Eski Çağ’da Yönetenler ve Savaşanlar

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

• TAR.9.2.2Eski Çağ’daki farklı medeniyetlerin yönetim ve ordu sistemlerini özetleyebilme

  • a) Eski Çağ’daki farklı medeniyetlerin yönetim ve ordu özellikleri ile ilgili çözümleme yapar.
  • b) Eski Çağ’daki farklı medeniyetlerin yönetim ve ordu özellikleri ile ilgili sınıflandırma yapar.
  • c) Eski Çağ’daki farklı medeniyetlerin yönetim ve ordu özelliklerini yorumlar.

Bu konuda neler var?

• Mezopotamya Medeniyet Havzası
• Mısır Medeniyet Havzası
• Anadolu Medeniyet Havzası
• İyonyalılar
• Urartular
• Frigler
• Lidyalılar
• Avrupa Medeniyet Havzası
• Yunan Şehir Devletleri
• Romalılar
• Makedonlar
• Türkistan Medeniyet Havzası
• İskitler
• Asya Hunları

1. Kolay

   1Ankara'nın Polatlı ilçesindeki bir antik kentte yapılan kazılarda büyük tümülüsler, çakıl taşı mozaikli yapılar ve Kral Midas efsanesiyle anılan bir hanedanın izleri bulunmuştur. Bu kent, Orta Anadolu'da tarım ve hayvancılıkla güçlenen bir krallığın başkentiydi. Gordion'u başkent yapan bu Anadolu medeniyeti hangisidir?

   • AA) Frigler
   • BB) Lidyalılar
   • CC) Urartular
   • DD) Hititler
   • EE) İyonyalılar
   Cevabı göster

   Doğru cevap: A) Frigler

   Başkenti Gordion olan ve Midas adlı krallarıyla tanınan medeniyet Friglerdir. Hititler de Orta Anadolu'da güçlü bir devlet kurmuştur; ancak onların başkenti Çorum yakınlarındaki Hattuşa'dır.

   Hata mı var? Düzeltme öner

2. Kolay

   2Manisa'nın Salihli ilçesindeki Sardes kazılarında, altın ve gümüş karışımı elektrondan yapılmış, üzerinde aslan başı damgası bulunan küçük sikkeler ele geçmiştir. Ağırlığı ve değeri devlet tarafından güvence altına alınan bu sikkeler, bilinen ilk madenî paralar arasında kabul edilir. Bu sikkeleri bastıran medeniyet hangisidir?

   • AA) Frigler
   • BB) Sümerler
   • CC) Hititler
   • DD) Lidyalılar
   • EE) Persler
   Cevabı göster

   Doğru cevap: D) Lidyalılar

   Başkenti Sardes olan Lidyalılar, parayı ilk kullanan medeniyet olarak kabul edilir. Persler de sonradan altın sikkeler basmıştır; ancak Lidya'yı ele geçirdikten sonra bu geleneği onlardan devralmışlardır.

   Hata mı var? Düzeltme öner

3. Kolay

   3İmparatorluk döneminde Roma'da yurttaşlar arasından seçilen askerler yirmi yılı aşkın süre orduda görev yapar, düzenli maaş alır ve sınır boylarındaki kalelerde konuşlanırdı. Görevini tamamlayan askerlere çoğu zaman toprak ya da para ödülü verilirdi. Roma ordusunun temelini oluşturan bu askerlere ne ad verilir?

   • AA) Milis
   • BB) Tümen
   • CC) Tımarlı
   • DD) Lejyoner
   • EE) Yeniçeri
   Cevabı göster

   Doğru cevap: D) Lejyoner

   Roma ordusunun temelini, uzun süre görev yapan ve düzenli maaş alan lejyonerler oluşturuyordu. Milis de silahlı bir güçtür; ancak milisler gerektiğinde toplanan, sürekli görev yapmayan halk birlikleridir.

   Hata mı var? Düzeltme öner

4. Kolay

   4Çin kaynakları, MÖ III. yüzyılda kuzeydeki bozkırlarda yaşayan dağınık atlı boyların tek bir hükümdar etrafında toplandığını ve Çin'e karşı güçlü bir devlet kurduğunu anlatır. Bu devlet, Türk tarihinde boyların siyasi birliğini sağlayan bilinen ilk devlet olarak kabul edilir. Sözü edilen devlet hangisidir?

   • AA) Asya Hun Devleti
   • BB) Göktürk Devleti
   • CC) Uygur Devleti
   • DD) Avrupa Hun Devleti
   • EE) Karahanlı Devleti
   Cevabı göster

   Doğru cevap: A) Asya Hun Devleti

   MÖ III. yüzyılda bozkır boylarını birleştiren ve bilinen ilk Türk devleti kabul edilen devlet Asya Hun Devleti'dir. Göktürk Devleti de bozkırda kurulmuş güçlü bir Türk devletidir; ancak 552'de, yani yaklaşık sekiz yüzyıl sonra kurulmuştur.

   Hata mı var? Düzeltme öner

5. Kolay

   5Asya Hunlarında devletin önemli işleri, savaş ve barış gibi kararlar bir mecliste görüşülürdü. Bu meclisin adı aşağıdakilerden hangisidir?

   • AA) Senato
   • BB) Kurultay
   • CC) Pankuş
   • DD) Lejyon
   • EE) Kut
   Cevabı göster

   Doğru cevap: B) Kurultay

   Asya Hunlarında önemli kararlar kurultayda görüşülürdü. Pankuş da bir meclistir ama Hititlere aittir.

   Hata mı var? Düzeltme öner

6. Kolay

   6Asya Hunlarında devleti yöneten kağanın, yönetme yetkisini Tanrı tarafından kendisine verilen bir güçten aldığına inanılırdı. Bu güce ne ad verilir?

   • AA) Kurultay
   • BB) Senato
   • CC) Stel
   • DD) Lejyon
   • EE) Kut
   Cevabı göster

   Doğru cevap: E) Kut

   Hunlarda yönetme yetkisinin Tanrı tarafından verildiğine inanılan bu güce kut denir; kağan kut sahibi olarak devleti yönetirdi. Kurultay ise önemli kararların görüşüldüğü meclistir, yetkinin kaynağı değildir.

   Hata mı var? Düzeltme öner

7. Kolay

   7Van Gölü kıyısındaki Tuşpa'yı merkez yapan ve Doğu Anadolu'da hüküm süren Eski Çağ devleti aşağıdakilerden hangisidir?

   • AA) Frigler
   • BB) Lidyalılar
   • CC) Hititler
   • DD) Urartular
   • EE) İyonyalılar
   Cevabı göster

   Doğru cevap: D) Urartular

   Tuşpa, Urartuların merkezidir. Friglerin merkezi Gordion, Lidyalıların merkezi ise Sardes'tir.

   Hata mı var? Düzeltme öner

8. Kolay

   8Tarihçi Herodot, “Mısır, Nil'in bir armağanıdır.” demiştir. Bu söz Mısır medeniyetiyle ilgili hangi durumu vurgular?

   • AA) Mısır'ın çöllerden gelen saldırılarla yıkıldığını
   • BB) Mısır'da tarım yapılmadığını
   • CC) Medeniyetin gelişmesinde Nil Nehri'nin belirleyici rolünü
   • DD) Nil Nehri'nin Mezopotamya'dan geçtiğini
   • EE) Mısırlıların denizcilikle geçindiğini
   Cevabı göster

   Doğru cevap: C) Medeniyetin gelişmesinde Nil Nehri'nin belirleyici rolünü

   Nil'in çevresinde ve deltasında yapılan tarım, Mısır medeniyetinin büyümesinde etkili olmuştur; söz bunu vurgular. Mısır'da tarım yapılmadığı yargısı, Nil çevresindeki tarımla doğrudan çelişir.

   Hata mı var? Düzeltme öner

9. Kolay

   9Eski Mısır'da tanrının temsilcisi sayılan ve mutlak güce sahip olan kralların adına piramitler yapılmıştır. Bu krallara verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

   • AA) Firavun
   • BB) Kağan
   • CC) Konsül
   • DD) Ensi
   • EE) Senatör
   Cevabı göster

   Doğru cevap: A) Firavun

   Mısır'da tanrının temsilcisi sayılan mutlak güçlü krallara firavun denir. Ensi ya da patesi, Sümer kent devletlerini yöneten kişilere verilen addır.

   Hata mı var? Düzeltme öner

10. Kolay

    10Asya'nın en batısında yer alan bir bölgeye Romalılar “güneşin doğduğu yer” anlamına gelen bir ad vermiştir. Bu ad aşağıdakilerden hangisidir?

    • AA) Mezopotamya
    • BB) Türkistan
    • CC) İyonya
    • DD) Anatolia
    • EE) Nubia
    Cevabı göster

    Doğru cevap: D) Anatolia

    Romalılar Anadolu'ya güneşin doğduğu yer anlamında Anatolia adını vermiştir. Mezopotamya ise “nehirler arası” anlamına gelir.

    Hata mı var? Düzeltme öner

11. Kolay

    11MÖ XXI. yüzyılda kent devleti olarak kurulan bir Mezopotamya devleti, Anadolu'da ticaret kolonileri kurmuş ve yazıyı Anadolu'ya getirmiştir. Bu devlet aşağıdakilerden hangisidir?

    • AA) Sümerler
    • BB) Akadlar
    • CC) Babilliler
    • DD) Mısırlılar
    • EE) Asurlular
    Cevabı göster

    Doğru cevap: E) Asurlular

    Anadolu'da ticaret kolonileri kurarak yazıyı Anadolu'ya getiren devlet Asurlulardır. Yazıyı icat eden Sümerlerdir ama yazıyı Anadolu'ya getiren onlar değildir.

    Hata mı var? Düzeltme öner

12. Kolay

    12Bir toplumun belirli bir dönemdeki kültürü ve yaşam tarzı medeniyet ya da uygarlık olarak adlandırılır. Benzer medeniyet özelliklerinin görüldüğü bölgeye ne ad verilir?

    • AA) Medeniyet havzası
    • BB) Şehir devleti
    • CC) Ticaret kolonisi
    • DD) İmparatorluk
    • EE) Kurultay
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A) Medeniyet havzası

    Benzer medeniyet özelliklerinin görüldüğü bölgeye medeniyet havzası denir. Şehir devleti bir yönetim biçimidir; bir bölgenin ortak kültürel özelliklerini anlatan bir kavram değildir.

    Hata mı var? Düzeltme öner

13. Kolay

    13Bir tarih kitabında iki yönetim modeli karşılaştırılıyor: – Birincisi tek bir kenti ve çevresini yönetir. – İkincisi farklı halkları ve geniş toprakları tek merkezden yönetir. İkinci yönetim modelinin adı aşağıdakilerden hangisidir?

    • AA) Şehir devleti
    • BB) Kurultay
    • CC) Ticaret kolonisi
    • DD) Medeniyet havzası
    • EE) İmparatorluk
    Cevabı göster

    Doğru cevap: E) İmparatorluk

    Farklı halkları ve geniş toprakları tek merkezden yöneten model imparatorluktur. Tek bir kenti ve çevresini yöneten birinci model ise şehir devletidir.

    Hata mı var? Düzeltme öner

14. Kolay

    14Sümer Lagaş şehir devletinin kazandığı bir zaferden sonra yapılan Akbabalar Steli bugün Paris'teki Louvre Müzesi'nde sergilenmektedir. Mezar taşı dışında sınırları belirtmek ve askerî zaferleri anmak için kullanılan bu tür dikey taş levhalara bir ad verilir. Bu ad aşağıdakilerden hangisidir?

    • AA) Tablet
    • BB) Ferman
    • CC) Stel
    • DD) Mozaik
    • EE) Sikke
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) Stel

    Dikey taş levhalara stel denir; Akbabalar Steli de bir zaferi anmak için yapılmıştır. Tablet de üzerine yazı yazılan bir malzemedir ama genellikle kilden yapılan, elde taşınabilen bir yazı yüzeyidir.

    Hata mı var? Düzeltme öner

15. Kolay

    15Güney Mezopotamya'da, Basra Körfezi'nin kuzeyinde kurulan Sümer şehir devletlerinin en önemlileri arasında Uruk, Ur, Nippur ve Lagaş sayılır. Aşağıdakilerden hangisi Sümer şehir devletlerinden biri değildir?

    • AA) Uruk
    • BB) Sardes
    • CC) Ur
    • DD) Nippur
    • EE) Lagaş
    Cevabı göster

    Doğru cevap: B) Sardes

    Uruk, Ur, Nippur ve Lagaş Sümer şehir devletleridir. Sardes ise Anadolu'da kurulan Lidyalıların merkezidir.

    Hata mı var? Düzeltme öner

16. Kolay

    16Eski Yunancada “nehirler arası” anlamına gelen bir ad, iki büyük nehir arasındaki bereketli bölgeyi tanımlamak için kullanılmıştır. Bu ad ve bölgeyi çevreleyen nehirler aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

    • AA) Mezopotamya – Nil ve Fırat
    • BB) Anatolia – Kızılırmak ve Fırat
    • CC) Mısır – Nil ve Dicle
    • DD) Mezopotamya – Fırat ve Dicle
    • EE) Anatolia – Dicle ve Gediz
    Cevabı göster

    Doğru cevap: D) Mezopotamya – Fırat ve Dicle

    Mezopotamya “nehirler arası” anlamına gelir ve Fırat ile Dicle arasındaki bölgeyi adlandırır. Nil Nehri Mısır medeniyet havzasının nehridir, Mezopotamya'yı çevrelemez.

    Hata mı var? Düzeltme öner

17. Kolay

    17Hititler ile Mısırlılar Kadeş Savaşı'nda karşı karşıya gelmiş, ancak iki taraf birbirine kesin bir üstünlük sağlayamamıştır. Bu savaştan sonra iki devletin ilişkileri yumuşamış ve aralarında Kadeş Barışı yapılmıştır. Bu gelişmeler, Eski Çağ'da devletler arası ilişkilerle ilgili aşağıdakilerden hangisini gösterir?

    • AA) Savaşların taraflardan birinin yıkılmasıyla sona erdiğini
    • BB) Antlaşmaların yenilen devlete zorla kabul ettirildiğini
    • CC) Devletlerin birbiriyle yalnız savaş yoluyla ilişki kurduğunu
    • DD) Barışın üçüncü bir devletin araya girmesiyle sağlandığını
    • EE) Üstünlük kuramayan devletlerin anlaşma yoluna gittiğini
    Cevabı göster

    Doğru cevap: E) Üstünlük kuramayan devletlerin anlaşma yoluna gittiğini

    Kadeş Savaşı'nda iki taraf da kesin bir üstünlük kuramamış, ardından ilişkiler yumuşamış ve barış yapılmıştır. Bu, güçleri birbirine denk iki devletin sorunu savaşla çözemeyince antlaşma yoluna gittiğini gösterir. Savaş bir tarafın yıkılmasıyla bitmemiştir (A); ortada bir yenilen olmadığı için antlaşma zorla kabul ettirilmemiştir (B). Barış yapılması, ilişkilerin yalnız savaştan ibaret olmadığını kanıtlar (C). Verilen bilgilerde araya giren üçüncü bir devletten söz edilmez (D).

    Hata mı var? Düzeltme öner

18. Kolay

    18Eski Çağ'da kurulan iki devletin sona erişiyle ilgili şu bilgiler veriliyor: – Mezopotamya'da kurulan Akad İmparatorluğu, Zagroslardan gelen Gutiler tarafından yıkılmıştır. – Anadolu'da Sakarya Nehri çevresinde kurulan Frig Devleti, Kafkasya'dan gelen Kimmerler tarafından yıkılmıştır. Bu bilgilere göre iki devletin ortak yönü aşağıdakilerden hangisidir?

    • AA) Ülke içinde çıkan isyanlar sonucunda parçalanarak yıkılmaları
    • BB) Başka bölgelerden gelen toplulukların saldırısıyla yıkılmaları
    • CC) Aynı yüzyıl içinde tarih sahnesinden çekilmiş olmaları
    • DD) Aynı medeniyet havzasının sınırları içinde kurulmaları
    • EE) Şehir devleti olarak kalıp topraklarını hiç genişletememeleri
    Cevabı göster

    Doğru cevap: B) Başka bölgelerden gelen toplulukların saldırısıyla yıkılmaları

    Akadları Zagroslardan gelen Gutiler, Frigleri ise Kafkasya'dan gelen Kimmerler yıkmıştır; iki devlet de kendi bölgesinin dışından gelen toplulukların saldırısıyla sona ermiştir. Verilen bilgilerde yıkılış nedeni olarak iç isyan gösterilmez (A). Akadlar MÖ 2150 dolaylarında, Frigler MÖ VII. yüzyılda yıkılmıştır; arada yaklaşık bin beş yüz yıl vardır (C). Biri Mezopotamya, öteki Anadolu medeniyet havzasındadır (D). Akadlar şehir devleti değil, imparatorluk modelinin temelini atan devlettir (E).

    Hata mı var? Düzeltme öner

19. Orta

    19MÖ 480'de Persler Yunanistan'a saldırdığında şehir devletleri birlikte hareket etti. Termopylai Geçidi'nde karada direnen birliklerin başında bir şehir devletinin kralı Leonidas bulunuyordu; aynı yıl Salamis'te Pers donanmasını yenen filonun en büyük bölümü ise başka bir şehir devletine aitti. Bu bilgilere göre Atina ve Sparta'nın askerî güçleriyle ilgili hangisi doğrudur?

    • AA) Sparta donanmasıyla, Atina kara ordusuyla öne çıkmıştır
    • BB) Atina donanmasıyla, Sparta kara ordusuyla öne çıkmıştır
    • CC) İkisinin ordusu da yalnızca savaş arabalarından oluşmuştur
    • DD) İkisi de Perslere karşı hiç birlikte hareket etmemiştir
    • EE) İkisinin de düzenli bir ordusu bulunmamıştır
    Cevabı göster

    Doğru cevap: B) Atina donanmasıyla, Sparta kara ordusuyla öne çıkmıştır

    Leonidas Sparta kralıdır ve Sparta güçlü kara ordusuyla tanınır; Salamis'teki filonun büyük bölümü ise deniz gücüyle öne çıkan Atina'ya aitti. Ters eşleştirme çekici bir çeldiricidir; Sparta'nın kral liderliğinde karada direnmesi bu eşleştirmeyi geçersiz kılar.

    Hata mı var? Düzeltme öner

20. Orta

    20MÖ 209'da tahta çıkan bir Türk hükümdarı, orduyu onlu, yüzlü, binli ve on binli birliklere ayırıp her birliğin başına bir komutan atamıştır. Bu düzen, sonraki Türk devletlerinde ve başka bazı orduların teşkilatında da etkili olmuştur. Onlu sistemi kuran hükümdar olarak kabul edilen kişi hangisidir?

    • AA) Bumin Kağan
    • BB) Attila
    • CC) Bilge Kağan
    • DD) Bögü Kağan
    • EE) Mete Han
    Cevabı göster

    Doğru cevap: E) Mete Han

    MÖ 209'da Asya Hun tahtına çıkan Mete Han, orduyu onlu sisteme göre düzenleyen hükümdar olarak kabul edilir. Attila da büyük bir Hun hükümdarıdır; ancak V. yüzyılda Avrupa Hun Devleti'ni yönetmiştir.

    Hata mı var? Düzeltme öner