7. Sınıf Matematik · İşlemlerle Cebirsel Düşünme ve Değişimler

Algoritmayı Yapılandırma

algoritma
sözde kod
akış şeması
döngü
cebirsel ifadeler
denklem

Algoritma nedir, sözde kod ve akış şemasıyla nasıl yazılır?

Algoritma, bir problemi çözmek için izlenen sıralı ve açık adımlardır; doğal dil, sözde kod ya da akış şeması ile ifade edilebilir. Doğal dil günlük konuşma gibi yazılır, sözde kod ise numaralı, kısa ve net adımlardan oluşur. Akış şemasında başla ve bitir, işlem ve karar adımları farklı şekillerle gösterilir; karar adımlarında evet ve hayır yolları vardır. Döngü, bir koşul sağlanana kadar bazı adımların tekrar edilmesidir. Örneğin babanın yaşı 38, çocuklarının yaşları toplamı 24 ise her yıl babanın yaşı 1, çocukların toplamı 2 artar; döngü eşitlik sağlanınca durur ve 38 + x = 24 + 2x denkleminden x = 14 yıl bulunur. Cebirsel ifadeler algoritmayı her sayı için geçerli hâle getirir: bir sayıyı 111 ile çarpmak, onu 100, 10 ve 1 ile çarpıp toplamaktır. İyi bir algoritmanın bir başlangıcı, bir sonu ve döngüden çıkış koşulu olmalıdır.

Algoritmayı Yapılandırma: konu anlatımı ve özeti

Algoritma, bir problemi çözmek için izlenen sıralı ve açık adımlardır. Bu konu, bir çözümü adımlara bölmeyi ve bu adımları farklı biçimlerde yazmayı öğretir.

Algoritma; doğal dil, sözde kod ya da akış şeması ile ifade edilebilir.
Doğal dil günlük konuşma gibi yazılır; sözde kod numaralı, kısa ve net adımlardan oluşur.
Akış şemasında başla/bitir, işlem ve karar adımları farklı şekillerle gösterilir; kararlarda "evet" ve "hayır" yolları vardır.
Döngü, bir koşul sağlanana kadar bazı adımların tekrar edilmesidir.
Örnek: Babanın yaşı 38, çocukların yaşları toplamı 24 ise her yıl fark 1 azalır; 38 + x = 24 + 2x denkleminden x = 14 yıl bulunur.
Cebirsel ifadeler, algoritmayı her sayı için geçerli hâle getirir: bir sayıyı 111 ile çarpmak, onu 100, 10 ve 1 ile çarpıp toplamaktır.

Unutma: İyi bir algoritmanın bir başlangıcı ve sonu olmalı; döngüden çıkış koşulunu yazmayı unutma.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Algoritma, bir işi başka birinin hiç soru sormadan yapabileceği kadar açık adımlarla yazmaktır.

Örnek: Bir sayının çift mi tek mi olduğunu bulan algoritma.

Başla.
Bir sayı al.
Sayıyı 2'ye böl ve kalanı bul.
Kalan 0 mı? Evetse "çift" yaz; hayırsa "tek" yaz.
Bitir.

adım bir karar adımıdır; akış şemasında eşkenar dörtgenle gösterilir ve iki yolu vardır.

Günlük hayattan: Çay demleme tarifi de bir algoritmadır: suyu kaynat, demliğe çay koy, üstüne su dök, belirli bir süre beklet.

Sık yapılan hata: "Biraz bekle" gibi belirsiz adımlar yazmak. Doğrusu: Her adım net olmalıdır; "10 dakika bekle" gibi.

Derinleş

Okul kütüphanesinden kitap ödünç alma sürecini bir akış şemasıyla göster: Öğrencinin kartı var mı? Kitap rafta mı? Daha önce aldığı kitabı teslim etmiş mi? Şemanı bir arkadaşına ver ve yalnızca şemayı izleyerek süreci anlatmasını iste. Takıldığı bir adım olursa şemanı düzelt. Bilişim Teknolojileri dersindeki blok tabanlı kodlamayla benzerliklerini tartış.

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

MAT.7.2.4Temel aritmetik ve cebirsel ifadelerle işlem içeren durumlardaki süreci algoritma ifade yöntemlerini kullanarak yapılandırabilme
- a) Aritmetik ve cebirsel ifadelerle işlem içeren durumlardaki adımları ve ilişkileri açıklar.
- b) Algoritma ifade yöntemlerini kullanarak incelediği adımlar ve ilişkilerden uyumlu bir bütün oluşturur.

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Annesi Melek'e kek tarifini şöyle anlatıyor: "Önce fırını 180 dereceye ayarla, sonra yumurtaları çırp, ardından unu ekle, karışımı kalıba dök ve 35 dakika pişir." Melek, her adımın sırayla ve açıkça uygulandığında keki hazırlayabileceğini fark ediyor. Bir sorunu çözmek için izlenen, başı ve sonu belli, sıralı ve açık adımlara ne ad verilir?
- A) Algoritma
- B) Denklem
- C) Önerme
- D) Örnek uzay
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Algoritma
Bir problemin çözümüne ulaşmak için sırayla uygulanan açık ve net adımların tümüne algoritma denir; tarif de bir algoritmadır. Önerme seçeneği yanlıştır; önerme doğruluğu kesin olan tek bir yargıdır, adımlardan oluşan bir süreç değildir.
Kolay
2Bir robot süpürgenin yazılımında şu adımlar vardır: "İleri git; önünde engel varsa sağa dön; oda temizlenene kadar bu adımları yinele." Okulun robotik kulübünde Barış, bu yazılımdaki yineleme bölümünü inceliyor. Bir algoritmada belirli bir koşul sağlanana kadar bazı adımların tekrar tekrar uygulanmasına ne ad verilir?
- A) Karar
- B) Sözde kod
- C) Değişken
- D) Döngü
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Döngü
Koşul sağlanıncaya kadar aynı adımların yinelenmesine döngü denir; robotun "oda temizlenene kadar" aynı adımları uygulaması bir döngüdür. Karar seçeneği çekicidir, ama "engel varsa sağa dön" gibi karar adımı yalnızca hangi yoldan gidileceğini seçer, adımları tekrarlamaz.
Kolay
3Öğretmen, iki sayının ortalamasını bulan bir algoritmayı üç farklı biçimde gösteriyor. İkinci biçimde adımlar "1. Başla. 2. a ve b'yi gir. 3. (a + b) ÷ 2'yi hesapla. 4. Sonucu yazdır. 5. Bitir." diye numaralandırılmış, kısa ve net cümlelerle yazılmış. Algoritmanın bu ikinci gösterim biçimi hangisidir?
- A) Doğal dil
- B) Sözde kod
- C) Akış şeması
- D) Sayı doğrusu
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Sözde kod
Sözde kod, adımların numaralandırılarak kısa ve açık biçimde yazılmasıdır. Doğal dil seçeneği çekicidir, ama doğal dilde adımlar günlük konuşma gibi anlatılır; akış şeması ise adımları şekiller ve oklarla gösterir.
Kolay
4Eda, babasının yaşının kendisiyle kardeşinin yaşları toplamına eşit olup olmadığını bulan bir akış şeması çiziyor. Şemanın bir adımında "Babanın yaşı, çocukların yaşları toplamına eşit mi?" sorusu yazılı ve bu adımdan "evet" ile "hayır" olmak üzere iki ok çıkıyor. Bu adım hangi tür adımdır?
- A) Başla adımı
- B) Karar adımı
- C) İşlem adımı
- D) Bitir adımı
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Karar adımı
Bir koşulu sorgulayan ve sonuca göre "evet" ya da "hayır" yoluna ayrılan adımlar karar adımlarıdır. İşlem adımı seçeneği çekicidir, ama işlem adımında yalnızca hesap yapılır ve tek bir yol vardır.
Kolay
5Selim bir sayı oyunu için şu sözde kodu yazıyor: 1. Başla. 2. x'i 7 olarak gir. 3. x'i 3 ile çarp. 4. Sonuçtan 4 çıkar. 5. Sonucu yaz. 6. Bitir. Bu algoritma hangi sayıyı yazar?
- A) 17
- B) 21
- C) 25
- D) 13
Cevabı göster
Doğru cevap: A) 17
7 · 3 = 21, 21 – 4 = 17 bulunur. 21 cevabı, 4. adımdaki çıkarmayı unutmaktan kaynaklanır.
Kolay
6Bir oyuncak robotun hafızasında şu adımlar var: 1. Başla. 2. Sayı = 1 olsun. 3. Sayıya 2 ekle. 4. Sayı 10'dan büyük değilse 3. adıma dön. 5. Sayıyı yaz. 6. Bitir. Robot hangi sayıyı yazar?
- A) 9
- B) 10
- C) 13
- D) 11
Cevabı göster
Doğru cevap: D) 11
Sayı sırasıyla 3, 5, 7, 9, 11 olur; 9 hâlâ 10'dan büyük olmadığı için döngü sürer, 11'de durur. 9 cevabı, döngüden bir adım erken çıkmaktan kaynaklanır.
Kolay
7Okul kütüphanesinden kitap ödünç alma işi için öğrenciler bir algoritma yazıyor. Öğretmen, iyi bir algoritmanın özelliklerini tahtaya yazmalarını istiyor. Aşağıdakilerden hangisi iyi bir algoritmanın özelliklerinden biri değildir?
- A) Bir başlangıcı ve sonu vardır.
- B) Adımlar açık ve net yazılır.
- C) Adımların sırası önemsizdir.
- D) Adımlar belirli bir sırayla uygulanır.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Adımların sırası önemsizdir.
Algoritmada adımlar belirli bir sırayla uygulanır; sıra değişirse sonuç değişebilir. Başlangıç ve sonun olması ise iyi bir algoritmanın temel özelliğidir.
Kolay
8Bir sinemada bilet fiyatı 90 TL'dir. Gişedeki algoritma şöyle çalışıyor: Bilet sayısını gir. Toplam = bilet sayısı · 90. Bilet sayısı 3 ya da daha fazlaysa toplamdan 30 TL indir. Toplamı yaz. Defne 4 bilet alırsa ne kadar öder?
- A) 360 TL
- B) 240 TL
- C) 270 TL
- D) 330 TL
Cevabı göster
Doğru cevap: D) 330 TL
4 · 90 = 360 TL eder; 4 bilet 3'ten fazla olduğu için 30 TL indirilir ve 330 TL olur. 360 TL cevabı, karar adımını atlamaktan kaynaklanır.
Kolay
9Gamze'nin akış şemasında “Sayı 10'dan büyük mü?” karar adımının “hayır” yolu, sayıya 3 eklenen önceki bir adıma geri dönüyor. Böylece sayı 10'u geçene kadar aynı adımlar yeniden uygulanıyor. Adımların bu biçimde tekrar edilmesine ne ad verilir?
- A) Döngü
- B) Başlangıç
- C) Doğal dil
- D) Bitiş
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Döngü
Bir koşul sağlanana kadar bazı adımların tekrar edilmesine döngü denir. Başlangıç ve bitiş ise algoritmanın ilk ve son adımlarıdır, tekrar oluşturmaz.
Kolay
10Bilişim dersinde Yasemin bir akış şeması çiziyor. Şemadaki adımlardan biri, “evet” ve “hayır” olmak üzere iki farklı yola ayrılıyor. Aşağıdaki adımlardan hangisi böyle bir karar adımıdır?
- A) Sayıyı 2 ile çarp.
- B) Sayı çift mi?
- C) Başla.
- D) Sonucu ekrana yaz.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Sayı çift mi?
Karar adımı bir soru içerir ve cevaba göre “evet” ya da “hayır” yoluna ayrılır. “Sayıyı 2 ile çarp.” bir işlem adımıdır, yol ayrımı oluşturmaz.
Kolay
11Bir akış şemasında şu adımlar var: Sayıyı gir. “Sayı 5'ten büyük mü?” Evet ise “Büyük” yaz; hayır ise “Küçük ya da eşit” yaz. Bitir. Bu algoritmaya 5 sayısı girilirse ekrana ne yazılır?
- A) Büyük
- B) Hiçbir şey yazılmaz.
- C) Küçük ya da eşit
- D) Önce Büyük, sonra Küçük ya da eşit
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Küçük ya da eşit
5, 5'ten büyük olmadığı için karar adımında “hayır” yolu izlenir. “Büyük” yazması için girilen sayının 5'ten büyük olması gerekir.
Kolay
12Murat şu algoritmayı yazıyor: 1. Başla. 2. Sayı = 0 olsun. 3. Sayıya 1 ekle. 4. 2. adıma dön. Öğretmeni bu algoritmanın hiç bitmeyeceğini söylüyor. Algoritmadaki eksiklik aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Başlangıç adımı yazılmamıştır.
- B) Döngüden çıkış koşulu yazılmamıştır.
- C) Sayıya 1 yerine 2 eklenmelidir.
- D) Algoritma sözde kodla yazılmıştır.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Döngüden çıkış koşulu yazılmamıştır.
Döngüyü durduracak bir koşul olmadığı için adımlar sonsuza kadar tekrar eder. Algoritma “Başla.” ile başladığından başlangıç adımı eksik değildir.
Kolay
13Can boş kumbarası için bir plan yapıyor: “Her gün kumbaraya 5 TL at; kumbaradaki para 100 TL olana kadar bu adımı tekrarla.” Bu algoritmadaki döngü kaç kez çalışır?
- A) 19
- B) 20
- C) 21
- D) 25
Cevabı göster
Doğru cevap: B) 20
Her turda 5 TL eklenir; 100 ÷ 5 = 20 turda para 100 TL olur ve döngü durur. 21 cevabı, para 100 TL'ye ulaştıktan sonra bir tur daha saymaktan gelir.
Kolay
14Elif dikdörtgenin alanını bulan şu algoritmayı yazıyor: 1. Başla. 2. Uzun ve kısa kenarı gir. 3. ______ 4. Alanı yaz. 5. Bitir. Boş bırakılan 3. adıma aşağıdakilerden hangisi yazılmalıdır?
- A) Uzun kenarı kısa kenarla çarp.
- B) Uzun kenarı kısa kenarla topla.
- C) Kenarların toplamını 2 ile çarp.
- D) Uzun kenardan kısa kenarı çıkar.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Uzun kenarı kısa kenarla çarp.
Dikdörtgenin alanı iki kenar uzunluğunun çarpımıdır. Kenarların toplamını 2 ile çarpmak alanı değil, çevreyi verir.
Kolay
15Bir algoritmanın adımları şöyledir: Bir sayı gir. Sayıya 4 ekle. Sonucu 3 ile çarp. Sonucu yaz. Girilen sayı x olduğunda algoritmanın yazdığı sonuç aşağıdaki cebirsel ifadelerden hangisiyle gösterilir?
- A) 3x + 4
- B) x + 12
- C) 3(x + 4)
- D) 4x + 3
Cevabı göster
Doğru cevap: C) 3(x + 4)
Önce 4 eklendiği için x + 4 oluşur, sonra tamamı 3 ile çarpılır: 3(x + 4). 3x + 4 ise önce çarpıp sonra eklemek anlamına gelir.
Kolay
16Öğretmen, bir sayıyı 11 ile çarpmanın kısa bir yolunu algoritma olarak yazmalarını istiyor. 11 = 10 + 1 olduğunu hatırlatıyor. Aşağıdaki algoritmalardan hangisi bir sayıyı 11 ile çarpar?
- A) Sayıyı 10 ile çarp, sonuca 1 ekle.
- B) Sayıya 10 ekle, sonucu 1 ile çarp.
- C) Sayıyı 10 ile çarp, sonuçtan sayıyı çıkar.
- D) Sayıyı 10 ile çarp, sonuca sayıyı ekle.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Sayıyı 10 ile çarp, sonuca sayıyı ekle.
11 · x = 10 · x + 1 · x olduğu için sayının 10 katına sayının kendisi eklenir. Sonuca yalnız 1 eklemek, x'in 1 katını değil 1 sayısını eklemek olur.
Kolay
17Bir şehirde taksi ücreti şu algoritmayla hesaplanıyor: Gidilen mesafeyi x km olarak gir. Eğer x < 1 ise ücret = 80 TL. Değilse ücret = 80 + 15 · (x – 1) TL. Ücreti yazdır. Esra'nın gittiği mesafe 0,8 km'dir. Algoritma Esra için kaç TL yazdırır?
- A) 77
- B) 80
- C) 92
- D) 95
Cevabı göster
Doğru cevap: B) 80
Girilen 0,8 değeri 1'den küçük olduğu için karar adımında “x < 1” koşulu sağlanır ve ücret doğrudan 80 TL olur. 77 sonucu, karar adımına bakmadan ikinci formülü kullanmaktan doğar: 80 + 15 · (0,8 – 1) = 80 – 3 = 77. 92 sonucu 80 + 15 · 0,8 hesabından, 95 sonucu ilk kilometre için 15 TL eklemekten doğar.
Kolay
18Bir mahallenin sokak lambaları şu sözde koda göre çalışıyor: 1. Adım: Başla. 2. Adım: Işık sensöründen gelen x değerini oku. 3. Adım: Hareket sensöründen gelen bilgiyi (var/yok) oku. 4. Adım: Eğer x ≥ 200 ve hareket var ise lambaları yak. 5. Adım: Eğer x < 200 ise lambaları söndür. 6. Adım: Bitir. Aşağıdaki durumların hangisinde bu algoritma lambaları yakar?
- A) x = 200, hareket var
- B) x = 190, hareket var
- C) x = 260, hareket yok
- D) x = 150, hareket yok
Cevabı göster
Doğru cevap: A) x = 200, hareket var
4. adıma göre lambaların yanması için iki koşulun birlikte sağlanması gerekir: x ≥ 200 olmalı ve hareket algılanmalıdır. x = 200 değeri “büyük veya eşittir” koşulunu sağlar ve hareket vardır. x = 190, 200'den küçük olduğu için koşulu sağlamaz; x = 260 durumunda ise hareket olmadığı için 4. adımdaki ikinci koşul sağlanmaz.
Orta
19Ahmet, bilişim dersinde aşağıdaki sözde kodu yazıyor ve döngünün kaç kez çalıştığını izlemek için s'nin aldığı değerleri bir tabloya not ediyor. 1. Adım: Başla. 2. Adım: s sayısını 1 olarak gir. 3. Adım: s'nin yeni değerini s'nin 2 katı yap. 4. Adım: Eğer s < 50 ise 3. adıma geri dön. 5. Adım: s'yi yazdır. 6. Adım: Bitir. Algoritmanın yazdırdığı sayı kaçtır?
- A) 32
- B) 64
- C) 50
- D) 128
Cevabı göster
Doğru cevap: B) 64
s sırasıyla 2, 4, 8, 16, 32, 64 olur. 32 < 50 olduğu için döngü bir kez daha çalışır ve s = 64 olur; 64 < 50 sağlanmadığından döngüden çıkılır ve 64 yazdırılır. 32 seçeneği, 50'den küçük son değerde durulmasından doğar.
Orta
20Okulun bilişim kulübünde Selim, bir sayı oyunu için aşağıdaki sözde kodu yazıyor ve arkadaşlarından sonucu bilgisayarı çalıştırmadan tahmin etmelerini istiyor. 1. Adım: Başla. 2. Adım: x sayısını 5 olarak gir. 3. Adım: x'i 3 ile çarp. 4. Adım: Elde edilen sonuca 7 ekle. 5. Adım: Sonucu yazdır. 6. Adım: Bitir. Algoritmanın yazdırdığı sonuç kaçtır?
- A) 22
- B) 36
- C) 15
- D) 12
Cevabı göster
Doğru cevap: A) 22
Adımlar sırasıyla uygulanır: 5 · 3 = 15, sonra 15 + 7 = 22. 36 seçeneği, adımların sırası değiştirilip önce 7 eklenmesinden (5 + 7 = 12, 12 · 3 = 36) doğar.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.