doğrusu: "Kardeşim ödevlerini zamanında yapmaz, odasını da toplamaz."

Sık yapılan hata: Cümleyi bir kez hızlıca okuyup doğru sanmak. Doğrusu: Ortak yüklemli cümlede yüklemi her bir parçanın yanına koyarak sesli oku; kulağına tuhaf gelen yer bozukluğun olduğu yerdir.

Derinleş

Bir çocuğun ailesine yardım etmesi ile çocuk işçiliği arasındaki sınır nedir? Çocuk Hakları Sözleşmesi'nin çocukların çalıştırılmasıyla ilgili maddesini bul ve kendi cümlelerinle açıkla. Hikâyedeki kahramanın yaşadıklarını bu maddeye göre değerlendir. Çevrende gördüğün ya da duyduğun bir örneği adını vermeden anlat: Bu çocuğun hakları nasıl korunabilir, kimlerin sorumluluğu vardır?

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

T.O.8.4Metinde geçen anlamını bilmediği söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilme
T.O.8.5Metnin yüzey anlamını belirleyebilme
T.O.8.13Öyküleyici metinlerdeki hikâye unsurlarını belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Okuduğu bir öyküyü çözümleyen Aras, tablosuna dört başlık açıyor ve altlarını dolduruyor. Öğretmeni tabloyu inceleyince başlıklardan birinin hikâyenin unsurlarından olmadığını, bu yüzden öykü için doldurulamayacağını söylüyor. Aras'ın tablosundaki hangi başlık hikâyenin unsurlarından biri değildir?
- A) Kişiler
- B) Olay
- C) Kafiye
- D) Zaman
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Kafiye
Hikâyenin temel unsurları olay, kişiler, yer ve zamandır; kafiye ise dize sonlarındaki ses benzerliğidir ve şiirle ilgili bir ahenk unsurudur. Zaman, kimi öykülerde açıkça belirtilmediği için unsur değilmiş gibi düşünülebilir; ancak her olay bir zamanda geçer.
Kolay
2Okuduğu bir hikâyede on iki yaşındaki Yusuf, hasta babasının yerine harman yerinde çalışmaya gider. Güneş tepedeyken bacakları titrese de dinlenmesi için verilen izni geri çevirir; akşam olunca kazandığı parayı sevinçle annesine götürür. Yusuf'un bu davranışları onun hangi özelliğini öne çıkarır?
- A) Azimli ve sorumluluk sahibi olması
- B) Kendini beğenmiş ve kibirli olması
- C) Korkak ve çekingen olması
- D) Tembel ve ilgisiz olması
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Azimli ve sorumluluk sahibi olması
Yusuf, ailesine destek olmak için zorluğa rağmen çalışmayı sürdürür; bu azim ve sorumluluk duygusunu gösterir. İzni geri çevirmesi kibir gibi yorumlanabilir; ancak Yusuf kimseyi küçümsemez, işini yarım bırakmak istemez.
Kolay
3Arkadaşlarına mesaj yazan Nehir'in dört cümlesi aşağıda verilmiştir. Türkçe öğretmeni, bu cümlelerden birinde özne ile yüklemin kişi bakımından uyuşmadığını söylüyor. Hangi cümlede özne ile yüklem kişi yönünden uyumsuzdur?
- A) Sen ve Ayşe sinemaya gidiyorsunuz.
- B) Ben, sen ve Ali hafta sonu pikniğe gidiyoruz.
- C) Kardeşim her sabah erkenden kalkar.
- D) Ben ve sen akşam tiyatroya gideceksiniz.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Ben ve sen akşam tiyatroya gideceksiniz.
Özne birinci ve ikinci kişiden oluşuyorsa (ben ve sen) yüklem birinci çoğul kişiyle çekimlenir: “gideceğiz” olmalıdır. “Ben, sen ve Ali…” cümlesi üç kişi içerdiği için yanlış sanılabilir; ancak içinde “ben” bulunduğundan “gidiyoruz” doğru kullanımdır.
Kolay
4Kütüphanede kitap seçen Duru, arka kapakta şu açıklamayı okuyor: “Bu kitaptaki kısa yazıların her birinde, bir Anadolu kasabasında yaşayan sıradan insanların başından geçen olaylar belli bir yer ve zaman içinde anlatılıyor. Olaylar yaşanmış ya da yaşanabilir türden.” Duru'nun okuduğu kitaptaki yazılar hangi türdendir?
- A) Makale
- B) Hikâye
- C) Destan
- D) Haber
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Hikâye
Yaşanmış ya da yaşanabilir olayları kişilere bağlı olarak belli bir yer ve zamanda anlatan kısa yazılar hikâyedir. Haber de gerçek olayları anlattığı için çekicidir; ancak haber güncel bir olayı nesnel biçimde bildirir, “yaşanabilir” yani kurgusal olaylara yer vermez.
Kolay
5“Sarı Sıcak” hikâyesinin başındaki açıklamada şöyle denir: “Ekonomik sebeplerden dolayı köyde diğer çocuklar gibi Osman da çalışmak zorundadır.” Metne göre Osman'ın tarlada çalışmak istemesinin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Okuldan uzaklaşmak istemesi
- B) Babasına destek olmak istemesi
- C) Arkadaşlarıyla oyun oynamak istemesi
- D) At binmeyi öğrenmek istemesi
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Babasına destek olmak istemesi
Metinde Osman'ın sorumluluğunu bildiği, tarlada çalışıp babasına destek olmak istediği belirtilir. At binmek, tarlada yaptığı işin bir parçasıdır; çalışma nedeni değildir.
Kolay
6Osman, her sabah erken uyanmakta zorlanır. Bu yüzden yatmadan önce bir şey yapar. Metne göre Osman yatmadan önce ne yapmaktadır?
- A) Annesine kendisini kaldırmasını sıkı sıkı tembih eder.
- B) Babasından kendisini tarlaya götürmesini ister.
- C) Mustafa Ağa'ya erken geleceğini haber verir.
- D) Zeynep'ten kendisine yer ayırmasını ister.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Annesine kendisini kaldırmasını sıkı sıkı tembih eder.
Metinde Osman'ın yatmadan önce annesine “kendisini kaldırmasını” sıkı sıkı tembih ettiği anlatılır. Babası onu sabah uyandırır ama Osman ondan böyle bir şey istemez.
Kolay
7Öğle paydosunda sıcaktan bitkin düşen Osman, ancak bir şeyden sonra kendine gelebilir. Metne göre Osman'ın kendine gelmesini sağlayan nedir?
- A) Mustafa Ağa'nın ona para vermesi
- B) Zeynep'in başına bir kova su dökmesi
- C) Annesinin tarlaya gelmesi
- D) Gölgede bir süre uyuması
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Zeynep'in başına bir kova su dökmesi
Metinde “Zeynep akıl etti de başına bir kova su döktü. Çocuk ondan sonra artık kendisine gelebildi.” denir. Para, akşam evin önünde verilir.
Kolay
8Hikâyenin başında Osman şöyle tanıtılır: “Zayıf, çelimsiz fakat gözü kara, çalışkan bir çocuk olan Osman…” Bu cümlede geçen “çelimsiz” sözcüğünün anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Cesur, korkusuz
- B) Tembel, uyuşuk
- C) Güçsüz, cılız
- D) Neşeli, şen
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Güçsüz, cılız
“Zayıf” sözcüğüyle birlikte kullanılan “çelimsiz”, güçsüz ve cılız anlamındadır. “Gözü kara” ise cesur, korkusuz demektir.
Kolay
9Metinde şöyle denir: “Osman, harmanla desteciler arasında mekik dokuyor.” Bu cümledeki “mekik dokumak” deyiminin anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Bir işi çok yavaş yapmak
- B) Kumaş dokumayı öğrenmek
- C) İki yer arasında durmadan gidip gelmek
- D) Bir yerde uzun süre beklemek
Cevabı göster
Doğru cevap: C) İki yer arasında durmadan gidip gelmek
“Mekik dokumak”, iki yer arasında sık sık gidip gelmek anlamındadır; Osman kızağı harman ile desteciler arasında durmadan taşır. Sözcüğün gerçek anlamı olan kumaş dokumakla ilgisi yoktur.
Kolay
10Metinde öğle paydosu şöyle anlatılır: “Sıcağın altında yemek... Kan gibi ılık su.” Metne göre Osman öğle paydosunda ne yapmıştır?
- A) Herkesten önce doyasıya yemek yemiştir.
- B) Gölgede uyuyup dinlenmiştir.
- C) Ağzına bir lokma koymadan boyuna su içmiştir.
- D) Eve dönüp annesinin yanına gitmiştir.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Ağzına bir lokma koymadan boyuna su içmiştir.
Zeynep'in bütün yalvarmalarına rağmen Osman ağzına bir lokma ekmek koymaz, boyuna su içer. Gölgede uyuduğuna ya da eve döndüğüne dair bir bilgi yoktur.
Kolay
11Zeynep, Osman'ın bacaklarının titrediğini görünce onu atın üstüne bindirir. Bir süre sonra Osman attan atlayıp Zeynep'in yanına gider ve elini tutar. Osman bu sırada Zeynep'e ne söylemiştir?
- A) Büyüyünce ona altın küpe alacağını
- B) Artık çok yorulduğunu ve eve gitmek istediğini
- C) Atın kaçtığını ve onu yakalayamadığını
- D) Annesinin onu çağırdığını
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Büyüyünce ona altın küpe alacağını
Osman, “Bak Zeynep teyze, ben büyürsem var ya, sana altın küpe alacağım.” der. Yorulduğunu söylemez; tersine işe devam etmekte ısrar eder.
Kolay
12Osman arabaya bindikten sonra annesi, Mustafa Ağalara gündeliğe giden Zeynep'i bir kenara çeker ve ona bir ricada bulunur. Annenin Zeynep'ten isteği aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Osman'ı erken eve göndermesini
- B) Osman'ı kollamasını
- C) Osman'a yemek pişirmesini
- D) Osman'ın gündeliğini almasını
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Osman'ı kollamasını
Ana, “Kurban olayım Zeynep, Osman'ı kolla, çocuk... Bir deri bir kemik...” der; ondan oğlunu kollamasını ister. Erken eve göndermesi gibi bir istekte bulunmaz.
Kolay
13Ana, Zeynep'e oğlu için şöyle der: “Osman'ı kolla, çocuk... Bir deri bir kemik...” Annenin kullandığı “bir deri bir kemik” deyimi Osman'ın hangi özelliğini anlatır?
- A) Çok cesur olmasını
- B) Çok konuşkan olmasını
- C) Çok hızlı koşmasını
- D) Çok zayıf olmasını
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Çok zayıf olmasını
“Bir deri bir kemik” deyimi çok zayıf olmayı anlatır; anne bu yüzden oğlunun kollanmasını ister. Cesaret ise Osman'ın “gözü kara” olmasıyla anlatılır.
Kolay
14Hikâyenin başında annenin, büyüme çağındaki oğlunu sabah uyandırmaya kıyamadığı anlatılır. Metne göre o sabah Osman'ı kim, nasıl uyandırmıştır?
- A) Babası, öfkeyle uyandırmıştır.
- B) Annesi, şefkatle uyandırmıştır.
- C) Zeynep, seslenerek uyandırmıştır.
- D) Mustafa Ağa, kapıyı çalarak uyandırmıştır.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Babası, öfkeyle uyandırmıştır.
Annesi kıyamayınca babası, oğlu “şimdiden eli ekmek tutmaya alışsın” diye onu öfkeyle uyandırır. Annesi kocasının uyarılarına rağmen oğlunu uyandırmaz.
Kolay
15Akşam Mustafa Ağa, “Bakın hele şu bana, Osman'ın hakkını vermeyi unutmuşum...” der ve kesesini çıkarır. Mustafa Ağa Osman'a ne vermiştir?
- A) Bir altın küpe
- B) Bir yirmi beşlik
- C) Bir at
- D) Bir torba ekmek
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Bir yirmi beşlik
Mustafa Ağa, kesesini çıkarıp Osman'a bir yirmi beşlik uzatır. Altın küpe, Osman'ın büyüyünce Zeynep'e almayı vaat ettiği şeydir.
Kolay
16Tarlada desteler kızağa yüklenir. Metinde Osman'ın görevi şöyle anlatılır: “Atın başını Osman çekiyor, kızak dolar dolmaz, kuş gibi, harmana götürüp getiriyor...” Osman'ın tarladaki görevi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Atı çekerek dolan kızağı harmana götürüp getirmek
- B) Orak makinesiyle ekinleri biçmek
- C) Desteleri tek başına kızağa yüklemek
- D) Harmanda tahılları çuvallara doldurmak
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Atı çekerek dolan kızağı harmana götürüp getirmek
Osman, atın başını çekip dolan kızağı harmana götürür ve geri getirir. Desteleri kızağa yükleyenler ise diğer çalışanlardır.
Kolay
17“Sarı Sıcak” hikâyesinde Mustafa Ağa, Osman'a bir yirmi beşlik uzatır. Metinde bundan sonrası şöyle anlatılır: “Osman kaşla göz arası parayı kaptı.” Bu cümlede “kaşla göz arası” sözü hangi anlamda kullanılmıştır?
- A) Çok çabuk, bir anda
- B) Çekine çekine, korkarak
- C) Hiç istemeyerek, zorla
- D) Uzun uzun düşünerek
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Çok çabuk, bir anda
Kaş ile göz arası çok kısa bir uzaklıktır; söz, bir işin çok kısa sürede, bir anda yapıldığını anlatır. Osman da parayı bekletmeden “kapar” ve hemen fırlar. Çekinerek, istemeyerek ya da uzun uzun düşünerek davranmak “kapmak” fiiliyle ve Osman'ın sabırsızlığıyla bağdaşmaz.
Kolay
18“Sarı Sıcak” hikâyesinden bir bölüm: “Osman koşa koşa gidip arabaya atladı. Sevinçten taşıyor, türküler söylüyordu.” Bu bölüme göre hikâyedeki olayları anlatan kişiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Olayları, başından geçenleri anlatan Osman'ın kendisi aktarmaktadır.
- B) Olayları, Osman'ı tarlada kollayan Zeynep kendi ağzından aktarmaktadır.
- C) Olayları, olaya katılmayan biri üçüncü kişi ağzıyla aktarmaktadır.
- D) Olayları, Osman'ın annesi oğluna seslenerek ikinci kişi ağzıyla aktarmaktadır.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Olayları, olaya katılmayan biri üçüncü kişi ağzıyla aktarmaktadır.
Bölümde “atladı”, “söylüyordu” gibi üçüncü kişi eki almış fiiller kullanılır ve Osman'dan adıyla söz edilir. Anlatan kişi olayın içinde değildir; olayları dışarıdan, üçüncü kişi ağzıyla aktarır. Osman ya da Zeynep anlatsaydı “atladım” gibi birinci kişi, annesi oğluna seslenseydi “atladın” gibi ikinci kişi kullanılırdı.
Orta
19Bir hikâyenin olayları karışık olarak verilmiştir: I. Akşam olunca tarla sahibinin Yusuf'a gündeliğini vermesi II. Yusuf'un gece annesinden kendisini erken uyandırmasını istemesi III. Öğle sıcağında başı dönen Yusuf'un yüzüne su serpilmesi IV. Yusuf'un gün doğarken tarlaya varıp işe koyulması Bu olayların oluş sırası hangisidir?
- A) II - IV - III - I
- B) II - III - IV - I
- C) IV - II - I - III
- D) II - I - IV - III
Cevabı göster
Doğru cevap: A) II - IV - III - I
Olaylar zaman ifadelerine göre sıralanır: gece (II), gün doğarken (IV), öğle sıcağı (III) ve akşam (I). “II - III - IV - I” seçeneği doğru başlayıp doğru bittiği için çekicidir; ancak Yusuf'un başının dönmesi öğle vaktinde, yani işe koyulduktan sonradır.
Orta
20Türkçe öğretmeni, öğrencilerin kompozisyonlarından seçtiği dört cümleyi tahtaya yazıyor ve bunlardan birinde olumlu ve olumsuz iki yargının tek bir yükleme bağlandığını söylüyor. Öğretmenin sözünü ettiği anlatım bozukluğu hangi cümlededir?
- A) Sabahları süt, akşamları ayran içerim.
- B) Kardeşim sütü çok, peyniri hiç sevmez.
- C) Yusuf tarlada çalıştı, akşam da parasını aldı.
- D) Ahmet hem çalışkan hem de dürüst bir öğrencidir.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Kardeşim sütü çok, peyniri hiç sevmez.
“Sütü çok sevmez” denemeyeceği için olumlu yargının yüklemi eksiktir; cümle “Kardeşim sütü çok sever, peyniri hiç sevmez.” olmalıdır. “Sabahları süt…” cümlesinde de iki öge tek yükleme bağlanır; ancak iki yargı da olumlu olduğu için ortak yüklem anlatımı bozmaz.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.