6. Sınıf Matematik · Sayılar ve Nicelikler (2)

Ondalık Gösterimlerde Basamak Değeri

basamak değeri
ondalık gösterim
onda birler
yüzde birler
binde birler
ondalık kesir

Ondalık gösterimde basamak değeri nasıl bulunur?

Ondalık gösterimde basamak değeri, bir rakamın virgüle göre bulunduğu yere bağlı olarak taşıdığı değerdir. Virgülün solunda tam kısım, sağında ondalık kısım bulunur; virgülün sağındaki basamaklar sırasıyla onda birler, yüzde birler ve binde birler basamağıdır. Örneğin 3,258'de 2'nin basamak değeri 0,2 yani 2/10, 5'in basamak değeri 0,05 yani 5/100, 8'in basamak değeri ise 0,008 yani 8/1000'dir. Ondalık kısım, paydası 10, 100 ve 1000 olan kesirlerin toplamı olarak yazılabilir: 0,47 = 4/10 + 7/100. Bir kesrin paydası 10, 100 ya da 1000 yapılarak ondalık gösterime çevrilir: 2/5 = 40/100 = 0,4. Ondalık kısmın en sağına sıfır eklemek değeri değiştirmez, bu nedenle 1,5 = 1,50 olur. Karşılaştırmada önce tam kısımlara, sonra onda birlere ve yüzde birlere bakılır: 1,48 < 1,5. 0,5 ile 0,05 aynı değildir; 0,05 on kat daha küçüktür.

Ondalık Gösterimlerde Basamak Değeri: konu anlatımı ve özeti

Ondalık gösterimler, bir bütünün parçalarını virgül kullanarak yazmanın pratik bir yoludur. Para, uzunluk ve kütle ölçerken bu gösterimi sık sık kullanırsın.

Ondalık gösterimde virgülün solunda tam kısım, sağında ondalık kısım bulunur.
Virgülün sağındaki basamaklar sırasıyla onda birler, yüzde birler ve binde birler basamağıdır.
Ondalık kısım, paydası 10, 100 ve 1000 olan kesirlerin toplamı olarak yazılabilir: 0,47 = 4/10 + 7/100.
Örnek: 3,258'de 2'nin basamak değeri 0,2 (2/10), 5'in basamak değeri 0,05 (5/100), 8'in basamak değeri ise 0,008'dir (8/1000).
3,258 sayısının basamak tablosu: virgülün sağındaki 2, 5 ve 8 sırasıyla onda birler, yüzde birler ve binde birler basamağındadır.
Bir kesrin paydasını 10, 100 ya da 1000 yaparak onu ondalık gösterime çevirebilirsin: 2/5 = 40/100 = 0,40 = 0,4.
Ondalık kısmın en sağına sıfır eklemek değeri değiştirmez: 1,5 = 1,50.
Karşılaştırırken önce tam kısımlara, eşitse onda birlere, sonra yüzde birlere bakarsın: 1,48 < 1,5.

Unutma: 0,5 ile 0,05 aynı değildir; 0,5 = 5/10 iken 0,05 = 5/100'dür, yani on kat daha küçüktür.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Ondalık gösterimi anlamanın en kolay yolu parayı düşünmektir. 1 TL = 100 kuruş.

4,75 TL'de virgülün solundaki 4, 4 lirayı gösterir.
Onda birler basamağındaki 7, 7 onda bir lira, yani 70 kuruştur.
Yüzde birler basamağındaki 5, 5 yüzde bir lira, yani 5 kuruştur.

İki ondalık gösterimi karşılaştırırken virgülleri alt alta getir ve eksik basamaklara sıfır koy: 0,9 = 0,90 ve 0,15. Onda birlerde 9 > 1 olduğu için 0,9 daha büyüktür.

Sık yapılan hata: "0,15 daha büyüktür, çünkü 15 sayısı 9'dan büyüktür." Doğrusu: Ondalık kısımda basamak sayısı değil, basamak değeri önemlidir; 0,9 = 90/100 iken 0,15 = 15/100'dür.

Derinleş

Atletizm ve yüzme yarışlarında süreler saniyenin yüzde birine kadar ölçülür. Bir yarışın sonuç tablosunu araştır ve derecelerin basamak değerlerini incele. İki sporcunun derecesi arasındaki fark yalnızca yüzde birler basamağında olsaydı bunu çıplak gözle görmek mümkün olur muydu? Ölçümün bu kadar hassas yapılmasının adalet açısından önemini tartış.

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

MAT.6.1.5Gerçek yaşam durumlarında ondalık gösterimlerin basamak değerlerini kesirlerden yararlanarak yorumlayabilme
- a) Ondalık gösterimlerin basamak değerlerini inceler.
- b) Ondalık gösterimlerin basamak değerlerini paydası 10, 100 ve 1000 olan kesirlerin toplamlarını kullanarak yeniden ifade eder.
- c) Ondalık gösterimlerin basamak değerlerini kendi cümleleriyle açıklar.

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Bir çikolata tableti şekildeki gibi 5 eş parçaya ayrılmış, boyalı parçalar yenmiştir. Ezgi, yenen kısmı ondalık gösterimle ifade etmek istiyor. Yenen kısmın ondalık gösterimi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) 0,25
- B) 2,5
- C) 0,4
- D) 0,52
Cevabı göster
Doğru cevap: C) 0,4
Yenen kısım 2/5'tir; pay ve payda 2 ile genişletilince 4/10 = 0,4 olur. 2,5 seçeneği 5'i 2'ye bölmekten (5 ÷ 2) doğar; 0,52 ise pay ve paydayı yan yana yazmaktır.
Kolay
2Market terazisinde 2,5 kg yazan peynir için Arda, kardeşine 2'nin ve virgülün sağındaki 5'in hangi basamaklarda bulunduğunu anlatıyor. Kardeşi, 5'in 5 kilogramı mı yoksa daha küçük bir miktarı mı gösterdiğini soruyor. Ondalık gösterimde virgülün hemen sağındaki basamağın adı nedir?
- A) Onda birler basamağı
- B) Birler basamağı
- C) Yüzde birler basamağı
- D) Onlar basamağı
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Onda birler basamağı
Virgülün hemen sağındaki basamak bütünün onda birini temsil eder; bu yüzden onda birler basamağıdır. Yüzde birler basamağı virgülden sonraki ikinci basamaktır; birler basamağı ise virgülün solundadır.
Kolay
3Şekildeki yüzlük kareli tabloda boyalı kısım 0,47'yi gösteriyor. Can, boyalı kısmı tam boyalı sütunlar ve tek tek boyalı kareler olarak iki parçada açıklamak istiyor. 0,47 aşağıdakilerden hangisine eşittir?
- A) 4/100 + 7/10
- B) 4/10 + 7/1000
- C) 47/10
- D) 4/10 + 7/100
Cevabı göster
Doğru cevap: D) 4/10 + 7/100
Tam boyalı 4 sütunun her biri 1/10'dur; tek tek boyalı 7 kare ise 7/100'dür: 0,47 = 4/10 + 7/100. 4/100 + 7/10 seçeneği basamakların yerini değiştirir ve 0,74'e eşittir.
Kolay
4Fen laboratuvarındaki hassas terazi, bir taş örneğinin kütlesini 4,736 g olarak gösteriyor. Öğretmen öğrencilerden bu sayıdaki 3 rakamının ne kadarlık bir değeri temsil ettiğini bulmalarını istiyor. 3 rakamının basamak değeri kaçtır?
- A) 3
- B) 0,03
- C) 0,3
- D) 0,003
Cevabı göster
Doğru cevap: B) 0,03
4,736'da virgülden sonra sırasıyla onda birler (7), yüzde birler (3) ve binde birler (6) basamakları gelir. 3 yüzde birler basamağında olduğundan değeri 3/100 = 0,03'tür. 0,3 seçeneği 3'ü virgülün hemen sağındaki basamakta sanmaktan doğar.
Kolay
5Defne bir pizzanın 3/4'ünü arkadaşlarıyla paylaştı. Paylaşılan kısmı ondalık gösterimle yazmak istiyor. Bu kısım aşağıdakilerden hangisidir?
- A) 0,75
- B) 0,34
- C) 3,4
- D) 0,075
Cevabı göster
Doğru cevap: A) 0,75
Payda 100 yapılınca 3/4 = 75/100 = 0,75 olur. 0,34 cevabı pay ve paydayı yan yana yazmaktan kaynaklanır.
Kolay
6Mehmet, “0,5 ile 0,05 aynı sayıdır, çünkü ikisinde de 5 var.” diyor. Mehmet'in düşüncesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) İkisi eşittir; çünkü sıfırlar değeri değiştirmez.
- B) 0,05 daha büyüktür; çünkü daha çok basamağı vardır.
- C) 0,5 = 5/10 ve 0,05 = 5/100 olduğundan 0,5 on kat büyüktür.
- D) 0,05, 0,5'in iki katına eşittir.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) 0,5 = 5/10 ve 0,05 = 5/100 olduğundan 0,5 on kat büyüktür.
5 rakamı 0,5'te onda birler, 0,05'te yüzde birler basamağındadır; 5/10, 5/100'ün on katıdır. Yalnızca ondalık kısmın en sağına eklenen sıfır değeri değiştirmez.
Kolay
7Bir koşucunun 100 metre derecesi 6,58 saniye olarak ölçülüyor. 6,58'deki 8 rakamı hangi basamaktadır?
- A) Yüzde birler basamağı
- B) Onda birler basamağı
- C) Binde birler basamağı
- D) Birler basamağı
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Yüzde birler basamağı
Virgülün sağındaki ilk basamak onda birler, ikinci basamak yüzde birlerdir; 8 ikinci sıradadır. Onda birler basamağında 5 bulunur.
Kolay
8Ece 0,6 L, Can 0,58 L su içti. İçtikleri su miktarlarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Ece daha fazla su içmiştir.
- B) Can daha fazla su içmiştir; çünkü 58, 6'dan büyüktür.
- C) İkisi eşit miktarda su içmiştir.
- D) Aralarındaki fark 0,52 L'dir.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Ece daha fazla su içmiştir.
Tam kısımlar eşit olduğundan onda birlere bakılır: 6 > 5 olduğu için 0,6 > 0,58'dir. 0,6 = 0,60 yazılınca da aradaki farkın 0,02 L olduğu görülür.
Kolay
9Bir sınıftaki 20 öğrencinin 7'si satranç kulübüne katılıyor. Satranç kulübüne katılanların sınıfa oranını gösteren ondalık gösterim aşağıdakilerden hangisidir?
- A) 0,7
- B) 7,2
- C) 0,35
- D) 0,72
Cevabı göster
Doğru cevap: C) 0,35
7/20 kesrinin pay ve paydası 5 ile genişletilirse 35/100 = 0,35 elde edilir. 0,72 cevabı 7 ile 20'nin rakamlarını yan yana yazmaktan kaynaklanır.
Kolay
10Bir kumaşın uzunluğu 15,08 m olarak ölçülüyor. Bu ondalık gösterimin tam kısmı kaçtır?
- A) 8
- B) 1508
- C) 0,08
- D) 15
Cevabı göster
Doğru cevap: D) 15
Virgülün solunda kalan kısım tam kısımdır, burada 15'tir. 0,08 ise ondalık kısımdır.
Kolay
11Bir öğrenci 0,805 sayısının ondalık kısmını paydası 10, 100 ve 1000 olan kesirlerin toplamı olarak yazıyor. Doğru yazılış aşağıdakilerden hangisidir?
- A) 8/10 + 5/100
- B) 8/10 + 5/1000
- C) 8/100 + 5/1000
- D) 80/10 + 5/100
Cevabı göster
Doğru cevap: B) 8/10 + 5/1000
0,805'te 8 onda birler, 0 yüzde birler, 5 binde birler basamağındadır; bu yüzden 8/10 + 0/100 + 5/1000 = 8/10 + 5/1000 olur. 8/10 + 5/100 ise 0,85'e eşittir.
Kolay
12Bir kitabın fiyatı 12,45 TL'dir. 1 TL 100 kuruş olduğuna göre bu fiyattaki 4 rakamı kaç kuruşu gösterir?
- A) 4 kuruş
- B) 400 kuruş
- C) 40 kuruş
- D) 45 kuruş
Cevabı göster
Doğru cevap: C) 40 kuruş
4 rakamı onda birler basamağındadır; 0,4 TL = 40/100 TL = 40 kuruştur. 4 kuruş, 4'ün yüzde birler basamağında olduğu durumda doğru olurdu.
Kolay
13Market terazisi bir paket peynir için 2,7 kg gösteriyor. Aşağıdakilerden hangisi 2,7'ye eşittir?
- A) 2,07
- B) 20,7
- C) 2,70
- D) 2,007
Cevabı göster
Doğru cevap: C) 2,70
Ondalık kısmın en sağına sıfır eklemek değeri değiştirmez: 2,7 = 2,70. 2,07'de 7 yüzde birler basamağına kaymıştır ve değer küçülmüştür.
Kolay
14Bir öğrenci, defterindeki 3,07 sayısını sesli okuyor. Bu sayının doğru okunuşu aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Üç tam onda yedi
- B) Üç tam yüzde yedi
- C) Üç tam binde yedi
- D) Otuz yedi
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Üç tam yüzde yedi
3,07'de 7 rakamı yüzde birler basamağındadır, bu yüzden “üç tam yüzde yedi” diye okunur. “Üç tam onda yedi” 3,7 sayısının okunuşudur.
Kolay
15Öğretmen, 4 rakamının basamak değerinin 4/100 olduğu sayıyı soruyor. Bu sayı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) 3,145
- B) 3,415
- C) 4,315
- D) 3,154
Cevabı göster
Doğru cevap: A) 3,145
Basamak değeri 4/100 olan rakam yüzde birler basamağında, yani virgülden sonraki ikinci sıradadır; 3,145'te durum böyledir. 3,415'te 4'ün basamak değeri 4/10'dur.
Kolay
16Bir şişedeki suyun 0,3'ü içildi. İçilen kısmı gösteren kesir aşağıdakilerden hangisidir?
- A) 3/100
- B) 3/10
- C) 1/3
- D) 30/10
Cevabı göster
Doğru cevap: B) 3/10
0,3'te 3 rakamı onda birler basamağındadır, bu yüzden 0,3 = 3/10'dur. 3/100, 0,03'ün kesir gösterimidir.
Kolay
17Duru, bir sayı doğrusunda 0'dan başlıyor ve her adımda 0,1 ilerliyor. Durmadan ilerleyerek 2,4 sayısına ulaşmak istiyor. Duru 2,4'e kaç adımda ulaşır?
- A) 4
- B) 6
- C) 24
- D) 240
Cevabı göster
Doğru cevap: C) 24
Her adım bir onda birdir. 1 tam, 10 tane onda bire eşittir (10/10 = 1); 2 tam 20 onda bir eder. Ondalık kısımda 4 onda bir daha vardır: 20 + 4 = 24. Yani 2,4 = 24/10'dur ve Duru 24 adım atar. 4 cevabı yalnız onda birler basamağındaki rakamı saymaktan, 6 cevabı rakamları toplamaktan gelir; 240 ise 2,4'teki yüzde birlerin sayısıdır (2,4 = 240/100).
Kolay
18Bir hava ölçüm istasyonunda görevli, günlük yağış miktarını telsizle “on iki tam yüzde yedi milimetre” diye bildiriyor. Kayıt defterine bu değer ondalık gösterimle yazılacak. Deftere yazılacak değer aşağıdakilerden hangisidir?
- A) 12,007 mm
- B) 12,07 mm
- C) 12,7 mm
- D) 127 mm
Cevabı göster
Doğru cevap: B) 12,07 mm
“Yüzde yedi”, 7/100 demektir; 7 rakamı yüzde birler basamağına yazılır ve onda birler basamağına 0 konur: 12 + 7/100 = 12,07. 12,7 “on iki tam onda yedi”, 12,007 ise “on iki tam binde yedi” diye okunur.
Orta
19Şekildeki sayı doğrusunda 3,8 ile 3,9 arası 10 eş parçaya ayrılmıştır. Duru, 3,8'den başlayıp sağa doğru 3 parça ilerleyerek bir noktayı işaretliyor. İşaretlenen noktaya hangi sayı karşılık gelir?
- A) 3,83
- B) 3,11
- C) 3,803
- D) 4,1
Cevabı göster
Doğru cevap: A) 3,83
3,8 ile 3,9 arasındaki fark 0,1'dir; 10 eş parçaya bölündüğünde her parça 0,01 olur. 3 parça sonra 3,8 + 0,03 = 3,83'e ulaşılır. 3,803 seçeneği her parçayı 0,001 sanmaktan doğar.
Orta
20Okulun durarak uzun atlama yarışında üç öğrencinin derecesi 1,5 m, 1,48 m ve 1,51 m olarak ölçülüyor. Hakem dereceleri kısadan uzuna doğru panoya yazacak. Hakemin yapacağı doğru sıralama aşağıdakilerden hangisidir?
- A) 1,48 < 1,5 < 1,51
- B) 1,5 < 1,48 < 1,51
- C) 1,51 < 1,5 < 1,48
- D) 1,48 < 1,51 < 1,5
Cevabı göster
Doğru cevap: A) 1,48 < 1,5 < 1,51
Basamak sayılarını eşitlersek 1,50; 1,48 ve 1,51 olur; onda birlerde 4 < 5 olduğundan 1,48 en kısadır, ardından 1,50 ve 1,51 gelir. "1,5 < 1,48 < 1,51" seçeneği virgülden sonra çok basamaklı sayıyı büyük sanmaktan doğar.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.