6. Sınıf Matematik · Sayılar ve Nicelikler (2)
Ondalık Gösterimlerde Yuvarlama
- yuvarlama
- ondalık gösterim
- basamak
- sayı doğrusu
- tahmin
Ondalık gösterimler nasıl yuvarlanır?
Ondalık gösterimlerde yuvarlama, sayıyı belirlenen basamağa göre daha sade bir değere çevirme işlemidir ve yuvarlanacak basamağın hemen sağındaki rakama bakılarak yapılır. Önce birler, onda birler ya da yüzde birler gibi yuvarlanacak basamak belirlenir. Sağdaki rakam 0, 1, 2, 3 veya 4 ise belirlenen basamaktaki rakam aynen kalır; 5, 6, 7, 8 veya 9 ise bu rakama 1 eklenir. Ardından belirlenen basamaktan sonraki rakamlar silinir. Örneğin 6,72 onda birlere yuvarlanınca 6,7; 6,77 ise 6,8 olur. 12,853 birlere yuvarlanınca 13, 2,836 yüzde birlere yuvarlanınca 2,84 elde edilir. Sayı doğrusunda yuvarlama, sayının hangi değere daha yakın olduğunu bulmaktır; bu yüzden yuvarlanan değer artabilir de azalabilir de. Yalnız belirlenen basamağın hemen sağındaki rakam dikkate alınır: 3,149 onda birlere yuvarlanırken 4'e bakılır ve sonuç 3,1 olur, çünkü 9 değil, 4 dikkate alınır.
Ondalık Gösterimlerde Yuvarlama: konu anlatımı ve özeti
Yuvarlama, ondalık gösterimleri daha sade ve kullanışlı hâle getirir. Tahmin yaparken, alışverişte ve ölçüm sonuçlarını yazarken işine çok yarar.
- Önce hangi basamağa yuvarlayacağını belirlersin: birler, onda birler ya da yüzde birler basamağı gibi.
- Sonra bu basamağın hemen sağındaki rakama bakarsın.
- Bu rakam 0, 1, 2, 3 veya 4 ise belirlediğin basamaktaki rakam aynen kalır.
- Bu rakam 5, 6, 7, 8 veya 9 ise belirlediğin basamaktaki rakama 1 eklenir.
- Belirlediğin basamaktan sonraki rakamlar silinir.
- Örnekler: 6,72 onda birlere yuvarlanınca 6,7; 6,77 ise 6,8 olur. 12,853 birlere yuvarlanınca 13; 2,836 yüzde birlere yuvarlanınca 2,84 olur.
- Sayı doğrusunda düşünürsen yuvarlama, sayının hangi değere daha yakın olduğunu bulmaktır. Bu yüzden yuvarlanan değer artabilir de azalabilir de.
6,7 ile 6,8 arası sayı doğrusu: 6,72 daha yakın olduğu 6,7’ye, 6,77 ise 6,8’e yuvarlanır.
Unutma: Yalnızca belirlediğin basamağın hemen sağındaki rakama bakmalısın; 3,149 onda birlere yuvarlanırken 4'e bakılır ve sonuç 3,1 olur.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
Yuvarlama yaparken iki soruyu sırayla sor: Hangi basamağa yuvarlıyorum? Hemen sağındaki rakam kaç?
- 2,46 kg elmayı onda birlere yuvarlayalım: Onda birler basamağında 4 var.
- Hemen sağındaki rakam 6; 5 ya da daha büyük olduğu için 4, 5'e çıkar.
- Sonraki rakamları sil: 2,5 kg.
Günlük hayattan: Market fişinde 38,75 TL yazıyorsa kasaya giderken "yaklaşık 39 TL" diye düşünmek birlere yuvarlamaktır.
Sık yapılan hata: Basamak basamak geriye doğru yuvarlamak. 2,449'u onda birlere yuvarlarken önce 2,45, sonra 2,5 yapmak yanlıştır. Doğrusu: Yalnızca onda birlerin hemen sağındaki 4'e bakılır ve sonuç 2,4 olur.
Derinleş
Bir market fişindeki beş ürünün fiyatını birlere yuvarla ve yuvarlanmış fiyatları topla. Sonra gerçek toplamı hesapla ve sonucu birlere yuvarla. İki sonuç her zaman aynı mı çıkar? Farklı fişlerle dene. Bir mağaza bütün fiyatları yukarı yuvarlasaydı müşteriler bunu nasıl fark ederdi? Tüketici olarak neye dikkat etmen gerektiğini tartış.
Öğrenme çıktıları
Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.
MAT.6.1.5Gerçek yaşam durumlarında ondalık gösterimlerin basamak değerlerini kesirlerden yararlanarak yorumlayabilme
- a) Ondalık gösterimlerin basamak değerlerini inceler.
- c) Ondalık gösterimlerin basamak değerlerini kendi cümleleriyle açıklar.
Sorular
Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.
Kolay
1Bir hava durumu sunucusu 17,6 °C ölçülen sıcaklığı "18 derece" diye söylüyor. Ertesi gün aynı kuralla 17,3 °C için "17 derece" diyor. Sunucunun kullandığı kurala göre belirlenen basamağın hemen sağındaki rakam 5, 6, 7, 8 veya 9 ise ne yapılır?
- A) Belirlenen basamaktaki rakama 1 eklenir
- B) Belirlenen basamaktaki rakam aynen kalır
- C) Belirlenen basamaktaki rakam sıfır yapılır
- D) Belirlenen basamaktaki rakamdan 1 çıkarılır
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Belirlenen basamaktaki rakama 1 eklenir
17,6'da sağdaki rakam 6 olduğu için birler basamağındaki 7'ye 1 eklenip 18 bulunmuştur. Rakamın aynen kalması 0–4 arasındaki rakamlar için geçerlidir; 17,3 → 17 örneği bu durumu gösterir.
Kolay
2Bir kargo şubesi, ücret tablosunda kolilerin kütlesini birler basamağına yuvarlayarak kullanıyor. Selin'in gönderdiği kolinin kütlesi terazide 8,47 kg görünüyor. Ücret tablosunda kullanılacak kütle kaç kilogramdır?
- A) 8
- B) 8,4
- C) 8,5
- D) 9
Cevabı göster
Doğru cevap: A) 8
Birler basamağına yuvarlarken onda birler rakamına bakılır; 4 < 5 olduğundan sonuç 8'dir. 9 seçeneği önce 8,47'yi 8,5'e, sonra 9'a yuvarlayarak art arda yuvarlama yapmaktan doğar; yuvarlama tek adımda yapılır.
Kolay
3Ece'nin bisikletle okula gittiği yol 4,63 km'dir. Ece bu uzunluğu arkadaşlarına onda birler basamağına yuvarlayarak söylüyor. Ece yolun uzunluğunu kaç kilometre olarak söyler?
- A) 4
- B) 4,7
- C) 4,6
- D) 5
Cevabı göster
Doğru cevap: C) 4,6
Onda birler basamağına yuvarlarken sağdaki yüzde birler rakamına bakılır; 3 < 5 olduğundan 6 aynen kalır: 4,6. 4,7 seçeneği sağdaki rakama bakmadan yukarı yuvarlamaktan; 4 ise birler basamağına yuvarlamaktan doğar.
Kolay
4Eczanedeki hassas terazi, bir vitamin paketinin kütlesini 5,274 g olarak gösteriyor. Eczacı etikete bu kütleyi yüzde birler basamağına yuvarlayarak yazacak. Etikete yazılacak değer hangisidir?
- A) 5,27
- B) 5,2
- C) 5,3
- D) 5,28
Cevabı göster
Doğru cevap: A) 5,27
Yüzde birler basamağındaki rakam 7'dir; sağındaki binde birler rakamı 4 < 5 olduğundan 7 aynen kalır: 5,27. 5,28 seçeneği sağdaki rakam ne olursa olsun yukarı yuvarlamaktan doğar.
Kolay
5Ali, “Bir ondalık gösterimi yuvarlayınca sayı her zaman büyür.” diyor. Bu düşünceyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Yuvarlanan değer her zaman sayıdan büyüktür.
- B) Yuvarlanan değer her zaman sayıdan küçüktür.
- C) Yuvarlanan değer her zaman sayıya eşittir.
- D) Yuvarlanan değer sayıdan büyük de küçük de olabilir.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Yuvarlanan değer sayıdan büyük de küçük de olabilir.
Yuvarlama sayının hangi değere daha yakın olduğunu bulmaktır: 6,77 → 6,8 artar, 6,72 → 6,7 azalır. Bu yüzden değer artabilir de azalabilir de.
Kolay
6Bir yaprağın boyu 2,35 cm olarak ölçülüyor. Bu uzunluk onda birler basamağına yuvarlanırsa kaç santimetre olur?
- A) 2,4
- B) 2,3
- C) 2,35
- D) 2,0
Cevabı göster
Doğru cevap: A) 2,4
Onda birler basamağının sağındaki rakam 5'tir; kurala göre 3'e 1 eklenir ve 2,4 olur. 2,3 cevabı 5'i aşağı yuvarlamaktan kaynaklanır.
Kolay
7Zeynep, 6,358 sayısını yüzde birler basamağına yuvarlayacak. Karar vermek için hangi rakama bakmalıdır?
- A) 8
- B) 5
- C) 3
- D) 6
Cevabı göster
Doğru cevap: A) 8
Yuvarlanacak basamağın hemen sağındaki rakama bakılır; yüzde birler basamağının sağında binde birlerdeki 8 vardır. 5, yuvarlanacak basamağın kendisidir.
Kolay
8Bir böceğin uzunluğu 3,149 cm olarak ölçülüyor. Bu uzunluk onda birler basamağına yuvarlanırsa kaç santimetre olur?
- A) 3,1
- B) 3,2
- C) 3,15
- D) 3,0
Cevabı göster
Doğru cevap: A) 3,1
Onda birlere yuvarlarken yalnızca hemen sağdaki yüzde birler rakamına (4) bakılır; 4 < 5 olduğu için 3,1 olur. 3,2 cevabı 9'a bakıp art arda yuvarlamaktan kaynaklanır.
Kolay
9Bir yemek tarifi 7,5 dakika pişirme süresi veriyor. Can bu süreyi birler basamağına yuvarlayarak saatini kuracak. Can saati kaç dakikaya kurar?
- A) 7
- B) 8
- C) 7,5
- D) 9
Cevabı göster
Doğru cevap: B) 8
Birler basamağının sağında 5 vardır; 5 için birler basamağına 1 eklenir ve 8 olur. 7 cevabı 5'i aşağı yuvarlamaktan kaynaklanır.
Kolay
10Bir kırtasiyede bir defterin fiyatı 24,60 TL'dir. Elif, fiyatı en yakın liraya (birler basamağına) yuvarlayarak tahmin ediyor. Elif'in tahmini kaç TL'dir?
- A) 24
- B) 24,6
- C) 25
- D) 30
Cevabı göster
Doğru cevap: C) 25
Birler basamağının sağındaki rakam 6'dır; 6 ≥ 5 olduğu için 24 bir artarak 25 olur. 24 cevabı ondalık kısmı yalnızca silmekten kaynaklanır.
Kolay
11Bir un çuvalının kütlesi 18,81 kg'dır. Bu kütle birler basamağına yuvarlanırsa kaç kilogram olur?
- A) 18
- B) 19
- C) 18,8
- D) 20
Cevabı göster
Doğru cevap: B) 19
Birler basamağının sağındaki rakam 8'dir; 8 ≥ 5 olduğu için birler basamağına 1 eklenir ve 19 olur. 18,8 onda birlere yuvarlanmış değerdir.
Kolay
1212,853 sayısı birler basamağına yuvarlanıyor. Yuvarlanmış değer ve değerin nasıl değiştiği aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
- A) 12 olur, değer azalır.
- B) 13 olur, değer azalır.
- C) 13 olur, değer artar.
- D) 12,9 olur, değer artar.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) 13 olur, değer artar.
Birler basamağının sağındaki 8 için 12 bir artar ve 13 olur; 13 > 12,853 olduğundan değer artmıştır. 12,9 onda birlere yuvarlanmış değerdir.
Kolay
13Bir öğrenci 4,445 sayısını yüzde birler basamağına yuvarlıyor. Doğru sonuç aşağıdakilerden hangisidir?
- A) 4,44
- B) 4,4
- C) 4,5
- D) 4,45
Cevabı göster
Doğru cevap: D) 4,45
Yüzde birler basamağının sağındaki rakam 5'tir; 5 için yuvarlanan basamağa 1 eklenir ve 4,45 olur. 4,4 ve 4,5 onda birlere yuvarlanmış sonuçlar gibidir.
Kolay
14Bir öğrenci 5,6382 sayısını onda birler basamağına yuvarlıyor. Doğru sonuç aşağıdakilerden hangisidir?
- A) 5,7
- B) 5,64
- C) 5,63
- D) 5,6
Cevabı göster
Doğru cevap: D) 5,6
Onda birler basamağının sağında 3 vardır; 3 < 5 olduğu için 6 aynen kalır ve sonraki rakamlar silinir: 5,6. 5,64 ise yüzde birlere yuvarlanmış değerdir.
Kolay
15Bir şişedeki sıvı 1,024 L olarak ölçülüyor. Bu miktar onda birler basamağına yuvarlanırsa kaç litre olur?
- A) 1,1
- B) 1,0
- C) 1,02
- D) 1,03
Cevabı göster
Doğru cevap: B) 1,0
Onda birler basamağındaki 0'ın sağında 2 vardır; 2 < 5 olduğu için 0 aynen kalır ve sonuç 1,0 olur. 1,02 yüzde birlere yuvarlanmış değerdir.
Kolay
16Okan, 6,7 ile 6,8 arasını 10 eş parçaya ayırdığı bir sayı doğrusunda 6,72'nin yerini işaretliyor. 6,72 bu iki sayıdan hangisine daha yakındır?
- A) 6,8'e
- B) İkisine eşit uzaklıktadır
- C) 6,7'ye
- D) 7'ye
Cevabı göster
Doğru cevap: C) 6,7'ye
6,72, 6,70'ten 0,02; 6,80'den 0,08 uzaktadır, bu yüzden 6,7'ye daha yakındır. Onda birlere yuvarlandığında da 6,7 olur.
Kolay
17Bir öğrenci, aşağıdaki dört sayıyı yüzde birler basamağına yuvarlıyor ve her birinde yüzde birler basamağındaki rakamın değişip değişmediğini not ediyor. Aşağıdaki sayılardan hangisi yüzde birler basamağına yuvarlandığında yüzde birler basamağındaki rakam aynı kalır?
- A) 3,333
- B) 6,618
- C) 8,875
- D) 10,067
Cevabı göster
Doğru cevap: A) 3,333
Yüzde birler basamağına yuvarlarken sağdaki binde birler rakamına bakılır; bu rakam 0, 1, 2, 3 veya 4 ise yüzde birler basamağındaki rakam aynı kalır. 3,333'te binde birler rakamı 3'tür: 3,33 (rakam aynı kalır). 6,618 → 6,62 (8), 8,875 → 8,88 (5) ve 10,067 → 10,07 (7) yuvarlamalarında yüzde birler basamağındaki rakama 1 eklenir.
Kolay
18Bir kuyumcunun hassas terazisi bir bileziğin kütlesini 6,748 g olarak ölçüyor. Kuyumcu bu değeri yuvarlayarak fişe 6,75 g yazıyor. Kuyumcu ölçümü hangi basamağa yuvarlamıştır?
- A) Birler basamağına
- B) Onda birler basamağına
- C) Yüzde birler basamağına
- D) Binde birler basamağına
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Yüzde birler basamağına
6,748 yüzde birler basamağına yuvarlanırken sağdaki binde birler rakamına (8) bakılır; bu rakam 5, 6, 7, 8 veya 9 olduğundan yüzde birler basamağındaki 4'e 1 eklenir ve sonuç 6,75 olur. Onda birlere yuvarlansaydı 6,7 (sağdaki rakam 4), birlere yuvarlansaydı 7 (sağdaki rakam 7) elde edilirdi. Binde birler basamağı sayının son basamağıdır; sayı değişmezdi.
Orta
19Okul sağlık taramasında Arda'nın boyu 1,486 m olarak ölçülüyor. Hemşire, sağlık kartına boyu yüzde birler basamağına yuvarlayarak yazıyor. Karta yazılan boy kaç metredir?
- A) 1,48
- B) 1,5
- C) 1,49
- D) 1,4
Cevabı göster
Doğru cevap: C) 1,49
Yüzde birler basamağındaki 8'in sağındaki rakam 6'dır; 6 ≥ 5 olduğundan 8'e 1 eklenir: 1,49. 1,48 seçeneği fazlalığı atıp yuvarlamamaktan, 1,5 ise onda birler basamağına yuvarlamaktan doğar.
Orta
20Bir öğrenci, deney sırasında bir şişedeki suyun hacmini 7,385 L olarak hesaplıyor. Raporda sonuçları yüzde birler basamağına yuvarlayarak yazması gerekiyor. Öğrenci rapora hangi değeri yazmalıdır?
- A) 7,3
- B) 7,39
- C) 7,38
- D) 7,4
Cevabı göster
Doğru cevap: B) 7,39
Yüzde birler basamağındaki 8'in sağındaki rakam 5'tir; bu yüzden 8'e 1 eklenir: 7,39. 7,38 seçeneği sağdaki rakam 5 olduğunda rakamın aynen kalacağını sanmaktan doğar.
Katkıda bulun
Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.
