İçeriğe geç
dershanede

Influencer ortaklığı

Takipçilerine indirim, sana kazanç

Yükleniyor…

10. Sınıf Ortak Türk Tarihi · Türk Kağanlıkları

Uygur Kağanlığı

  • Ordubalık
  • Bögü Kağan
  • Maniheizm
  • Uygur alfabesi
  • 840
  • Kırgızlar

Uygur Kağanlığı Türk tarihine neler kazandırmıştır?

Uygur Kağanlığı, Kök Türklerin yerine Ötüken'de kurulan ve 744-840 yılları arasında hüküm süren, Türk kültürüne yerleşik hayat, yazı ve yeni dinler kazandıran bir devlettir. Siyasi merkezi Ötüken'deki Ordubalık (Karabalgasun) şehridir; toprakları Uzak Doğu, Güney Sibirya ve Kuzey Çin'i kapsamıştır. Kurucusu Kutluk Bilge Kül Kağan, Çin'e karşı başarılı savaşlar vermiş, Moğol ve Mançu kökenli toplulukları kendine bağlamıştır. Bayan Çor, Bögü Kağan ve Baga Tarkan ünlü hükümdarlarıdır. Bögü Kağan döneminde Çin üzerindeki Uygur etkisi artmış, Türk tüccarlar Çin başkentinde serbest ticaret hakkı kazanmış, Maniheizm benimsenmiş ve Ordubalık'ta Mani tapınağı yapılmıştır. Uygurlar önce Şine Usu Yazıtı'nda olduğu gibi Kök Türk harflerini, sonra Soğd alfabesinden geliştirilen Uygur alfabesini kullanmıştır. 840 yılında Kırgızlar Uygur Kağanlığı'nı yıkmış, Uygurların bir kısmı Kansu'da, bir kısmı Turfan'da yeni devletler kurmuştur.

Uygur Kağanlığı: konu anlatımı ve özeti

Uygur Kağanlığı, Kök Türklerin yerine Ötüken'de kurulan ve Türk kültürüne yerleşik hayat, yazı ve yeni dinler kazandıran bir devlettir. Bu konu Uygurların siyasi tarihini anlatır.

  • Dönem ve merkez: VIII-IX. yüzyıllarda (744-840) hüküm sürdü. Merkezi Ötüken'deki Ordubalık (Karabalgasun) şehriydi.
  • Kurucu: Kutluk Bilge Kül Kağan, Çin'e karşı başarılı savaşlar verdi, Moğol ve Mançu kökenli toplulukları kendine bağladı.
  • Topraklar: Uzak Doğu, Güney Sibirya ve Kuzey Çin.
  • Ünlü hükümdarlar: Bayan Çor (747-759), Bögü Kağan ve Baga Tarkan.
  • Bögü Kağan: Döneminde Çin üzerinde Uygur etkisi arttı, Türk tüccarlar Çin başkentinde serbest ticaret hakkı kazandı. Bögü Kağan Maniheizmi benimsedi; Ordubalık'ta Mani tapınağı yapıldı.
  • Yazı: Önce Kök Türk harfleri kullanıldı (Şine Usu Yazıtı). Sonra Soğd alfabesinden geliştirilen Uygur alfabesine geçildi.
  • Yıkılış: 840'ta Kırgızlar Ötüken'de Uygur Devleti'ni yıktı. Uygurların bir kısmı Kansu'da, bir kısmı Turfan'da (Koçu) yeni devletler kurdu.

Unutma: Uygurlar Maniheizmi benimseyen ilk Türk devletidir; bu din yerleşik hayata geçişlerini hızlandırmıştır.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme:

Önce temeli pekiştir

  1. Uygur tarihini üç adımda yaz: kuruluş (Kök Türklerin yerine), yükseliş (Bögü Kağan), yıkılış (840, Kırgızlar).
  2. Uygurların kullandığı iki alfabeyi sırala: önce Kök Türk, sonra Uygur alfabesi.
  3. 840'tan sonra kurulan iki Uygur devletini not et: Kansu Uygurları ve Koçu (Turfan) Uygurları.

Günlük hayattan: Bir aile göçebe hayattan şehre taşınınca evini, işini ve alışkanlıklarını değiştirir. Uygurlar da yeni din ve yazıyla birlikte şehir hayatına yöneldiler.

Sık yapılan hata: Maniheizmi Kök Türklerin benimsediğini sanmak. Maniheizmi benimseyen Uygur hükümdarı Bögü Kağan'dır.

İpucu: "Bögü - Mani - Ordubalık" üçlüsünü birlikte hatırla.

Derinleş

Kitaptaki Uygur Kağanlığı haritasını Kök Türk haritasıyla karşılaştır. Ortak merkez olan Ötüken'in önemini açıkla. Düşün: Bir devletin yeni bir din kabul etmesi, toplumun savaşçı ve göçebe yapısını nasıl etkileyebilir?

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.