6. Sınıf Matematik · Sayılar ve Nicelikler (2)

Gerçek Yaşam Problemleri: Yüzde Hesaplama

yüzde
indirim
zam
satış fiyatı
kesir
tahmin

Bir çokluğun yüzde kadarı nasıl hesaplanır?

Bir çokluğun yüzde kadarı, çokluk paydası 100 olan kesirle çarpılarak hesaplanır; çünkü yüzde, paydası 100 olan bir kesirdir ve %40 = 40/100 demektir. Örneğin 250'nin %20'si, 250 × 20/100 = 50 olarak bulunur. İndirimli fiyatta önce indirim miktarı bulunup ilk fiyattan çıkarılır: 800 TL'lik bir ürüne %25 indirim yapılırsa indirim 800 × 25/100 = 200 TL, yeni fiyat 800 − 200 = 600 TL olur. Aynı sonuç kısa yoldan da bulunur, çünkü %25 indirimli ürün fiyatın %75'ine satılır. Zamlı fiyatta zam miktarı ilk fiyata eklenir: 400 TL'ye %15 zam yapılırsa zam 60 TL, yeni fiyat 460 TL olur. Tahmin için kolay yüzdeler kullanılır: %50 yarısı, %25 dörtte biri, %10 onda biridir. İndirim ya da zam her zaman ilk satış fiyatı üzerinden hesaplanır; yüzde değeri fiyattan doğrudan çıkarılmaz, 800 − 25 işlemi yanlış olur.

Gerçek Yaşam Problemleri: Yüzde Hesaplama: konu anlatımı ve özeti

İndirimler, zamlar ve anket sonuçları gibi pek çok bilgi yüzdeyle verilir. Bu konuda bir çokluğun yüzde kadarını hesaplamayı ve bunu alışveriş problemlerinde kullanmayı öğrenirsin.

Yüzde, paydası 100 olan bir kesirdir: %40 = 40/100.
Bir çokluğun yüzde kadarını bulmak için çokluğu bu kesirle çarparsın: 250'nin %20'si = 250 × 20/100 = 50.
İndirimli fiyat: Önce indirim miktarını bulup ilk fiyattan çıkarırsın. 800 TL'lik bir ürüne %25 indirim yapılırsa indirim 800 × 25/100 = 200 TL, yeni fiyat 800 − 200 = 600 TL olur.
800 TL’lik fiyat şeridi: %25’lik indirim 200 TL, kalan %75 ise 600 TL’lik yeni fiyattır.
Kısa yol: %25 indirim yapılan ürün, fiyatın %75'ine satılır. 800 × 75/100 = 600 TL ile aynı sonucu bulursun.
Zamlı fiyat: Zam miktarını ilk fiyata eklersin. 400 TL'ye %15 zam yapılırsa zam 60 TL, yeni fiyat 460 TL olur.
Tahmin için kolay yüzdeleri kullan: %50 yarısı, %25 dörtte biri, %10 onda biridir.

Unutma: İndirim ya da zam miktarı her zaman ilk satış fiyatı üzerinden hesaplanır; yüzdeyi doğrudan fiyattan çıkarma (800 − 25 yanlış olur).

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Yüzde problemlerinde önce "neyin yüzdesi?" sorusunu cevapla, sonra hesapla.

Örnek: 60 TL'lik bir tişörte %20 indirim yapılıyor.

İndirim miktarı: 60'ın %20'si = 60 × 20/100 = 12 TL.
Yeni fiyat: 60 − 12 = 48 TL.
Kontrol: %20, beşte birdir; 60 ÷ 5 = 12. Sonuç tutuyor.

Günlük hayattan: Bir anketin "katılanların %25'i" sonucunu okurken 100 kişilik bir grupta 25 kişiyi, 40 kişilik bir grupta 10 kişiyi düşünebilirsin.

Sık yapılan hata: "%20 indirim yapılan ürüne sonra %20 zam yapılırsa eski fiyatına döner." Doğrusu: Zam 48 TL üzerinden hesaplanır: 48 × 20/100 = 9,60 TL; yeni fiyat 57,60 TL olur, 60 TL'ye dönmez.

Derinleş

Bir mağaza önce %50, kasada da ek olarak %20 indirim yapıyor. Bu, toplam %70 indirim anlamına mı gelir? 100 TL'lik ve 250 TL'lik ürünlerle hesap yaparak araştır. Reklamlarda indirimlerin nasıl duyurulduğuna dair iki örnek bul ve tüketicinin bu duyuruları doğru anlaması için neye dikkat etmesi gerektiğini tartış.

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

MAT.6.1.7Gerçek yaşam durumlarında karşılaşılan kesir, ondalık ve yüzde gösterimleri ile ilgili dört işlem gerektiren problemleri çözebilme
- a) Kesir, ondalık ve yüzde gösterimleri ile ilgili dört işlem problemlerinde sayı ve işlem bileşenlerini belirler.
- b) Kesir, ondalık ve yüzde gösterimleri ile ilgili dört işlem problemlerinde verilenler ile istenenlerin gerektirdiği işlemler arasındaki ilişkiyi belirler.
- c) Kesir, ondalık ve yüzde gösterimleri ile ilgili dört işlem problemlerinde problem bağlamına uygun temsilleri (şekil, tablo, diyagram gibi) kullanır.
- d) Problemlerin sonucuna ilişkin tahminde bulunur ve işlemleri gerçekleştirmek için stratejiler geliştirir.
- e) Stratejileri işe koşarak problemleri çözer.
- f) Çözüm yollarını kontrol eder ve çözüme ulaştırmayan stratejiyi değiştirir.
- g) Problemlerin çözümü için kullandığı veya geliştirdiği stratejileri gözden geçirerek kısa yolları değerlendirir.
- h) Genellemenin geçerliliğini değerlendirir.

Bu konuda neler var?

Bir Çokluğun Yüzde Kadarını Hesaplama

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Kuzey, tatil fotoğraflarını yedeklemek için 512 GB'lik haricî bir bellek kullanıyor. Bilgisayar, şekildeki gibi belleğin %50'sinin dolu olduğunu gösteriyor. Bellekte kaç GB'lik veri vardır?
- A) 128
- B) 462
- C) 256
- D) 512
Cevabı göster
Doğru cevap: C) 256
%50, bütünün yarısı olduğundan 512 ÷ 2 = 256 GB doludur. 462 seçeneği yüzdeyi hesaplamak yerine 512'den 50 çıkarmaktan, 128 ise %50 yerine %25'i bulmaktan doğar.
Kolay
2Bir kırtasiyenin deposunda 250 defter var. Kırtasiye sahibi, şekildeki gibi defterlerin %20'sinin çizgili olduğunu not ediyor. Depodaki çizgili defter sayısı kaçtır?
- A) 50
- B) 25
- C) 125
- D) 230
Cevabı göster
Doğru cevap: A) 50
250'nin %20'si 250 · 20/100 = 50'dir; kısaca 250'nin %10'u 25 olduğundan %20'si bunun iki katı, 50'dir. 25 seçeneği %10'u bulup ikiyle çarpmayı unutmaktan, 230 ise yüzdeyi bulmak yerine 250'den 20 çıkarmaktan doğar.
Kolay
3Bir mağazanın vitrininde "Tüm montlarda %50 indirim" yazısı asılı. Ali, beğendiği montun etiket fiyatından ne kadar düşüleceğini kâğıt kalem kullanmadan, kafadan hesaplamak istiyor. %50 indirim, etiket fiyatının hangi kesir kadarının düşülmesi demektir?
- A) Dörtte birinin
- B) Yarısının
- C) Onda birinin
- D) Beşte birinin
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Yarısının
%50 = 50/100 = 1/2 olduğundan %50 indirim, fiyatın yarısının düşülmesidir. Beşte birinin seçeneği, %50'deki 5 rakamından yola çıkmaktan doğar; beşte bir aslında %20'dir.
Kolay
4Okul kantininin panosunda "Öğrencilerimizin %40'ı kahvaltıda meyve yiyor." yazıyor. Zeynep, aynı bilgiyi sınıfın matematik köşesine kesir gösterimiyle yazmak istiyor. Zeynep'in yazacağı kesir aşağıdakilerden hangisidir?
- A) 4/1000
- B) 40/100
- C) 40/10
- D) 1/40
Cevabı göster
Doğru cevap: B) 40/100
Yüzde, paydası 100 olan kesir demektir; %40, 100 parçanın 40'ı yani 40/100'dür. 40/10 seçeneği, yüzdenin paydasını 10 sanmaktan doğar; bu kesir 4'e eşittir ve 1 bütünden bile büyüktür.
Kolay
5Bir kitapçı, etiket fiyatı 350 TL olan bir sözlükte %10 indirim yapıyor. Bu sözlükte yapılan indirim miktarı kaç TL'dir?
- A) 10 TL
- B) 340 TL
- C) 3,5 TL
- D) 35 TL
Cevabı göster
Doğru cevap: D) 35 TL
350 × 10/100 = 35 TL'dir; %10, bir çokluğun onda biridir. 340 TL, yüzde işaretini yok sayıp 350'den 10 çıkarmaktan doğar.
Kolay
6Yusuf 60 soruluk bir deneme sınavında soruların %75'ini doğru cevaplıyor. Yusuf kaç soruyu doğru cevaplamıştır?
- A) 15
- B) 75
- C) 45
- D) 50
Cevabı göster
Doğru cevap: C) 45
60 × 75/100 = 45 sorudur. 15, doğru cevaplanmayan %25'lik kısmı gösterir.
Kolay
7Okul bahçesi 500 m²'dir. Bahçenin %30'u çimle kaplıdır. Bahçenin çim olmayan kısmı kaç metrekaredir?
- A) 150 m²
- B) 470 m²
- C) 350 m²
- D) 300 m²
Cevabı göster
Doğru cevap: C) 350 m²
Çimli alan 500 × 30/100 = 150 m²'dir; çim olmayan kısım 500 − 150 = 350 m² olur. 150 m², çimli alanın kendisidir.
Kolay
8Bir çiftçi, hasat ettiği 800 kg buğdayın %5'ini gelecek yıl ekmek için tohumluk olarak ayırıyor. Çiftçi kaç kilogram buğdayı tohumluk ayırmıştır?
- A) 5 kg
- B) 760 kg
- C) 40 kg
- D) 400 kg
Cevabı göster
Doğru cevap: C) 40 kg
800 × 5/100 = 40 kg'dır. 760 kg, tohumluk ayrıldıktan sonra kalan buğdaydır.
Kolay
940 kişilik bir sınıfta yapılan ankette öğrencilerin %45'i en sevdiği sporun futbol olduğunu söylüyor. Futbolu seçen kaç öğrenci vardır?
- A) 45
- B) 22
- C) 4
- D) 18
Cevabı göster
Doğru cevap: D) 18
40 × 45/100 = 18 öğrencidir. 45, yüzde değerini kişi sayısı sanmaktan doğar.
Kolay
10Bir bahçede 90 meyve ağacı vardır. Bahçıvan, ağaçların %20'sinin elma ağacı olduğunu söylüyor. Bahçede kaç elma ağacı vardır?
- A) 20
- B) 70
- C) 18
- D) 45
Cevabı göster
Doğru cevap: C) 18
90 × 20/100 = 18'dir; %20 bir çokluğun beşte biridir. 45, %20 yerine %50 alınca bulunur.
Kolay
11Bir çikolatanın paketinde “Fındık oranı %12” yazıyor. Bu, her 100 g çikolatada 12 g fındık olduğu anlamına gelir. 250 g'lık bir çikolatada kaç gram fındık vardır?
- A) 12 g
- B) 30 g
- C) 25 g
- D) 300 g
Cevabı göster
Doğru cevap: B) 30 g
250 × 12/100 = 30 g fındık vardır. 12 g, yalnızca 100 g çikolatadaki fındık miktarıdır.
Kolay
12Bir köyün nüfusu 1200 kişidir. Bir yıl içinde köyün nüfusu %5 artıyor. Köyün yeni nüfusu kaç kişidir?
- A) 1260
- B) 1205
- C) 60
- D) 1140
Cevabı göster
Doğru cevap: A) 1260
Artış 1200 × 5/100 = 60 kişidir; yeni nüfus 1200 + 60 = 1260 olur. 1205, yüzdeyi doğrudan sayıya eklemekten doğar.
Kolay
13Can, etiket fiyatı 398 TL olan spor ayakkabıda %25 indirim olduğunu görüyor. Kâğıt kalem kullanmadan indirim miktarını tahmin etmek istiyor. Can'ın en uygun tahmini hangisidir?
- A) Yaklaşık 25 TL
- B) Yaklaşık 200 TL
- C) Yaklaşık 300 TL
- D) Yaklaşık 100 TL
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Yaklaşık 100 TL
%25 dörtte bir demektir; 398 yaklaşık 400 alınırsa dörtte biri 100 TL eder. Yaklaşık 300 TL, indirimli fiyatın tahminidir, indirim miktarı değildir.
Kolay
14Bir ortaokuldaki 200 öğrencinin %15'i okula servisle geliyor. Bu okulda servisle gelen kaç öğrenci vardır?
- A) 30
- B) 15
- C) 170
- D) 3
Cevabı göster
Doğru cevap: A) 30
200 × 15/100 = 30 öğrencidir. 170, servisle gelmeyen öğrencilerin sayısıdır.
Kolay
15Ayşe, etiket fiyatı 120 TL olan bir kitapta %25 indirim olduğunu görüyor. İndirimli fiyatı 120 − 25 = 95 TL olarak hesaplıyor. Ayşe'nin ödemesi gereken doğru tutar kaç TL'dir?
- A) 90 TL
- B) 95 TL
- C) 30 TL
- D) 145 TL
Cevabı göster
Doğru cevap: A) 90 TL
İndirim 120 × 25/100 = 30 TL'dir; doğru fiyat 120 − 30 = 90 TL olur. 95 TL, yüzdeyi doğrudan fiyattan çıkarmaktan doğan yanlıştır.
Kolay
16Bir mağaza 640 TL'lik bir montta %25 indirim yapıyor. Can, indirimli fiyatı tek bir işlemle bulmak istiyor. Can'ın yapacağı işlem hangisidir?
- A) 640 × 25/100
- B) 640 × 75/100
- C) 640 − 25
- D) 640 ÷ 25
Cevabı göster
Doğru cevap: B) 640 × 75/100
%25 indirim yapılan ürün fiyatının %75'ine satılır; bu yüzden 640 × 75/100 indirimli fiyatı verir. 640 × 25/100 yalnızca indirim miktarını verir.
Kolay
17A mağazası 200 TL'lik bir ayakkabıda %30, B mağazası 300 TL'lik bir montta %20 indirim yapıyor. Ece, "Yüzdesi büyük olan indirim daha fazladır." diyor. İki ürüne yapılan indirim miktarları için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) A mağazasındaki indirim daha fazladır; çünkü %30, %20'den büyüktür.
- B) B mağazasındaki indirim daha fazladır; çünkü montun fiyatı daha yüksektir.
- C) A mağazasındaki indirim 10 TL fazladır; çünkü yüzdeler arasında 10 fark vardır.
- D) İki indirim miktarı eşittir; her iki mağazada da indirim 60 TL'dir.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) İki indirim miktarı eşittir; her iki mağazada da indirim 60 TL'dir.
İndirim miktarı, ilk fiyat ile yüzdenin birlikte kullanılmasıyla bulunur. A: 200 × 30/100 = 60 TL. B: 300 × 20/100 = 60 TL. İndirim miktarları eşittir; bu yüzden Ece'nin genellemesi bu örnekte geçerli değildir. Yalnız yüzdeye ya da yalnız fiyata bakmak yanlış sonuca götürür. "10 TL fazla", yüzdeler arasındaki 10 puanlık farkı TL sanmaktan gelir.
Kolay
18Fiyatı 360 TL olan bir oyuncak, A mağazasında %30 indirimle, B mağazasında fiyatının dörtte biri kadar indirimle satılıyor. Oyuncak hangi mağazada daha ucuzdur ve fark kaç TL'dir?
- A) A mağazasında; 18 TL
- B) A mağazasında; 5 TL
- C) B mağazasında; 18 TL
- D) B mağazasında; 36 TL
Cevabı göster
Doğru cevap: A) A mağazasında; 18 TL
A'da indirim 360 × 30/100 = 108 TL, satış fiyatı 360 − 108 = 252 TL. B'de indirim 360 ÷ 4 = 90 TL, satış fiyatı 360 − 90 = 270 TL. A mağazası 270 − 252 = 18 TL ucuzdur. Kısa yol: dörtte bir %25'tir; indirimler arasındaki fark %5'tir ve 360 × 5/100 = 18 TL eder. "5 TL", yüzde farkını TL sanmaktan; "B mağazasında; 18 TL", dörtte birin %25'ten büyük olduğunu sanmaktan; "B mağazasında; 36 TL", dörtte biri %40 sanmaktan gelir (360 × 40/100 = 144 TL indirim, 216 TL; 252 − 216 = 36).
Orta
19Leyla'nın beğendiği bisiklet kaskının etiket fiyatı 800 TL'dir. Mağaza, şekilde gösterildiği gibi etiket fiyatı üzerinden %25 indirim yapıyor. Leyla kask için kaç TL öder?
- A) 200
- B) 775
- C) 640
- D) 600
Cevabı göster
Doğru cevap: D) 600
800'ün %25'i 800 ÷ 4 = 200 TL'dir; indirimli fiyat 800 − 200 = 600 TL olur. 200 seçeneği indirim tutarının kendisidir; ödenecek tutar için bu tutarın etiket fiyatından çıkarılması gerekir.
Orta
20Mahalledeki ayakkabıcıda satış fiyatı 400 TL olan bir spor ayakkabıya, yeni sezonla birlikte şekildeki gibi %15 zam yapılıyor. Selin, ayakkabıyı zamdan sonra almayı düşünüyor. Ayakkabının zamlı satış fiyatı kaç TL'dir?
- A) 415
- B) 460
- C) 340
- D) 385
Cevabı göster
Doğru cevap: B) 460
400'ün %15'i 400 · 15/100 = 60 TL'dir; zamlı fiyat 400 + 60 = 460 TL olur. 415 seçeneği yüzdeyi hesaplamadan 15 TL eklemekten, 340 ise zam yerine indirim yapmaktan doğar.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.