Türklerde Konargöçer Yaşam

konargöçer
yaylak
kışlak
hayvancılık
keçe çadır
töre
boy
yörük

Türklerde konargöçer yaşam nasıldı?

Konargöçer yaşam, Türklerin hayvanlarıyla birlikte mevsime göre yazın serin yaylaklara, kışın daha ılık kışlaklara düzenli olarak gidip geldiği yaşam biçimidir. Sürekli yer değiştiren göçebelerden farklıdır ve "konar göçer" ifadesi ilk kez Uygurlara ait Tariat Kitabesi'nde geçer. Karasal iklim, otlakların azlığı, hayvan hastalıkları ve boylar arası mücadeleler Türkleri bu hareketli yaşama yöneltmiştir. Geçim at, koyun, sığır ve deve yetiştiriciliğine dayanıyordu; at hem binek hem savaş aracıydı. Keçeyle örtülü, ortasında ocak bulunan çadırlarda yaşanır; et, süt ürünleri ve kımız tüketilirdi. Aileler birleşerek sülale, kabile, boy ve devleti oluşturdu; eli silah tutan herkes asker sayılırdı ve herkes töreye uymak zorundaydı. Bugün Akdeniz yaylalarında yaşayan Sarıkeçili Yörükleri bu kültürü sürdürür. Konargöçerlik rastgele dolaşmak değil, belirli yaylak ve kışlaklar arasında planlı bir hareketliliktir.

Türklerde Konargöçer Yaşam: konu anlatımı ve özeti

Konargöçer yaşam, Türklerin hayvanlarıyla birlikte mevsime göre yaylak ile kışlak arasında gidip geldiği yaşam biçimidir. Bu yaşam tarzı, Türk kültürünün, ekonomisinin ve toplum düzeninin şekillenmesinde belirleyici olmuştur.

Göçebe ile konargöçer farklıdır: Göçebeler sürekli yer değiştirir; konargöçerler ise yazın serin yaylaklara, kışın daha ılık kışlaklara düzenli olarak gidip gelir. "Konar göçer" ifadesi ilk kez Uygurlara ait Tariat Kitabesi'nde geçer.
Konargöçerler yazın serin yaylaklara, kışın daha ılık kışlaklara düzenli olarak gidip gelir
Nedenleri: Karasal iklim, otlakların azlığı, hayvan hastalıkları ve boylar arası mücadeleler Türkleri hareketli bir yaşama yöneltmiştir.
Ekonomi: Geçim büyük ölçüde at, koyun, sığır ve deve yetiştiriciliğine dayanıyordu. At hem binek hem savaş aracıydı. Yünden keçe, kumaş, halı ve kilim dokundu; demircilik ve ticaret de yapıldı.
Günlük yaşam: Keçeyle örtülü, ortasında ocak bulunan çadırlarda yaşandı; çadırı taşıyan arabalar göçü kolaylaştırdı. Et, süt ürünleri, kımız ve sonradan pastırmaya dönüşen kurutulmuş et temel besinlerdi.
Toplum: En küçük birim aileydi; aileler birleşerek sülale, kabile, boy ve sonunda devleti oluşturdu. Eli silah tutan herkes asker sayılırdı; çocuklar küçük yaşta binicilik ve okçuluk öğrendi.
Türk toplum yapısı: aile → sülale → kabile → boy → devlet; her birim bir öncekilerin birleşmesiyle oluşur
Hukuk ve değerler: Töreye herkes uymak zorundaydı; hareketli yaşam nedeniyle kalıcı hapishaneler yoktu. Dayanışma, birlik ve ortak hareket etme bilinci güçlendi.
Süreklilik: Türklerin Anadolu'ya gelişi XI. yüzyılda başladı. Bugün Akdeniz yaylalarında yaşayan Sarıkeçili Yörükleri bu kültürü sürdürür.

Unutma: Konargöçerlik rastgele dolaşmak değildir; belirli yaylak ve kışlaklar arasında, mevsime bağlı ve planlı bir hareketliliktir.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Konargöçer yaşamı bir yılın takvimi üzerinden düşün.

İlkbahar sonu: Ovalar ısınır, otlar kurumaya başlar; topluluk hayvanlarıyla serin ve otlu yaylaya çıkar.
Yaz: Hayvanlar yaylada otlar; süt, yoğurt, peynir ve kımız hazırlanır, yünden keçe yapılır.
Sonbahar: Yaylada hava soğur; topluluk daha ılık ve korunaklı kışlağa döner.
Kış: Kurutulmuş et ve süt ürünleri tüketilir, hayvanlar korunur.

Bu döngü her yıl aynı yerler arasında tekrarlanır; bu yüzden konargöçerlik planlı bir yaşamdır.

Günlük hayattan: Bugün Toroslar'daki Yörükler ve Karadeniz'deki yayla şenlikleri bu geleneğin izlerini taşır.

Sık yapılan hata: Konargöçer ile göçebeyi aynı saymak. Doğrusu: Göçebeler belirli bir düzen olmadan yer değiştirebilir; konargöçerler mevsime göre belli yaylak ve kışlaklar arasında gidip gelir.

Derinleş

Konargöçer yaşamın çadır, keçe, at ve pastırma gibi unsurlarını düşün: Hangileri hareketli yaşamın bir ihtiyacından doğmuş olabilir? Her biri için bir neden yaz. Ardından bugün Türkiye'de yaylacılık yapan aileleri araştır; iklim değişikliği, yolların açılması ve göçün azalması bu yaşamı nasıl etkiliyor? Bu kültürel mirasın korunması için öneriler geliştir.

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

TAR.9.2.5Türklerde konargöçer yaşama ilişkin bakış açısı geliştirebilme
- a) Türklerde konargöçer yaşamın özelliklerini birinci ve ikinci elden kaynaklardan inceler.
- b) Türklerde konargöçer yaşamın özelliklerini kendi cümleleriyle ifade eder.
- c) Türklerde konargöçer yaşamın özelliklerini kaynaklara dayanarak çözümler.
- d) Geçmiş ve günümüzden hareketle Türklerde konargöçer yaşam koşullarını karşılaştırır.
- e) Konargöçer yaşamın Türk kültüründeki yeri ve önemine yönelik çıkarımlarda bulunur.

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Kırgızistan'daki bir bozkır festivalinde ziyaretçilere geleneksel çadırlar tanıtılıyor. Rehber, çadırın ahşap iskeletinin, koyun yününün ıslatılıp dövülerek sıkıştırılmasıyla elde edilen kalın bir örtüyle kaplandığını ve bu örtünün soğuğu ve yağmuru geçirmediğini anlatıyor. Çadırları örten bu malzeme hangisidir?
- A) Kiremit
- B) Keçe
- C) Papirüs
- D) Mermer
- E) Hasır
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Keçe
Yünün ıslatılıp dövülerek sıkıştırılmasıyla elde edilen ve konargöçer çadırlarını örten malzeme keçedir. Hasır da örtü olarak kullanılabilir; ancak bitki saplarından örülür, yünden yapılmaz ve soğuğa karşı keçe kadar koruyucu değildir.
Kolay
2Kırgızistan'da hayvancılıkla geçinen bir aile, ekim ayında sürüleriyle birlikte yüksek dağ otlaklarından iniyor ve rüzgârdan korunaklı, daha ılık bir vadiye yerleşiyor. Aile, ilkbahar gelene kadar burada kalıyor. Konargöçerlerin kışı geçirdikleri bu tür yerlere ne ad verilir?
- A) Yaylak
- B) Otağ
- C) Kurgan
- D) Ordu
- E) Kışlak
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Kışlak
Konargöçerlerin kış aylarını geçirdiği ılık ve korunaklı yerlere kışlak denir. Yaylak da konargöçer yaşamın parçasıdır; ancak ailenin yazın çıktığı yüksek ve serin otlaklardır, bu metinde terk edilen yerdir.
Kolay
3Bir belgeselde, Mersin ve Konya arasındaki Toros yaylalarında keçi sürüleriyle yazın yaylaya, kışın kıyıya yakın kışlaklara göç eden ve kıl çadırlarda yaşayan bir topluluk anlatılıyor. Topluluk, Türkiye'de konargöçer yaşamı sürdüren son gruplardan biri olarak tanıtılıyor. Belgeselde anlatılan topluluk hangisidir?
- A) Sarıkeçili Yörükleri
- B) Antik İyonyalılar
- C) Vandallar
- D) Antik Likyalılar
- E) Frigler
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Sarıkeçili Yörükleri
Toroslarda keçi sürüleriyle yaylak-kışlak arasında göç ederek konargöçer yaşamı bugün de sürdüren topluluk Sarıkeçili Yörükleridir. Antik Likyalılar da Akdeniz kıyısında yaşamıştır; ancak Eski Çağ'da yaşamış, yerleşik kentler kurmuş bir halktır.
Kolay
4Kazak bozkırlarında yaz aylarında kısrakların sütü sağılıp deri tulumlara konuyor ve günlerce çalkalanarak mayalandırılıyor. Hafif ekşi tadı olan bu içecek, çok eski çağlardan beri konargöçer Türklerin sofrasında yer alıyor. Bu içeceğin adı nedir?
- A) Ayran
- B) Boza
- C) Şıra
- D) Kımız
- E) Şerbet
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Kımız
Kısrak sütünün mayalandırılmasıyla elde edilen geleneksel Türk içeceği kımızdır. Ayran da süt ürünü bir içecektir; ancak yoğurdun suyla çırpılmasıyla yapılır, kısrak sütünün mayalanmasıyla değil.
Kolay
5Konargöçer Türklerin yaşamında at, iki temel işleviyle öne çıkmıştır. Bu işlevler aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
- A) Binek ve savaş aracı olması
- B) Yalnızca süs hayvanı olması
- C) Yalnızca tarlada saban çekmesi
- D) Yalnızca yün elde edilmesi
- E) Yalnızca kurban edilmesi
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Binek ve savaş aracı olması
At, konargöçer Türkler için hem binek hem de savaş aracıydı. Yün koyundan elde edilir; atın temel işlevi değildir.
Kolay
6Konargöçer Türklerin temel besinleri arasında yer alan kurutulmuş et, zamanla bugün de sevilerek tüketilen bir yiyeceğe dönüşmüştür. Bu yiyecek aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Kımız
- B) Pastırma
- C) Ayran
- D) Bulgur
- E) Pekmez
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Pastırma
Konargöçer Türklerin kuruttuğu et sonradan pastırmaya dönüşmüştür. Kımız da konargöçer Türklerin besinlerindendir ama et değil, kısrak sütünden yapılan bir içecektir.
Kolay
7Türkistan'da yaşayan ilk Türk boylarının konargöçer bir yaşam sürmesinin temelinde, geçimlerini sağladıkları ekonomik faaliyet yatar. Konargöçer Türklerin temel geçim kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Deniz ticareti
- B) Balıkçılık
- C) Hayvancılık
- D) Bağcılık
- E) Madencilik
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Hayvancılık
Konargöçer Türklerin geçimi büyük ölçüde at, koyun, sığır ve deve yetiştiriciliğine, yani hayvancılığa dayanıyordu. Demircilik de yapılmıştır ama temel geçim kaynağı değildir.
Kolay
8Konargöçer Türklerde çocuklar küçük yaşta bazı beceriler kazanırdı. Çocuklara küçük yaşta öğretilen beceriler aşağıdakilerden hangisinde birlikte verilmiştir?
- A) Gemicilik ve balıkçılık
- B) Çömlekçilik ve bağcılık
- C) Mimarlık ve heykelcilik
- D) Papirüs yapımı ve yazıcılık
- E) Binicilik ve okçuluk
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Binicilik ve okçuluk
Konargöçer Türklerde çocuklar küçük yaşta binicilik ve okçuluk öğrenirdi. Gemicilik ve balıkçılık denizle ilgili uğraşlardır, bozkırdaki konargöçer yaşamın temel becerileri değildir.
Kolay
9“Konargöçer” sözcüğü “konmak” ve “göçmek” fiillerinden oluşur. Bu sözcüğün anlamını en iyi açıklayan ifade aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Hiçbir zaman yer değiştirmeyen
- B) Yalnızca şehirlerde yaşayan
- C) Belli bir rota izlemeden rastgele dolaşan
- D) Mevsime göre belli yerlere konup yeniden göç eden
- E) Yalnızca deniz yoluyla göç eden
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Mevsime göre belli yerlere konup yeniden göç eden
Konargöçerler mevsime bağlı olarak yaylak ve kışlak gibi belirli yerlere konar, sonra yeniden göç eder. Rastgele dolaşmak göçebelerin özelliğidir; konargöçerlik planlı bir hareketliliktir.
Kolay
10Konargöçer Türkler geçimlerini büyük ölçüde hayvancılıkla sağlamakla birlikte başka ekonomik faaliyetlerle de uğraşmıştır. Aşağıdakilerden hangisi konargöçer Türklerin yaptığı faaliyetlerden biridir?
- A) Gemi yapımı
- B) Cam üretimi
- C) Demircilik
- D) Papirüs üretimi
- E) İpek böcekçiliği
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Demircilik
Konargöçer Türkler hayvancılığın yanında demircilik ve ticaretle de uğraşmıştır. Papirüs üretimi ise Mısır'a özgü bir faaliyettir.
Kolay
11Konargöçer Türklerin temel besinleri et ve süt ürünlerine dayanıyordu. Aşağıdakilerden hangisi konargöçer Türklerin temel besinlerinden biri değildir?
- A) Zeytinyağı
- B) Et
- C) Süt ürünleri
- D) Kımız
- E) Kurutulmuş et
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Zeytinyağı
Konargöçer Türklerin temel besinleri et, süt ürünleri, kımız ve kurutulmuş etti. Zeytinyağı ise zeytin yetiştirilen yerleşik bölgelerin ürünüdür ve konargöçer bozkır yaşamının temel besini değildir.
Kolay
12Türklerin Anadolu'ya gelişi, konargöçer kültürün bu topraklara taşınmasında önemli bir dönüm noktasıdır. Türklerin Anadolu'ya gelişi hangi yüzyılda başlamıştır?
- A) MÖ III. yüzyılda
- B) V. yüzyılda
- C) VIII. yüzyılda
- D) XV. yüzyılda
- E) XI. yüzyılda
Cevabı göster
Doğru cevap: E) XI. yüzyılda
Türklerin Anadolu'ya gelişi XI. yüzyılda başlamıştır. VIII. yüzyıl, “konar göçer” ifadesinin geçtiği Tariat Kitabesi'nin dikildiği yüzyıldır.
Kolay
13Safranbolu'da ayva çiçeği çok açarsa kışın sert geçeceğine inanılır. Kazak Türkleri de bazı hayvanların davranışlarına bakarak havanın nasıl olacağını tahmin eder. Bu örnekler, teknolojik aletlerin bulunmadığı dönemlerde insanların hangi yöntemle hava durumunu kestirmeye çalıştığını gösterir?
- A) Doğadaki bitki ve hayvanları gözlemleyerek
- B) Gelişmiş ölçüm aletleri kullanarak
- C) Yazılı hava raporlarını okuyarak
- D) Uydu görüntülerini inceleyerek
- E) Başka ülkelerden haber alarak
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Doğadaki bitki ve hayvanları gözlemleyerek
Örneklerde insanlar bitki ve hayvanlardaki değişiklikleri gözlemleyerek hava durumunu tahmin etmektedir. Ölçüm aletleri ve uydular, metinde sözü edilen teknolojinin olmadığı dönemlerde kullanılamazdı.
Kolay
14Konargöçer Türklerde aileler birleşerek sülale, kabile ve boy gibi daha büyük toplulukları, sonunda da devleti oluşturmuştur. Bu toplum yapısında en küçük birim aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Boy
- B) Kabile
- C) Devlet
- D) Sülale
- E) Aile
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Aile
Konargöçer Türk toplumunun en küçük birimi ailedir. Boy ise ailelerin, sülalelerin ve kabilelerin birleşmesiyle oluşan daha büyük bir birimdir.
Kolay
15Konargöçer Türkler zorlu iklim koşullarında, uzun göç yollarında ve tehlikelere karşı birlikte hareket etmek zorundaydı. Bu yaşam biçiminin Türk toplumunda güçlendirdiği değer aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Bireysel rekabet
- B) Yalnız yaşama isteği
- C) Kalıcı mülk biriktirme
- D) Dayanışma ve birlik
- E) Şehir yaşamına bağlılık
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Dayanışma ve birlik
Hareketli ve zorlu yaşam, ortak hareket etmeyi gerektirdiği için dayanışma ve birlik bilincini güçlendirmiştir. Kalıcı mülk biriktirmek ise yerleşik yaşamla ilgilidir, hareketli yaşamın güçlendirdiği bir değer değildir.
Kolay
16Keçe bir çadırın araba üzerine yerleştirilmesiyle ev formunda arabalar elde edilmiş ve insanlar göç ederken evlerini de yanlarında götürebilmiştir. Konargöçer Türklerde bu tür arabalar hangi dönemden itibaren görülmeye başlanmıştır?
- A) Türklerin Anadolu'ya gelişinden itibaren
- B) Osmanlı Devleti Dönemi'nden itibaren
- C) Cumhuriyet Dönemi'nden itibaren
- D) Uygur Devleti'nin yıkılışından itibaren
- E) Asya Hun Devleti Dönemi'nden itibaren
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Asya Hun Devleti Dönemi'nden itibaren
Türkistan'daki konargöçer Türklerde ev formunda arabalar özellikle Asya Hun Devleti Dönemi'nden itibaren görülmeye başlanmıştır. Türklerin Anadolu'ya gelişi çok daha sonra, XI. yüzyılda başlamıştır.
Kolay
17Bir Oğuzname'de anlatıldığına göre Oğuz Kağan yaşlanınca oğullarını toplar. Önce bir oku, sonra iki oku eliyle, üç oku dizine vurarak kırar; altı oku bir arada kıramaz. Sonunda daha çok oku iple bağlayıp oğullarına verir ve bunları kıramayacaklarını söyler. Ardından oğullarına bu örnekteki gibi davranmalarını öğütler. Boyların bir araya gelmesiyle kurulan konargöçer Türk devletleri düşünüldüğünde Oğuz Kağan'ın bu örnekle anlatmak istediği aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Devletin gücü, boyların birlik içinde kalmasına bağlıdır.
- B) Ok yapımı, her boyun ayrı ayrı öğrenmesi gereken bir iştir.
- C) Devlet yönetimi yalnız en kalabalık boyun elinde olmalıdır.
- D) Boylar, güçlenebilmek için birbirinden uzakta yaşamalıdır.
- E) Savaşlarda okçuların yerini zamanla süvariler almalıdır.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Devletin gücü, boyların birlik içinde kalmasına bağlıdır.
Tek tek kolayca kırılan oklar, bir araya bağlandığında kırılamaz. Oğuz Kağan bu örnekle oğullarına birlik olmalarını, birbirlerine uymalarını öğütler. Konargöçer Türklerde devlet; ailelerin, kabilelerin ve boyların birleşmesiyle oluştuğundan boylar ayrı düştüğünde devlet de zayıflar. Örnek ok yapımıyla (B) ya da savaş tekniğiyle (E) ilgili değildir. Yönetimin tek bir boyda toplanması (C) ya da boyların birbirinden uzaklaşması (D) örnekteki “bir arada olma” düşüncesiyle bağdaşmaz.
Kolay
18Bir kaynakta, Bilge Kağan'ın kayınbabasının konargöçer yaşamı savunduğu aktarılır. Kayınbabaya göre konargöçer oldukları için istedikleri anda akın yapabilmekte; karşı taraf savaş hazırlığına başlayana kadar işlerini bitirip aile çadırlarıyla birlikte yetişilemeyecek uzak bölgelere çekilebilmektedirler. Bu yüzden çok kalabalık ordular bile onlara bir şey yapamamaktadır. Bu sözlere göre konargöçer yaşamın Türklere savaşta sağladığı üstünlük aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Düşmandan sayıca daha kalabalık ordular kurabilme
- B) Hızla saldırıp düşman toplanmadan uzaklaşabilme
- C) Surlarla çevrili kentlerde uzun süre direnebilme
- D) Kuşatma araçlarıyla kent surlarını aşabilme
- E) Orduyu yalnız ücretli askerlerden oluşturabilme
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Hızla saldırıp düşman toplanmadan uzaklaşabilme
Kayınbabanın anlattığı üstünlük hareket yeteneğidir: konargöçerler evleri olan çadırlarıyla birlikte yer değiştirebildikleri için ani akın yapabilir ve karşı taraf hazırlanmadan uzaklaşabilir. Kaynakta kalabalık olan taraf Türkler değil, karşı taraftır (A). Surlu kentlerde direnme (C) ve kuşatma araçları (D) yerleşik yaşamla ilgilidir; kayınbaba zaten şehirde yaşamaya karşı çıkmaktadır. Konargöçer Türklerde eli silah tutan herkes asker sayılır; ücretli askerlik söz konusu değildir (E).
Orta
19Bir öğrenci, Eski Türk toplum yapısını anlatan bir şema hazırlıyor ve birimleri eski Türkçe adlarıyla kartlara yazıyor: il, urug, budun, oguş, boy. Kartları küçükten büyüğe dizip altlarına bugünkü karşılıklarını yazması gerekiyor. Kartların bugünkü karşılıklarıyla doğru sıralanışı hangisidir?
- A) Sülale, aile, boy, devlet, millet
- B) Aile, boy, sülale, millet, devlet
- C) Aile, sülale, boy, millet, devlet
- D) Boy, sülale, aile, millet, devlet
- E) Aile, sülale, millet, boy, devlet
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Aile, sülale, boy, millet, devlet
Eski Türk toplumunda oguş (aile), urug (sülale), boy, budun (millet) ve il (devlet) küçükten büyüğe doğru sıralanır. Boy ile sülalenin yer değiştirdiği sıralama çekicidir; ancak sülaleler birleşerek boyu oluşturur, bu yüzden sülale boydan küçüktür.
Orta
20Orta Çağ'da bozkırdan geçen bazı seyyahlar, konargöçer toplulukların çadırlarını sökmeden tekerlekli büyük arabaların üzerine yerleştirdiğini ve bu arabaları öküzlere çektirdiğini anlatmıştır. Aileler göç yolunda da bu çadırların içinde yaşayabiliyordu. Bu arabaların kullanılması hangi ihtiyacı karşılamıştır?
- A) Tarlaların sürülerek ekilmesi
- B) Kalıcı kentlerin kurulması
- C) Deniz aşırı seferlerin yapılması
- D) Madenlerin ocaklardan çıkarılması
- E) Barınağın göç sırasında kolayca taşınması
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Barınağın göç sırasında kolayca taşınması
Çadırların arabalar üzerinde taşınması, sürekli yer değiştiren ailelerin barınaklarını kurup sökmeden yanlarında götürmesini sağlamıştır. Kalıcı kentlerin kurulması seçeneği yanlıştır; taşınabilir çadır, kalıcı yerleşimin değil hareketli yaşamın ihtiyacıdır.

Ders videoları

MEB'in 9. sınıf Tarih örnek ders anlatımları. Tüm videolar (4)

9.Sınıf Tarih Dersi Örnek Ders Anlatımı Kaynak: MEB

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.