Derişim Birimleri (Molarite, ppm)

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

• KİM.10.2.7Çözeltilerin molar derişimine ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme

  • a) Çözeltilerin molar derişimine ilişkin keşfettiği örüntüyü matematiksel olarak modelleyip bu modeli yeni çözeltilerin verileri üzerinde test eder.
  • b) Çözeltilerin molar derişimini, kurduğu matematiksel model üzerinden geneller.

1. Kolay

   1Bir hastane laboratuvarında stok çözeltilerin etiketlerinde "0,1 M glikoz" gibi ifadeler yer alıyor. Laborant, bu çözeltinin 1 L'sinde 0,1 mol, 500 mL'sinde 0,05 mol, 250 mL'sinde ise 0,025 mol glikoz bulunduğunu hesaplıyor. Laborantın hesaplarına göre molarite hangi büyüklüğü ifade eder?

   • AA) 1 L çözeltide çözünmüş maddenin mol sayısı
   • BB) 1 kg çözücüde çözünmüş maddenin gram sayısı
   • CC) 100 g çözeltideki çözünenin gram sayısı
   • DD) 1 L çözücüde çözünmüş maddenin miligram sayısı
   • EE) 1 L çözeltideki çözünenin gram cinsinden kütlesi
   Cevabı göster

   Doğru cevap: A) 1 L çözeltide çözünmüş maddenin mol sayısı

   Hacim yarıya indikçe mol sayısı da yarıya inmektedir; bu da molaritenin 1 L çözeltideki çözünmüş maddenin mol sayısı olduğunu gösterir. Molaritede çözücünün değil çözeltinin hacmi esas alınır; 1 L çözücüye çözünen eklenince çözeltinin hacmi 1 L'den farklı olur.

   Hata mı var? Düzeltme öner

2. Kolay

   2Bir bahçıvan, sıvı gübre hazırlamak için 0,6 mol KNO₃'ü bir miktar suda çözüyor ve çözeltinin hacmini sulama bidonunda 3 L'ye tamamlıyor. Gübrenin etiketinde önerilen derişim molar derişim (mol/L) cinsinden verilmiştir. Hazırlanan çözeltinin molar derişimi kaçtır?

   • AA) 0,02
   • BB) 0,2
   • CC) 0,6
   • DD) 1,8
   • EE) 5
   Cevabı göster

   Doğru cevap: B) 0,2

   Molar derişim, mol sayısının çözelti hacmine bölünmesiyle bulunur: 0,6 mol / 3 L = 0,2 M. 5 sonucu oranı ters kurmaktan (3 / 0,6), 1,8 ise mol sayısını hacimle çarpmaktan gelir.

   Hata mı var? Düzeltme öner

3. Kolay

   3Ayşe, eşit hacimde su bulunan iki bardağa şeker ekleyip tamamen çözüyor: birinci bardaktaki 200 mL suya 2 küp, ikinci bardaktaki 200 mL suya 5 küp şeker koyuyor. Her iki bardakta da dipte şeker kalmıyor. İkinci bardaktaki çözelti, birincisine göre hangi ifadeyle nitelendirilir?

   • AA) Seyreltik
   • BB) Aşırı doymuş
   • CC) Heterojen
   • DD) Elektrolit
   • EE) Derişik
   Cevabı göster

   Doğru cevap: E) Derişik

   Birim hacimde daha fazla çözünen içeren çözelti diğerine göre derişiktir; ikinci bardakta aynı hacimde daha çok şeker vardır. Derişik ile aşırı doymuşu karıştırmamak gerekir: şekerin tamamı kolayca çözündüğüne göre ikinci çözelti doymamış hâldedir, sadece birinciden daha derişiktir.

   Hata mı var? Düzeltme öner

4. Kolay

   4Bir su arıtma tesisinin aylık raporunda, şebeke suyundaki nitrat derişimi 12 ppm olarak verilmiştir. Raporun dipnotunda suyun yoğunluğunun yaklaşık 1 g/mL kabul edildiği belirtiliyor. Rapordaki değer aşağıdakilerden hangisini ifade eder?

   • AA) 1 L suda yaklaşık 12 mol nitrat bulunduğunu
   • BB) 1 L suda yaklaşık 12 mg nitrat bulunduğunu
   • CC) 100 mL suda yaklaşık 12 g nitrat bulunduğunu
   • DD) 1 mL suda yaklaşık 12 g nitrat bulunduğunu
   • EE) 1 L suda yaklaşık 12 g nitrat bulunduğunu
   Cevabı göster

   Doğru cevap: B) 1 L suda yaklaşık 12 mg nitrat bulunduğunu

   ppm milyonda bir kısım demektir: 1 kg (1 000 000 mg) çözeltide 12 mg çözünen bulunur. Suyun yoğunluğu 1 g/mL olduğunda 1 kg su yaklaşık 1 L olduğundan değer 1 L'de 12 mg nitrat anlamına gelir. 1 L'de 12 g yorumu, değeri bin kat büyütür; bu binde bir (‰) ölçeğine karşılık gelir.

   Hata mı var? Düzeltme öner

5. Kolay

   50,25 mol şeker suda çözülerek hacmi 500 mL olan bir çözelti hazırlanıyor. Çözeltinin molar derişimi kaçtır?

   • AA) 0,05 M
   • BB) 0,125 M
   • CC) 0,25 M
   • DD) 0,5 M
   • EE) 2 M
   Cevabı göster

   Doğru cevap: D) 0,5 M

   Hacim litreye çevrilir: 500 mL = 0,5 L; M = 0,25 ÷ 0,5 = 0,5 M. 0,125 M sonucu mol sayısının hacimle çarpılmasından kaynaklanır.

   Hata mı var? Düzeltme öner

6. Kolay

   6Molaritenin birimi aşağıdakilerden hangisidir?

   • AA) mol/L
   • BB) g/L
   • CC) mol/kg
   • DD) g/100 g su
   • EE) mg/kg
   Cevabı göster

   Doğru cevap: A) mol/L

   Molarite, çözeltinin litresindeki mol sayısı olduğu için birimi mol/L'dir ve “molar” (M) diye okunur. mg/kg ppm için kullanılan bir ifadedir.

   Hata mı var? Düzeltme öner

7. Kolay

   70,3 M bir NaCl çözeltisinin 2 litresinde kaç mol NaCl çözünmüştür?

   • AA) 0,15
   • BB) 0,3
   • CC) 0,6
   • DD) 1,5
   • EE) 6
   Cevabı göster

   Doğru cevap: C) 0,6

   n = M × V = 0,3 mol/L × 2 L = 0,6 mol. 0,15 sonucu derişimin hacme bölünmesinden kaynaklanır.

   Hata mı var? Düzeltme öner

8. Kolay

   8Aynı maddenin iki sulu çözeltisinden birim hacminde daha fazla çözünmüş madde içeren çözelti için hangi ifade kullanılır?

   • AA) Elektrolit olmayan
   • BB) Heterojen
   • CC) Doymamış
   • DD) Seyreltik
   • EE) Derişik
   Cevabı göster

   Doğru cevap: E) Derişik

   Aynı maddenin çözeltileri karşılaştırıldığında birim hacimde çok madde içeren çözelti derişik, az madde içeren seyreltiktir. Doymamışlık, çözünürlükle karşılaştırmaya dayanan farklı bir kavramdır.

   Hata mı var? Düzeltme öner

9. Kolay

   91 L, 0,5 M NaOH çözeltisi hazırlamak için kaç gram NaOH gerekir? (NaOH = 40 g/mol)

   • AA) 2
   • BB) 5
   • CC) 10
   • DD) 20
   • EE) 40
   Cevabı göster

   Doğru cevap: D) 20

   Gereken NaOH 0,5 mol'dür; kütlesi 0,5 × 40 = 20 g olur. 40 yanıtı 1 mol NaOH'nin kütlesidir; derişimin 0,5 M olduğu hesaba katılmamıştır.

   Hata mı var? Düzeltme öner

10. Kolay

    10Bir maden suyu etiketinde kalsiyum iyonu derişimi “ppm” birimiyle verilmiştir. “ppm” kısaltmasının Türkçe karşılığı hangisidir?

    • AA) Milyarda bir
    • BB) Yüzde bir
    • CC) Litrede bir mol
    • DD) Milyonda bir
    • EE) Binde bir
    Cevabı göster

    Doğru cevap: D) Milyonda bir

    ppm, “milyonda bir” anlamına gelir; 1 L (1 kg) çözeltideki miligram miktarına karşılık gelir. Binde bir, deniz suyu tuzluluğu gibi büyüklüklerde kullanılan bir orandır.

    Hata mı var? Düzeltme öner

11. Kolay

    11ppm (milyonda bir) birimi aşağıdakilerden hangisini ifade eder?

    • AA) 1 L (veya 1 kg) çözeltide çözünen maddenin miligram cinsinden kütlesini
    • BB) 1 L çözeltide çözünen maddenin mol sayısını
    • CC) 1 mol çözünenin kaplayacağı çözelti hacmini
    • DD) 1 L çözeltide çözünen maddenin kilogram cinsinden kütlesini
    • EE) 100 g suda çözünen maddenin gram cinsinden kütlesini
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A) 1 L (veya 1 kg) çözeltide çözünen maddenin miligram cinsinden kütlesini

    ppm, 1 L (ya da 1 kg) çözeltide çözünmüş maddenin miligram cinsinden kütlesidir. 1 L çözeltideki mol sayısı ise molariteyi verir.

    Hata mı var? Düzeltme öner

12. Kolay

    120,4 mol KCl suda çözülerek hacmi 2 L olan bir çözelti hazırlanıyor. Çözeltinin molar derişimi kaçtır?

    • AA) 0,1 M
    • BB) 0,2 M
    • CC) 0,4 M
    • DD) 0,8 M
    • EE) 2 M
    Cevabı göster

    Doğru cevap: B) 0,2 M

    M = n/V = 0,4 mol ÷ 2 L = 0,2 M. 0,8 M sonucu mol sayısının hacimle çarpılmasından kaynaklanır.

    Hata mı var? Düzeltme öner

13. Kolay

    13ppm birimi en çok hangi tür çözeltilerin derişimini ifade etmek için tercih edilir?

    • AA) Yalnızca elektrolit çözeltilerin
    • BB) Yalnızca gaz-gaz karışımlarının
    • CC) Çok derişik asit çözeltilerinin
    • DD) Doymuş çözeltilerin
    • EE) Çok az miktarda çözünen içeren çözeltilerin
    Cevabı göster

    Doğru cevap: E) Çok az miktarda çözünen içeren çözeltilerin

    ppm, içme suyundaki iyonlar ya da topraktaki mineraller gibi çok az miktarda çözünen içeren çözeltiler için kullanılır. Havadaki CO₂ da ppm ile verildiği için yalnızca elektrolit çözeltilerle sınırlı değildir.

    Hata mı var? Düzeltme öner

14. Kolay

    14Molarite hesaplanırken formüldeki hacim (V) için hangisi kullanılmalıdır?

    • AA) Çözeltinin toplam hacmi, litre cinsinden
    • BB) Çözeltinin toplam hacmi, mililitre cinsinden
    • CC) Çözünen maddenin hacmi, litre cinsinden
    • DD) Çözeltinin konulduğu kabın hacmi
    • EE) Çözücünün hacmi, mililitre cinsinden
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A) Çözeltinin toplam hacmi, litre cinsinden

    Molaritede V, çözücünün değil toplam çözeltinin hacmidir ve litre cinsinden yazılır. Hacmi mililitre olarak yazmak sık yapılan bir hatadır ve sonucu 1000 kat küçük bulur.

    Hata mı var? Düzeltme öner

15. Kolay

    15Molarite (molar derişim) aşağıdakilerden hangisidir?

    • AA) 1 kg çözeltide çözünmüş maddenin miligram cinsinden kütlesi
    • BB) 100 g suda çözünebilen en fazla madde miktarı
    • CC) Çözeltideki toplam tanecik sayısı
    • DD) 1 litre çözücüde çözünmüş maddenin gram cinsinden kütlesi
    • EE) 1 litre çözeltide çözünmüş maddenin mol sayısı
    Cevabı göster

    Doğru cevap: E) 1 litre çözeltide çözünmüş maddenin mol sayısı

    Molarite, 1 L çözeltide çözünmüş maddenin mol sayısıdır (M = n/V). 1 kg çözeltideki miligram cinsinden kütle ppm'in tanımıdır.

    Hata mı var? Düzeltme öner

16. Kolay

    16Bir köydeki çeşme suyundan alınan 3 L örnekte 12 mg florür iyonu bulunuyor. Bu sudaki florür derişimi kaç ppm'dir?

    • AA) 2
    • BB) 3
    • CC) 4
    • DD) 12
    • EE) 36
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) 4

    ppm = mg ÷ L = 12 mg ÷ 3 L = 4 ppm. 36 yanıtı miligram değerinin hacimle çarpılmasından kaynaklanır.

    Hata mı var? Düzeltme öner

17. Kolay

    17Bir laborant, şişedeki 200 mL 0,5 M NaCl çözeltisinin üzerine 300 mL saf su ekleyip karıştırıyor. Ekleme sırasında şişeden hiç çözelti dökülmüyor. Bu işlemde aşağıdaki niceliklerden hangisi aynı kalır?

    • AA) Çözeltinin molar derişimi
    • BB) Çözeltinin toplam hacmi
    • CC) Çözeltinin toplam kütlesi
    • DD) Çözünmüş NaCl'nin mol sayısı
    • EE) Birim hacimdeki NaCl miktarı
    Cevabı göster

    Doğru cevap: D) Çözünmüş NaCl'nin mol sayısı

    Bir çözeltiye çözücü eklemek çözünen maddenin toplam mol sayısını değiştirmez: başlangıçta 0,5 · 0,2 = 0,1 mol NaCl vardır, su eklendikten sonra da 0,1 mol NaCl vardır. Hacim 200 mL'den 500 mL'ye çıktığı için molar derişim 0,1 ÷ 0,5 = 0,2 M'ye düşer; birim hacimdeki NaCl miktarı azalır. Eklenen su çözeltinin hacmini ve kütlesini artırır.

    Hata mı var? Düzeltme öner

18. Kolay

    18Bir öğrenci aynı sıcaklıkta üç tuzlu su hazırlıyor: I. kapta 100 mL çözeltide 5 g, II. kapta 100 mL çözeltide 20 g, III. kapta 100 mL çözeltide 30 g sofra tuzu çözünmüştür. II. kaptaki çözelti için aşağıdaki nitelemelerden hangisi doğrudur?

    • AA) I. kaptakine göre derişik, III. kaptakine göre seyreltiktir.
    • BB) I. kaptakine göre seyreltik, III. kaptakine göre derişiktir.
    • CC) Öteki iki kaptaki çözeltinin ikisine göre de derişiktir.
    • DD) Öteki iki kaptaki çözeltinin ikisine göre de seyreltiktir.
    • EE) 20 g tuz içerdiğinden hangi çözeltiyle kıyaslansa derişiktir.
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A) I. kaptakine göre derişik, III. kaptakine göre seyreltiktir.

    Aynı maddenin çözeltilerinde birim hacimde daha çok çözünen içeren çözelti derişik, daha az içeren çözelti seyreltiktir; bu kavramlar bağıldır, yani kıyaslanan çözeltiye göre değişir. II. kaptaki çözelti (100 mL'de 20 g), I. kaptakinden (5 g) daha çok tuz içerdiğinden ona göre derişiktir; III. kaptakinden (30 g) daha az tuz içerdiğinden ona göre seyreltiktir. Bir çözelti tek başına, kıyas yapılmadan derişik ya da seyreltik diye nitelenemez.

    Hata mı var? Düzeltme öner

19. Orta

    19Deniz suyundan elde edilen magnezyum klorür (MgCl₂), suda tamamen iyonlarına ayrışarak çözünür. Bir laboratuvarda 0,25 M MgCl₂ çözeltisi hazırlanıyor ve çözeltideki klorür iyonu derişimi hesaplanmak isteniyor. Bu çözeltide Cl⁻ iyonlarının derişimi kaç M'dir?

    • AA) 0,125
    • BB) 0,25
    • CC) 0,5
    • DD) 0,75
    • EE) 1
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) 0,5

    MgCl₂(k) → Mg²⁺(suda) + 2Cl⁻(suda) denklemine göre her MgCl₂ birimi iki Cl⁻ iyonu verir; [Cl⁻] = 2 × 0,25 = 0,5 M olur. 0,75 yanıtı toplam iyon derişimidir (Mg²⁺ ve Cl⁻ birlikte); soruda yalnızca Cl⁻ iyonları sorulmaktadır.

    Hata mı var? Düzeltme öner

20. Orta

    20Bir spor içeceği tarifinde, 750 mL'lik şişedeki glikoz (C₆H₁₂O₆) derişiminin 0,2 M olması isteniyor. Üretim sorumlusu her şişeye konacak glikoz miktarını hesaplıyor. (C₆H₁₂O₆ = 180 g/mol) Her şişe için kaç gram glikoz gerekir?

    • AA) 13,5
    • BB) 27
    • CC) 36
    • DD) 54
    • EE) 135
    Cevabı göster

    Doğru cevap: B) 27

    Gereken glikoz 0,75 L × 0,2 mol/L = 0,15 mol, kütlesi 0,15 × 180 = 27 g'dır. 36 sonucu hacmi hesaba katmayıp 1 L için bulunan kütledir (0,2 × 180); 135 ise derişimi kullanmadan hacmi mol sayısı gibi almaktır.

    Hata mı var? Düzeltme öner