7. Sınıf Matematik · Geometrik Nicelikler (1)
Hacim Ölçme Birimleri
- hacim
- metreküp
- desimetreküp
- santimetreküp
- litre
- desilitre
- birim dönüşümü
Hacim ölçme birimleri birbirine nasıl dönüştürülür?
Hacim ölçme birimleri küçükten büyüğe mm³, cm³, dm³ ve m³'tür ve her büyük birim bir küçüğünün 1000 katıdır. Bu nedenle 1 m³ = 1000 dm³ ve 1 dm³ = 1000 cm³ olur. Büyük birimden küçük birime geçerken 1000 ile çarpılır, küçük birimden büyük birime geçerken 1000'e bölünür. Ayrıtı 1 dm olan küpün hacmi 1 dm³'tür ve bu hacim 1 litreye eşittir; benzer biçimde 1 cm³ = 1 mL olur. Örneğin 2,5 m³ = 2500 dm³ = 2500 L şeklinde dönüştürülür. Kum ya da kargo konteyneri gibi büyük hacimler için metreküp, zeytinyağı ya da meyve suyu gibi sıvılar için litre daha uygun bir birimdir; bir meyve suyu kutusuna 0,0002 m³ yazmak tuhaf olurdu. Taş gibi düzgün olmayan bir cismin hacmi, su dolu dereceli bir kaba bırakıldığında yükselen su miktarından bulunur. Uzunluk birimleri 10'ar, alan birimleri 100'er, hacim birimleri ise 1000'er kat büyür.
Hacim Ölçme Birimleri: konu anlatımı ve özeti
Hacmi ölçmek için standart birimler kullanılır ve bu birimler birbirine dönüştürülebilir. Ayrıca sıvı ölçüleri olan litre ile hacim ölçüleri arasındaki bağı da bu konuda öğreniyorsun.
- Hacim birimleri küçükten büyüğe mm³, cm³, dm³ ve m³'tür.
- Bir büyük birim, bir küçüğünün 1000 katıdır: 1 m³ = 1000 dm³, 1 dm³ = 1000 cm³.
- Büyük birimden küçüğe geçerken 1000 ile çarpar, küçükten büyüğe geçerken 1000'e bölersin.
- Ayrıtı 1 dm olan küpün hacmi 1 dm³'tür ve bu 1 litreye eşittir: 1 dm³ = 1 L, 1 cm³ = 1 mL.
- Örnek: 2,5 m³ = 2500 dm³ = 2500 L.
- Taş gibi düzgün olmayan bir cismin hacmi, su dolu dereceli bir kaba bırakılınca yükselen su miktarından bulunur.
Unutma: Uzunlukta birimler 10'ar, alanda 100'er, hacimde 1000'er kat büyür; karıştırma.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
Hacim birimlerinde her basamak 1000 kat büyür, çünkü hacimde üç boyut vardır: 10 × 10 × 10 = 1000.
- Büyük birimden küçüğe: 1000 ile çarp. 2 m³ = 2000 dm³.
- Küçük birimden büyüğe: 1000'e böl. 3500 cm³ = 3,5 dm³.
- Sıvılarla köprü kur: 1 dm³ = 1 L, 1 cm³ = 1 mL.
Günlük hayattan: 1,5 L'lik su şişesi 1500 mL'dir, yani 1500 cm³ yer kaplar. Su faturasında tüketim m³ ile yazılır; 1 m³ su 1000 L'dir, yani yaklaşık 667 tane 1,5 L'lik şişeyi doldurur.
Sık yapılan hata: "1 m³ = 100 dm³." Doğrusu: 1 m³ = 1000 dm³. Uzunlukta 10, alanda 100, hacimde 1000 kat vardır; birimin kaç boyutlu olduğuna bak.
Derinleş
Evinizin bir aylık su faturasını incele ve tüketilen suyu m³'ten litreye çevir. Evde yaşayan kişi sayısına ve ayın gün sayısına bölerek kişi başına günlük su tüketimini hesapla. Bu miktarı azaltmak için ailene önerebileceğin iki uygulama belirle ve her birinin ayda kaç litre tasarruf sağlayabileceğini tahmin et.
Öğrenme çıktıları
Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.
MAT.7.4.5Hacim ölçme birimleri arasındaki ilişkileri değerlendirebilme
- a) Bir cismin hacmini ölçmede metreküpü ve litreyi ölçüt olarak belirler.
- b) Metreküp ve litreyi kullanarak ölçme yapar.
- c) Hacim ölçme sonuçlarını desimetreküp, santimetreküp ve milimetreküp; sıvı ölçme sonuçlarını desilitre, santilitre ve mililitre ile ilişkilendirerek karşılaştırır.
- ç) Karşılaştırmalarına ilişkin yargıda bulunur.
MAT.7.4.6Günlük hayat durumlarında dikdörtgenler prizmaları ile modellenen cisimlerin yüzey alanı ve hacmine yönelik problem çözebilme
- a) Dikdörtgenler prizmaları ile modellenen cisimlerin yüzey alanı ve hacmine yönelik problemde ilgili matematiksel bileşenleri (şekil, cisim, uzunluk, alan, yükseklik gibi) belirler.
- c) Problem bağlamındaki temsilleri farklı temsillere dönüştürür.
- e) Belirlediği stratejileri çözüm için uygular.
Sorular
Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.
Kolay
1Bir mutfak ölçü kabı, şekildeki gibi bir ayrıtı 1 dm olan küp biçimindedir. Aşçı bu kabı suyla tamamen doldurup tarifteki litre ölçüsüyle karşılaştırıyor. Kapta kaç litre su vardır?
- A) 10
- B) 100
- C) 1
- D) 1000
Cevabı göster
Doğru cevap: C) 1
Kabın hacmi 1 dm × 1 dm × 1 dm = 1 dm³'tür ve 1 dm³ = 1 L'dir. 1000 seçeneği 1 dm³'ün 1000 cm³ olmasını 1000 litreyle karıştırmaktan doğar; 1000 cm³ 1000 mL'dir.
Kolay
2Matematik dersinde Kemal, ayrıtı 1 dm olan bir küpü ayrıtı 1 cm olan küçük küplerle tamamen dolduruyor. Her yönde kaç küçük küp sığdığını sayarak toplam küp sayısını bulacak. 1 dm³ kaç cm³'tür?
- A) 10
- B) 1000
- C) 100
- D) 10000
Cevabı göster
Doğru cevap: B) 1000
1 dm = 10 cm olduğundan küpe her yönde 10 küçük küp sığar: 10 × 10 × 10 = 1000 cm³. 10 seçeneği uzunluk birimlerindeki dönüşümü hacme aynen uygulamaktan, 100 ise yalnızca bir katmanı saymaktan doğar.
Kolay
3Bir kum havuzuna 3,2 m³ kum dökülecek. Kum, bahçe marketinde desimetreküp ölçüsüyle satıldığı için Melis'in miktarı dm³ cinsinden yazması gerekiyor. 3,2 m³ kaç dm³'tür?
- A) 3200
- B) 32
- C) 320
- D) 32000
Cevabı göster
Doğru cevap: A) 3200
Hacim birimleri biner biner büyür: 1 m³ = 1000 dm³, dolayısıyla 3,2 m³ = 3,2 × 1000 = 3200 dm³. 32 ve 320 seçenekleri uzunluk birimlerinde olduğu gibi 10 ya da 100 ile çarpmaktan doğar.
Kolay
4Bir mutfak ölçü kabının bir yüzünde litre, öteki yüzünde mililitre işaretleri var. Nehir, ölçü kabının üzerindeki çizgileri inceleyerek iki birim arasındaki ilişkiyi defterine yazıyor. Nehir'in yazabileceği aşağıdaki eşitliklerden hangisi doğrudur?
- A) 1 L = 100 mL
- B) 1 L = 1000 mL
- C) 1 cm³ = 1 L
- D) 1 m³ = 100 dm³
Cevabı göster
Doğru cevap: B) 1 L = 1000 mL
"Mili" binde bir anlamına gelir; 1 L = 1000 mL'dir. 1 cm³ = 1 mL'dir, 1 L değildir; 1 m³ ise 1000 dm³'e eşittir. 1 L = 100 mL seçeneği, mili ile santiyi karıştırmaktan doğar.
Kolay
5Kerem defterine “1 m³ = 100 dm³” yazıyor. Öğretmeni bu eşitliğin yanlış olduğunu söylüyor. Kerem'in hatasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Hacim birimleri 10'ar kat büyür; 1 m³ = 10 dm³'tür.
- B) m³ ile dm³ arasında dönüşüm yapılamaz; ikisi farklı ölçülerdir.
- C) Hacim birimleri 1000'er kat büyür; 1 m³ = 1000 dm³'tür.
- D) Hacim birimleri 100'er kat küçülür; 1 dm³ = 100 m³'tür.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Hacim birimleri 1000'er kat büyür; 1 m³ = 1000 dm³'tür.
Uzunlukta birimler 10'ar, alanda 100'er, hacimde 1000'er kat büyür; bu yüzden 1 m³ = 1000 dm³'tür. 100 kat, alan birimleriyle karıştırmaktan gelir.
Kolay
6Bir su bidonu 130 dm³ su alıyor. Bu miktar kaç cm³'tür?
- A) 13 000
- B) 130 000
- C) 1300
- D) 1 300 000
Cevabı göster
Doğru cevap: B) 130 000
dm³'ten cm³'e geçerken 1000 ile çarpılır: 130 × 1000 = 130 000. 1300, uzunluk birimindeki gibi 10 ile çarpmaktan gelir.
Kolay
7Bir fen deneyinde kullanılan kaptaki sıvının hacmi 2 dm³'tür. Bu hacim kaç mm³'tür?
- A) 2000
- B) 2 000 000
- C) 200 000
- D) 20 000
Cevabı göster
Doğru cevap: B) 2 000 000
dm³'ten mm³'e iki basamak inilir: 2 × 1000 × 1000 = 2 000 000. 2000, yalnızca cm³'e kadar dönüştürmekten gelir.
Kolay
8Bir sürahi 1,5 dm³ su alıyor. Sürahi kaç mL su alır?
- A) 150
- B) 15
- C) 15 000
- D) 1500
Cevabı göster
Doğru cevap: D) 1500
1,5 dm³ = 1,5 L = 1500 mL'dir (1 L = 1000 mL). 150, 100 ile çarpmaktan gelir.
Kolay
9Aşağıdaki eşitliklerden hangisi yanlıştır?
- A) 1 m³ = 1000 cm³
- B) 1 m³ = 1000 dm³
- C) 1 dm³ = 1000 cm³
- D) 1 cm³ = 1000 mm³
Cevabı göster
Doğru cevap: A) 1 m³ = 1000 cm³
m³ ile cm³ arasında iki basamak vardır; 1 m³ = 1 000 000 cm³'tür. Diğer eşitliklerde ardışık birimler arasında 1000 kat olduğu için doğrudur.
Kolay
10Bir kum yığınının hacmi 15 m³'tür. Bu hacim kaç cm³'tür?
- A) 15 000 000
- B) 15 000
- C) 1 500 000
- D) 150 000
Cevabı göster
Doğru cevap: A) 15 000 000
m³'ten cm³'e iki basamak inilir ve her basamakta 1000 ile çarpılır: 15 × 1000 × 1000 = 15 000 000. 15 000, yalnızca bir basamak dönüştürmekten gelir.
Kolay
11Bir liman görevlisi, gemiye yüklenecek kargo konteynerlerinin kapasitesini kayda geçiriyor. Konteynerin kapasitesini yazmak için en uygun birim aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Mililitre (mL)
- B) Santimetreküp (cm³)
- C) Milimetreküp (mm³)
- D) Metreküp (m³)
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Metreküp (m³)
Konteyner gibi büyük hacimler metreküp ile ifade edilir. Mililitre ve santimetreküp küçük miktarlar için kullanıldığından sayı gereksiz büyük olur.
Kolay
12Bir kutu meyve suyunun hacmi 4500 cm³'tür. Bu hacim kaç dm³'tür?
- A) 45
- B) 450
- C) 0,45
- D) 4,5
Cevabı göster
Doğru cevap: D) 4,5
cm³'ten dm³'e geçerken 1000'e bölünür: 4500 ÷ 1000 = 4,5. 45, 100'e bölmekten gelir.
Kolay
13Hacim ölçme birimlerinin küçükten büyüğe doğru sıralanışı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) cm³, mm³, dm³, m³
- B) m³, dm³, cm³, mm³
- C) mm³, cm³, dm³, m³
- D) mm³, dm³, cm³, m³
Cevabı göster
Doğru cevap: C) mm³, cm³, dm³, m³
En küçük birim milimetreküp, en büyük birim metreküptür; aralarda santimetreküp ve desimetreküp vardır. m³'ten başlayan sıralama büyükten küçüğedir.
Kolay
14Bir apartmanın su deposuna 1 m³ su konuyor. Depodaki su kaç litredir?
- A) 1000
- B) 100
- C) 10
- D) 10 000
Cevabı göster
Doğru cevap: A) 1000
1 m³ = 1000 dm³ ve 1 dm³ = 1 L olduğundan 1 m³ = 1000 L'dir. 100, alan birimlerindeki gibi 100 kat düşünmekten gelir.
Kolay
15Selin, desimetreküp cinsinden verilen bir hacmi santimetreküpe çevirecek. Selin'in yapması gereken işlem aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Sayıyı 1000'e bölmek
- B) Sayıyı 1000 ile çarpmak
- C) Sayıyı 100 ile çarpmak
- D) Sayıyı 10 ile çarpmak
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Sayıyı 1000 ile çarpmak
Büyük birimden küçük birime geçerken her basamakta 1000 ile çarpılır. 1000'e bölmek küçük birimden büyüğe geçerken yapılır.
Kolay
16Elif, marketten aldığı bir şişe zeytinyağının etiketindeki miktarı defterine yazacak. Bu miktarı yazmak için en uygun birim aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Metreküp
- B) Metrekare
- C) Litre
- D) Metre
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Litre
Şişedeki sıvının miktarı için litre uygundur. Metrekare alan, metre uzunluk birimidir; metreküp ise bir şişe için çok büyük bir birimdir.
Kolay
17Ağırlıkları eşit olan iki bilezik, ağzına kadar suyla dolu iki özdeş kaba ayrı ayrı bırakılıyor ve ikisi de tamamen suya batıyor. Birinci kaptan 12 mL, ikinci kaptan 15 mL su taşıyor. Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Ağırlıkları eşit olduğu için iki bileziğin hacmi de eşittir.
- B) Birinci bileziğin hacmi, ikincisinden 3 cm³ fazladır.
- C) İkinci bileziğin hacmi, birincisinden 3 dm³ fazladır.
- D) İkinci bileziğin hacmi, birincisinden 3 cm³ fazladır.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) İkinci bileziğin hacmi, birincisinden 3 cm³ fazladır.
Suya tamamen batan cisim, kendi hacmi kadar su taşırır. Birinci bileziğin hacmi 12 mL = 12 cm³, ikincisinin hacmi 15 mL = 15 cm³'tür (1 mL = 1 cm³). İkinci bilezik 15 − 12 = 3 cm³ daha büyüktür. Ağırlıkların eşit olması hacimlerin eşit olduğunu göstermez. 3 mL, 3 dm³ değil 3 cm³'tür.
Kolay
18Bir kek tarifinde 25 cL süt kullanılması isteniyor. Mutfaktaki ölçü kabında yalnız mililitre çizgileri vardır. Süt, ölçü kabının kaç mililitre çizgisine kadar doldurulmalıdır?
- A) 2,5
- B) 25
- C) 250
- D) 2500
Cevabı göster
Doğru cevap: C) 250
1 L = 100 cL = 1000 mL olduğundan 1 cL = 10 mL'dir. 25 cL = 25 · 10 = 250 mL. 25, birim değiştirilmeden yazılırsa; 2,5, 10 ile çarpmak yerine 10'a bölünürse; 2500, 10 yerine 100 ile çarpılırsa bulunur.
Orta
19Arda'nın ailesi, iç ölçüleri şekildeki gibi 50 cm, 40 cm ve 30 cm olan dikdörtgenler prizması biçiminde bir akvaryum satın alıyor. Akvaryumu doldurmak için kaç litre su taşıyacaklarını hesaplıyorlar. Akvaryum en fazla kaç litre su alır?
- A) 60
- B) 6
- C) 600
- D) 120
Cevabı göster
Doğru cevap: A) 60
Hacim 50 × 40 × 30 = 60.000 cm³'tür; 1 L = 1000 cm³ olduğundan 60.000 ÷ 1000 = 60 L. 600 seçeneği 100'e bölmekten, 6 ise 10.000'e bölmekten doğar.
Orta
20Fen dersinde öğrenciler, şekildeki gibi içinde 350 mL su bulunan dereceli bir silindire küçük bir taş bırakıyor. Taş tamamen suya batınca su seviyesi 520 mL çizgisine yükseliyor. Taşın hacmi kaç cm³'tür?
- A) 520
- B) 170
- C) 870
- D) 350
Cevabı göster
Doğru cevap: B) 170
Taşın hacmi yükselen su miktarına eşittir: 520 – 350 = 170 mL, 1 mL = 1 cm³ olduğundan 170 cm³. 870 seçeneği iki okumayı toplamaktan, 520 ise son okumayı taşın hacmi sanmaktan doğar.
Katkıda bulun
Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.
