İçeriğe geç
dershanede

Influencer ortaklığı

Takipçilerine indirim, sana kazanç

Yükleniyor…

9. Sınıf Matematik · Eşlik ve Benzerlik

Eşlik ve Benzerlik Problemleri

  • eşlik
  • benzerlik
  • benzer üçgenler
  • benzerlik oranı
  • orantı
  • alanlar oranı

Benzerlik ile ölçülemeyen uzunluklar nasıl bulunur?

Eşlik ve benzerlik problemleri, problemdeki benzer ya da eş üçgenler belirlenip karşılık gelen kenarlarla orantı kurularak çözülür. Önce üçgenlerin hangi koşulla benzer olduğu Açı-Açı, Kenar-Açı-Kenar ya da Kenar-Kenar-Kenar koşuluyla gerekçelendirilir, sonra bilinmeyen orantıdan bulunur. Örneğin 1,5 m'lik bir çubuğun gölgesi 2 m iken bir ağacın gölgesi 12 m ise ağacın boyu 9 m bulunur. İğne deliği düzeneğinde delikten geçen ışınlar ters dönmüş benzer üçgenler oluşturur: 10 m uzaktaki 2 m'lik bir cisim 20 cm derinliğindeki kutuda 4 cm'lik görüntü verir. Benzerlik oranı k ise çevreler oranı da k, alanlar oranı ise k²'dir; kenarlar 3 katına çıkarsa alan 9 katına çıkar. Birimler karıştırılmamak için önce aynı birime çevrilir ve sonucun gerçekçi olup olmadığı kontrol edilir. Kenarlar 2 katına çıktığında alan 2 değil, 4 katına çıkar.

Eşlik ve Benzerlik Problemleri: konu anlatımı ve özeti

Eşlik ve benzerlik, doğrudan ölçülemeyen uzunlukları bulmak için güçlü araçlardır: bir ağacın boyu, bir nehrin genişliği ya da iğne deliği kamerasında oluşan görüntünün boyu bu yolla hesaplanabilir.

  • Önce problemdeki benzer ya da eş üçgenleri belirle ve hangi koşulla (AA, KAK, KKK) benzer olduklarını gerekçelendir.
  • Karşılık gelen kenarları doğru eşleştirip orantı kur, sonra bilinmeyeni çöz.
  • Gölge örneği: 1,5 m'lik bir çubuğun gölgesi 2 m iken bir ağacın gölgesi 12 m ise h/12 = 1,5/2 eşitliğinden ağacın boyu 9 m bulunur.
    Güneş ışınları paralel olduğundan çubuk ve ağaç benzer üçgenler oluşturur: h/12 = 1,5/2, ağacın boyu 9 m (ölçekli çizim)
    Güneş ışınları paralel olduğundan çubuk ve ağaç benzer üçgenler oluşturur: h/12 = 1,5/2, ağacın boyu 9 m (ölçekli çizim)
  • İğne deliği düzeneğinde delikten geçen ışınlar ters dönmüş benzer üçgenler oluşturur: görüntü boyu / cisim boyu = kutu derinliği / cismin deliğe uzaklığı. 10 m uzaktaki 2 m'lik cisim 20 cm derin kutuda 2 · 0,2 / 10 = 0,04 m = 4 cm'lik görüntü verir.
  • Benzerlik oranı k ise çevreler oranı k, alanlar oranı k²'dir. Kenarlar 3 katına çıkarsa alan 9 katına çıkar.
  • Sonucu birimiyle yaz ve gerçekçi olup olmadığını kontrol et; birimleri (cm, m) karıştırmamak için önce hepsini aynı birime çevir.

Unutma: Alanlar oranı benzerlik oranının karesidir; kenarlar 2 katına çıktığında alan 2 değil 4 katına çıkar.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme:

Önce temeli pekiştir

Ölçülemeyen bir uzunluğu bulmak için şu yolu izle.

  1. Durumun bir çizimini yap; ışın, gölge ya da görüş çizgisini doğru olarak çiz.
  2. İki üçgen bul ve neden benzer olduklarını söyle (genellikle ortak açı ve paralel ışınlar, yani AA).
  3. Karşılık gelen kenarları bir tabloya yaz: küçük üçgen – büyük üçgen.
  4. Orantıyı kur, çöz ve birimi kontrol et.

Günlük hayattan: Boyu 1,2 m olan bir çocuğun gölgesi 1,8 m iken bayrak direğinin gölgesi 9 m ise direk h/9 = 1,2/1,8 eşitliğinden 6 m'dir.

Sık yapılan hata: Alanı da kenar gibi oranlamak. Doğrusu: Benzerlik oranı 3 ise kenarlar 3 katına, alanlar 3² = 9 katına çıkar. Bir bahçenin planı 3 kat büyütülünce gereken çim tohumu 3 değil 9 katıdır.

Derinleş

Okul bahçesindeki bir ağacın ya da bayrak direğinin boyunu iki farklı yöntemle bul: gölge yöntemi ve yere konan bir ayna ile yansıma yöntemi. İki sonucu karşılaştır; hangisi daha güvenilir, hangi ölçüm hataları sonucu en çok etkiliyor? Fizik dersinde öğrendiğin yansıma kanunu ayna yönteminde neden önemlidir, açıkla.

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

  • MAT.9.4.5Eşlik ve benzerlikle ilgili çıkarım ve teoremleri içeren problemleri çözebilme

    • a) Problemin verilen ve istenenlerine ilişkin parçaları belirler.
    • b) Problemde verilenler, istenenler ve gerekli işlemler arasındaki ilişkileri belirler.
    • c) Problemin parçaları arasındaki ilişkileri problem bağlamına uygun olarak dönüştürür.
    • d) Problemin çözümünü gerçekleştirmek için stratejiler oluşturur.
    • e) Belirlediği stratejiyi çözüm için uygulayarak problemi çözer.
    • f) Problemin çözümünü kontrol eder.
    • ğ) Çözüme ulaştıran stratejilerden hangilerinin hangi tür problemlere uygulanabileceğine ilişkin çıkarım yapar.

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

  1. Kolay

    1Defne, 1:50.000 ölçekli bir doğa yürüyüşü haritasında kamp alanı ile göl arasındaki uzaklığı cetvelle 4 cm ölçüyor. Yürüyüşe çıkmadan önce gerçek mesafeyi kilometre olarak hesaplamak istiyor. Kamp alanı ile göl arasındaki gerçek uzaklık kaç kilometredir?

    • A) 20
    • B) 2
    • C) 0,2
    • D) 12,5
    • E) 200
    Cevabı göster

    Doğru cevap: B) 2

    Gerçek uzaklık 4 · 50.000 = 200.000 cm'dir; 1 km = 100.000 cm olduğundan bu 2 km eder. 20 seçeneği santimetreden kilometreye geçerken bir basamak kaydırma hatasından, 200 seçeneği ise metreye çevirip kilometreye çevirmemekten doğar.

  2. Kolay

    2Bir ailenin üçgen biçimli çiçek tarhı yeniden düzenleniyor. Yeni tarh eskisine benzer olacak, her kenarı eski tarhın karşılık gelen kenarının 3 katı uzunluğunda olacak. Bahçıvan, gereken toprak örtüsü miktarını alana göre hesaplıyor. Yeni tarhın alanı eski tarhın alanının kaç katıdır?

    • A) 3
    • B) 6
    • C) 27
    • D) 9
    • E) 18
    Cevabı göster

    Doğru cevap: D) 9

    Benzer şekillerde alanlar oranı benzerlik oranının karesidir: 3² = 9. 3 seçeneği, alanın kenarlarla aynı oranda büyüdüğünü sanmaktan doğar; 27 ise hacimler için geçerli olan küp alınmasıdır.

  3. Kolay

    3Bir mimarlık sergisinde, yeni yapılacak kütüphanenin maketi gerçek binaya 1/100 oranında benzer olacak biçimde hazırlanmış. Ziyaretçiler maketin yüksekliğini 45 cm olarak ölçüyor. Kütüphane binasının gerçek yüksekliği kaç metre olacaktır?

    • A) 4,5
    • B) 450
    • C) 0,45
    • D) 45
    • E) 4500
    Cevabı göster

    Doğru cevap: D) 45

    Gerçek yükseklik makettekinin 100 katıdır: 45 · 100 = 4500 cm = 45 m. 4500 seçeneği doğru çarpımdır ama santimetre olarak bırakılmıştır; soru metre istediği için birim dönüşümü yapılmalıdır.

  4. Kolay

    4Bir grafik tasarımcı, üçgen biçimli bir logonun büyük bir kopyasını pankart için hazırlıyor. Küçük logo ile büyük logonun benzerlik oranı 3/4'tür ve küçük logonun çevresi 18 cm'dir. Büyük logonun çevresi kaç santimetredir?

    • A) 13,5
    • B) 32
    • C) 21
    • D) 24
    • E) 72
    Cevabı göster

    Doğru cevap: D) 24

    Benzer üçgenlerde çevreler oranı benzerlik oranına eşittir: 18/Ç = 3/4 ise Ç = 24 cm. 32 seçeneği, çevrelerin alanlar gibi oranın karesiyle değiştiğini sanmaktan (18 · 16/9) doğar; 13,5 ise oranın ters uygulanmasıdır.

  5. Kolay

    5Bir uçurtma kulübü birbirine eş iki üçgen yelken kesiyor: ABC ≅ DEF. Birinci yelkende |AB| = 7 dm, |BC| = 9 dm ve |AC| = 5 dm'dir. İkinci yelkendeki EF kenarı kaç dm'dir?

    • A) 9
    • B) 7
    • C) 5
    • D) 21
    • E) 8
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A) 9

    Eş üçgenlerde karşılık gelen kenarlar eşittir; EF, BC'ye karşılık gelir ve 9 dm'dir. 7 cevabı EF'yi AB ile eşleştirmekten gelir.

  6. Kolay

    6Bir oyuncak araba, gerçek arabanın 1/18 oranında küçültülmüş benzer modelidir. Oyuncak arabanın uzunluğu 25 cm olduğuna göre gerçek arabanın uzunluğu kaç metredir?

    • A) 45
    • B) 2,5
    • C) 1,8
    • D) 4,5
    • E) 0,45
    Cevabı göster

    Doğru cevap: D) 4,5

    Gerçek uzunluk 25 · 18 = 450 cm, yani 4,5 m'dir. 45 cevabı santimetreyi metreye çevirirken yanlış basamak kaydırmaktan gelir.

  7. Kolay

    7Birbirine benzer iki üçgen biçimli bayrağın çevreleri 24 cm ve 36 cm'dir. Küçük bayrağın en kısa kenarı 5 cm olduğuna göre büyük bayrağın en kısa kenarı kaç cm'dir?

    • A) 17
    • B) 10
    • C) 6
    • D) 7,5
    • E) 11,25
    Cevabı göster

    Doğru cevap: D) 7,5

    Çevreler oranı benzerlik oranına eşittir: 36/24 = 3/2. Büyük bayrağın en kısa kenarı 5 · 3/2 = 7,5 cm olur. 17 cevabı çevreler farkı olan 12'yi kenara eklemekten gelir.

  8. Kolay

    8İki benzer üçgen biçimli bahçe parselinin alanları 9 m² ve 25 m²'dir. Bu iki parselin çevrelerinin oranı (küçüğün büyüğe oranı) kaçtır?

    • A) 9/25
    • B) 81/625
    • C) 3/5
    • D) 5/3
    • E) 1/3
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) 3/5

    Alanlar oranı 9/25 = k² olduğundan benzerlik oranı k = 3/5'tir ve çevreler oranı da 3/5 olur. 9/25 cevabı çevreler oranını alanlar oranına eşit sanmaktan gelir.

  9. Kolay

    9Güneşli bir günde boyu 1,2 m olan Elif'in gölgesi 0,8 m ölçülüyor. Aynı anda yere dik duran bir binanın gölgesi 10 m'dir. Binanın yüksekliği kaç metredir?

    • A) 15
    • B) 12
    • C) 6,7
    • D) 9,6
    • E) 8
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A) 15

    Güneş ışınları paralel olduğundan oluşan dik üçgenler benzerdir: h/10 = 1,2/0,8 ve h = 15 m olur. 6,7 cevabı oranı ters kurmaktan gelir.

  10. Kolay

    10Bir duvar resmi, fotoğrafının kenarları 2 katına çıkarılarak çiziliyor; resim fotoğrafa benzerdir. Fotoğrafın alanı 120 cm² olduğuna göre duvar resminin alanı kaç cm²'dir?

    • A) 240
    • B) 360
    • C) 960
    • D) 122
    • E) 480
    Cevabı göster

    Doğru cevap: E) 480

    Benzerlik oranı 2 ise alanlar oranı 2² = 4'tür; resmin alanı 120 · 4 = 480 cm² olur. 240 cevabı alanın da kenarlar gibi 2 katına çıktığını sanmaktan gelir.

  11. Kolay

    11Bir tekerlekli sandalye rampası, yatayda 4 m ilerledikçe 1 m yükselecek biçimde düz olarak yapılıyor. Rampa yatayda toplam 10 m uzunluğunda olduğuna göre rampanın sonu zeminden kaç metre yüksektir?

    • A) 4
    • B) 2,5
    • C) 1
    • D) 3
    • E) 6
    Cevabı göster

    Doğru cevap: B) 2,5

    Rampanın her bölümü benzer dik üçgenler oluşturur: h/10 = 1/4 ve h = 2,5 m. 1 cevabı yüksekliğin sabit kaldığını sanmaktan, 4 cevabı yatay uzunluk ile yüksekliği karıştırmaktan gelir.

  12. Kolay

    12Bir köydeki iki tarla birbirine benzer üçgenler biçimindedir ve benzerlik oranı 1/3'tür. Büyük tarlanın alanı 72 dönüm olduğuna göre küçük tarlanın alanı kaç dönümdür?

    • A) 24
    • B) 8
    • C) 36
    • D) 6
    • E) 18
    Cevabı göster

    Doğru cevap: B) 8

    Alanlar oranı benzerlik oranının karesidir: (1/3)² = 1/9; küçük tarlanın alanı 72/9 = 8 dönüm olur. 24 cevabı alanı da 1/3 oranında küçültmekten gelir.

  13. Kolay

    13Bir mağazada birbirine benzer dikdörtgen biçimli iki çanta vardır; her birinin kısa kenarının uzun kenarına oranı 3/5'tir. Büyük çantanın uzun kenarı 35 cm olduğuna göre kısa kenarı kaç cm'dir?

    • A) 58,3
    • B) 15
    • C) 21
    • D) 33
    • E) 25
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) 21

    Kısa kenar / 35 = 3/5 olduğundan kısa kenar 21 cm'dir. 58,3 cevabı oranı ters kullanıp 35'i 3/5'e bölmekten gelir.

  14. Kolay

    14Aynı anda yere dik duran bir çubuk ile bir ağacın gölgeleri ölçülerek ağacın boyu hesaplanıyor. Çubuk, gölgesi ve güneş ışını ile ağaç, gölgesi ve güneş ışını iki dik üçgen oluşturur. Bu üçgenlerin benzer olmasının gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

    • A) Çubuk ile ağaç aynı yerde durduğu için boyları da birbirine eşittir.
    • B) Gölgelerin uzunlukları aynı anda ölçüldüğü için birbirine eşittir.
    • C) İki üçgenin karşılıklı üç kenarı da birbirine eşit uzunluktadır.
    • D) Ağacın gölgesi çubuğun gölgesinden uzun olduğu için oran korunur.
    • E) İkisinde de dik açı vardır ve ışınların yerle yaptığı açılar eşittir.
    Cevabı göster

    Doğru cevap: E) İkisinde de dik açı vardır ve ışınların yerle yaptığı açılar eşittir.

    Paralel ışınlar yerle eşit açı yapar ve her iki üçgende dik açı vardır; AA koşuluyla üçgenler benzerdir. Kenarların eşit olması eşlik koşuludur, benzerlik için gerekmez.

  15. Kolay

    15Can, nehrin karşı kıyısındaki bir ağaca olan uzaklığı bulmak için kendi kıyısında ölçümler yaparak iki üçgen oluşturuyor. Bu üçgenlerin açı-kenar-açı koşuluyla eş olduğunu gösteriyor. Nehrin genişliğine karşılık gelen kenar, Can'ın kıyıda ölçtüğü üçgende 35 m'dir. Nehrin genişliği kaç metredir?

    • A) 70
    • B) 35
    • C) 17,5
    • D) 45
    • E) 25
    Cevabı göster

    Doğru cevap: B) 35

    Eş üçgenlerde karşılık gelen kenarlar eşit olduğundan nehrin genişliği ölçülen kenara, yani 35 m'ye eşittir. 70 ve 17,5 cevapları eşliği 2 ya da 1/2 oranlı benzerlik gibi düşünmekten gelir.

  16. Kolay

    16Bir mimarlık öğrencisi, bir binanın 1/50 ölçekli maketini yapıyor. Maketin yüksekliği 30 cm'dir. Gerçek binanın yüksekliği kaç metredir?

    • A) 150
    • B) 1,5
    • C) 60
    • D) 15
    • E) 80
    Cevabı göster

    Doğru cevap: D) 15

    Gerçek yükseklik 30 · 50 = 1500 cm = 15 m'dir. 150 cevabı 1500 cm'yi metreye çevirirken 10'a bölmekten gelir.

  17. Kolay

    17Efe, kolunu ileri uzatıp başparmağını kaldırdığında, uzakta park etmiş bir arabanın boyunun başparmağının genişliğiyle tam olarak örtüldüğünü görüyor. Efe'nin gözü ile başparmağı arasındaki uzaklık 60 cm, başparmağının genişliği 2 cm ve arabanın boyu 4 m'dir; başparmak ve araba Efe'nin bakış doğrultusuna dik durmaktadır. Araba Efe'den yaklaşık kaç metre uzaktadır?

    • A) 60
    • B) 120
    • C) 180
    • D) 240
    • E) 480
    Cevabı göster

    Doğru cevap: B) 120

    Efe'nin gözünden başparmağın iki kenarına giden ışınlar aynı zamanda arabanın iki ucuna ulaşır. Göz ile başparmağın oluşturduğu küçük üçgen, göz ile arabanın oluşturduğu büyük üçgene benzerdir (ortak açı ve paralel tabanlar; Açı-Açı). Birimler metreye çevrilir: 60 cm = 0,6 m, 2 cm = 0,02 m. Orantı: 0,02/4 = 0,6/x, buradan x = 4 · 0,6/0,02 = 120 m bulunur. Aynı sonuç oranla da görülür: araba başparmaktan 400/2 = 200 kat geniş olduğundan 200 kat uzaktadır; 200 · 0,6 = 120 m.

  18. Kolay

    18Bir ütü masasının çapraz iki bacağı P noktasında birbirine bağlıdır. Her iki bacakta da P noktasının bacağın üst ucuna uzaklığı 40 cm, alt ucuna uzaklığı 60 cm'dir. Bacakların yerdeki uçları arasındaki uzaklık 90 cm'dir. Bacakların üst uçları arasındaki uzaklık kaç cm'dir?

    • A) 36
    • B) 45
    • C) 54
    • D) 60
    • E) 135
    Cevabı göster

    Doğru cevap: D) 60

    P noktası ile üst uçların oluşturduğu üçgen ve P noktası ile alt uçların oluşturduğu üçgen düşünülür. P'deki açılar ters açılar olduğundan eşittir; bu açıyı oluşturan kenarlar 40 cm, 40 cm ve 60 cm, 60 cm olduğundan oranlar 40/60 = 2/3'tür. İki kenar orantılı ve aradaki açılar eşit olduğundan üçgenler benzerdir (Kenar-Açı-Kenar) ve benzerlik oranı 2/3'tür. Üst uçlar arasındaki uzaklık 90 · 2/3 = 60 cm'dir. 36 yanıtı 40/100, 54 yanıtı 60/100 oranının kullanılmasından, 135 yanıtı oranın ters alınmasından (90 · 3/2) gelir.

  19. Orta

    19Bir fen kulübü, ayakkabı kutusundan derinliği 10 cm olan bir iğne deliği kamerası yapıyor. Okul bahçesindeki 6 m boyundaki bir ağacın görüntüsü kutunun arka yüzündeki yağlı kâğıtta 2 cm boyunda ve ters oluşuyor. Ağaç deliğe kaç metre uzaklıktadır?

    • A) 12
    • B) 3
    • C) 60
    • D) 30
    • E) 1,2
    Cevabı göster

    Doğru cevap: D) 30

    Delikten geçen ışınlar benzer iki üçgen oluşturur: 2/10 = 600/d, d = 3000 cm = 30 m. 3 seçeneği, ağaç boyunun görüntü boyuna bölünüp derinliğin hesaba katılmamasından doğar.

  20. Orta

    20Bir sanatçı, birbirine benzer iki üçgen biçimli vitray parçası kesiyor. Parçaların alanları 16 cm² ve 49 cm²'dir; küçük parçanın en uzun kenarı 8 cm'dir. Büyük parçanın en uzun kenarı kaç santimetredir?

    • A) 24,5
    • B) 14
    • C) 11
    • D) 28
    • E) 32
    Cevabı göster

    Doğru cevap: B) 14

    Alanlar oranı 16/49 ise benzerlik oranı √(16/49) = 4/7'dir: 8/x = 4/7, x = 14 cm. 24,5 seçeneği, kenarların alanlarla aynı oranda büyüdüğünü sanmaktan (8 · 49/16) doğar.

Ders videoları

MEB'in 9. sınıf Matematik örnek ders anlatımları. Tüm videolar (7)

9.Sınıf Matematik Dersi Örnek Ders Anlatımı Kaynak: MEB
9.Sınıf Matematik Dersi Örnek Ders Anlatımı Kaynak: MEB

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.