12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı · Giriş
Sözlü İletişim: Hayatımıza Yeni Girmiş Teknolojik Terimler Üzerine Sunum Yapma
- sunum
- ana mesaj
- teknolojik terim
- telaffuz
- beden dili
- prova
Yeni teknolojik terimler üzerine etkili bir sunum nasıl yapılır?
Yeni teknolojik terimler üzerine sunum, dinleyiciye göre seçilmiş doğru bilgilerle, tek cümlelik bir ana mesaja bağlı bir plan kurularak ve prova edilerek yapılır. Sunum; bilgi vermek, bir çalışmanın sonucunu açıklamak ya da dinleyiciyi ikna etmek için yapılan planlı konuşmadır. En önemli iş içeriği hazırlamaktır: Yeni terimlerin Türkçe karşılıkları, doğru yazımı ve telaffuzu araştırılır. Plana göre konuşma metni yazılır, okunaklı görsel ve işitsel materyaller hazırlanır. Konuşma sırasında ses duyulur olmalı, dinleyicilerle göz teması kurulmalı, jest ve mimikler abartılmadan kullanılmalıdır. Sunumun tek cümleyle ifade edilebilen bir ana mesajı olmalı ve bütün bölümler bu mesaja hizmet etmelidir. Belirlenen süre aşılmaz ve sunum, konuşma öz değerlendirme ölçütleriyle değerlendirilir. Slaytları okumak sunum yapmak değildir; slayt yalnızca destektir, asıl iletişim konuşmacının sesi ve beden diliyle kurulur.
Sözlü İletişim: Hayatımıza Yeni Girmiş Teknolojik Terimler Üzerine Sunum Yapma: konu anlatımı ve özeti
Bu sözlü iletişim çalışmasında hayatımıza yeni giren teknolojik terimleri ve bunların yazılış ile söylenişini anlatan bir sunum hazırlıyorsun. Sunum, bilgiyi dinleyiciye düzenli ve etkili aktarmanın temel yoludur.
- Sunum; bilgi vermek, bir çalışmanın sonucunu açıklamak ya da dinleyiciyi bir konuda ikna etmek için yapılan planlı konuşmadır.
- En önemli iş içeriği hazırlamaktır: Dinleyici kitlesini düşünerek ilgi çekici ve doğru bilgileri seç.
- Sunumunun tek cümleyle ifade edilebilen bir ana mesajı olsun; bütün bölümler bu mesaja hizmet etmeli.
- Konuyu araştır: Yeni terimlerin Türkçe karşılıkları, doğru yazımı ve telaffuzu üzerinde dur.
- Plana göre konuşma metnini yaz; okunaklı, kaliteli görsel ve işitsel materyaller hazırla, mutlaka prova yap.
- Konuşurken sesin duyulur olsun, dinleyicilerle göz teması kur, jest ve mimiklerini abartmadan kullan, doğal ol.
- Belirlenen süreyi aşma; sunumunu konuşma öz değerlendirme ölçütlerine göre değerlendir.
Unutma: Slaytları okumak sunum yapmak değildir; slayt yalnızca destektir, asıl iletişim senin sesin ve beden dilinle kurulur.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
İyi bir sunumun sırrı, dinleyicinin aklında tek bir mesaj bırakmaktır. Hazırlanırken şu adımları izle:
- Üç ya da dört terim seç (ör. yapay zekâ, bulut depolama, çevrim içi). Her biri için doğru yazılışını ve söylenişini kontrol et.
- Terimin Türkçe karşılığı varsa bul; yaygınlaşıp yaygınlaşmadığını not et.
- Her terimi günlük hayattan bir örnekle açıkla: "Fotoğrafların telefonda değil, uzaktaki bir sunucuda saklanması bulut depolamadır."
- Girişte ilgi çekici bir soruyla başla, sonuçta ana mesajını tekrar et.
- Prova yap ve süreni ölç.
Günlük hayattan: Büyüklerine bir uygulamanın nasıl kullanıldığını anlatırken de aslında küçük bir sunum yaparsın; terimleri açıklamazsan anlatım yarım kalır.
Sık yapılan hata: Slaytlara bütün metni yazıp okumak. Doğrusu: Slaytta anahtar kelimeler ve görseller olsun; açıklamayı konuşarak yap.
Derinleş
Seçtiğin bir teknolojik terimin Türkçe karşılığı için küçük bir anket yap: Sınıf arkadaşların yabancı terimi mi Türkçe karşılığını mı kullanıyor, neden? Sonuçları bir grafikle sunumuna ekle. Bir Türkçe karşılığın tutması için neler gerektiğini (kısalık, anlaşılırlık, yaygın kullanım) tartış ve kendi önerdiğin bir karşılığı gerekçesiyle sun.
Sorular
Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.
Kolay
1İlkokul öğrencilerine internet güvenliği anlatacak olan Hakan, hazırladığı sunumu önce lise öğretmenlerine uygun teknik terimlerle doldurmuş. Rehber öğretmen ona “Bu çocuklar bu kelimelerin yarısını bilmiyor.” diyor. Rehber öğretmenin uyarısı, sunum hazırlarken dikkat edilmesi gereken hangi ilkeyi hatırlatmaktadır?
- A) Slaytları olabildiğince renkli yapmak
- B) Konuşma süresini olabildiğince uzatmak
- C) İçeriği dinleyici kitlesine göre hazırlamak
- D) Önceliği kıyafet seçimine vermek
- E) Sunumu yalnızca resimlerle anlatmak
Cevabı göster
Doğru cevap: C) İçeriği dinleyici kitlesine göre hazırlamak
Sunumun içeriği ve dili dinleyicinin yaşına, bilgisine göre ayarlanmalıdır; Hakan'ın sorunu bunu gözetmemesidir. Yalnızca resimlerle anlatmak çocuklara uygun görünse de asıl ilke içeriği, görsel olsun sözlü olsun, kitleye göre seçmektir.
Kolay
2Sunum gününden iki gün önce Barış, boş sınıfta arkadaşlarının karşısına geçip konuşmasını baştan sona yapıyor; slaytların sırasını, süreyi ve projektörün çalışıp çalışmadığını deniyor. Arkadaşları da ona hangi bölümlerde hızlandığını not ediyor. Barış'ın yaptığı bu çalışmaya ne ad verilir?
- A) Özet
- B) Künye
- C) Taslak
- D) Prova
- E) Gözden geçirme
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Prova
Sunumdan önce konuşmayı, süreyi ve araçları denemek için yapılan çalışma provadır. Taslak da hazırlık aşamasına ait olduğu için çekicidir; ancak taslak konuşma metninin ilk yazılı hâlidir, sesli olarak denenmesi değil.
Kolay
3Sunum hazırlayan Deniz, öğretmeninden şu öneriyi alıyor: “Önce sunumunun bütün bölümlerinin hizmet edeceği düşünceyi tek bir cümleyle yaz. Dinleyici salondan çıkarken aklında yalnızca o cümle kalsa bile sunum amacına ulaşmış olur.” Öğretmenin tek cümleyle yazılmasını istediği şeye ne ad verilir?
- A) Geçiş ifadesi
- B) Ana mesaj
- C) Slayt başlığı
- D) Konuşma kartı
- E) Kapanış cümlesi
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Ana mesaj
Sunumun bütün bölümlerinin hizmet ettiği, tek cümleyle ifade edilebilen temel düşünce ana mesajdır. Kapanış cümlesi çekicidir; ama o, sunumun yalnızca son bölümüdür ve ana mesajı yeniden vurgulamaya yarar.
Kolay
4Sınıfta sunum yapan Melike, konuşurken sık sık salonun farklı köşelerine bakıyor, soru soran arkadaşına doğru dönüp onu dinliyor. Sunumdan sonra dinleyiciler, Melike'nin kendileriyle konuşuyormuş gibi hissettirdiğini söylüyor. Melike'nin dinleyicilerle bağ kurmak için kullandığı yol aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Jest ve mimikleri abartarak kullanmak
- B) Dinleyicilerle göz teması kurmak
- C) Sürekli slayta dönüp metni okumak
- D) Sesi olabildiğince alçak tutmak
- E) Konuşmayı ezberden hızla okumak
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Dinleyicilerle göz teması kurmak
Salonun farklı yerlerine bakmak ve soru sorana dönmek göz temasıdır; dinleyiciyle bağ kurmanın temel yoludur. Jest ve mimik de iletişimi destekler; ama abartıldığında dikkati dağıtır, Melike'nin yaptığı da bu değildir.
Kolay
5Sunum hazırlığına başlayan Ece, öğretmenine en çok neye zaman ayırması gerektiğini soruyor. Kitaptaki açıklamalara göre sunumla ilgili en önemli iş aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Sunum yapılacak kıyafetin belirlenmesi
- B) Salonun süslenmesi
- C) Davetiyelerin hazırlanması
- D) İçeriğin hazırlanması
- E) Slaytların renklerinin seçilmesi
Cevabı göster
Doğru cevap: D) İçeriğin hazırlanması
Kitapta sunumla ilgili en önemli işin içeriğin hazırlanması olduğu açıkça belirtilir. Renk ya da kıyafet gibi ayrıntılar içeriğin önüne geçmemelidir.
Kolay
6Kitapta etkili bir sunumun “anahtarı” olarak iki unsurdan söz ediliyor. Bu iki unsur aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yüksek sesle konuşmak ve hızlı bitirmek
- B) Çok sayıda slayt hazırlamak ve ezberlemek
- C) Pahalı cihazlar kullanmak ve süs eklemek
- D) Konu hakkında bilgi sahibi olmak ve planlama yapmak
- E) Dinleyicilere ödül vermek ve şaka yapmak
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Konu hakkında bilgi sahibi olmak ve planlama yapmak
Kitapta “konu hakkında bilgi sahibi olmak ve planlama etkili sunumun anahtarıdır” denir. Çok sayıda slayt ya da ezber bu iki temel unsurun yerini tutmaz.
Kolay
7Kitapta sunum; bilgileri yenileyen, pekiştiren, önemli noktaları öne çıkaran, bir çalışmanın sonucunu açıklayan, laboratuvar araştırmalarını ve anket sonuçlarını dile getiren konuşmalar olarak tanımlanıyor. Aşağıdakilerden hangisi bu tanıma göre bir sunumdur?
- A) Fen dersinde yapılan deneyin sonuçlarını sınıfa açıklamak
- B) Kitap okurken kenarlara not almak
- C) Günlüğüne o gün yaşadıklarını yazmak
- D) Akşam telefonda ailesiyle konuşmak
- E) Teneffüste arkadaşıyla film üzerine sohbet etmek
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Fen dersinde yapılan deneyin sonuçlarını sınıfa açıklamak
Bir deneyin, yani laboratuvar çalışmasının sonuçlarını dinleyicilere açıklamak tanımdaki sunum işlevlerinden biridir. Sohbet ve telefon konuşması planlı bir sunum değildir; günlük ve not almak ise yazılı etkinliklerdir.
Kolay
8Sunumunu izleyen arkadaşları, Defne’nin slaytlarındaki yazıların çok küçük olduğunu ve fotoğrafların bulanık çıktığını söylüyor. Defne’nin slaytlarında kitaptaki hangi öneriye uyulmamıştır?
- A) Görsel materyallerin okunaklı ve yüksek kaliteli olması
- B) Ana mesajın tek cümleyle ifade edilmesi
- C) Jest ve mimiklerin yerinde kullanılması
- D) Dinleyicilerle göz teması kurulması
- E) Sürenin aşılmaması
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Görsel materyallerin okunaklı ve yüksek kaliteli olması
Kitapta konuşmayı destekleyen görsel ve işitsel materyallerin okunaklı ve yüksek kaliteli olması istenir; küçük yazı ve bulanık fotoğraf bu öneriye aykırıdır.
Kolay
9Sunum slaytına “e-mail” kelimesinin Türkçe karşılığını yazacak olan Can, kelimenin doğru yazılışından emin olmak istiyor. Aşağıdakilerden hangisi doğru yazılmıştır?
- A) e/posta
- B) eposta
- C) e posta
- D) e_posta
- E) e-posta
Cevabı göster
Doğru cevap: E) e-posta
“E-mail” karşılığı olarak kullanılan kelime kısa çizgiyle “e-posta” biçiminde yazılır. Bitişik, ayrı ya da başka işaretlerle yazılışlar yanlıştır.
Kolay
10Sunum yapan Kerem, her cümlesinde kollarını iki yana savuruyor, yüz ifadelerini abartıyor; dinleyiciler konuşmadan çok bu hareketlere odaklanıyor. Kerem’in dikkat etmesi gereken kural aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Sunum süresini uzatmak
- B) Slaytlardaki yazıları büyütmek
- C) Sesini daha da yükseltmek
- D) Konuyla ilgili daha çok araştırma yapmak
- E) Jest ve mimikleri aşırıya kaçmadan, yerinde kullanmak
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Jest ve mimikleri aşırıya kaçmadan, yerinde kullanmak
Kitap, jest ve mimiklerin aşırıya kaçmadan yerinde kullanılmasını önerir. Abartılı hareketler dinleyicinin dikkatini içerikten uzaklaştırır.
Kolay
11Sunumunun planını hazırlamayı bitiren Mert, sıradaki adımın ne olduğunu düşünüyor. Kitaptaki açıklamalara göre Mert’in plandan sonra yapması gereken aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Konuyu değiştirip yeni bir plan yapmak
- B) Plan doğrultusunda konuşma metnini hazırlamak
- C) Sunumu yazılı ödev olarak teslim etmek
- D) Planı dinleyicilere dağıtıp sunumdan vazgeçmek
- E) Hiç hazırlık yapmadan sunuma çıkmak
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Plan doğrultusunda konuşma metnini hazırlamak
Kitapta “Hazırladığınız plan doğrultusunda konuşma metninizi hazırlayınız.” denir; ardından materyaller hazırlanır ve prova yapılır. Hazırlıksız sunuma çıkmak etkili sunumun anahtarı olan planlamayı boşa çıkarır.
Kolay
12Emir, sunumunda ezberlediği cümleleri bir tiyatro oyuncusu gibi abartılı bir ses tonuyla söylüyor; dinleyiciler onun kendisi gibi konuşmadığını hissediyor. Kitaptaki önerilere göre Emir’in nasıl davranması gerekir?
- A) Konuşmasını daha da hızlandırmalıdır.
- B) Sunumu yazılı bir metne dönüştürmelidir.
- C) Dinleyicilere hiç bakmamalıdır.
- D) İçten olmalı ve yapmacıklıktan kaçınmalıdır.
- E) Daha çok slayt kullanmalıdır.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) İçten olmalı ve yapmacıklıktan kaçınmalıdır.
Kitapta “Her zaman içten olun ve yapmacıklıktan sakının.” önerisi yer alır. Abartılı bir tonla konuşmak yapmacıklık izlenimi verir ve dinleyiciyle bağ kurmayı zorlaştırır.
Kolay
13Sunumunu bitiren Selin’e öğretmeni, kitabın sonundaki “Konuşma Öz Değerlendirme Formu”nu doldurmasını söylüyor. Bu formun Selin’e sağlayacağı yarar aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Konuşma metnini ezberlemesini sağlamak
- B) Konuşmasını belirli ölçütlere göre değerlendirmesini sağlamak
- C) Sunumunu tekrar yapmaktan kurtulmasını sağlamak
- D) Sunum konusunu değiştirmesini sağlamak
- E) Dinleyicilerin not vermesini engellemek
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Konuşmasını belirli ölçütlere göre değerlendirmesini sağlamak
Öz değerlendirme formu, konuşmacının kendi sunumunu belirlenmiş ölçütlere göre incelemesini ve güçlü-zayıf yönlerini görmesini sağlar.
Kolay
14Sunum sırasında arka sıralarda oturan öğrenciler, Mehmet’in ne söylediğini duyamadıklarını işaret ediyor. Mehmet’in sunumunda hangi konuşma kuralına uyulmamıştır?
- A) Konunun araştırılması
- B) Sürenin aşılmaması
- C) Sesin işitilebilir olması
- D) Jest ve mimiklerin yerinde kullanılması
- E) Görsellerin okunaklı olması
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Sesin işitilebilir olması
Kitapta konuşma kuralları arasında sesin işitilebilir olması sayılır; arkadakilerin duyamaması bu kurala uyulmadığını gösterir. Sorun görsel ya da süreyle değil, sesle ilgilidir.
Kolay
15Hayatımıza yeni girmiş teknolojik terimler üzerine sunum hazırlayan Zeynep, “password” kelimesinin yerleşmiş Türkçe karşılığını slaytına yazmak istiyor. Zeynep’in yazacağı karşılık aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yazılım
- B) Parola
- C) Tarayıcı
- D) Sunucu
- E) Bağlantı
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Parola
“Password” kelimesinin Türkçe karşılığı paroladır. Bağlantı “link”in, tarayıcı “browser”ın, yazılım ise “software”in karşılığıdır.
Kolay
16Kendisine on dakika verilen Yusuf, hazırladığı bütün bilgileri anlatabilmek için sunumunu yirmi beş dakika sürdürüyor; sonraki konuşmacıların zamanı daralıyor. Yusuf’un uymadığı kural aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Konuyla ilgili yeterli araştırma yapmak
- B) Dinleyicilerle konuşma boyunca göz teması kurmak
- C) Planlanan konuşma süresini aşmadan sunumu sonlandırmak
- D) Konuyu destekleyen görsel materyal hazırlamak
- E) Sesini salondaki herkese işitilebilir kılmak
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Planlanan konuşma süresini aşmadan sunumu sonlandırmak
Kitapta sunumun planlanan süre aşılmadan etkili biçimde sonlandırılması istenir. Yusuf’un sorunu içeriği süreye göre seçememesidir.
Kolay
17Dönem sonunda Zehra, sınıfta daha önce işlenen “e-posta, çevrim içi, genel ağ” gibi terimlerin yazılışlarını arkadaşlarına kısa bir konuşmayla yeniden anlatıyor; yeni hiçbir bilgi vermiyor, yalnızca önemli noktaları bir kez daha vurguluyor. Zehra'nın konuşması, kitaptaki sunum tanımında sayılan işlevlerden hangisini yerine getirir?
- A) Bir laboratuvar araştırmasını sunma
- B) Bir anketin sonuçlarını ifade etme
- C) Bilgileri hatırlatma ve pekiştirme
- D) Yeni bir çalışmanın sonucunu açıklama
- E) Güncel bir olayı dile getirme
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Bilgileri hatırlatma ve pekiştirme
Kitaba göre sunum; bilgileri yenileyen, pekiştiren, hatırlatan, önemli noktaları öne çıkaran konuşmaları da kapsar. Zehra daha önce işlenen bilgileri yeniden anlatıp önemli noktaları vurguladığı için konuşması hatırlatma ve pekiştirme işlevi görür. Ortada bir laboratuvar araştırması, anket, yeni bir çalışma ya da güncel bir olay yoktur.
Kolay
18Kitaba göre sunum yapan kişi, dinleyicileri bilgilendirmenin ötesinde onları bir şeye ikna etmek, yeni bir şeyle tanıştırmak ya da tutum ve davranışlarını değiştirmek ister. Emre, sunumunda sınıf arkadaşlarının daha önce hiç duymadığı, yeni önerilmiş bir Türkçe terimi ve anlamını anlatıyor; onlardan herhangi bir şey yapmalarını ya da bir görüşü benimsemelerini istemiyor. Emre'nin sunumunda öne çıkan hedef aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Dinleyicileri yeni bir şeyle tanıştırmak
- B) Dinleyicilerin davranışını değiştirmek
- C) Dinleyicileri bir görüşe ikna etmek
- D) Dinleyicilerin tutumunu değiştirmek
- E) Dinleyicilerin bilgisini sınamak
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Dinleyicileri yeni bir şeyle tanıştırmak
Emre, arkadaşlarının hiç duymadığı bir terimi tanıtmaktadır; hedefi onları yeni bir şeyle tanıştırmaktır. Dinleyicilerden bir şey yapmalarını istemediği için davranış ya da tutum değiştirme, bir görüşü benimsetmeye çalışmadığı için ikna etme hedefi yoktur. Bilgi sınamak ise kitapta sunumun hedefleri arasında sayılmaz.
Orta
19Teknolojik terimler üzerine sunum hazırlayan Nazlı, slaytına bir uygulama mağazasının ekran görüntüsünü koyuyor. Görüntüde bir oyunun telefondaki belleğe aktarılmasını başlatan “download” düğmesi görülüyor; Nazlı bu terimin Türkçe karşılığını kullanmak istiyor. Nazlı'nın kullanması gereken Türkçe karşılık hangisidir?
- A) Paylaşma
- B) İndirme
- C) Kaydetme
- D) Yükleme
- E) Güncelleme
Cevabı göster
Doğru cevap: B) İndirme
İnternetten cihaza veri aktarmak anlamındaki “download” teriminin Türkçe karşılığı “indirme”dir. “Yükleme” en çekici çeldiricidir; ancak o, cihazdan internete veri göndermeyi anlatan “upload” teriminin karşılığıdır.
Orta
20Sunumunda “cache”, “router”, “hashtag” gibi terimlere yer verecek olan Selim, provada bu kelimeleri tahminle okuyor; arkadaşları her birini farklı söylediğini fark ediyor. Öğretmeni sunumdan önce Selim'e bir öneride bulunuyor. Yazılışı ile söylenişi farklı olabilen yabancı kökenli terimler sunulurken ne yapılmalıdır?
- A) Terimler yalnızca slaytta gösterilip okunmamalı.
- B) Bu tür terimlerden sunumda hiç söz edilmemeli.
- C) Her terim yazıldığı gibi, tahminle okunmalı.
- D) Terimler yalnızca sunumun sonunda söylenmeli.
- E) Doğru yazım ve söyleniş güvenilir kaynaktan denetlenmeli.
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Doğru yazım ve söyleniş güvenilir kaynaktan denetlenmeli.
Yabancı kökenli terimlerin yazımı ve söylenişi sözlük gibi güvenilir kaynaklardan denetlenmeli, varsa Türkçe karşılığı da verilmelidir. Terimleri yalnızca slaytta gösterip okumamak sorunu çözmez; dinleyici yine doğru söylenişi öğrenemez.
Katkıda bulun
Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.