Eğitim ve Kültür Alanındaki İnkılaplar

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

• İTA.12.2.4Türk modernleşmesi çerçevesinde Atatürk Dönemi’nde eğitim, bilim ve kültür alanlarında yapılan inkılapları değişim ve süreklilik açısından karşılaştırabilme

  • a) Türk modernleşmesi çerçevesinde Atatürk Dönemi’nde eğitim, bilim ve kültür alanlarında yapılan inkılapları belirler.

Bu konuda neler var?

• Tevhid-i Tedrisat Kanunu (3 Mart 1924)
• Harf İnkılabı (1 Kasım 1928)
• Millet Mektepleri
• Türk Tarih Kurumu
• Türk Dil Kurumu (12 Temmuz 1932)
• Üniversite Reformu
• Güzel Sanatlar ve Spor Alanındaki Gelişmeler

1. Kolay

   1Temsilî bir kuruluş haberi (12 Temmuz 1932): "Türk dilinin öz güzelliğini ve zenginliğini ortaya çıkarmak, onu dünya dilleri arasında değerine yaraşır yüksekliğe ulaştırmak amacıyla bir cemiyet kuruldu. Cemiyetin ilk kurultayı Eylül'de Dolmabahçe Sarayı'nda toplanacak." Bugünkü Türk Dil Kurumu kurulduğunda hangi adı taşıyordu?

   • AA) Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti
   • BB) Türk Ocakları
   • CC) Encümen-i Dâniş
   • DD) Türk Dil Akademisi
   • EE) Türk Dili Tetkik Cemiyeti
   Cevabı göster

   Doğru cevap: E) Türk Dili Tetkik Cemiyeti

   Türk Dil Kurumu 12 Temmuz 1932'de Türk Dili Tetkik Cemiyeti adıyla kurulmuştur. Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti de adı benzer bir kurumdur; ancak 1931'de Türk tarihini araştırmak için kurulmuş ve bugünkü Türk Tarih Kurumunun ilk adıdır.

   Hata mı var? Düzeltme öner

2. Kolay

   21932'de İsviçreli bir eğitim uzmanı, Darülfünun'u incelemek üzere Türkiye'ye davet edildi. Hazırladığı raporda kurumun bilimsel araştırma yapmakta yetersiz kaldığı ve inkılaplara kayıtsız durduğu belirtildi. Bunun üzerine 1933'te Darülfünun kapatıldı. Darülfünun'un yerine kurulan kurum hangisidir?

   • AA) Ankara Hukuk Mektebi
   • BB) Gazi Eğitim Enstitüsü
   • CC) Yüksek Ziraat Enstitüsü
   • DD) İstanbul Üniversitesi
   • EE) İstanbul Teknik Üniversitesi
   Cevabı göster

   Doğru cevap: D) İstanbul Üniversitesi

   1933 Üniversite Reformu'yla Darülfünun kapatılmış ve yerine İstanbul Üniversitesi kurulmuştur. İstanbul Teknik Üniversitesi de İstanbul'da bir üniversitedir; ancak Darülfünun'un değil, Mühendis Mektebinin devamıdır ve üniversite olarak 1944'te kurulmuştur.

   Hata mı var? Düzeltme öner

3. Kolay

   3Temsilî bir anı (1928): "Ağustos'ta İstanbul'da bir şenlikte Atatürk yeni harfleri halka tanıttı; ardından illeri dolaşıp kara tahta başında harfleri kendisi öğretti. Birkaç ay sonra Meclis, yeni Türk harflerinin kabulü ve uygulanması hakkındaki kanunu kabul etti." Latin harflerine dayalı yeni Türk alfabesi hangi tarihte kabul edilmiştir?

   • AA) 3 Mart 1924
   • BB) 1 Ocak 1929
   • CC) 12 Temmuz 1932
   • DD) 1 Kasım 1928
   • EE) 9 Ağustos 1928
   Cevabı göster

   Doğru cevap: D) 1 Kasım 1928

   Yeni Türk harflerinin kabulü ve uygulanması hakkındaki kanun 1 Kasım 1928'de kabul edilmiştir. 9 Ağustos 1928 de Harf İnkılabı'yla ilgilidir; ancak o gece Atatürk yeni harfleri İstanbul'da halka tanıtmış, kanun birkaç ay sonra çıkarılmıştır.

   Hata mı var? Düzeltme öner

4. Kolay

   4Temsilî bir anı (Temmuz 1921): "Yunan ordusu Kütahya ve Eskişehir'e doğru ilerlerken Ankara'da ülkenin dört bir yanından gelen öğretmenler toplandı. Mustafa Kemal cepheden gelerek açılış konuşmasını yaptı ve eski alışkanlıklardan, yabancı etkilerden uzak, millî bir eğitim anlayışı istedi." Anıda anlatılan kongre hangisidir?

   • AA) Maarif Kongresi
   • BB) İzmir İktisat Kongresi
   • CC) Sivas Kongresi
   • DD) Türk Tarih Kongresi
   • EE) Türk Dil Kurultayı
   Cevabı göster

   Doğru cevap: A) Maarif Kongresi

   Millî Mücadele sürerken Temmuz 1921'de millî bir eğitim sistemi oluşturmak için Ankara'da toplanan kongre Maarif Kongresi'dir. Türk Dil Kurultayı da kültürel bir toplantıdır; ancak 1932'de, Türk Dil Kurumunun kuruluşundan sonra toplanmıştır.

   Hata mı var? Düzeltme öner

5. Kolay

   53 Mart 1924'te kabul edilen Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile ülkedeki bütün eğitim öğretim kurumları tek çatı altında toplandı. Bu kanunla okullar hangi kuruma bağlanmıştır?

   • AA) Diyanet İşleri Başkanlığına
   • BB) Şer'iye ve Evkaf Vekâletine
   • CC) Türk Ocaklarına
   • DD) Genelkurmay Başkanlığına
   • EE) Maarif Vekâletine
   Cevabı göster

   Doğru cevap: E) Maarif Vekâletine

   Tevhid-i Tedrisat ile bütün okullar Maarif Vekâletine bağlanmış, medrese-mektep ikiliği sona ermiştir. Şer'iye ve Evkaf Vekâleti ise aynı gün kaldırılmıştır.

   Hata mı var? Düzeltme öner

6. Kolay

   6Bir eğitim tarihi kitabında şu açıklama yer alıyor: “Cumhuriyet'in eğitim alanındaki hedeflerini yansıtan, yeni nesilleri iktisadi hayatta etkin ve başarılı kılacak bilgilerle donatmayı ve öğrencileri hayata hazırlamayı amaçlayan eğitim ideali.” Bu açıklama hangi kavrama aittir?

   • AA) Tevhid-i Tedrisat
   • BB) Türk Tarih Tezi
   • CC) Millet Mektepleri
   • DD) Darülfünun
   • EE) Misak-ı Maarif
   Cevabı göster

   Doğru cevap: E) Misak-ı Maarif

   Açıklanan eğitim ideali Misak-ı Maarif'tir; yol haritası Maarif Kongresi'nde çizilmiştir. Tevhid-i Tedrisat bu idealin değil, öğretimin birleştirilmesini sağlayan kanunun adıdır.

   Hata mı var? Düzeltme öner

7. Kolay

   7Atatürk, Türklerin dünya medeniyetine katkılarını araştırmak ve Avrupa ülkelerinin ders kitaplarında Türkler hakkında yer alan olumsuz iddialara karşılık vermek gerektiğini düşünüyordu. Bu düşünce doğrultusunda kurulan kurum hangisidir?

   • AA) Türk Tarih Kurumu
   • BB) Türk Dil Kurumu
   • CC) Musiki Muallim Mektebi
   • DD) Ankara Hukuk Mektebi
   • EE) Devlet Konservatuvarı
   Cevabı göster

   Doğru cevap: A) Türk Tarih Kurumu

   Türklerin medeniyete katkılarını araştırmak ve olumsuz iddialara cevap vermek tarih çalışmasıdır; bu amaçla Türk Tarih Kurumu kurulmuştur. Türk Dil Kurumu ise Türkçe üzerine çalışmıştır.

   Hata mı var? Düzeltme öner

8. Kolay

   8Defne ile Yusuf aynı ilkokulda, aynı sınıfta okuyor. Okul ücretsiz ve ilkokula gitmek bütün çocuklar için zorunlu. Bu durum Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile başlayan hangi uygulamaları yansıtır?

   • AA) Yabancı okulların denetlenmesi ile din propagandası yasağı
   • BB) Askerî okulların yeniden bakanlığa bağlanması
   • CC) İlahiyat Fakültesinin açılması ile imam hatip okulları
   • DD) Millet Mektepleriyle yetişkinlere okuma yazma öğretimi
   • EE) Karma eğitim ile zorunlu ve parasız ilköğretim
   Cevabı göster

   Doğru cevap: E) Karma eğitim ile zorunlu ve parasız ilköğretim

   Kız ve erkek öğrencilerin aynı sınıfta okuması karma eğitimdir; ilköğretim de zorunlu ve parasız hâle getirilmiştir. Millet Mektepleri çocuklara değil yetişkinlere yönelikti.

   Hata mı var? Düzeltme öner

9. Kolay

   9Okuryazar oranı: - 1925: %10,5 - 1935: %20,4 Tablodaki verilere göre 1925-1935 arasında okuryazar oranındaki değişim hangisidir?

   • AA) Yaklaşık yarıya inmiştir.
   • BB) Hiç değişmemiştir.
   • CC) Yaklaşık on katına çıkmıştır.
   • DD) Yaklaşık iki katına çıkmıştır.
   • EE) Yaklaşık dört katına çıkmıştır.
   Cevabı göster

   Doğru cevap: D) Yaklaşık iki katına çıkmıştır.

   %10,5'ten %20,4'e çıkış yaklaşık iki kat artış demektir. On kat artış için oranın %100'e yaklaşması gerekirdi.

   Hata mı var? Düzeltme öner

10. Kolay

    10Atatürk'ün isteğiyle kurulan bir kurul, Türkçenin ses yapısına uygun yeni bir alfabe için rapor hazırladı. Yeni Türk alfabesi bu rapor doğrultusunda oluşturuldu. Bu raporu hazırlayan kurul hangisidir?

    • AA) Türk Tarihi Tetkik Heyeti
    • BB) Maarif Kongresi
    • CC) Millet Mektepleri Heyeti
    • DD) Musiki Muallim Mektebi
    • EE) Dil Komisyonu
    Cevabı göster

    Doğru cevap: E) Dil Komisyonu

    Yeni alfabeyle ilgili raporu Atatürk'ün isteğiyle kurulan Dil Komisyonu hazırlamıştır. Türk Tarihi Tetkik Heyeti ise tarih çalışmaları yapmıştır.

    Hata mı var? Düzeltme öner

11. Kolay

    11Bir öğrenci, Cumhuriyet'in ilk yıllarında yayımlanmaya başlayan Belleten dergisini inceliyor. Dergide Türk tarihiyle ilgili bilimsel araştırmalar yer alıyor. Bu dergiyi çıkaran kurum hangisidir?

    • AA) Türk Dil Kurumu
    • BB) Türk Tarih Kurumu
    • CC) Darülfünun
    • DD) Maarif Vekâleti
    • EE) Devlet Konservatuvarı
    Cevabı göster

    Doğru cevap: B) Türk Tarih Kurumu

    Belleten, Türk Tarih Kurumunun çıkardığı dergidir. Türk Dil Kurumu da bilimsel bir kurumdur ama Türk dili üzerine çalışmıştır.

    Hata mı var? Düzeltme öner

12. Kolay

    12Atatürk, geometri derslerinde kullanılan yabancı kökenli terimlerin yerine “açı”, “üçgen”, “kenar” gibi Türkçe karşılıklar önermiştir. Atatürk'ün bu çalışması Türk Dil Kurumunun hangi amacıyla uyumludur?

    • AA) Türklerin Anadolu'ya göçünü kanıtlamak
    • BB) Yeni harfleri halka hızla öğretmek
    • CC) Türkçeyi yabancı dillerin etkisinden kurtarmak
    • DD) Yabancı okulları denetim altına almak
    • EE) Üniversitede yeni fakülteler açmak
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) Türkçeyi yabancı dillerin etkisinden kurtarmak

    Yabancı terimlerin yerine Türkçe karşılıklar koymak, Türkçeyi yabancı dillerin etkisinden kurtarma amacına hizmet eder. Yeni harfleri öğretmek ise Millet Mekteplerinin görevidir.

    Hata mı var? Düzeltme öner

13. Kolay

    13Atatürk Dönemi'nde okullarda beden eğitimi derslerine önem verildi ve kadınların da spora katılması desteklendi. Bu uygulamalar hangi alandaki gelişmelere örnektir?

    • AA) Hukuk
    • BB) Ekonomi
    • CC) Dış politika
    • DD) Dil
    • EE) Spor
    Cevabı göster

    Doğru cevap: E) Spor

    Beden eğitimi derslerine önem verilmesi ve kadınların spora katılması spor alanındaki gelişmelerdir. Dil alanındaki gelişmeler ise Türk Dil Kurumunun Türkçe üzerine yaptığı çalışmalardır.

    Hata mı var? Düzeltme öner

14. Kolay

    14Atatürk şöyle demiştir: “Milletimizin, memleketimizin irfan yuvaları bir olmalıdır. Bütün memleket evladı, kadın ve erkek aynı surette oradan çıkmalıdır.” Bu düşünce en doğrudan hangi düzenlemeyle hayata geçirilmiştir?

    • AA) Türk Medeni Kanunu
    • BB) Soyadı Kanunu
    • CC) Tevhid-i Tedrisat Kanunu
    • DD) Türk Ticaret Kanunu
    • EE) Türk Ceza Kanunu
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) Tevhid-i Tedrisat Kanunu

    'İrfan yuvaları bir olmalıdır' sözü eğitim birliğini savunur; bu birlik Tevhid-i Tedrisat Kanunu'yla sağlanmıştır. Medeni Kanun kadın-erkek eşitliğiyle ilgili olsa da eğitim kurumlarını birleştirmez.

    Hata mı var? Düzeltme öner

15. Kolay

    15Atatürk öğretmenlere şöyle seslenmiştir: “Öğretmenler! Ordularımızın kazandığı zafer, sizin ve sizin ordularınızın zaferi için yalnız ortam hazırladı. Gerçek zaferi siz kazanacaksınız.” Atatürk bu sözlerle neyi vurgulamaktadır?

    • AA) Kalıcı kalkınmanın eğitimle sağlanacağını
    • BB) Askerî zaferin yeterli olduğunu
    • CC) Öğretmenlerin orduya katılması gerektiğini
    • DD) Eğitimin savaştan sonra ertelenebileceğini
    • EE) Okulların yalnız askerî eğitim vermesini
    Cevabı göster

    Doğru cevap: A) Kalıcı kalkınmanın eğitimle sağlanacağını

    Atatürk, askerî zaferin yalnız ortam hazırladığını, gerçek zaferin öğretmenlerin eğitim çalışmalarıyla kazanılacağını söyler. 'Askerî zafer yeterlidir' yargısı sözün tam tersidir.

    Hata mı var? Düzeltme öner

16. Kolay

    16Cumhuriyet'in ilk yıllarında tiyatronun gelişmesine önemli katkılar sağlayan sanatçı kimdir?

    • AA) Ahmet Adnan Saygun
    • BB) Muhsin Ertuğrul
    • CC) Mustafa Necati
    • DD) Ahmet Cevdet Paşa
    • EE) Kâzım Karabekir
    Cevabı göster

    Doğru cevap: B) Muhsin Ertuğrul

    Muhsin Ertuğrul Cumhuriyet döneminde tiyatroyu geliştirmiştir. Ahmet Adnan Saygun ise sanatçıdır ama tiyatroda değil müzikte, ilk Türk operasını besteleyerek öne çıkmıştır.

    Hata mı var? Düzeltme öner

17. Kolay

    17Temmuz 1921'de Ankara'da Maarif Kongresi toplandığında Millî Mücadele henüz devam ediyordu. Kongrede eğitim, kültür ve öğretmenlik mesleğiyle ilgili millî politikalar geliştirildi. Kongrenin bu koşullarda toplanması neyi gösterir?

    • AA) Savaşın bitmesi üzerine okulların yeniden açıldığını
    • BB) Öğretmenlerin toplu olarak cepheye gönderilmesinin planlandığını
    • CC) Eğitim sorunlarının Lozan'da çözüme bağlandığını
    • DD) Eğitim işlerinin yabancı uzmanlara bırakıldığını
    • EE) Eğitimin savaş bitmeden milletin geleceği için ele alındığını
    Cevabı göster

    Doğru cevap: E) Eğitimin savaş bitmeden milletin geleceği için ele alındığını

    Mustafa Kemal, eğitimin bir milletin gelecek inşasındaki önemini bildiği için Millî Mücadele henüz sürerken kongreyi toplamıştır. Kongre savaş bitmeden yapılmıştır; gündemi de millî eğitim politikalarıdır.

    Hata mı var? Düzeltme öner

18. Kolay

    18Temsilî bir anı (1910'lar): “İki kardeştik. Biri medresede, öteki yeni açılan mektepte okudu. Yıllar sonra aynı sofrada oturduğumuzda dünyaya bakışımız o kadar ayrılmıştı ki birbirimizi anlayamaz olmuştuk.” Anıdaki durum Osmanlı eğitim sistemindeki hangi sorunu yansıtır?

    • AA) Öğretimin bütün okullarda yabancı dille yapılması
    • BB) Bütün okulların tek çatı altında toplanmış olması
    • CC) Farklı tarzda okulların birbirine yabancı bireyler yetiştirmesi
    • DD) Medreselerin tümüyle Batı tarzı eğitime geçmesi
    • EE) İlköğretimin zorunlu ve parasız hâle getirilmesi
    Cevabı göster

    Doğru cevap: C) Farklı tarzda okulların birbirine yabancı bireyler yetiştirmesi

    Kitaba göre farklı tarzlarda eğitim veren okullar birbirine yabancı bireylerin yetişmesine yol açarak kutuplaşmayı derinleştiriyordu. Okulların tek çatı altında toplanması bu soruna Tevhid-i Tedrisat'la getirilen çözümdür; zorunlu ve parasız ilköğretim ise sorun değil, Cumhuriyet döneminin bir eğitim düzenlemesidir.

    Hata mı var? Düzeltme öner

19. Orta

    19Temsilî bir öğretmen notu (1927): "Öğrencilerim 'kol', 'kul' ve 'köl' sözcüklerini yazıda ayırt edemiyor; çünkü üçü de aynı harflerle yazılıyor. Ünlüleri göstermekte yetersiz kalan bu yazıyla okuma yazma öğrenmek yıllar sürüyor." Nottaki gözleme göre Harf İnkılabı'nın temel gerekçesi hangisidir?

    • AA) Arap harfleriyle yabancı dil öğretilememesi
    • BB) Matbaanın Türkiye'ye geç gelmesi
    • CC) Lozan'da yeni alfabenin şart koşulması
    • DD) Arap harflerinin Türkçenin ses yapısına uymaması
    • EE) Arap harflerinin el yazısına uygun olmaması
    Cevabı göster

    Doğru cevap: D) Arap harflerinin Türkçenin ses yapısına uymaması

    Arap harfleri Türkçedeki ünlüleri karşılamakta yetersiz kaldığı için okuma yazma öğrenmeyi zorlaştırıyordu; Harf İnkılabı'nın temel gerekçesi budur. Matbaa da okuryazarlıkla ilgili bir konudur; ancak Osmanlı'da 18. yüzyıldan beri kullanılıyordu ve alfabenin değiştirilme nedeni değildir.

    Hata mı var? Düzeltme öner

20. Orta

    20Atatürk'ün desteğiyle 1935'te Ankara'da kurulan bir fakülte, Türk tarihi, dili ve coğrafyasının yanı sıra Hititoloji ve Sümeroloji gibi Anadolu'nun ve Mezopotamya'nın eski uygarlıklarını araştıran bölümlere de yer verdi. Söz konusu yükseköğretim kurumu hangisidir?

    • AA) Ankara Hukuk Mektebi
    • BB) Gazi Eğitim Enstitüsü
    • CC) Musiki Muallim Mektebi
    • DD) Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi
    • EE) Yüksek Ziraat Enstitüsü
    Cevabı göster

    Doğru cevap: D) Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi

    Türk tarihi, dili ve coğrafyasını araştırmak için 1935'te Ankara'da kurulan kurum Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'dir. Gazi Eğitim Enstitüsü de Ankara'da kurulmuştur; ancak öğretmen yetiştirmeyi amaçlayan bir kurumdur.

    Hata mı var? Düzeltme öner