İçeriğe geç
dershanede

Influencer ortaklığı

Takipçilerine indirim, sana kazanç

Yükleniyor…

7. Sınıf Matematik · Geometrik Nicelikler (2)

Dairenin Alanı

  • daire
  • çember
  • yarıçap
  • çap
  • pi sayısı
  • daire dilimi

Dairenin alanı nasıl hesaplanır?

Dairenin alanı, π sayısının yarıçapın karesiyle çarpılmasıyla bulunur: dairenin alanı = π × r × r = π × r². Daire, bir çember ile onun içindeki tüm noktalardan oluşan şekildir; merkezi çember üzerindeki bir noktaya birleştiren doğru parçasına yarıçap (r) denir ve çap yarıçapın 2 katıdır. Çemberin uzunluğu 2 × π × r ile bulunur. Daire çok sayıda eş dilime, örneğin 8 ya da 16 eş daire dilimine ayrılıp dilimler ters-düz dizildiğinde yaklaşık bir dikdörtgen oluşur. Bu dikdörtgenin bir kenarı çevrenin yarısı olan π × r, diğer kenarı ise yarıçap olan r'dir; alan formülü bu dikdörtgenden elde edilir. Örneğin yarıçapı 5 cm olan dairenin alanı π = 3 alınırsa 3 × 5 × 5 = 75 cm²'dir. Şekil parçalara ayrılıp yeniden düzenlense de toplam alan değişmez. Formülde çap değil yarıçap kullanılır; çap verilmişse önce 2'ye bölünür.

Dairenin Alanı: konu anlatımı ve özeti

Daire, bir çember ile onun içindeki tüm noktalardan oluşan şekildir. Bu konu, daireyi parçalara ayırıp yeniden dizerek alan formülünü keşfetmeyi anlatır.

  • Merkez ile çember üzerindeki bir noktayı birleştiren doğru parçasına yarıçap (r) denir; çap yarıçapın 2 katıdır.
  • Çemberin uzunluğu 2 × π × r ile bulunur.
  • Daire çok sayıda eş dilime ayrılıp dilimler ters-düz dizildiğinde yaklaşık bir dikdörtgen oluşur.
    Daire 12 eş dilime ayrılıp ters-düz dizilince kenarları yaklaşık π × r ve r olan bir dikdörtgen oluşur
    Daire 12 eş dilime ayrılıp ters-düz dizilince kenarları yaklaşık π × r ve r olan bir dikdörtgen oluşur
  • Bu dikdörtgenin bir kenarı çevrenin yarısı (π × r), diğer kenarı yarıçaptır (r).
  • Bu yüzden dairenin alanı = π × r × r = π × r² olur.
  • Örnek: Yarıçapı 5 cm olan dairenin alanı π = 3 alınırsa 3 × 5 × 5 = 75 cm²'dir.
  • Şekil parçalara ayrılıp yeniden düzenlense de toplam alan değişmez.

Unutma: Formülde çapı değil yarıçapı kullan; çap verilmişse önce 2'ye böl.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme:

Önce temeli pekiştir

Dairenin alanını hesaplarken her şey yarıçapla başlar.

  1. Yarıçapı bul. Çap verilmişse 2'ye böl.
  2. Yarıçapı kendisiyle çarp.
  3. Sonucu π ile çarp.

Örnek: Çapı 30 cm olan bir pizzanın yarıçapı 15 cm'dir. π = 3 alınırsa alan 3 × 15 × 15 = 675 cm² olur.

Günlük hayattan: Masa örtüsü almak için yuvarlak masanın alanını, kenarına şerit dikmek için çevresini hesaplarsın.

Sık yapılan hata: Çapı yarıçap yerine kullanmak: 3 × 30 × 30 = 2700. Doğrusu: Bu sonuç gerçek alanın 4 katıdır. Çapı kullanırsan alanı 4 kat büyük bulursun, çünkü hem uzunluk hem genişlik 2 katına çıkar.

Çevre ile alanı karıştırma: Çevre bir uzunluktur (cm), alan bir yüzeydir (cm²).

Derinleş

Bir pizzacıda çapı 32 cm olan büyük pizza ile çapı 22 cm olan iki küçük pizza aynı fiyata satılıyor. Hangi seçenekte daha çok pizza yersin? Önce tahmin et, sonra alanları hesaplayarak kontrol et. Çap sadece biraz büyüdüğünde alanın neden çok daha fazla arttığını kendi cümlelerinle açıkla.

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

  • MAT.7.4.7Dikdörtgenin, paralelkenarın alanına ve çemberin uzunluğuna ilişkin deneyimlerini dairenin alan bağıntısına yansıtabilme

    • a) Dikdörtgenin, paralelkenarın alanı ve çemberin uzunluğuna yönelik deneyimlerini gözden geçirir.
    • b) Dikdörtgenin alan bağıntısı ve çemberin uzunluğundan yola çıkarak dairenin alan bağıntısına yönelik çıkarım yapar.
    • c) Çıkarımını farklı örnekler üzerinden değerlendirir.

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

  1. Kolay

    1Can, yarıçapı r olan kâğıttan bir daireyi çok sayıda eş dilime ayırıp dilimleri bir aşağı bir yukarı bakacak biçimde yan yana diziyor (şekil). Dilimler çoğaldıkça oluşan şeklin bir dikdörtgene benzediğini görüyor. Oluşan dikdörtgenin şekilde soru işaretiyle gösterilen kenar uzunlukları aşağıdakilerden hangisidir?

    Soruya ait şekil
    • A) π · r ve r
    • B) 2 · π · r ve r
    • C) π · r ve 2 · r
    • D) π ve r²
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A) π · r ve r

    Dilimlerin yay kısımlarının yarısı üstte, yarısı altta kalır; dikdörtgenin uzun kenarı çember uzunluğunun yarısı (π · r), kısa kenarı yarıçaptır (r). Böylece alan π · r · r = π · r² olur. 2 · π · r seçeneği, yayların tamamının tek bir kenarda toplandığı sanılmasından doğar.

  2. Kolay

    2Okulun bahçesine çapı 10 cm olan daire biçimli bir saat kadranı boyanacak (şekil). Boyayı hazırlayan Selin, kadranın alanını bulmak için önce yarıçapı hesaplaması gerektiğini düşünüyor. Kadranın alanı kaç cm²'dir? (π = 3 alınız.)

    Soruya ait şekil
    • A) 75
    • B) 300
    • C) 30
    • D) 150
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A) 75

    Yarıçap çapın yarısıdır: r = 10 ÷ 2 = 5 cm. Alan = 3 · 5 · 5 = 75 cm²'dir. 300 seçeneği, çapın formülde yarıçap yerine doğrudan kullanılmasından (3 · 10 · 10) doğar.

  3. Kolay

    3Ezgi, yarıçapı 4 cm olan daire biçimli bardak altlıklarının (şekil) üst yüzüne keçe kaplayacak. Bir altlık için ne kadar keçe gerektiğini hesaplamak istiyor. Bir altlığın üst yüzünün alanı kaç cm²'dir? (π = 3 alınız.)

    Soruya ait şekil
    • A) 24
    • B) 144
    • C) 48
    • D) 36
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) 48

    Alan = π · r² = 3 · 4 · 4 = 48 cm²'dir. 24 seçeneği, alan yerine çevre formülünün (2 · 3 · 4) kullanılmasından doğar.

  4. Kolay

    4Pizzacı Ömer, yarıçapı r olan yuvarlak bir hamurun üst yüzüne ne kadar sos süreceğini hesaplamak istiyor. Bunun için hamurun kenarının uzunluğunu değil, hamurun kapladığı yüzeyin büyüklüğünü bulması gerekiyor. Yarıçapı r olan bir dairenin alanı aşağıdakilerden hangisiyle hesaplanır?

    • A) 2 · π · r
    • B) π · r²
    • C) π · r
    • D) 2 · π · r²
    Cevabı göster

    Doğru cevap: B) π · r²

    Daire eş dilimlere ayrılıp dizildiğinde kenarları π · r ve r olan bir dikdörtgene benzer; bu dikdörtgenin alanı π · r · r = π · r²'dir. 2 · π · r seçeneği çemberin uzunluğudur; Ömer'in ihtiyacı olan kenar uzunluğu değil, yüzeyin alanıdır.

  5. Kolay

    5Müzik öğretmeni, yarıçapı 10 cm olan daire biçimli bir davulun derisini değiştirecek. Yeni deri, davulun üst yüzünün alanı kadar olmalı. Davulun üst yüzünün alanı kaç cm²'dir? (π = 3 alınız.)

    • A) 300
    • B) 60
    • C) 100
    • D) 1200
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A) 300

    Alan 3 · 10 · 10 = 300 cm²'dir. 60 cevabı çemberin uzunluğunu (2 · 3 · 10), 100 ise π'yi unutup yalnız 10 · 10 işlemini yapmaktan gelir.

  6. Kolay

    6Esra, pergelle kâğıda bir çember çiziyor ve sonra çemberin içini kırmızıya boyuyor. Öğretmeni, kâğıtta oluşan çember ile daire arasındaki farkı açıklamasını istiyor. Aşağıdakilerden hangisi bu farkı doğru açıklar?

    • A) Daire yalnız sınır çizgisidir; çember, daire ile içindeki noktalardır.
    • B) Çember ile daire aynı şekli belirtir; aralarında fark yoktur.
    • C) Çember yalnız sınır çizgisidir; daire, çember ile içindeki noktalardır.
    • D) Çemberin merkezi vardır; dairenin ise merkezi yoktur.
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) Çember yalnız sınır çizgisidir; daire, çember ile içindeki noktalardır.

    Daire, bir çember ve onun içindeki tüm noktalardan oluşur; çember yalnız sınır çizgisidir. Dairenin de merkezi vardır; merkez çemberle aynı noktadır.

  7. Kolay

    7Bir bahçedeki daire biçimli trambolinin çapı 8 m'dir. Trambolinin üstüne serilecek koruyucu örtünün büyüklüğü, trambolinin alanına göre seçilecek. Trambolinin alanı kaç m²'dir? (π = 3 alınız.)

    • A) 192
    • B) 24
    • C) 64
    • D) 48
    Cevabı göster

    Doğru cevap: D) 48

    Çap 8 m ise yarıçap 4 m'dir; alan 3 · 4 · 4 = 48 m² olur. 192 cevabı, çapı yarıçap gibi kullanmaktan kaynaklanır.

  8. Kolay

    8Bir oyun parkında yarıçapı 2 m olan daire biçimli bir kum havuzu var. Belediye, havuzun tabanını kauçuk zeminle kaplayacak. Kaplanacak alan kaç m²'dir? (π = 3 alınız.)

    • A) 6
    • B) 24
    • C) 48
    • D) 12
    Cevabı göster

    Doğru cevap: D) 12

    Alan 3 · 2 · 2 = 12 m²'dir. 24 cevabı, alan yerine yanlışlıkla 2 · π · r · r hesaplamaktan, 48 ise çapı kullanmaktan kaynaklanır.

  9. Kolay

    9Bir kırtasiyede dört farklı daire biçimli etiket satılıyor. Etiketlerin ölçülerinden bazıları yarıçap, bazıları çap olarak yazılmış. Aşağıdaki etiketlerden hangisinin alanı en büyüktür?

    • A) Çapı 12 cm olan etiket
    • B) Yarıçapı 5 cm olan etiket
    • C) Yarıçapı 7 cm olan etiket
    • D) Çapı 13 cm olan etiket
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) Yarıçapı 7 cm olan etiket

    Yarıçaplar 7, 6, 5 ve 6,5 cm'dir; yarıçapı en büyük olan dairenin alanı da en büyüktür. Çapı 13 cm olan etiketin yarıçapı 6,5 cm'dir ve 7 cm'den küçüktür.

  10. Kolay

    10Hatice, yarıçapı 6 cm olan daire biçimli bir kurabiye kalıbıyla hamurdan kurabiye kesiyor. Bir kurabiyenin üst yüzüne ne kadar çikolata süreceğini hesaplamak için yüzeyin alanını bulacak. Bir kurabiyenin üst yüzünün alanı kaç cm²'dir? (π = 3 alınız.)

    • A) 36
    • B) 108
    • C) 432
    • D) 18
    Cevabı göster

    Doğru cevap: B) 108

    Alan = π · r · r = 3 · 6 · 6 = 108 cm²'dir. 36 cevabı 2 · π · r ile çemberin uzunluğunu hesaplamaktan, 432 ise yarıçap yerine çapı kullanmaktan gelir.

  11. Kolay

    11Can, yarıçapı 5 cm olan kâğıt bir daireyi 8 eş dilime kesiyor ve dilimleri yan yana dizerek yeni bir şekil oluşturuyor. Arkadaşı yeni şeklin alanının değişip değişmediğini merak ediyor. Yeni şeklin alanıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur? (π = 3 alınız.)

    • A) 75 cm²'dir, alan değişmez.
    • B) 150 cm²'dir, alan iki katına çıkar.
    • C) 30 cm²'dir, çemberin uzunluğuna eşit olur.
    • D) 37,5 cm²'dir, alan yarıya iner.
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A) 75 cm²'dir, alan değişmez.

    Şekil parçalara ayrılıp yeniden dizildiğinde parçalar aynı kaldığı için toplam alan değişmez: 3 · 5 · 5 = 75 cm². 30 ise çemberin uzunluğudur, alan değildir.

  12. Kolay

    12Okan, yarıçapı 3 cm olan bir daire için 2 · 3 · 3 işlemini yapıyor ve 18 sonucunu buluyor (π = 3). Öğretmeni, Okan'ın alanı değil başka bir ölçüyü hesapladığını söylüyor. Okan'ın hesapladığı ölçü aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Dairenin alanı
    • B) Dairenin çapı
    • C) Alanın yarısı
    • D) Çemberin uzunluğu
    Cevabı göster

    Doğru cevap: D) Çemberin uzunluğu

    2 · π · r çemberin uzunluğunu verir; dairenin alanı ise 3 · 3 · 3 = 27 cm²'dir. Çap yalnız 2 · 3 = 6 cm'dir.

  13. Kolay

    13Elif'in gömleğindeki daire biçimli düğmelerden birinin çapı 6 cm'dir. Elif, düğmenin ön yüzünü boyamak için alanını hesaplıyor. Düğmenin ön yüzünün alanı kaç cm²'dir? (π = 3 alınız.)

    • A) 108
    • B) 27
    • C) 18
    • D) 9
    Cevabı göster

    Doğru cevap: B) 27

    Yarıçap 6 ÷ 2 = 3 cm'dir; alan 3 · 3 · 3 = 27 cm² olur. 108 cevabı, çapı 2'ye bölmeden kullanmaktan gelir.

  14. Kolay

    14Murat, dairenin alanını π · r · r bağıntısıyla hesaplayacak. Arkadaşı ona, bağıntıda bir uzunluğun kendisiyle çarpıldığını hatırlatıyor. Dairenin alanı hesaplanırken kendisiyle çarpılan uzunluk aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Çap
    • B) Yarıçap
    • C) Çemberin uzunluğu
    • D) Merkez açısı
    Cevabı göster

    Doğru cevap: B) Yarıçap

    Alan bağıntısında yarıçap kendisiyle çarpılır ve π ile çarpılır. Çap kullanılırsa sonuç gerçek alanın 4 katı çıkar.

  15. Kolay

    15Bir pastane, çapı 16 cm olan daire biçimli bir tepsiye yağlı kâğıt seriyor. Kâğıdın tepsinin tabanını tam kaplaması gerekiyor. Tepsinin tabanının alanı kaç cm²'dir? (π = 3 alınız.)

    • A) 768
    • B) 48
    • C) 192
    • D) 64
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) 192

    Çap 16 cm olduğundan yarıçap 8 cm'dir; alan 3 · 8 · 8 = 192 cm² olur. 768 cevabı, çapı yarıçap yerine kullanmaktan kaynaklanır.

  16. Kolay

    16Bir kâğıt fabrikası, yarıçapı 9 cm olan daire biçimli kâğıt tabaklar üretiyor. Bir tabağın taban yüzeyinin alanına göre kâğıt miktarı belirleniyor. Bir tabağın taban yüzeyinin alanı kaç cm²'dir? (π = 3 alınız.)

    • A) 243
    • B) 54
    • C) 81
    • D) 972
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A) 243

    Alan 3 · 9 · 9 = 243 cm²'dir. 81 cevabı π ile çarpmayı unutmaktan, 54 ise çemberin uzunluğunu hesaplamaktan gelir.

  17. Kolay

    17Sena, yarıçapı 6 cm olan bir dairenin alanını, daireyi çok sayıda eş dilime ayırıp oluşturduğu yaklaşık dikdörtgenin alanıyla hesaplamak istiyor. Dikdörtgenin bir kenarı çemberin uzunluğunun yarısı, diğer kenarı yarıçap kadardır. Aşağıdaki işlemlerden hangisi Sena'ya dairenin alanını verir? (π = 3 alınız.)

    • A) 36 · 6
    • B) 3 · 12 · 12
    • C) 3 · 6 · 2
    • D) 18 · 6
    Cevabı göster

    Doğru cevap: D) 18 · 6

    Çemberin uzunluğu 2 · 3 · 6 = 36 cm, yarısı 18 cm'dir; dikdörtgenin diğer kenarı yarıçap, yani 6 cm'dir. Alan 18 · 6 = 108 cm² olur ve bu, 3 · 6 · 6 sonucuyla aynıdır. 36 · 6 çemberin tamamını kenar almaktan, 3 · 12 · 12 yarıçap yerine çapı kullanmaktan, 3 · 6 · 2 ise yarıçapın karesi yerine 2 katını almaktan doğar.

  18. Kolay

    18Bir kafede yarıçapı 6 cm olan büyük bir kurabiye ile yarıçapı 3 cm olan 3 küçük kurabiye aynı fiyata satılıyor. Kurabiyeler aynı kalınlıktadır ve Elif üst yüzlerinin toplam alanı daha büyük olanı seçecek. Bu karşılaştırmayla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur? (π = 3 alınız.)

    • A) Büyük kurabiyenin üst yüz alanı 27 cm² fazladır.
    • B) Küçük kurabiyelerin toplam üst yüz alanı 27 cm² fazladır.
    • C) İki seçeneğin üst yüz alanları eşittir.
    • D) Büyük kurabiyenin üst yüz alanı 54 cm² fazladır.
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A) Büyük kurabiyenin üst yüz alanı 27 cm² fazladır.

    Büyük kurabiyenin alanı 3 · 6 · 6 = 108 cm², bir küçük kurabiyenin alanı 3 · 3 · 3 = 27 cm², üç küçük kurabiyenin toplamı 81 cm²'dir. 108 – 81 = 27 olduğundan büyük kurabiye 27 cm² fazladır. Yarıçap yarıya inince alanın da yarıya indiğini düşünen öğrenci, üç küçük kurabiyenin daha büyük olduğunu sanır; oysa yarıçap yarıya inince alan dörtte birine iner.

  19. Orta

    19Saat ustası Hasan, çapı 18 cm olan daire biçimli bir duvar saatinin (şekil) ön yüzüne koruyucu cam takacak. Camı sipariş etmek için ön yüzün alanını hesaplıyor. Saatin ön yüzünün alanı kaç cm²'dir? (π = 3 alınız.)

    Soruya ait şekil
    • A) 972
    • B) 243
    • C) 54
    • D) 486
    Cevabı göster

    Doğru cevap: B) 243

    Yarıçap 18 ÷ 2 = 9 cm'dir; alan = 3 · 9 · 9 = 243 cm²'dir. 972 seçeneği, çapın yarıçap yerine kullanılmasından (3 · 18 · 18) doğar; 54 ise çevre uzunluğudur.

  20. Orta

    20Bir köydeki keçi, geniş bir çayırın ortasındaki direğe 7 m uzunluğunda bir iple bağlanmıştır (şekil). Çiftçi, keçinin ne kadarlık bir alanda otlayabileceğini hesaplayıp çayırın geri kalanını biçmeyi planlıyor. Keçinin ip gergin olacak biçimde dolaşarak otlayabileceği alan en fazla kaç m²'dir? (π = 3 alınız.)

    Soruya ait şekil
    • A) 42
    • B) 441
    • C) 147
    • D) 21
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) 147

    Keçi, merkezi direk ve yarıçapı ip uzunluğu (7 m) olan bir dairenin içinde dolaşabilir. Alan = 3 · 7 · 7 = 147 m²'dir. 42 seçeneği, alan yerine çevre uzunluğunun (2 · 3 · 7) hesaplanmasından doğar.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.