9. Sınıf Biyoloji · Yaşam
Bilimin Doğası ve Bilimsel Araştırma Süreçleri
- bilimsel yöntem
- bilimin doğası
- hipotez
- teori
- kanun
- bağımsız değişken
- bağımlı değişken
- kontrollü deney
Bilim nedir ve bilimsel yöntem nasıl işler?
Bilim, doğadaki olaylara sistemli yollarla güvenilir açıklamalar arama sürecidir; bilimsel yöntem bu açıklamalara gözlem, hipotez, deney ve sonuç çıkarma basamaklarıyla ulaşır. Yöntemin genel basamakları gözlem yapma, problemi belirleme, veri toplama, hipotez kurma, hipoteze dayalı tahmin, deney tasarlama, verileri analiz edip sonuç çıkarma ve sonuçları paylaşmadır. Hipotez, bir probleme getirilen test edilebilir geçici açıklamadır; deneyle desteklenmezse reddedilir ya da yeniden düzenlenir. Kontrollü deneyde araştırmacının değiştirdiği bağımsız değişken, ona bağlı olarak ölçülen sonuç bağımlı değişkendir; ışık süresinin bitki boyuna etkisi araştırılırken su, toprak ve sıcaklık sabit tutulur. Bilimsel bilgi kesin ve değişmez değildir, yeni kanıtlarla güncellenebilir. Kanun bir olayın nasıl, teori ise neden gerçekleştiğini açıklar; teori zamanla kanuna dönüşmez. Basamaklar her araştırmada aynı sırayla izlenmez, yani tek ve değişmez bir bilimsel yöntem yoktur.
Bilimin Doğası ve Bilimsel Araştırma Süreçleri: konu anlatımı ve özeti
Bilim, doğadaki olaylara sistemli yollarla güvenilir açıklamalar arama sürecidir. Bilimin doğasını bilmek, bilimsel bilginin nasıl üretildiğini ve neden zamanla değişebildiğini anlamanı sağlar.
- Bilimsel bilgi kesin ve değişmez değildir; yeni kanıtlar ortaya çıktıkça güncellenebilir. Gözlem ve çıkarıma dayanır, toplumun kültüründen ve bilim insanının bakış açısından da etkilenebilir.
- Kanun bir olayın "nasıl" gerçekleştiğini tanımlar, teori ise "neden" öyle olduğunu açıklar. Teori zamanla kanuna dönüşmez; ikisi farklı türde bilgilerdir.
- Bilimsel yöntemin genel basamakları: gözlem yapma, problemi belirleme, veri toplama, hipotez kurma, hipoteze dayalı tahmin yapma, deney tasarlama, verileri analiz edip sonuç çıkarma ve sonuçları paylaşma.
- Hipotez, bir probleme getirilen test edilebilir geçici açıklamadır. Deneyle desteklenmezse reddedilir ya da yeniden düzenlenir.
- Kontrollü deneyde araştırmacının değiştirdiği değişken bağımsız değişken, ona bağlı olarak değişen ölçülen sonuç bağımlı değişkendir. Diğer tüm koşullar sabit tutulur ve karşılaştırma için kontrol grubu kullanılır.
- Örnek: Işık süresinin bitki boyuna etkisi araştırılıyorsa ışık süresi bağımsız, bitki boyu bağımlı değişkendir; su, toprak ve sıcaklık sabit tutulur.
Unutma: Basamaklar her araştırmada aynı sırayla izlenmek zorunda değildir; "tek ve değişmez bir bilimsel yöntem vardır" ifadesi yanlıştır.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
Bilimsel araştırmayı bir dedektifin işi gibi düşünebilirsin:
- Gözlem: Bir şey dikkatini çeker. "Pencere önündeki fesleğen, gölgedekinden daha gür."
- Problem: Soruyu netleştirirsin. "Işık süresi fesleğenin büyümesini etkiler mi?"
- Hipotez: Test edilebilir bir tahmin kurarsın. "Daha uzun süre ışık alan fesleğen daha çok uzar."
- Deney: Yalnızca ışık süresini değiştirirsin (bağımsız değişken); boyu ölçersin (bağımlı değişken); su, toprak ve saksı aynı kalır (sabit değişkenler).
- Sonuç: Veriler hipotezi destekliyor mu, bakarsın; desteklemiyorsa hipotezi yeniden düzenlersin.
Günlük hayattan: Telefonunun şarjı hızlı bitiyorsa önce bir uygulamayı kapatıp gözlem yaparsın; aynı anda her şeyi değiştirirsen nedeni bulamazsın.
Sık yapılan hata: "Teori yeterince kanıtlanınca kanuna dönüşür." Doğrusu: Kanun olayın nasıl gerçekleştiğini tanımlar, teori neden öyle olduğunu açıklar; ikisi farklı türde bilgilerdir.
Derinleş
Sosyal medyada "Bu bitki çayı bir haftada bağışıklığı iki kat güçlendirir" gibi bir iddia gördüğünü düşün. Bu iddiayı sınamak için bir araştırma tasarla: Hipotezin ne olur, kontrol grubu nasıl kurulur, neyi ölçersin, kaç kişiyle çalışırsın? Ardından iddiayı paylaşmadan önce hangi soruları sorman gerektiğini bir kontrol listesine dönüştür. Bir iddiayı yanlış diye paylaşmanın da doğru diye paylaşmak kadar sorumluluk gerektirip gerektirmediğini tartış.
Öğrenme çıktıları
Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.
BİY.9.1.2Bilimsel araştırma süreçlerinde bilimin doğasını yorumlayabilme
- a) Bilimsel araştırma süreçlerinde bilimin doğasının özelliklerini inceler.
- b) Bilimsel araştırma süreçlerinde bilimin doğasıyla ilgili elde ettiği bilgileri bağlamdan kopmadan dönüştürür.
- c) Bilimsel araştırma süreçlerinde bilimin doğasıyla ilgili elde ettiği bilgileri anlamı değiştirmeyecek şekilde kendi cümleleriyle yeniden ifade eder.
Bu konuda neler var?
- Bilim ve Bilimin Doğası
- Bilimin Doğasını Öğrenmek Neden Önemlidir?
- Bilimsel Yöntem
- Bilimsel Yöntem Basamakları
- Gözlem Yapma
- Problemi veya Durumu Belirleme
- Veri Toplama
- Hipotez Oluşturma
- Hipoteze Dayalı Tahminler
- Deney Tasarlama
- Analiz ve Sonuç Çıkarma
Sorular
Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.
Kolay
1Mert, ekmek hamuruna eklenen şekerin mayalanmaya etkisini görmek için üç kap hazırlıyor: birinci kaba 5 g, ikinci kaba 10 g şeker ekliyor, üçüncü kaba ise hiç şeker eklemiyor. Kaplardaki hamur miktarı, maya miktarı ve ortam sıcaklığı aynıdır. Şeker eklenmeyen üçüncü kap bu deneyde hangi işlevi görür?
- A) Deney grubudur.
- B) Bağımlı değişkendir.
- C) Kontrol grubudur.
- D) Hipotezin kendisidir.
- E) Sabit tutulan değişkendir.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Kontrol grubudur.
İncelenen etken olan şekerin uygulanmadığı üçüncü kap, diğer kaplardaki sonuçların karşılaştırıldığı kontrol grubudur. Sabit tutulan değişkenle karıştırılabilir; ancak sabit tutulanlar hamur, maya ve sıcaklık gibi bütün kaplarda aynı olan koşullardır, bir kap değildir.
Kolay
2Ece, balkondaki saksıda yetişen domates fidesini her sabah inceliyor; yapraklarını sayıyor, boyunu cetvelle ölçüyor ve yapraklarda beliren sarı lekeleri defterine not ediyor. Lekelerin nedeni hakkında henüz bir açıklama önermiş değil. Ece'nin şu ana kadar yaptığı çalışma bilimsel araştırmanın hangi basamağıdır?
- A) Hipotez kurma
- B) Sonuç çıkarma
- C) Gözlem yapma
- D) Teori oluşturma
- E) Kanun belirleme
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Gözlem yapma
Ece duyu organları ve cetvel gibi ölçüm araçlarıyla bilgi topluyor; bu, gözlem basamağıdır. Hipotez kurma, lekelerin nedenine dair sınanabilir bir açıklama önermeyi gerektirir; Ece henüz böyle bir açıklama yapmamıştır.
Kolay
3Zeynep, bilimsel bilgi türleri için bir tablo hazırlıyor. Elindeki kartta şu açıklama yazıyor: "Çok sayıda gözlem ve deneyle defalarca doğrulanmış, bir olayın nasıl gerçekleştiğini tanımlayan ama neden gerçekleştiğini açıklamayan genelleme." Zeynep bu kartı tablonun hangi sütununa yerleştirmelidir?
- A) Teori
- B) Hipotez
- C) Tahmin
- D) Gözlem
- E) Kanun
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Kanun
Bir olayın nasıl gerçekleştiğini tanımlayan ve çok sayıda gözlemle desteklenen genelleme kanundur. Teori de güçlü kanıtlara dayanır; fakat teori olayın neden gerçekleştiğini açıklar, karttaki tanım ise açıklama yapmadığını vurgular.
Kolay
4Uzun yıllar boyunca mide ülserinin yalnızca stres ve baharatlı yemeklerden kaynaklandığı düşünülüyordu. 1980'lerde iki araştırmacı ülserli hastaların midesinde bir bakteri bulunduğunu gösterdi; bu bulgu tekrarlanan çalışmalarla desteklenince ülser tedavisi değişti. Bu örnek bilimsel bilginin hangi özelliğini en iyi yansıtır?
- A) Bir kez kabul edilince asla değişmez.
- B) Gözlem ve deneye dayanmadan üretilir.
- C) Yeni kanıtlar ortaya çıktıkça değişebilir.
- D) Yalnızca tek bir yöntemle elde edilir.
- E) Bilim insanlarının keyfine göre değişir.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Yeni kanıtlar ortaya çıktıkça değişebilir.
Ülserin nedeni hakkındaki bilgi, yeni ve tekrarlanabilir kanıtlar ortaya çıkınca değişmiştir; bu bilimsel bilginin değişebilir olduğunu gösterir. Bilginin keyfe göre değiştiğini düşünmek yanlıştır; değişim kişisel görüşle değil, sınanmış kanıtla gerçekleşmiştir.
Kolay
5Ormanda yürüyüş yapan Yusuf, bir ağaç gövdesinde dinlenen güveyi büyüteçle inceliyor ve kanatlarında baykuş yüzüne benzeyen desenler olduğunu fark ediyor. Yusuf'un duyu organları ve bir araç kullanarak yaptığı bu çalışma, bilimsel yöntemin hangi basamağıdır?
- A) Hipotez kurma
- B) Deney tasarlama
- C) Sonuçları paylaşma
- D) Gözlem yapma
- E) Verileri analiz etme
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Gözlem yapma
Duyu organları ve araç gereçlerle bilgi toplamak gözlemdir ve araştırmanın ilk aşaması kabul edilir. Yusuf henüz desenlerin nedeni hakkında bir açıklama önermediği için hipotez kurma aşamasında değildir.
Kolay
6Bir öğrenci “Bilimsel yöntemin basamakları her araştırmada aynı sırayla ve aynı biçimde uygulanmalıdır.” diyor. Bilimin doğasına göre bu ifade için hangisi söylenebilir?
- A) Doğrudur; bütün bilim dalları aynı tek yöntemi kullanmak zorundadır.
- B) Yanlıştır; bilimde evrensel olarak kabul edilen tek bir yöntem yoktur.
- C) Doğrudur; basamakların sırası değişirse elde edilen bilgi bilimsel olmaz.
- D) Yanlıştır; bilimsel araştırmalarda hiçbir basamak izlenmez.
- E) Doğrudur; bilimsel yöntem yalnızca biyolojide kullanılır.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Yanlıştır; bilimde evrensel olarak kabul edilen tek bir yöntem yoktur.
Bilimin doğasına göre her çalışmada aynı basamakların aynı sırayla izlenmesi gerektiği düşüncesi bir yanılgıdır; farklı disiplinlerde farklı uygulamalar yapılır. Hiçbir basamağın izlenmediğini söylemek de yanlıştır.
Kolay
7Can, ışığın rengine göre bitkilerin boyunun nasıl değiştiğini araştırıyor. Bitkileri kırmızı, mavi ve yeşil ışık altında aynı süre yetiştiriyor; su, toprak ve sıcaklığı aynı tutuyor ve sonunda bitki boylarını ölçüyor. Bu deneyde bağımsız değişken hangisidir?
- A) Bitki boyu
- B) Toprak türü
- C) Sıcaklık
- D) Su miktarı
- E) Işığın rengi
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Işığın rengi
Araştırmacının kendisinin değiştirdiği değişken ışığın rengidir, bu nedenle bağımsız değişkendir. Bitki boyu ölçülen sonuç olduğu için bağımlı değişkendir.
Kolay
8Bir öğrenci, yeni bir bitki besininin etkisini görmek için iki grup fide hazırlıyor. Birinci gruba besin veriyor, ikinci gruba vermiyor; diğer bütün koşulları aynı tutuyor. İkinci grubun bu deneydeki görevi nedir?
- A) Karşılaştırma yapılabilmesi için kontrol grubu olmak
- B) Bitki besininin etkisini iki katına çıkarmak
- C) Deneyin süresini yarı yarıya kısaltmak
- D) Fidelere verilecek besin miktarını ölçmek
- E) Hipotezi deney yapmadan doğrulamış olmak
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Karşılaştırma yapılabilmesi için kontrol grubu olmak
Besin verilmeyen grup, besinin etkisini karşılaştırmak için kullanılan kontrol grubudur. Kontrol grubu hipotezi deneysiz doğrulamaz; yalnızca karşılaştırmaya olanak sağlar.
Kolay
9Odasındaki lamba yanmayan Mehmet önce evdeki elektriğin kesilip kesilmediğini kontrol ediyor. Elektrik varsa ampulü değiştirmeyi, yine yanmazsa anahtarı kontrol etmeyi planlıyor. Mehmet'in bu davranışı aşağıdakilerden hangisini gösterir?
- A) Bilimsel yöntemin yalnız laboratuvarda uygulanabildiğini
- B) Sorunların çözümünde hiçbir sıranın izlenmediğini
- C) Bilimsel düşünme adımlarının günlük yaşamda da kullanıldığını
- D) Günlük sorunların bilimle hiçbir ilgisi olmadığını
- E) Bir sorunun tek bir olası nedeni bulunduğunu
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Bilimsel düşünme adımlarının günlük yaşamda da kullanıldığını
Mehmet olası nedenleri sırayla sınayarak analitik düşünme adımlarını günlük yaşamda uygulamaktadır. Birden çok olası nedeni kontrol ettiği için sorunun tek nedeni olduğu yargısı yanlıştır.
Kolay
10Bir dönem bilim insanları arasında genetik bilgiyi proteinlerin mi, RNA'nın mı yoksa DNA'nın mı taşıdığı tartışılıyordu. Yeni teknolojiler ve deneysel verilerle genetik bilgiyi taşıyan molekülün DNA olduğu gösterildi. Bu örnek bilimin doğasının hangi özelliğini en iyi yansıtır?
- A) Bilimsel bilginin değişebilir olması
- B) Bilimsel bilginin kesin ve mutlak olması
- C) Teorilerin zamanla kanunlara dönüşmesi
- D) Bilimde tek bir yöntemin bulunması
- E) Bilimsel bilginin kültürden bağımsız olması
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Bilimsel bilginin değişebilir olması
Yeni bulgular ve teknolojilerle önceki görüşler değişmiş, genetik bilgiyi taşıyan molekülün DNA olduğu anlaşılmıştır; bu, bilimsel bilginin değişebilirliğidir. Bilimsel bilginin kesin ve mutlak olduğu yargısı bu örnekle çelişir.
Kolay
11Bir araştırma ekibi, aylarca süren deneylerini tamamladıktan sonra bulgularını bilimsel bir dergide yayımlıyor ve bir kongrede sunuyor. Ekibin bu çalışması bilimsel araştırma sürecinin hangi aşamasıdır?
- A) Sonuçların paylaşılması
- B) Problemin belirlenmesi
- C) Gözlem yapılması
- D) Hipotez kurulması
- E) Deneyin planlanması
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Sonuçların paylaşılması
Deneyler bittikten sonra bulguların dergide yayımlanması ve kongrede sunulması araştırma sonuçlarının paylaşılmasıdır. Problemin belirlenmesi araştırmanın başında yer alır.
Kolay
12Bir biyoloji öğretmeni tahtaya iki soru yazıyor: “Doğal olay nasıl gerçekleşir?” ve “Doğal olay neden böyle gerçekleşir?” Öğretmen, bilimsel teorinin bu sorulardan hangisine cevap aradığını soruyor. Doğru cevap hangisidir?
- A) Olayın hangi yıl keşfedildiğine
- B) Olayı ilk kimin gözlemlediğine
- C) Olayın nasıl gerçekleştiğine
- D) Olayın hangi ülkede görüldüğüne
- E) Olayın neden gerçekleştiğine
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Olayın neden gerçekleştiğine
Teoriler kanunları açıklar ve “neden” sorusuna cevap vermeye çalışır. “Nasıl” sorusuna cevap veren bilgi türü kanundur.
Kolay
13Bir bilim insanı, uzun süredir bilinen bir bitki türünün yapraklarını yeni bir bakış açısıyla yeniden inceliyor ve daha önce fark edilmemiş bir özelliğini ortaya çıkarıyor. Bu çalışma bilimsel bilginin hangi özelliğini taşır?
- A) Değişmezlik
- B) Kesinlik
- C) Tekrarsızlık
- D) Hiyerarşi
- E) Özgünlük
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Özgünlük
Daha önce bilinmeyen bir gerçeğin açığa çıkarılması ya da mevcut bilginin yeni bir bakış açısıyla değerlendirilmesi özgünlüktür. Bilimsel bilgi değişmez değildir, bu nedenle “değişmezlik” yanlış bir seçimdir.
Kolay
14İki bilim insanı aynı fosil verilerini inceliyor. Eğitimleri ve bakış açıları farklı olduğu için veriler hakkında farklı yorumlar yapıyorlar. Bu durum bilimin doğasının hangi özelliğine örnektir?
- A) Değişmezlik
- B) Öznellik
- C) Kesinlik
- D) Tek yöntemlilik
- E) Kanunlaşma
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Öznellik
Bilim insanlarının yaşantıları, eğitimleri ve bakış açıları çalışmalarına yansıyabilir; buna öznellik denir. Bilimsel bilgi değişmez ve kesin değildir, bu nedenle diğer seçenekler bilimin doğasına aykırıdır.
Kolay
15Bir araştırmacı, farklı toplumların yaşam tarzlarının ve kabullerinin bilim insanlarının hangi konuları araştırmaya seçtiğini etkilediğini fark ediyor. Araştırmacının fark ettiği durum bilimin doğasının hangi özelliğidir?
- A) Bilimsel bilginin kesin ve mutlak olması
- B) Teori ile kanunun aynı bilgi olması
- C) Bilimsel yöntemin tek ve değişmez olması
- D) Bilimsel bilginin gözleme dayanmaması
- E) Bilimsel bilginin sosyal ve kültürel yapısı
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Bilimsel bilginin sosyal ve kültürel yapısı
Toplumların yaşam tarzları, anlayışları ve kültürel ögeleri bilimsel bilginin üretilmesinde etkilidir. Bilimsel bilgi gözleme dayanır; gözleme dayanmadığı yargısı yanlıştır.
Kolay
16Selin bahçedeki bir bitkiyi incelerken şu notları alıyor: I. Yaprakların kenarları sarı renktedir. II. Saksının toprağı kurudur. III. Yapraklar az sulandığı için sararmış olabilir. Selin'in notlarından hangisi gözlem değil, çıkarımdır?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) I ve II
- D) Yalnız III
- E) I, II ve III
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Yalnız III
Yaprak renginin ve toprağın kuru olduğunun belirlenmesi duyularla yapılan gözlemlerdir. Sararmanın az sulamadan kaynaklandığını söylemek ise gözlemlere dayanan bir yorum, yani çıkarımdır.
Kolay
17Mutfaktaki lambanın yanmadığını gören Ali, evin öteki odalarında ışıkların yandığını fark ediyor ve "Ampul patlamış olabilir." diye düşünüyor. Ardından ampulü yenisiyle değiştirip lambanın yanıp yanmadığına bakıyor. Ali'nin ampulü yenisiyle değiştirip sonucuna bakması, bilimsel yöntemin hangi basamağına karşılık gelir?
- A) Hipotezin sınanması
- B) Problemin belirlenmesi
- C) Hipotezin kurulması
- D) Sonuçların paylaşılması
- E) Teorinin oluşturulması
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Hipotezin sınanması
Lambanın yanmaması problemdir; "Ampul patlamış olabilir." düşüncesi bu probleme getirilen, sınanabilir geçici açıklamadır (hipotez). Ampulü değiştirip lambanın yanıp yanmadığına bakmak ise bu açıklamanın doğru olup olmadığını denemek, yani hipotezi sınamaktır. Bu örnek, bilimsel düşünme adımlarının günlük yaşamda da uygulandığını gösterir.
Kolay
18Biyoloji dersinde öğretmen "Bilim nedir?" diye soruyor. Üç öğrenci birbirinden farklı tanımlar yapıyor. Öğretmen bu tanımların hiçbirini yanlış saymıyor ve bilimi anlamak için asıl önemli olanın başka bir şey olduğunu söylüyor. Öğretmenin vurguladığı düşünce aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Bilimin tanımı, her bilim insanının kişisel görüşüne göre baştan sona değişir.
- B) Bilim tam olarak tanımlanamadığı için bilimsel bilgiye güvenmek doğru olmaz.
- C) Bilimi tek bir tanıma sığdırmak değil, niteliğini ve doğasını kavramak önemlidir.
- D) Bilimin tek doğru tanımı, yapılacak deneylerle kesin olarak belirlenebilir.
- E) Bilimin doğru tanımı yalnız en yeni tarihli kaynaklarda yer alır.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Bilimi tek bir tanıma sığdırmak değil, niteliğini ve doğasını kavramak önemlidir.
Bilimin herkesçe kabul edilen tam bir tanımı yoktur ve farklı tanımları yapılabilir. Önemli olan bilimi basit ve tek bir biçimde tanımlamak değil; niteliğini, önemini ve doğasını anlayıp açıklayabilmektir. Tanımların çeşitli olması bilimsel bilginin güvenilmez olduğu ya da tanımın kişiden kişiye keyfî biçimde değiştiği anlamına gelmez.
Orta
19Burak sınıf tartışmasında "Hücre teorisi yeterince kanıt toplanırsa bir gün hücre kanununa dönüşecek." diyor. Öğretmen, Burak'ın teori ile kanun arasındaki ilişkiyi yanlış kurduğunu belirtiyor. Öğretmenin itirazını en iyi açıklayan ifade hangisidir?
- A) Hücre teorisi henüz hiçbir kanıtla desteklenmemiştir.
- B) Kanunlar teorilere göre daha az güvenilir bilgilerdir.
- C) Teori ile kanun farklı türde bilgidir; biri ötekine dönüşmez.
- D) Teoriler yalnızca tek gözleme dayanan tahminlerdir.
- E) Kanunlar bir kez ortaya konunca hiç değiştirilemez.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Teori ile kanun farklı türde bilgidir; biri ötekine dönüşmez.
Kanun bir olayın nasıl gerçekleştiğini tanımlar, teori ise neden gerçekleştiğini açıklar; bu yüzden teori kanıt biriktikçe kanuna dönüşmez. Hücre teorisinin kanıtsız olduğunu düşünmek yanlıştır; hücre teorisi çok sayıda gözlemle güçlü biçimde desteklenmektedir.
Orta
20Aylin, "Karanlıkta bekletilen tohumlar daha hızlı çimlenir." hipotezini sınamak için deney yapıyor. Diğer bütün koşullar aynı olmasına rağmen ışıkta ve karanlıkta bekletilen tohumların çimlenme süreleri arasında fark çıkmıyor. Bilimsel yönteme göre Aylin'in bundan sonra yapması gereken en uygun davranış hangisidir?
- A) Sonucu hipotezi destekleyecek biçimde değiştirmek
- B) Hipotezini doğrudan teori olarak kabul etmek
- C) Hipotezi reddedip yeni bir hipotezle devam etmek
- D) Deneyi bırakıp sonucu raporda hiç anmamak
- E) Işıkla birlikte sıcaklığı da aynı anda değiştirmek
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Hipotezi reddedip yeni bir hipotezle devam etmek
Deneyle desteklenmeyen hipotez reddedilir ya da düzenlenir ve yeni bir hipotez sınanır. Işıkla birlikte sıcaklığı da değiştirmek araştırmayı derinleştiriyor gibi görünür; ancak aynı anda iki değişken değiştirilirse sonucun hangi etkenden kaynaklandığı anlaşılamaz.
Ders videoları
MEB'in 9. sınıf Biyoloji örnek ders anlatımları. Tüm videolar (3)
Katkıda bulun
Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.