İçeriğe geç
dershanede

Influencer ortaklığı

Takipçilerine indirim, sana kazanç

Yükleniyor…

10. Sınıf Ortak Türk Tarihi · Türk Kağanlıkları

Hazar Kağanlığı

  • İdil
  • dinî hoşgörü
  • Musevilik
  • Mesudi
  • Kafkasya
  • Karaçay-Balkar

Hazar Kağanlığı hangi özellikleriyle tanınır?

Hazar Kağanlığı, İdil (Volga) ile Kafkasya arasında VII. yüzyılda kurulan ve dinî hoşgörüsüyle tanınan bir Türk devletidir. Kurucuları Aşina Hanedanı'nın Batı Kök Türk koluna mensuptur. Merkezi Aşağı İdil havzası ve Hazar Denizi'nin kuzeybatısı olan devlet, en güçlü döneminde Karadeniz'in kuzeyinden Aral Gölü'ne, Azerbaycan'dan Urallara uzanmıştır. Başkentleri farklı dönemlerde Semender, İdil, Belencer ve Sarkel olmuştur. Hazar Kağanlığı'nda Türk, Slav, Kafkas, İranlı ve Fin-Ugor toplulukları ile Müslüman, Hristiyan, Musevi ve eski Türk dinine inananlar bir arada yaşamış, yönetici tabaka Museviliği benimsemiştir. Arap tarihçisi Mesudi'ye göre ülkede her inanç grubunun davalarına bakan toplam yedi yargıç bulunurdu; hakanlar din işlerine karışmazdı. Hazarların Azerbaycan Türkleri, Kumuklar, Karaçay-Balkarlar ve Kırım Türklerinin oluşumunda payı büyüktür. Hazarların gücü X. yüzyılın ikinci yarısında Kiev Rus saldırılarıyla büyük ölçüde sona ermiştir.

Hazar Kağanlığı: konu anlatımı ve özeti

Hazar Kağanlığı, İdil (Volga) ile Kafkasya arasında uzun süre hüküm süren ve dinî hoşgörüsüyle tanınan bir Türk devletidir. Bu konu Hazarların yönetimini ve mirasını anlatır.

  • Kuruluş: Kurucuları Aşina Hanedanı'nın Batı Kök Türk koluna mensuptur. Devlet VII. yüzyılda kuruldu ve yaklaşık üç asır Batı Avrasya bozkırlarında egemen oldu.
  • Topraklar: Merkezi Aşağı İdil havzası ve Hazar Denizi'nin kuzeybatısıydı. En güçlü döneminde Karadeniz'in kuzeyinden Aral Gölü'ne, Azerbaycan'dan Urallara uzandı.
  • Başkentler: Farklı dönemlerde Semender, İdil, Belencer ve Sarkel.
  • Halk: Türk, Slav, Kafkas, İranlı ve Fin-Ugor toplulukları birlikte yaşadı.
  • Din ve hoşgörü: Müslüman, Hristiyan, Musevi ve eski Türk dinine inananlar bir arada yaşadı; yönetici tabaka Museviliği benimsedi. Mesudi'ye göre ülkede her inanç grubu için ayrı yargıçlar (toplam yedi) vardı.
  • Miras: Azerbaycan Türkleri, Kumuklar, Karaçay-Balkarlar ve Kırım Türklerinin oluşumunda payı büyüktür. Hazar kültürü Rus ve Macar kültürünü de etkiledi.
  • Zayıflama: Hazarların gücü X. yüzyılın ikinci yarısında Kiev Rus saldırılarıyla büyük ölçüde sona erdi.

Unutma: Hazarlarda hakan din işlerine karışmaz, her inanç grubu kendi yargıcı önünde yargılanırdı.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme:

Kitapta düzeltme

Ders kitabının bu konusundaki bazı bilgiler hatalı, güncel değil ya da çelişkili. Kitaptaki ifadeyi ve doğrusunu aşağıda görebilirsin.

  • Çelişki

    Kitapta (s. 45): Hazar Kağanlığı’nın “VII-XI. yüzyıllarda” varlığını sürdürdüğü ve “yaklaşık üç asır” hâkim olduğu söyleniyor; 46. sayfada “dört asır süren bir hakanlık”, 73. sayfada ise “Hazar Kağanlığı’nın 965 senesinde yıkılması” geçiyor.

    Doğrusu: Hazar Kağanlığı 7. yüzyılın ortasında kurulmuş, 965-969 yıllarında Kiev Rus saldırılarıyla yıkılmıştır; yaklaşık üç asır sürmüştür.

Önce temeli pekiştir

  1. Hazarların yedi yargıcını inanç gruplarına göre dağıt: 2 Müslüman, 2 Hristiyan, 2 Musevi, 1 eski Türk dini ve Ruslar.
  2. Hazar başkentlerinden üçünü yaz: Semender, İdil, Sarkel.
  3. Hazarların oluşumuna katkı yaptığı dört Türk topluluğunu say.

Günlük hayattan: Bugün çok kültürlü şehirlerde farklı inançtan insanlar kendi ibadethanelerinde serbestçe ibadet eder. Hazar şehirlerinde de bütün dinlere ibadet özgürlüğü tanınmıştı.

Sık yapılan hata: Hazar Kağanlığı'nın halkının tamamının Musevi olduğunu sanmak. Museviliği benimseyen yalnız yönetici tabakaydı; halk farklı dinlere mensuptu.

İpucu: Hazar Denizi'nin adını hatırlarsan devletin yerini de unutmazsın.

Derinleş

Kitaptaki Mesudi'nin yedi yargıç anlatımını oku. Bu düzenin farklı inançtan halkları bir arada tutmaya nasıl katkı yaptığını bir paragrafla açıkla. Düşün: Yöneticilerin halkın çoğunluğundan farklı bir dini benimsemesi devlette nasıl sonuçlar doğurabilir?

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.