10. Sınıf Kimya · Çeşitlilik

Maddelerin Birbiri İçindeki Çözünebilirliği

çözünebilirlik
polar
apolar
iyon-dipol etkileşimi
hidrojen bağı
London kuvvetleri
homojen karışım
heterojen karışım

Hangi maddeler birbiri içinde çözünür?

Maddeler, tanecikleri arasındaki etkileşimler benzer olduğunda birbiri içinde iyi çözünür; polar maddeler polar çözücülerde, apolar maddeler apolar çözücülerde çözünür. NaCl suda çözündüğünde Na+ iyonları suyun kısmi negatif ucuyla, Cl− iyonları kısmi pozitif ucuyla sarılır ve aralarında iyon-dipol etkileşimi oluşur. Etil alkol ile su arasında hidrojen bağı kurulduğu için bu iki sıvı her oranda karışır. İyot ile benzen arasında yalnızca London kuvvetleri bulunur; bu yüzden iyot benzende iyi, suda ise az çözünür. Aynı ilke vitaminlerde de görülür: A, D ve K vitaminleri apolar olduğu için yağda, C vitamini polar olduğu için suda çözünür. Yağlı boyaların terebentinle, akrilik boyaların suyla inceltilmesi de bu kurala dayanır. Yağın suda çözünmemesinin nedeni yoğunluk farkı değil, polar su molekülleri ile apolar yağ molekülleri arasında güçlü bir etkileşim kurulamamasıdır.

Maddelerin Birbiri İçindeki Çözünebilirliği: konu anlatımı ve özeti

Sirke suyla homojen bir karışım oluşturur, sıvı yağ ise suyla karışmaz. Bir maddenin diğerinde çözünüp çözünmeyeceğini, tanecikleri arasında kurulabilecek etkileşimler belirler.

Homojen karışımlar (çözeltiler) her noktasında aynı özelliği gösterir; heterojen karışımlarda bileşenler ayırt edilebilir. Deniz suyu ve hava homojen karışımlara örnektir.
Genel kural: tanecikler arası etkileşimleri benzer olan maddeler birbiri içinde iyi çözünür; polar maddeler polar çözücülerde, apolar maddeler apolar çözücülerde çözünür.
İyonik bileşik ve su: NaCl suda çözündüğünde Na+ iyonları suyun kısmi negatif ucuyla, Cl− iyonları kısmi pozitif ucuyla sarılır; aralarında iyon-dipol etkileşimi oluşur.
NaCl suda çözünürken iyon-dipol etkileşimi: Na⁺ iyonunu suyun O (kısmi negatif) ucu, Cl⁻ iyonunu H (kısmi pozitif) uçları sarar
Polar molekül ve su: etil alkol ile su arasında hidrojen bağı kurulduğu için her oranda karışırlar.
Apolar ve apolar: iyot ile benzen arasında yalnızca London kuvvetleri bulunur, bu yüzden iyot benzende iyi çözünür ama suda az çözünür.
Vitaminlerde aynı ilke görülür: A, D ve K vitaminleri apolar olduğu için yağda, C vitamini polar olduğu için suda çözünür. Yağlı boyaların terebentinle, akrilik boyaların suyla inceltilmesi de bu yüzdendir.

Unutma: Yağın suda çözünmemesinin nedeni yoğunluk farkı değildir; polar su molekülleri ile apolar yağ molekülleri arasında güçlü bir etkileşim kurulamaz.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

"Benzer benzeri çözer" kuralını uygularken iki adımla ilerle:

Her iki maddenin polar mı, apolar mı, iyonik mi olduğunu belirle. Su polardır; sıvı yağ, benzin ve iyot apolardır; sofra tuzu iyoniktir.
Tanecikleri arasında hangi etkileşimin kurulabileceğini düşün: iyon-dipol, hidrojen bağı, dipol-dipol ya da yalnızca London kuvvetleri.

Çözünen ile çözücü arasında kurulan yeni etkileşimler, maddelerin kendi tanecikleri arasındaki etkileşimlerle yarışabilecek kadar güçlüyse çözünme olur.

Günlük hayattan: Yağlı bir tavayı yalnızca suyla temizleyemezsin. Deterjan molekülünün bir ucu suyla, diğer ucu yağla etkileşir; böylece su ile yağ arasında köprü kurar.

Sık yapılan hata: "Yağ sudan hafif olduğu için suda çözünmez." Doğrusu: Yoğunluk farkı yalnızca yağın suyun üstünde durmasını açıklar. Etil alkol de sudan hafiftir, ama suyla hidrojen bağı kurduğu için her oranda karışır.

Derinleş

A, D, E ve K vitaminleri yağda, B grubu ve C vitamini ise suda çözünür. Biyoloji bilgini de kullanarak bu farkın vitaminlerin vücutta depolanmasını ve vücuttan atılmasını nasıl etkilediğini araştır. Bir arkadaşın "Vitamin hapı ne kadar çok alınırsa o kadar yararlıdır" diyor. Çözünürlük bilgine ve güvenilir kaynaklara dayanarak bu görüşü değerlendiren kısa bir yazı hazırla; vitamin takviyesi kullanmadan önce neden bir sağlık uzmanına danışılması gerektiğini de tartış.

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

KİM.10.2.2Farklı maddelerin birbiri içinde çözünebilirliğini kanıt kullanarak açıklayabilme
- a) Farklı maddelerin birbiri içinde çözünmesi ya da çözünmemesi durumuna ilişkin ölçütler (çözücü ve çözünenin polar/apolar veya iyonik/moleküler olması) belirler.
- b) Çözünme sürecine yönelik verileri kullanarak çözünme ya da çözünmeme durumlarını açıklayacak şekilde veri seti oluşturur.
- c) Farklı maddelerin birbiri içinde çözünme ya da çözünmeme durumunu kanıtlara dayalı olarak açıklar.

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Resim atölyesinde Burak, yağlı boyayla çalıştığı fırçayı önce su dolu kavanozda çalkalıyor; boya fırçadan çıkmıyor ve suyun yüzeyinde yağlı lekeler oluşuyor. Aynı fırçayı terebentin dolu kavanoza daldırdığında boya kısa sürede çözünüp fırçadan ayrılıyor. Bu gözlemlerin en uygun açıklaması hangisidir?
- A) Yağlı boya ve terebentinin apolar olup benzer etkileşim kurması
- B) Yağlı boyanın polar, terebentinin apolar yapıda olması
- C) Terebentinin yoğunluğunun sudan büyük olması
- D) Suyun yağlı boyayla tepkimeye girip onu katılaştırması
- E) Terebentinin boyayı iyonlarına ayırarak çözmesi
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Yağlı boya ve terebentinin apolar olup benzer etkileşim kurması
Yağlı boyanın bağlayıcısı apolar yağlardır; apolar terebentin bu moleküllerle benzer (London) etkileşimler kurduğu için boyayı çözer, polar su ise çözemez. Boyayı polar sanmak yanlıştır; polar olsaydı suda çözünür ve fırça suyla temizlenirdi.
Kolay
2Mert, dört maddenin oda sıcaklığında su (polar) ve heksan (apolar) içindeki davranışını inceleyip tabloya yazıyor: Madde | Suda | Heksanda Şeker | iyi çözünür | çözünmez Mum (parafin) | çözünmez | iyi çözünür İyot (I₂) | çok az çözünür | iyi çözünür Sofra tuzu (NaCl) | iyi çözünür | çözünmez Mert'in verilerine en uygun genelleme hangisidir?
- A) Polar maddeler apolar, apolar maddeler polar çözücülerde iyi çözünür
- B) Yalnızca iyonik bileşikler suda çözünür, diğerleri suda hiç çözünmez
- C) Katı maddelerin tamamı heksanda sudaki kadar iyi çözünür
- D) Polar ve iyonik maddeler polar, apolar maddeler apolar çözücülerde iyi çözünür
- E) Erime noktası düşük olan maddeler her çözücüde iyi çözünür
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Polar ve iyonik maddeler polar, apolar maddeler apolar çözücülerde iyi çözünür
Şeker (polar) ve NaCl (iyonik) suda, parafin ve iyot (apolar) heksanda iyi çözünür; bu, "benzer benzeri çözer" ilkesine uyar. Şeker iyonik olmadığı hâlde suda iyi çözündüğünden "yalnızca iyonik maddeler suda çözünür" genellemesi tablodaki veriyle çelişir.
Kolay
3Bir eczacı, el antiseptiği hazırlamak için etil alkolü (C₂H₅OH) suyla farklı oranlarda karıştırıyor. %20, %50 ya da %80 alkol içeren karışımların hiçbirinde iki sıvı ayrı katman oluşturmuyor ve karışım berrak kalıyor; oysa aynı sudan yağla hazırlanan karışım hemen katmanlara ayrılıyor. Etil alkol ile suyun her oranda karışabilmesinin nedeni hangisidir?
- A) Alkol ile su molekülleri arasında iyonik bağ oluşması
- B) Etil alkolün yoğunluğunun suyunkine eşit olması
- C) Etil alkol ve suyun ikisinin de apolar yapıda olması
- D) Alkolün –OH grubuyla su arasında hidrojen bağı kurulması
- E) Etil alkolün suda iyonlarına ayrışarak çözünmesi
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Alkolün –OH grubuyla su arasında hidrojen bağı kurulması
Etil alkol molekülündeki –OH grubu su molekülleriyle hidrojen bağı kurar; bu güçlü etkileşim sayesinde iki sıvı her oranda karışır. Yoğunluk eşitliği karışabilirliği belirlemez; zaten etil alkolün yoğunluğu (yaklaşık 0,79 g/mL) sudan küçüktür.
Kolay
4Defne, beş bardağa eşit miktarda su koyup her birine farklı bir madde ekliyor, iyice karıştırıp beş dakika bekletiyor ve şunları not ediyor: 1. bardak: Eklenen madde dibe çökmüş, su berrak. 2. bardak: Eklenen madde üstte ayrı bir katman oluşturmuş. 3. bardak: Eklenen madde görünmüyor; her yerinden alınan damla aynı tuzlulukta. 4. bardak: Eklenen madde suyun yüzeyinde yüzüyor. 5. bardak: Su bulanık, dipte ince beyaz bir tortu birikmiş. Bu gözlemlere göre hangi bardakta çözelti oluşmuştur?
- A) 1. bardak (kum)
- B) 2. bardak (zeytinyağı)
- C) 3. bardak (sofra tuzu)
- D) 4. bardak (talaş)
- E) 5. bardak (un)
Cevabı göster
Doğru cevap: C) 3. bardak (sofra tuzu)
Çözelti, her noktasında aynı bileşime sahip homojen bir karışımdır; 3. bardakta tuz görünmez hâle gelmiş ve her damla aynı tuzluluktadır. 5. bardaktaki bulanıklık homojen görünüm sanılabilir, ancak dipte tortu birikmesi unun çözünmeyip askıda kaldığını, yani karışımın heterojen olduğunu gösterir.
Kolay
5Aşağıdakilerden hangisi her noktasında aynı özelliği gösteren homojen bir karışımdır?
- A) Zeytinyağı–su karışımı
- B) Hava
- C) Kumlu su
- D) Talaşlı su
- E) Çakıllı toprak
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Hava
Hava, bileşenleri her noktada aynı oranda dağılmış homojen bir karışımdır. Zeytinyağı–su karışımında iki ayrı katman görüldüğü için bu karışım heterojendir.
Kolay
6Metanol (CH₃OH), polar yapılı ve molekülleri arasında hidrojen bağı bulunan bir sıvıdır. Metanol suyla karıştırıldığında metanol ve su molekülleri arasında hangi etkileşim baskın olur?
- A) Yalnızca London kuvvetleri
- B) İyon-dipol etkileşimi
- C) İyonik bağ
- D) Hidrojen bağı
- E) Metalik bağ
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Hidrojen bağı
Metanol de su da hidrojen bağı yapabilen polar moleküllerdir; karıştırıldıklarında aralarında yine hidrojen bağı kurulur ve çözünme gerçekleşir. Ortamda iyon olmadığı için iyon-dipol etkileşimi oluşmaz.
Kolay
7Amonyak (NH₃) gazı suda çok iyi çözünür; bu yüzden amonyaklı temizlik sıvıları sulu çözelti olarak satılır. Amonyağın suda iyi çözünmesinin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Amonyak molekülleri sudan ağır olduğu için dibe çöker ve dağılır.
- B) Amonyak ile su arasında yalnızca iyon-dipol etkileşimi oluşur.
- C) Apolar amonyak molekülleri suyla London kuvvetleri kurar.
- D) Amonyak suda Na⁺ ve Cl⁻ iyonlarına ayrışır.
- E) Polar amonyak molekülleri su molekülleriyle hidrojen bağı kurar.
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Polar amonyak molekülleri su molekülleriyle hidrojen bağı kurar.
NH₃ polar bir moleküldür ve N–H bağları sayesinde su molekülleriyle hidrojen bağı kurar; benzer etkileşimler iyi çözünmeyi sağlar. Amonyak apolar olmadığı için London kuvvetleri açıklaması eksik ve yanlıştır.
Kolay
8“Benzer benzeri çözer” genellemesine göre şeker gibi polar maddeler genellikle hangi tür çözücülerde iyi çözünür?
- A) Su gibi polar çözücülerde
- B) Yalnızca erimiş metallerde
- C) Hekzan gibi apolar çözücülerde
- D) Karbon tetraklorür gibi apolar çözücülerde
- E) Benzen gibi apolar çözücülerde
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Su gibi polar çözücülerde
Polar maddeler polar çözücülerde, apolar maddeler apolar çözücülerde iyi çözünür. Şeker polar olduğu için benzen, hekzan ya da CCl₄ gibi apolar çözücülerde çözünmez.
Kolay
9Toluen (C₇H₈), boya ve yapıştırıcı sanayisinde kullanılan apolar bir çözücüdür. Toluenin aşağıdaki maddelerden hangisini çözmesi beklenir?
- A) Sodyum sülfat (Na₂SO₄)
- B) Potasyum klorür (KCl)
- C) Katı yağ (C₁₇H₃₅COOH)
- D) Magnezyum klorür (MgCl₂)
- E) Sodyum klorür (NaCl)
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Katı yağ (C₁₇H₃₅COOH)
Yağ molekülleri büyük ölçüde apolar olduğu için apolar toluende çözünür. Diğer seçeneklerdeki maddeler iyonik bileşiklerdir ve apolar çözücülerde çözünmez.
Kolay
10Doktor, D vitamini damlası kullanan Zeynep'e damlayı yağ içeren bir öğünle birlikte almasını öneriyor. Bu önerinin kimyasal temeli aşağıdakilerden hangisidir?
- A) D vitamini apolar olduğu için yağda iyi çözünür.
- B) D vitamini yağdan yoğun olduğu için yağda dağılır.
- C) D vitamini polar olduğu için suda hiç çözünmez.
- D) D vitamini polar olduğu için yağda iyi çözünür.
- E) D vitamini iyonik olduğu için suda çözünmez.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) D vitamini apolar olduğu için yağda iyi çözünür.
A, D ve K vitaminleri apolar moleküller olduğu için apolar yağlarda iyi çözünür. Polar maddeler yağda değil suda iyi çözündüğünden “polar olduğu için yağda çözünür” ifadesi yanlıştır.
Kolay
11Kuvars kumu ne suda ne de benzende çözünür. Bunun en önemli nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Kuvarsın kovalent ağ örgülü yapısındaki çok güçlü etkileşimler
- B) Kuvarsın iyonik bir bileşik olması
- C) Kuvarsın yalnızca polar çözücülerde çözünebilmesi
- D) Kuvars taneciklerinin yalnızca London kuvvetleriyle bağlı olması
- E) Kuvarsın sudan ve benzenden hafif olması
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Kuvarsın kovalent ağ örgülü yapısındaki çok güçlü etkileşimler
Elmas ve kuvars kovalent ağ örgülü kristallerdir; tanecikleri arasındaki etkileşimler çok güçlü olduğu için polar ya da apolar hiçbir çözücüde çözünmez. Yalnızca London kuvvetleriyle bağlı katılar ise apolar çözücülerde kolayca çözünebilir.
Kolay
12Potasyum klorür (KCl) suda çözündüğünde K⁺ iyonları ile su molekülleri arasında hangi etkileşim oluşur?
- A) Kovalent bağ
- B) Hidrojen bağı
- C) Dipol-indüklenmiş dipol etkileşimi
- D) London kuvvetleri
- E) İyon-dipol etkileşimi
Cevabı göster
Doğru cevap: E) İyon-dipol etkileşimi
KCl iyonik bir bileşiktir; iyonları polar su moleküllerinin uygun uçlarıyla sarılır ve iyon-dipol etkileşimi oluşur. Hidrojen bağı, iyonla değil H–F, H–O, H–N içeren polar moleküller arasında kurulur.
Kolay
13Bir öğrenci beherdeki benzene bir kaşık sofra tuzu (NaCl) ekleyip uzun süre karıştırıyor; tuz kristalleri dipte çözünmeden kalıyor. Bu gözlemin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Tuz iyonları benzen molekülleriyle hidrojen bağı kurar.
- B) Apolar benzen molekülleri iyonlarla güçlü bir etkileşim kuramaz.
- C) Tuzun yoğunluğu benzenin yoğunluğundan küçüktür.
- D) Benzen polar olduğu için iyonları birbirinden ayıramaz.
- E) Benzen molekülleri tuzla tepkimeye girip çökelek oluşturur.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Apolar benzen molekülleri iyonlarla güçlü bir etkileşim kuramaz.
NaCl iyonik, benzen apolardır; apolar moleküller iyonları sarıp kararlı hâle getirecek etkileşimi kuramaz. Benzen polar değil apolar bir çözücü olduğu için “benzen polar olduğu için” ifadesi yanlıştır.
Kolay
14Laboratuvarda bir öğrenci, birkaç iyot (I₂) kristalini karbon tetraklorür (CCl₄) sıvısına atıyor ve kristallerin kolayca çözündüğünü görüyor. İki apolar madde arasında oluşan etkileşim hangisidir?
- A) İyonik bağ
- B) Dipol-dipol etkileşimi
- C) Hidrojen bağı
- D) İyon-dipol etkileşimi
- E) London kuvvetleri
Cevabı göster
Doğru cevap: E) London kuvvetleri
İyot ve CCl₄ apolar moleküllerdir; aralarında yalnızca London kuvvetleri (indüklenmiş dipol-indüklenmiş dipol) oluşur. Dipol-dipol etkileşimi için iki maddenin de polar olması gerekir.
Kolay
15Aşağıdaki madde çiftlerinden hangisinin birbiri içinde iyi çözünmesi beklenir?
- A) İyot (I₂) – su
- B) Zeytinyağı – su
- C) Sofra tuzu (NaCl) – benzen (C₆H₆)
- D) Oktan (C₈H₁₈) – karbon tetraklorür (CCl₄)
- E) Çay şekeri – benzen (C₆H₆)
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Oktan (C₈H₁₈) – karbon tetraklorür (CCl₄)
Oktan ve CCl₄ apolardır; tanecikleri arasındaki etkileşimler benzer olduğundan birbiri içinde iyi çözünürler. NaCl iyonik, benzen apolar olduğu için bu çift çözelti oluşturmaz.
Kolay
16Suya sirke eklendiğinde homojen bir karışım oluşurken sıvı yağ eklendiğinde iki ayrı katman görülür. Bir maddenin başka bir maddede çözünüp çözünmeyeceğini belirleyen temel etken aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Karışımın konulduğu kabın büyüklüğü
- B) Maddelerin aynı fiziksel hâlde bulunması
- C) Tanecikleri arasında kurulabilecek etkileşimlerin benzerliği
- D) İki maddenin yoğunlukları arasındaki fark
- E) Maddelerin renklerinin aynı olması
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Tanecikleri arasında kurulabilecek etkileşimlerin benzerliği
Çözücü ve çözünenin tanecikleri arasında benzer etkileşimler kurulabiliyorsa çözünme gerçekleşir. Yağın sudan ayrılmasının nedeni yoğunluk farkı değil, polar su ile apolar yağ arasında güçlü etkileşim kurulamamasıdır.
Kolay
17Bir spor mağazasındaki yağmurluğun etiketinde kumaşın “hidrofobik (suyu sevmeyen) bir maddeyle kaplandığı” yazıyor. Yağmurluğa düşen su damlaları kumaşa yayılmıyor, boncuk gibi toplanıp yüzeyden kayıyor. Bu gözleme göre kaplama maddesinin molekülleri için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- A) Apolar yapılıdır; su molekülleriyle güçlü bir etkileşim kuramaz.
- B) Polar yapılıdır; su molekülleriyle hidrojen bağı kurar.
- C) İyonik yapılıdır; su molekülleriyle iyon-dipol etkileşimi kurar.
- D) Polar yapılıdır; sudan daha yoğun olduğu için suyla karışmaz.
- E) Apolar yapılıdır; su moleküllerini çekerek kumaşa yayar.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Apolar yapılıdır; su molekülleriyle güçlü bir etkileşim kuramaz.
Hidrofobik, “suyu sevmeyen” demektir; yağda çözünen vitaminler gibi hidrofobik maddeler apolar moleküllerden oluşur. Polar su molekülleri ile apolar kaplama molekülleri arasında güçlü bir etkileşim kurulamadığından su kumaşa yayılmaz, damla hâlinde kalır. Kaplama polar ya da iyonik olsaydı suyla hidrojen bağı ya da iyon-dipol etkileşimi kurar ve su yüzeye yayılırdı. Suyun yayılmaması yoğunluk farkıyla açıklanamaz; apolar moleküller de su moleküllerini güçlü biçimde çekemez.
Kolay
18Bir eczacı, vitamin takviyesi almak isteyen müşterisine A vitamininin apolar, C vitamininin polar moleküllerden oluştuğunu söylüyor. Vücut, fazla gelen maddeleri büyük oranda su temelli idrarla dışarı atar; yağ dokusu ise apolar maddeleri çözebilir. Bu bilgilere göre uzun süre gereğinden fazla alınan vitaminlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) C vitamini yağ dokusunda birikebilir; A vitamininin fazlası idrarla atılır.
- B) İki vitaminin fazlası da yağ dokusunda çözünerek vücutta birikebilir.
- C) İki vitaminin fazlası da idrarda çözünerek vücuttan kolayca atılır.
- D) C vitamini suda çözünmediği için vücutta kalır; A vitamini idrarla atılır.
- E) A vitamini yağ dokusunda birikebilir; C vitamininin fazlası idrarla atılır.
Cevabı göster
Doğru cevap: E) A vitamini yağ dokusunda birikebilir; C vitamininin fazlası idrarla atılır.
Polar maddeler polar çözücülerde, apolar maddeler apolar çözücülerde çözünür. Polar C vitamini su temelli vücut sıvılarında çözünür ve fazlası idrarla atılır; bu yüzden fazla alınması genellikle zarar vermez. Apolar A vitamini suda çözünmez, yağlı dokularda çözünerek depolanır; idrarla kolayca atılamadığından uzun süre fazla alınırsa vücutta birikebilir ve sağlık sorunlarına yol açabilir. C vitamini polar olduğu için yağ dokusunda birikmez.
Orta
19Hasan, laboratuvar dolabındaki iyot (I₂), karbon tetraklorür (CCl₄), benzen (C₆H₆), amonyak (NH₃) ve suyla bir çözünürlük deneyi planlıyor. Deneyden önce aşağıdaki çiftlerin birbiri içinde iyi çözünüp çözünmeyeceğini tahmin edip tabloya yazacak: I. I₂ – CCl₄ II. Benzen – su III. NH₃ – su Hasan'ın hangi çiftlerin birbiri içinde iyi çözünmesini beklemesi doğru olur?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız III
- C) I ve II
- D) I ve III
- E) II ve III
Cevabı göster
Doğru cevap: D) I ve III
I₂ ve CCl₄ apolar olduğundan London kuvvetleriyle birbiri içinde iyi çözünür; NH₃ ve su polardır ve aralarında hidrojen bağı kurulur. Benzen bir halkada çok sayıda atom içerse de simetrik yapısı nedeniyle apolardır, polar suda çözünmez; II'yi doğru sanmak benzenin polarlığını yanlış değerlendirmekten kaynaklanır.
Orta
20Bisikletini tamir eden Can'ın gömleğine zincir yağı bulaşıyor. Lekeli bölgeyi önce bol soğuk suyla, sonra sıcak suyla uzun süre ovuyor; leke biraz yayılıyor ama çıkmıyor. Lekeyi çözmek için aşağıdaki sıvılardan hangisi en uygundur?
- A) Daha sıcak saf su
- B) Derişik tuzlu su
- C) Bol şekerli su
- D) Sirkeyle karıştırılmış su
- E) Apolar yapılı bir organik çözücü
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Apolar yapılı bir organik çözücü
Zincir yağı apolar moleküllerden oluşur; apolar bir organik çözücü bu moleküllerle benzer etkileşimler kurarak lekeyi çözer. Suyu ısıtmak ya da suya tuz, şeker, sirke eklemek çözücünün polar yapısını değiştirmez; bu yüzden hiçbiri yağı çözmez.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.