10. Sınıf Kimya · Çeşitlilik
Çözünme Olayının Sınıflandırılması
- fiziksel çözünme
- kimyasal çözünme
- iyonik çözünme
- moleküler çözünme
- elektrolit
- iletkenlik
Çözünme olayları nasıl sınıflandırılır?
Çözünme olayları, çözünenin kimyasal yapısına ve çözücüyle etkileşimine göre fiziksel çözünme ve kimyasal çözünme olarak sınıflandırılır. Fiziksel çözünmede madde kimyasal özelliğini kaybetmez ve çözücü buharlaştırılınca geri elde edilir; iyonik ve moleküler çözünme bu gruptadır. İyonik çözünmede NaCl gibi bir bileşiğin katyon ve anyonları birbirinden ayrılarak su molekülleriyle sarılır ve oluşan çözelti elektriği iletir. Moleküler çözünmede şeker gibi kovalent bileşiklerin molekülleri bütün kalarak dağılır, bu nedenle şekerli su elektriği iletmez. Kimyasal çözünmede çözünen çözücüyle tepkimeye girerek yeni türler oluşturur; CO2'nin suyla H2CO3 oluşturması ve kireç taşının asidik sularda çözünmesi buna örnektir. Vücut sıvılarında Na+, K+, Cl− ve Ca²⁺ gibi elektrolitler bulunur ve ishalde kaybedilen elektrolitler serumla yerine konur. Bir çözeltinin elektriği iletmesi, ortamda serbest iyon bulunduğunu gösterir.
Çözünme Olayının Sınıflandırılması: konu anlatımı ve özeti
Tuz, şeker ve kireç taşı suyla farklı biçimlerde etkileşir. Çözünme olayları, çözünenin kimyasal yapısına ve çözücüyle etkileşimine göre sınıflandırılır; bu sınıflandırma çözeltinin elektrik iletip iletmeyeceğini de açıklar.
- Fiziksel çözünme: madde, kendi kimyasal özelliğini kaybetmeden çözünür; çözücü buharlaştırılınca çözünen geri elde edilir. İyonik ve moleküler çözünme bu gruptadır.
- İyonik çözünme: iyonik bileşiğin katyon ve anyonları birbirinden ayrılarak çözücü molekülleriyle sarılır. Örnek: NaCl(k) → Na+(suda) + Cl−(suda). Çözelti elektriği iletir.
- Moleküler çözünme: kovalent bileşiğin molekülleri bütün kalarak dağılır. Örnek: C12H22O11(k) → C12H22O11(suda). Şekerli su elektriği iletmez.
- Kimyasal çözünme: çözünen, çözücüyle tepkimeye girerek yeni türler oluşturur. Örnekler: CO2 + H2O → H2CO3 ile gazlı içeceklerin asidik özellik kazanması ve kireç taşının (CaCO3) asidik sularda çözünmesi.
- Vücut sıvılarında Na+, K+, Cl−, Ca²⁺, Mg²⁺, HCO3− gibi elektrolitler bulunur; ishal gibi durumlarda kaybedilen sıvı ve elektrolitler serumla yerine konur.
- Büyük molekül yapılı kovalent bileşikler, su molekülleriyle yeterli etkileşim kuramadıkları için genellikle suda az çözünür.
Unutma: Bir maddenin sulu çözeltisi elektriği iletiyorsa ortamda serbest iyonlar vardır; moleküler çözünmede iyon oluşmadığı için iletkenlik gözlenmez.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
Bir çözünmenin türünü bulmak için çözünenin ne olduğuna ve çözeltide hangi hâlde bulunduğuna bak:
- Sofra tuzu gibi iyonik bir katı iyonlarına ayrılır: iyonik çözünme. Çözelti elektriği iletir.
- Şeker ya da etil alkol gibi moleküllü bir maddenin molekülleri bütün kalır: moleküler çözünme. Çözelti elektriği iletmez.
- Çözünen, suyla tepkimeye girip yeni türler oluşturuyorsa: kimyasal çözünme.
İlk ikisinde çözücü buharlaştırılınca başlangıçtaki madde geri elde edilir; kimyasal çözünmede bu her zaman mümkün değildir.
Günlük hayattan: Tuzlu su ile şekerli su dışarıdan aynı görünür. İkisini pil, ampul ve tellerden oluşan basit bir devreye bağladığında tuzlu suda ampul ışık verir, şekerli suda vermez; çünkü yalnızca tuzlu suda serbest iyonlar vardır.
Sık yapılan hata: "Çözeltide tanecik varsa elektrik iletir." Doğrusu: İletkenlik için yüklü ve hareket edebilen tanecikler gerekir. Şeker molekülleri yüksüz olduğu için şekerli su iletmez.
Derinleş
Sıcak bir yaz gününde uzun süre spor yapan biri yalnızca su mu içmeli, yoksa elektrolit içeren bir içecek mi tercih etmeli? Terle hangi iyonların kaybedildiğini araştır ve bu iyonların vücuttaki görevlerini biyoloji bilginle ilişkilendir. Marketteki iki sporcu içeceğinin etiketini karşılaştırarak içerdikleri iyonları ve şeker miktarını bir tabloda göster. Bu içeceklerin hangi durumda yararlı, hangi durumda gereksiz olabileceğini gerekçeleriyle tartış.
Öğrenme çıktıları
Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.
KİM.10.2.3Çözünme olayını sınıflandırabilme
- a) Çeşitli maddelerin suda çözünme olayını ayırt etmek için ölçütler (çözücü ve çözünenin etkileşimleri ve sembolik gösterimleri) belirler.
- b) Çözünme olayını belirlediği ölçütlere (iyonik veya moleküler, fiziksel veya kimyasal) göre ayrıştırır.
- c) Belirlediği ölçütleri kullanarak çözünme olaylarını gruplandırır.
- ç) Oluşturduğu grup adlandırmalarını bilimsel karşılığı ile kıyaslar.
KİM.10.2.6Çözeltileri sınıflandırabilme
- a) Çözeltileri ayırt etmek için ölçütler (içerdiği çözünenin miktarı üzerinden doymuş, doymamış, aşırı doymuş; içerdiği çözünenin iyonik karakteri üzerinden elektrolit olan, elektrolit olmayan) belirler.
Bu konuda neler var?
- İyonik Çözünme
- Moleküler Çözünme
- Kimyasal Çözünme
- Fiziksel Çözünme
Sorular
Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.
Kolay
1İshal nedeniyle hastaneye getirilen bir çocuğa doktor, damardan serum verilmesini istiyor. Serumun içeriği su, Na⁺, K⁺ ve Cl⁻ iyonları ile az miktarda glikozdan oluşuyor; çocuğun kan testinde iyon değerlerinin normalin altında olduğu görülüyor. Bu serumun verilmesinin temel amacı hangisidir?
- A) Vücuda yalnızca enerji için şeker sağlamak
- B) Vücut sıcaklığını hızla düşürmek
- C) Vücut sıvılarındaki iyonları uzaklaştırmak
- D) Kaybedilen su ve elektrolitleri yerine koymak
- E) Bağırsaktaki mikropları doğrudan yok etmek
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Kaybedilen su ve elektrolitleri yerine koymak
İshalde vücut çok miktarda su ile birlikte Na⁺, K⁺, Cl⁻ gibi iyonları (elektrolitleri) kaybeder; serum bu kayıpları yerine koyar. Serumda glikoz bulunması dikkat çekse de miktarı azdır; asıl işlevi su ve elektrolit dengesini sağlamaktır.
Kolay
2Fen laboratuvarında Barış; bir pil, bir ampul ve iki karbon çubuktan oluşan devreyi önce saf suya, sonra aynı suda bir miktar KCl çözerek hazırladığı çözeltiye daldırıyor. Saf suda ampul yanmazken KCl çözeltisinde ampul parlak biçimde yanıyor. İkinci çözeltinin elektrik akımını iletmesini sağlayan nedir?
- A) Çözeltide serbestçe hareket eden K⁺ ve Cl⁻ iyonları
- B) Çözeltide bütün hâlde dağılmış KCl molekülleri
- C) Çözünme sırasında açığa çıkan serbest elektronlar
- D) Kabın dibinde çözünmeden kalan KCl kristalleri
- E) Karbon çubuklardan çözeltiye yayılan elektronlar
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Çözeltide serbestçe hareket eden K⁺ ve Cl⁻ iyonları
KCl suda iyonik çözünür; serbestçe hareket eden K⁺ ve Cl⁻ iyonları elektrik yükünü taşıyarak devreyi tamamlar. Çözeltilerde akımı elektronlar taşımaz; elektronlar yalnızca metal teller ve çubuklar içinde hareket eder, çözeltide yük taşıyıcılar iyonlardır.
Kolay
3Bir öğrenci 5 g sakarozu (C₁₂H₂₂O₁₁) 100 mL suda çözüyor. Hazırladığı çözeltinin elektrik akımını iletmediğini, çözelti buharlaştırıldığında ise sakarozun kimyasal özellikleri değişmeden geri elde edildiğini gözlüyor. Sakarozun suda çözünmesi aşağıdakilerden hangisine örnektir?
- A) İyonik çözünme
- B) Kimyasal çözünme
- C) Erime
- D) Moleküler çözünme
- E) Süblimleşme
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Moleküler çözünme
Çözeltinin elektriği iletmemesi sakarozun iyon oluşturmadığını, molekülleri bütün kalarak su molekülleri arasına dağıldığını gösterir; bu moleküler çözünmedir. Erime ise bir katının ısı alarak sıvı hâle geçmesidir; çözünme ile karıştırılmamalıdır.
Kolay
4Tuz Gölü kıyısındaki tesislerde göl suyu sığ havuzlara alınıyor. Yaz boyunca güneşte su buharlaştıkça havuzların tabanında sofra tuzu kristalleri birikiyor ve bu kristaller toplanarak sofra tuzu olarak kullanılıyor. Bu üretim yönteminin işe yaraması, tuzun suda çözünmesiyle ilgili hangi özelliğe dayanır?
- A) Tuz suyla tepkimeye girip yeni türler oluşturduğundan geri elde edilir
- B) Çözünme sırasında tuzun kimyasal özellikleri değiştiğinden kristallenir
- C) Tuz suda NaCl molekülleri hâlinde bütün kaldığından geri elde edilir
- D) Çözünme fiziksel olduğundan çözücü uzaklaşınca tuz geri elde edilir
- E) Güneş ışığı çözünmüş tuzu yeni bir bileşiğe dönüştürdüğünden çöker
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Çözünme fiziksel olduğundan çözücü uzaklaşınca tuz geri elde edilir
NaCl suda iyonlarına ayrışarak fiziksel olarak çözünür; kimliği değişmediği için su buharlaşınca iyonlar yeniden birleşip tuz kristallerini oluşturur. Tuzun suda NaCl molekülleri hâlinde bulunduğunu düşünmek yanlıştır; NaCl iyonik bir bileşiktir ve suda Na⁺ ile Cl⁻ iyonlarına ayrışır.
Kolay
5Karbon dioksit suda çözündüğünde CO₂(g) + H₂O(s) → H₂CO₃(suda) tepkimesi gerçekleşir. Bu çözünme olayı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Moleküler çözünme
- B) Fiziksel çözünme
- C) Erime
- D) İyonik çözünme
- E) Kimyasal çözünme
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Kimyasal çözünme
CO₂, suyla tepkimeye girerek yeni bir tür (H₂CO₃) oluşturduğu için bu olay kimyasal çözünmedir. Fiziksel çözünmede çözünen kimyasal özelliğini kaybetmez ve yeni madde oluşmaz.
Kolay
6Bir çözeltinin çözücüsü buharlaştırıldığında çözünen madde aynı kimyasal özellikleriyle geri elde ediliyor. Bu çözünme olayı için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- A) Fiziksel çözünmedir.
- B) Çözünen, çözücüyle tepkimeye girmiştir.
- C) Çözeltide yeni türler oluşmuştur.
- D) Kimyasal çözünmedir.
- E) Çözünen gaz hâlinde olmalıdır.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Fiziksel çözünmedir.
Çözünen kimyasal özelliğini kaybetmeden çözünüp buharlaştırmayla geri elde edilebiliyorsa olay fiziksel çözünmedir. Kimyasal çözünmede çözünen çözücüyle tepkimeye girdiği için başlangıçtaki madde geri elde edilemez.
Kolay
7Aşağıdaki olaylardan hangisi moleküler çözünmeye örnektir?
- A) Glikozun suda çözünmesi
- B) Potasyum nitratın suda çözünmesi
- C) Magnezyum klorürün suda çözünmesi
- D) Sofra tuzunun suda çözünmesi
- E) Potasyum bromürün suda çözünmesi
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Glikozun suda çözünmesi
Glikoz kovalent bir bileşiktir; suda çözünürken molekülleri bütün kalarak dağılır. Diğer seçeneklerdeki maddeler iyonik bileşiklerdir ve suda iyonlarına ayrışarak çözünür.
Kolay
8Fiziksel çözünme ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A) Oluşan çözelti her zaman elektriği iletir.
- B) Yalnızca iyonik bileşiklerde görülür.
- C) Çözünen madde her zaman yeni bir maddeye dönüşür.
- D) Çözünen madde kimyasal özelliğini kaybetmez.
- E) Çözücü buharlaştırılınca çözünen geri elde edilemez.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Çözünen madde kimyasal özelliğini kaybetmez.
Fiziksel çözünmede çözünen kimyasal özelliğini korur; iyonik ve moleküler çözünme bu gruptadır. Moleküler çözünme de fiziksel olduğundan fiziksel çözünme yalnızca iyonik bileşiklerde görülmez ve her zaman iletken çözelti oluşturmaz.
Kolay
9Nişasta gibi büyük molekül yapılı kovalent bileşikler suda genellikle az çözünür. Bunun nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Sudan daha hafif olmaları
- B) Su molekülleriyle yeterli etkileşim kuramamaları
- C) Suyla tepkimeye girip gaz oluşturmaları
- D) Suda iyonlarına ayrışmaları
- E) Molekülleri arasında hiç etkileşim bulunmaması
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Su molekülleriyle yeterli etkileşim kuramamaları
Büyük molekül yapılı kovalent bileşikler su molekülleriyle yeterli etkileşim kuramadıkları için genellikle suda az çözünür. Bu bileşikler kovalent yapıda olduğu için suda iyonlarına ayrışmazlar.
Kolay
10Aşağıdaki sembolik gösterimlerden hangisi iyonik çözünmeyi gösterir?
- A) I₂(k) → I₂(benzende)
- B) CO₂(g) + H₂O(s) → H₂CO₃(suda)
- C) C₆H₁₂O₆(k) → C₆H₁₂O₆(suda)
- D) C₂H₅OH(s) → C₂H₅OH(suda)
- E) KBr(k) → K⁺(suda) + Br⁻(suda)
Cevabı göster
Doğru cevap: E) KBr(k) → K⁺(suda) + Br⁻(suda)
İyonik çözünmede iyonik bileşiğin katyon ve anyonları birbirinden ayrılır; KBr'nin K⁺ ve Br⁻ iyonlarına ayrışması bunu gösterir. CO₂'nin suyla H₂CO₃ oluşturması ise yeni tür oluştuğu için kimyasal çözünmedir.
Kolay
11Şekerin suda çözünmesi C₁₂H₂₂O₁₁(k) → C₁₂H₂₂O₁₁(suda) şeklinde gösterilir. Bu gösterimdeki “(suda)” ifadesi neyi belirtir?
- A) Şeker moleküllerinin su molekülleriyle sarıldığını
- B) Şekerin sıvı hâle geçerek eridiğini
- C) Şekerin suda pozitif ve negatif iyonlarına ayrıştığını
- D) Şekerin suyla tepkimeye girip yeni madde oluşturduğunu
- E) Şekerin suyun dibinde katı olarak kaldığını
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Şeker moleküllerinin su molekülleriyle sarıldığını
“(suda)” ifadesi taneciklerin su molekülleriyle sarılmış hâlde çözeltide dağıldığını gösterir; şeker molekülleri bütün kalır. Şeker suda erimez, çözünür; erime bir maddenin ısı alarak katıdan sıvıya geçmesidir.
Kolay
12Uzun süren bir maçta çok terleyen bir sporcuya, terle kaybettiği elektrolitleri yerine koyması için mineralli bir içecek veriliyor. Aşağıdakilerden hangisi vücut sıvılarında bulunan elektrolitlerdendir?
- A) Glikoz molekülü
- B) Su molekülü
- C) Azot (N₂) molekülü
- D) K⁺ iyonu
- E) Oksijen (O₂) molekülü
Cevabı göster
Doğru cevap: D) K⁺ iyonu
Vücut sıvılarındaki elektrolitler Na⁺, K⁺, Cl⁻, Ca²⁺, Mg²⁺ ve HCO₃⁻ gibi iyonlardır. Glikoz da kanda çözünmüş hâlde bulunur ancak iyon oluşturmadığı için elektrolit değildir.
Kolay
13Potasyum iyodür (KI) suda çözündüğünde aşağıdakilerden hangisi gerçekleşir?
- A) K ve I atomları su molekülleriyle kovalent bağ kurar.
- B) K⁺ ve I⁻ iyonları birbirinden ayrılıp su molekülleriyle sarılır.
- C) KI molekülleri bütün hâlde su molekülleri arasına dağılır.
- D) KI suyla tepkimeye girerek yeni bir bileşik oluşturur.
- E) KI kristalleri dibe çöker ve çözünmeden kalır.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) K⁺ ve I⁻ iyonları birbirinden ayrılıp su molekülleriyle sarılır.
KI iyonik bir bileşiktir; iyonik çözünmede katyon ve anyonlar birbirinden ayrılarak su molekülleriyle sarılır. İyonik bileşikler molekül hâlinde bulunmadığı için bütün moleküller şeklinde dağılmaz.
Kolay
14Aşağıdaki maddelerden hangisinin sulu çözeltisi elektrik akımını iletir?
- A) Çay şekeri (C₁₂H₂₂O₁₁)
- B) Sodyum sülfat (Na₂SO₄)
- C) Metanol (CH₃OH)
- D) Glikoz (C₆H₁₂O₆)
- E) Etil alkol (C₂H₅OH)
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Sodyum sülfat (Na₂SO₄)
Na₂SO₄ iyonik bir bileşiktir; suda Na⁺ ve SO₄²⁻ iyonlarına ayrışır ve serbest iyonlar elektriği iletir. Şeker, glikoz, etil alkol ve metanol moleküler olarak çözündüğü için çözeltilerinde iyon bulunmaz.
Kolay
15Bir sulu çözeltinin elektrik akımını iletip iletmemesi en çok neye bağlıdır?
- A) Çözünen maddenin kokusuna
- B) Çözeltinin konulduğu kabın cinsine
- C) Çözünenin katı ya da sıvı olmasına
- D) Çözeltinin renkli olup olmamasına
- E) Çözeltide serbest iyonların bulunup bulunmamasına
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Çözeltide serbest iyonların bulunup bulunmamasına
Sulu çözeltide elektriği taşıyan, serbestçe hareket edebilen iyonlardır; iyon yoksa iletkenlik gözlenmez. Çözünenin katı ya da sıvı olması tek başına belirleyici değildir; örneğin hem katı şeker hem sıvı etil alkol iletken olmayan çözelti oluşturur.
Kolay
16Sofra tuzunun suda çözünmesini gösteren denklem aşağıdakilerden hangisidir?
- A) NaCl(k) → Na⁺(suda) + Cl⁻(suda)
- B) NaCl(k) + H₂O(s) → NaOH(suda) + HCl(suda)
- C) 2NaCl(k) → 2Na⁺(suda) + Cl₂(g)
- D) NaCl(k) → Na⁻(suda) + Cl⁺(suda)
- E) NaCl(k) → Na(suda) + Cl(suda)
Cevabı göster
Doğru cevap: A) NaCl(k) → Na⁺(suda) + Cl⁻(suda)
NaCl iyonik bir bileşiktir; suda Na⁺ katyonları ve Cl⁻ anyonları birbirinden ayrılarak su molekülleriyle sarılır. Tuzun suda çözünmesi fiziksel bir olaydır; NaOH ve HCl gibi yeni maddeler oluşmaz.
Kolay
17Hastanede kullanılan bir serumun etiketinde, suda çözünmüş dekstroz (C₆H₁₂O₆) ve sodyum klorür (NaCl) bulunduğu yazıyor. Bir öğrenci, bu serumdaki çözünme olaylarını ve serumun elektrik iletkenliğini değerlendiriyor. Öğrencinin aşağıdaki değerlendirmelerinden hangisi doğrudur?
- A) Dekstroz moleküler, NaCl iyonik çözünmüştür; serum elektriği iletmez.
- B) Dekstroz iyonik, NaCl moleküler çözünmüştür; serum elektriği iletir.
- C) İki madde de moleküler çözünmüştür; serum elektriği iletmez.
- D) Dekstroz moleküler, NaCl iyonik çözünmüştür; serum elektriği iletir.
- E) İki madde de iyonik çözünmüştür; serum elektriği iletir.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Dekstroz moleküler, NaCl iyonik çözünmüştür; serum elektriği iletir.
Dekstroz (glikoz) kovalent bağlı bir bileşiktir; suda molekülleri bütün kalarak dağılır, yani moleküler çözünür. NaCl iyonik bir bileşiktir; suda Na⁺ ve Cl⁻ iyonları birbirinden uzaklaşarak su molekülleriyle sarılır, yani iyonik çözünür. Çözeltide serbest iyon bulunması elektriğin iletilmesi için yeterlidir; iyon oluşturmayan dekstrozun da çözeltide bulunması iletkenliği ortadan kaldırmaz. Bu nedenle serum elektriği iletir.
Kolay
18Kimya dersinde iki tanecik modeli inceleniyor. Birinci modelde suda çözünmüş KBr'nin iyonları, ikinci modelde suda çözünmüş glikozun molekülleri gösterilmiştir. Öğretmen, iki çözünme olayının türü farklı olsa da modellerde ortak bir özellik bulunduğunu söylüyor. İki modelde de görülen ortak özellik aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Çözünen tanecikleri birbirinden uzaklaşmış, etrafları su molekülleriyle sarılmıştır.
- B) Çözünen tanecikleri suyla tepkimeye girerek yeni tanecikler oluşturmuştur.
- C) Çözünen tanecikleri artı ve eksi yüklü iyonlara ayrışmış hâlde bulunmaktadır.
- D) Çözünen tanecikleri kümeler hâlinde kabın dibinde toplanmış olarak durmaktadır.
- E) Çözünen taneciklerini saran su molekülleri atomlarına ayrılmış durumdadır.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Çözünen tanecikleri birbirinden uzaklaşmış, etrafları su molekülleriyle sarılmıştır.
İyonik çözünmede katyon ve anyonlar, moleküler çözünmede moleküller birbirinden uzaklaşır ve etrafları çözücü molekülleriyle sarılır; iki modelin ortak özelliği budur. KBr iyonlarına ayrışır, glikoz ise molekül hâlinde kalır; bu nedenle iyonlara ayrışma ortak bir özellik değildir. İki olay da fiziksel çözünmedir: suyla tepkime ve yeni tanecik oluşumu yoktur, su molekülleri de atomlarına ayrılmaz. Çözünen tanecikler dipte toplanmaz, çözeltiye dağılır.
Orta
19Bir çocuk, ılık su dolu bir bardağa bir parça mum (parafin) ve bir kaşık glikoz atıyor. Glikoz kısa sürede çözünürken mum parçası saatler sonra bile suyun yüzeyinde aynı büyüklükte duruyor. Parafin moleküllerinde yalnızca C–H ve C–C bağları bulunur; glikoz molekülünde ise beş –OH grubu vardır. Parafinin suda çözünmemesinin en uygun açıklaması hangisidir?
- A) Suyla tepkimeye girip suda çözünmeyen bir madde oluşturması
- B) Suda iyonlarına ayrışıp hemen yüzeye çıkması
- C) Molekül kütlesinin glikozunkinden küçük olması
- D) Yoğunluğunun sudan büyük olup dibe çökmesi
- E) Su molekülleriyle yeterli çekim etkileşimi kuramaması
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Su molekülleriyle yeterli çekim etkileşimi kuramaması
Apolar parafin molekülleri polar su molekülleriyle hidrojen bağı ya da güçlü dipol etkileşimi kuramaz; bu yüzden suda çözünmez. Glikozun –OH grupları ise suyla hidrojen bağı kurar. Parafinin yüzeyde durması yoğunluğunun sudan küçük olduğunu gösterir; yani yoğunluk açıklaması gözlemle de çelişir.
Orta
20Kimya kulübü öğrencileri, çözünme olaylarını sınıflandırdıkları bir pano hazırlıyor. Panoda şu eşleştirmeler yer alıyor: I. Kolonyadaki etil alkolün suda çözünmesi → Moleküler çözünme II. Ilık suya atılan KBr'nin çözünmesi → İyonik çözünme III. Gazlı içecekteki CO₂'nin suyla H₂CO₃ oluşturması → Fiziksel çözünme Panodaki eşleştirmelerden hangileri doğrudur?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız III
- C) I ve II
- D) I ve III
- E) II ve III
Cevabı göster
Doğru cevap: C) I ve II
Etil alkol suda molekülleri bütün kalarak, KBr ise K⁺ ve Br⁻ iyonlarına ayrışarak çözünür. III yanlıştır: CO₂'nin bir kısmı suyla tepkimeye girip yeni bir madde olan H₂CO₃'ü oluşturur; yeni tür oluştuğu için bu olay kimyasal çözünmedir.
Katkıda bulun
Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.