11. Sınıf Psikoloji · Psikoloji Bilimini Tanıyalım

Psikolojinin Alt Dalları

deneysel psikoloji
bilişsel psikoloji
gelişim psikolojisi
sosyal psikoloji
klinik psikoloji
endüstri psikolojisi
rehberlik

Psikolojinin alt dalları nelerdir ve neyi inceler?

Psikolojinin alt dalları, bilgi üretmeyi amaçlayan deneysel dallar ile bu bilgiyi sorun çözmede kullanan uygulamalı dallar olmak üzere iki gruba ayrılır. Deneysel psikoloji öğrenme, bellek, güdü ve duygunun fizyolojik temellerini laboratuvarda araştırır. Bilişsel psikoloji dikkat, düşünme, bellek ve algıyı inceler. Gelişim psikolojisi doğumdan ölüme yaşa bağlı fiziksel ve zihinsel değişimleri ele alır. Sosyal psikoloji ön yargı, ikna, liderlik ve itaat gibi konularda grubun bireye etkisini, kişilik psikolojisi ise benlik ve öz saygıyı araştırır. Klinik psikoloji davranış bozukluklarını tanır ve tedavi eder. Endüstri psikolojisi iş ortamı ve personel seçimiyle, eğitim psikolojisi etkili öğrenme ve öğretmeyle ilgilenir. Psikolojik danışma ve rehberlik, gelişim ve uyum sorunu yaşayan bireylere kişisel, eğitsel ve mesleki destek verir. Psikiyatrist tıp eğitimi almış hekimdir; psikolog ise psikoloji eğitimi almıştır, test, görüşme ve terapi yöntemleriyle çalışır.

Psikolojinin Alt Dalları: konu anlatımı ve özeti

Bu konu, psikolojinin deneysel ve uygulamalı alt dallarını ve her birinin hangi sorularla ilgilendiğini anlatıyor. Deneysel dallar bilgi üretmeyi, uygulamalı dallar bu bilgiyi sorun çözmede kullanmayı amaçlar.

Deneysel psikoloji: Öğrenme, bellek, güdü ve duygunun fizyolojik temellerini laboratuvarda araştırır; yasal ve ahlaki nedenlerle çoğu deneyi hayvanlarla yapar.
Bilişsel psikoloji: Dikkat, düşünme, bellek ve algıyı inceler. Biyopsikoloji ve nöropsikoloji bu alanla bağlantılıdır.
Gelişim psikolojisi: Doğumdan ölüme yaşa bağlı fiziksel ve zihinsel değişimleri, özellikle çocukluk deneyimlerinin yetişkinliğe etkisini araştırır.
Sosyal ve kişilik psikolojisi: Sosyal psikoloji grubun bireye etkisini (ön yargı, ikna, liderlik, itaat), kişilik psikolojisi benlik, öz saygı ve kişilik özelliklerini inceler.
Klinik psikoloji: Davranış bozukluklarını tanır ve tedavi eder. Psikolog psikoloji eğitimi almıştır; psikiyatrist ise tıp eğitimi almış hekimdir.
Endüstri, eğitim ve sağlık psikolojisi: İş ortamı ve personel seçimi; etkili öğrenme ve öğretme; toplum sağlığı ve sağlıksız davranışların azaltılması.
Psikolojik danışma ve rehberlik: Ruh sağlığı yerinde olan ama gelişim ve uyum sorunu yaşayan bireylere kişisel, eğitsel ve mesleki destek verir.

Unutma: Psikiyatrist hekimdir ve ilaç yazabilir; psikolog tıp eğitimi almaz, test, görüşme ve terapi yöntemleriyle çalışır.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 13 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Dalları iki sütuna ayır: deneysel (temel araştırma) ve uygulamalı (sorun çözme).
Her dalın yanına bir soru yaz: “Çocuklar nasıl konuşmayı öğrenir?” gelişim, “Çalışanlar nasıl motive olur?” endüstri.
Psikolog ile psikiyatrist farkını bir cümleyle not et.

Günlük hayattan: Okulundaki rehber öğretmenle meslek seçimi hakkında konuşman psikolojik danışma ve rehberliğin, bir şirketin işe alım mülakatı ise endüstri psikolojisinin uygulamasıdır.

Sık yapılan hata: Rehberliğin yalnız ruhsal hastalığı olanlara yönelik olduğunu sanmak. Rehberlik, ruh sağlığı yerinde olan bireylerin gelişim ve uyum sorunlarıyla ilgilenir.

İpucu: Dalın adındaki ilk kelime ipucu verir: “klinik” hastane, “endüstri” iş yeri, “eğitim” okul, “sağlık” toplum sağlığı.

Derinleş

Kitaptaki eşleştirme uygulamasını yap: beyin ve iç salgı bezlerinin davranışa etkisi, liderlik, iş doyumu, sınıf ortamı ve davranış bozukluklarının tedavisi ifadelerini doğru dallarla eşleştir. Düşün: Sosyal medyadaki “algı operasyonu” hangi psikoloji dalının inceleme alanına girer, neden?

Bu konuda neler var?

Deneysel Alt Dallar
Uygulamalı Alt Dallar

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Konu testini çöz

Kolay
1Ders kitabına göre psikolojinin deneysel alt dallarının temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Akademik bilgileri sorun çözmede uygulamak
- B) İş yerlerinde personel seçimi yapmak
- C) Davranış bozukluklarını tedavi etmek
- D) Davranışın temellerini bulmak ve anlamak
- E) Okullarda rehberlik hizmeti vermek
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Davranışın temellerini bulmak ve anlamak
Deneysel alt dallar daha çok akademik araştırmaları içerir; bilimsel amaç esastır ve davranışın temellerini bulma ve anlamayla ilgilenir.
Kolay
2Dikkat, düşünme, bellek, algılama ve öğrenme gibi zihinsel süreçlerle ilgilenen psikoloji dalı hangisidir?
- A) Sağlık psikolojisi
- B) Endüstri psikolojisi
- C) Sosyal psikoloji
- D) Adli psikoloji
- E) Bilişsel psikoloji
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Bilişsel psikoloji
Bilişsel psikoloji dikkat, düşünme, bellek, algılama ve öğrenme gibi zihinsel süreçlerle ilgilenir.
Kolay
3Bireyin doğumdan ölümüne kadar yaşa bağlı fiziksel ve zihinsel değişimlerini inceleyen psikoloji dalı hangisidir?
- A) Klinik psikoloji
- B) Deneysel psikoloji
- C) Gelişim psikolojisi
- D) Endüstri psikolojisi
- E) Spor psikolojisi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Gelişim psikolojisi
Gelişim psikolojisi doğumdan ölüme yaşa bağlı fiziksel ve zihinsel süreç ve davranış değişikliklerini inceler.
Kolay
4Ön yargı, ikna, propaganda, moda, liderlik ve itaat gibi konuları inceleyen psikoloji dalı hangisidir?
- A) Sosyal psikoloji
- B) Kişilik psikolojisi
- C) Bilişsel psikoloji
- D) Sağlık psikolojisi
- E) Deneysel psikoloji
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Sosyal psikoloji
Sosyal psikoloji toplumun insan davranışları üzerindeki etkisini ve insanın grup içindeki davranışlarını inceler.
Kolay
5Davranış bozukluklarını tanıma, tedavi etme ve nedenlerini bilimsel olarak araştırmayı konu edinen psikoloji dalı hangisidir?
- A) Eğitim psikolojisi
- B) Endüstri psikolojisi
- C) Klinik psikoloji
- D) Sosyal psikoloji
- E) Gelişim psikolojisi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Klinik psikoloji
Klinik psikoloji psikolojinin tıpta uygulanması sonucu ortaya çıkmıştır ve davranış bozukluklarını tanıma ve tedavi etmeyi konu edinir.
Kolay
6İş ortamındaki davranışlarla, personel seçimi ve eğitimi, iş verimi ve çalışanların motivasyonu gibi konularla ilgilenen psikoloji dalı hangisidir?
- A) Klinik psikoloji alanı
- B) Gelişim psikolojisi alanı
- C) Bilişsel psikoloji alanı
- D) Kişilik psikolojisi alanı
- E) Endüstri psikolojisi
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Endüstri psikolojisi
Endüstri psikolojisi iş ortamındaki davranışlarla ilgilenir; personel seçimi, iş analizi, iş verimi ve motivasyon bu alanın konularıdır.
Kolay
7Ders kitabına göre psikolog ile psikiyatrist arasındaki temel fark aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Psikolog tıp, psikiyatrist psikoloji eğitimi almıştır.
- B) İkisi de tıp eğitimi alır, yalnız çalıştıkları yer farklıdır.
- C) Psikiyatrist yalnız okullarda rehberlik yapar.
- D) Psikolog psikoloji, psikiyatrist tıp eğitimi almıştır.
- E) Psikolog yalnız hayvanlar üzerinde araştırma yapar.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Psikolog psikoloji, psikiyatrist tıp eğitimi almıştır.
Kitapta psikoloğun psikoloji eğitimi, psikiyatristin ise tıp eğitimi aldığı belirtilir.
Kolay
8Zararlı madde kullanımının azaltılması, düzenli sağlık kontrollerinin artırılması gibi toplum sağlığıyla ilgili konularla ilgilenen psikoloji dalı hangisidir?
- A) Klinik psikoloji
- B) Sağlık psikolojisi
- C) Adli psikoloji
- D) Sosyal psikoloji
- E) Bilişsel psikoloji
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Sağlık psikolojisi
Sağlık psikolojisi toplum sağlığını desteklemek ve sağlıksız davranışların azaltılmasını sağlamak üzerine çalışır.
Orta
9Bir psikolog, bebeklik döneminde anne ile çocuk arasında kurulan bağlanmanın, çocuğun yetişkin olduktan sonraki ilişkilerine nasıl yansıdığını araştırıyor. Bu araştırma psikolojinin hangi dalına girer?
- A) Endüstri psikolojisi
- B) Eğitim psikolojisi
- C) Deneysel psikoloji
- D) Gelişim psikolojisi
- E) Sağlık psikolojisi
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Gelişim psikolojisi
Kitapta gelişim psikologlarının özellikle çocukluk dönemi deneyimlerinin erişkin hayata etkisiyle ilgilendiği ve bu bağlanma örneğinin verildiği görülür.
Orta
10Ders kitabına göre deneysel psikologların araştırmalarını çoğunlukla hayvanlar üzerinde yapmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Hayvanların daha uzun yaşaması
- B) İnsanların deneylere ilgi duymaması
- C) Hayvan davranışlarının daha karmaşık olması
- D) Laboratuvarların insanlar için uygun olmaması
- E) Yasal ve ahlaki sorunlar
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Yasal ve ahlaki sorunlar
Kitapta yasal ve ahlaki sorunlar nedeniyle deneysel psikologların hayvanlar üzerinde araştırma yaptıkları belirtilir.
Orta
11Bir psikolog kişilik testleriyle bireylerin dışa dönüklük, yeniliğe açıklık ve duygusallık gibi özelliklerini ölçüyor ve bu özelliklerin stresle baş etmeyle ilişkisini inceliyor. Bu çalışma hangi psikoloji dalına aittir?
- A) Sosyal psikoloji
- B) Klinik psikoloji
- C) Kişilik psikolojisi
- D) Gelişim psikolojisi
- E) Endüstri psikolojisi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Kişilik psikolojisi
Kişilik psikolojisi kişilik testleriyle bireylerin kişilik özelliklerini ölçer ve bu özelliklerin stresle baş etme, ön yargı gibi konularla ilişkisini inceler.
Orta
12Ders kitabına göre psikolojik danışma ve rehberlik alanı hangi bireylere hizmet verir?
- A) Ruh sağlığı yerinde olup uyum sorunu yaşayanlara
- B) Yalnız ağır davranış bozukluğu tanısı almış bireylere
- C) Yalnız suç işlemiş ve cezaevinde bulunan bireylere
- D) Yalnız iş yerinde personel seçimine katılan bireylere
- E) Yalnız laboratuvar deneylerine katılan bireylere
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Ruh sağlığı yerinde olup uyum sorunu yaşayanlara
Psikolojik danışma ve rehberlik ruh sağlığı açısından normal, ancak gelişimsel ve uyum sorunları olan bireylere hizmet verir.
Orta
13Bir psikolog bir okulda sınıf ortamını etkileyen değişkenleri, öğrenme tekniklerini ve öğretim programlarının nasıl düzenleneceğini araştırıyor. Bu psikolog hangi alanda çalışmaktadır?
- A) Klinik psikoloji
- B) Endüstri psikolojisi
- C) Eğitim psikolojisi
- D) Sağlık psikolojisi
- E) Kişilik psikolojisi
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Eğitim psikolojisi
Eğitim psikolojisi etkin ve kalıcı öğrenme ve öğretmeyi, hangi konunun kime ve hangi yöntemle öğretileceğini araştırır.
Orta
14İllüzyon içeren resimlere baktığımızda, aynı resme bakmamıza rağmen her seferinde aynı görüntüyü algılayamayız. Ders kitabına göre bu örnek hangi dalın inceleme alanına girer ve neyi gösterir?
- A) Sosyal psikoloji; grubun bireyin algısını değiştirdiğini
- B) Sağlık psikolojisi; görme bozukluklarının ilaçla tedavi edilebildiğini
- C) Endüstri psikolojisi; reklamların satışları artırdığını
- D) Gelişim psikolojisi; algının yaşla birlikte azaldığını
- E) Bilişsel psikoloji; beynin uyaranları zihinsel olarak değiştirebildiğini
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Bilişsel psikoloji; beynin uyaranları zihinsel olarak değiştirebildiğini
Kitapta bu örnek bilişsel psikoloji bölümünde, beynin algılama sırasında uyaranları nasıl zihinsel olarak değiştirebildiğine işaret etmek için verilir.
Orta
15Ders kitabına göre psikolojinin uygulamalı alt dallarını deneysel alt dallarından ayıran temel özellik hangisidir?
- A) Akademik bilgileri sorunların tespit ve çözümünde uygulamaya koymaları
- B) Yalnız hayvanlar üzerinde kapalı laboratuvar araştırmaları yapmaları
- C) Bilimsel amaç gütmeyip yalnız kişisel deneyime dayanmaları
- D) Davranışın temellerini anlamakla sınırlı kalmaları
- E) Hiçbir biçimde deney yöntemini kullanmamaları
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Akademik bilgileri sorunların tespit ve çözümünde uygulamaya koymaları
Uygulamalı alt dallar akademik çalışmalarla elde edilen bilgilerin sorunların tespit ve çözümünde uygulamaya konmasıyla ilgilenir.
Orta
16Ders kitabına göre psikolojik danışma ve rehberlik alanı problem alanına göre hangi kısımlara ayrılır?
- A) Eğitim, sağlık ve sosyal rehberlik
- B) Kişisel, eğitsel ve mesleki rehberlik
- C) Bilişsel, duygusal ve fiziksel rehberlik
- D) Bireysel, toplumsal ve ailesel rehberlik
- E) Deneysel, uygulamalı ve klinik rehberlik
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Kişisel, eğitsel ve mesleki rehberlik
Kitapta rehberliğin hizmet alanına göre eğitim, sağlık ve sosyal; problem alanına göre ise kişisel, eğitsel ve mesleki rehberlik olarak ayrıldığı belirtilir.
Zor
17Aşağıdaki araştırmalardan hangisi psikolojinin deneysel alt dallarına, diğerleri ise uygulamalı alt dallarına uygundur?
- A) Bir fabrikada çalışanların iş doyumunu artırmaya yönelik bir program
- B) Sınav kaygısı yaşayan öğrencilere yönelik bir danışma programı
- C) Bir hastanede depresyon tanısı almış hastaların tedavisi
- D) Grupta ön yargının nasıl biçimlendiğini anlamaya yönelik bir araştırma
- E) Bir şehirde sigara kullanımını azaltmaya yönelik bir kampanya
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Grupta ön yargının nasıl biçimlendiğini anlamaya yönelik bir araştırma
Ön yargının nasıl biçimlendiğini anlamak, deneysel alt dallardan sosyal psikolojinin bilgi üretmeye yönelik konusudur. Öteki şıklar sırasıyla endüstri, rehberlik, klinik ve sağlık psikolojisinin uygulamalarıdır.
Zor
18Bir hastanede çalışan Ayşe Hanım tıp eğitimi almamıştır; testler, görüşmeler ve terapi yöntemleriyle danışanlarına yardımcı olur. Aynı hastanedeki Ahmet Bey ise tıp eğitimi almış bir hekimdir ve tedavide ilaç da kullanır. Ayşe Hanım ve Ahmet Bey'in meslekleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?
- A) Psikiyatrist; klinik psikolog
- B) Klinik psikolog; psikiyatrist
- C) Rehber öğretmen; nörolog
- D) Sağlık psikoloğu; endüstri psikoloğu
- E) Deneysel psikolog; sosyal psikolog
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Klinik psikolog; psikiyatrist
Psikolog psikoloji eğitimi almıştır ve test, görüşme, terapi yöntemleriyle çalışır; psikiyatrist tıp eğitimi almış hekimdir ve ilaç yazabilir.
Zor
19Bir belediye, gençler arasında sağlıksız beslenmeyi azaltmak için bir kampanya hazırlamak istiyor. Önce gençlerin yeme alışkanlıklarını etkileyen grup etkilerini ve reklamların ikna gücünü anlamak için bir araştırma yaptırıyor; sonra bu bilgilerle kampanyayı uyguluyor. Bu süreçte sırasıyla hangi psikoloji dallarının bilgisinden yararlanılmıştır?
- A) Sosyal psikoloji; sağlık psikolojisi
- B) Klinik psikoloji; endüstri psikolojisi
- C) Gelişim psikolojisi; eğitim psikolojisi
- D) Kişilik psikolojisi; klinik psikoloji
- E) Bilişsel psikoloji; endüstri psikolojisi
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Sosyal psikoloji; sağlık psikolojisi
Grup etkileri ve ikna sosyal psikolojinin konusudur; sağlıksız davranışları azaltmaya yönelik kampanya ise sağlık psikolojisinin uygulama alanıdır.
Zor
20Ders kitabına göre deneysel alt dallar uygulamalı alt dallara teorik altyapı sağlayarak yol gösterir. Aşağıdaki örneklerden hangisi bu ilişkiyi en iyi gösterir?
- A) Bir fabrikada yaşanan iş kazalarının bir sigorta şirketince tek tek kaydedilmesi
- B) Bellek araştırmalarının okullarda öğretim yöntemlerini düzenlemede kullanılması
- C) Bir hastanede ilaç fiyatlarının belirlenmesi
- D) Bir sporcunun antrenman süresinin artırılması
- E) Bir şehrin trafik ışıklarının yeniden ayarlanması
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Bellek araştırmalarının okullarda öğretim yöntemlerini düzenlemede kullanılması
Bilişsel ya da deneysel psikolojinin bellek araştırmaları, eğitim psikolojisinin öğretim yöntemlerini düzenlemesine teorik altyapı sağlar. Öteki örnekler psikolojik bir bilgi aktarımı içermez.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.