5. Sınıf Matematik · Geometrik Şekiller
Açı Nasıl Ölçülür?
- açı
- açıölçer
- derece
- dar açı
- dik açı
- geniş açı
- eş açı
Açıölçer ile açı nasıl ölçülür?
Açıölçer ile açı ölçülürken açının köşesi açıölçerin merkezine konur, kollardan biri 0° çizgisine hizalanır ve diğer kolun gösterdiği sayı açının ölçüsü olarak okunur. ABC açısının ölçüsü m(ABC) = 50° gibi yazılır ve köşe harfi her zaman ortada bulunur. Açılar ölçülerine göre sınıflandırılır: dar açı 0° ile 90° arasında, dik açı tam 90°, geniş açı 90° ile 180° arasındadır; doğru açı 180°, tam açı 360° ölçüsündedir. Açıölçer ile istenen ölçüde açı da çizilebilir; 45° çizmek için önce bir ışın çizilir, köşe merkeze konur, 45 çizgisine bir nokta işaretlenir ve bu nokta köşeyle birleştirilir. Ölçüleri eşit olan açılara eş açılar denir; bir açıya eş açı çizmek için önce o açı ölçülür, sonra aynı ölçüyle yeni açı çizilir. Açının kolları uzatılsa da ölçüsü değişmez. Açıölçerde iç ve dış olmak üzere iki sıra sayı vardır; hangi kol 0'a hizalandıysa saymaya o sıradan devam edilir.
Açı Nasıl Ölçülür?: konu anlatımı ve özeti
Açıölçeri doğru yerleştirmeyi öğrenince her açının ölçüsünü bulabilir, istediğin ölçüde yeni açılar çizebilirsin.
- Açıyı ölçerken açının köşesini açıölçerin merkezine koy.
- Kollardan birini 0° çizgisine hizala; diğer kolun gösterdiği sayı açının ölçüsüdür.
- ABC açısının ölçüsü m(ABC) = 50° gibi yazılır. Köşe harfi her zaman ortadadır.
- Açı türleri: dar açı 0° ile 90° arasında, dik açı tam 90°, geniş açı 90° ile 180° arasında; doğru açı 180°, tam açı 360°.
Açı türleri: dar, dik, geniş ve doğru açı (tam açı 360°, yani bir tam tur) - 45° çizmek için önce bir ışın çiz, köşeyi merkeze koy, 45 çizgisine bir nokta işaretle ve köşeyle birleştir.
- Ölçüleri eşit olan açılara eş açılar denir. Bir açıya eş açı çizmek için önce onu ölç, sonra aynı ölçüyle yeni açını çiz.
Unutma: Açıölçerde iç ve dış iki sıra sayı vardır; hangi kolu 0'a hizaladıysan saymaya o sıradan devam et.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
Açıölçeri kullanırken üç adımı sırayla uygula ve her adımda kendini kontrol et.
- Köşeyi yerleştir: Açıölçerin ortasındaki küçük işareti açının köşesinin tam üstüne koy.
- Bir kolu hizala: Açının kollarından biri açıölçerin 0 çizgisinin üstünde dursun.
- Doğru sırayı oku: 0'dan başlayan sayı sırasını izle ve öteki kolun geçtiği sayıyı oku.
Kontrol için ipucu: Ölçmeden önce açının dar mı geniş mi olduğuna bak. Açı dar görünüyorsa sonuç 90°'den küçük olmalıdır.
Günlük hayattan: Marangozlar raf takarken açıyı ölçer; yanlış okunan bir açı rafın eğri durmasına yol açar.
Sık yapılan hata: Dar bir açıyı 65° yerine 115° okumak. Doğrusu: İç ve dış sıradaki sayılar birbirinin bütünleridir (65 + 115 = 180). Hangi kolu 0'a hizaladıysan o sıradaki sayıları izlemelisin; açının dar göründüğünü hatırlamak hatayı yakalamanı sağlar.
Derinleş
Bir okul çantası tasarımcısı, sırt askılarının omuzla yaptığı açıyı belirlemek istiyor. Birkaç arkadaşının çantasını takarken yandan fotoğrafını çek ya da çizimini yap ve askı ile omuz arasındaki açıyı açıölçerle ölç. Ölçümleri bir tabloya yaz ve karşılaştır. Rahat taşıma için hangi açı aralığını önerirsin? Ölçümlerinde hata yapmış olabileceğin yerleri ve bunları nasıl azaltabileceğini tartış.
Öğrenme çıktıları
Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.
MAT.5.3.3Açıları ölçmek için matematiksel araç ve teknolojiden yararlanabilme
- a) Açı ölçmek için gerekli araç ve teknolojiyi tanır.
- b) Açı ölçmek için uygun araç ve teknolojiyi belirler.
- c) Açı ölçmek için uygun araç ve teknolojiyi kullanır.
Sorular
Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.
Kolay
1Bir mahalle haritasında okul A, park B ve kütüphane C noktasıyla gösteriliyor. Elif, haritadaki iki düz yolun arasında kalan açıyı açıölçerle ölçüp defterine m(ABC) = 50° yazıyor. Elif'in ölçtüğü açının köşesi hangi noktadır?
- A) Okul (A)
- B) Kütüphane (C)
- C) Park (B)
- D) Okul ile kütüphanenin ortası
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Park (B)
Üç harfle adlandırılan açıda köşe her zaman ortadaki harftir; m(ABC) yazımında köşe B, yani parktır. Okul (A) seçeneği, ilk yazılan harfin köşe olduğunu sanmaktan doğar.
Kolay
2Yiğit, bahçe planındaki bir köşe açısını ölçmek için açıölçerini kâğıdın üzerine koyuyor. Açının bir kolunu 0° çizgisine hizalamadan önce açıölçeri doğru yere yerleştirmesi gerekiyor. Açının köşesi açıölçerin neresine gelmelidir?
- A) 90° çizgisine
- B) 180° yazan ucuna
- C) Merkezine
- D) Kenarındaki herhangi bir sayıya
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Merkezine
Doğru ölçüm için açının köşesi açıölçerin merkez noktasına, kollardan biri 0° çizgisine yerleştirilir. Köşe 180° yazan uca konursa derece çizgileri açıyla çakışmaz ve okunan değer yanlış olur.
Kolay
3Bir marangoz, yaptığı kitaplığın raflarının yan duvarla birleştiği köşeyi açıölçerle ölçüyor ve 90° buluyor. Raflar ne yukarıya ne aşağıya eğik duruyor. Marangozun ölçtüğü bu açıya ne ad verilir?
- A) Dik açı
- B) Dar açı
- C) Geniş açı
- D) Doğru açı
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Dik açı
Ölçüsü tam 90° olan açı dik açıdır. Dar açı 90°'den küçük, geniş açı 90° ile 180° arasındadır; doğru açı ise 180°'dir.
Kolay
4Bir dizüstü bilgisayarın ekranı, klavyeyle arasındaki açı 135° olacak biçimde açılmıştır. Ekran tamamen düz yatırılmamış, ama dik konumdan da daha geriye eğilmiştir. Ekran ile klavye arasındaki açı hangi türdendir?
- A) Dar açı
- B) Dik açı
- C) Doğru açı
- D) Geniş açı
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Geniş açı
135°, 90°'den büyük ve 180°'den küçük olduğu için geniş açıdır. Doğru açı seçeneği yanlıştır; ekran tamamen düz yatırılmadığından açı 180°'ye ulaşmamıştır.
Kolay
5Öğrenciler sınıftaki dört açıyı ölçüp şu sonuçları buluyor: 45°, 90°, 120° ve 180°. Bu açılardan hangisi geniş açıdır?
- A) 45°
- B) 90°
- C) 180°
- D) 120°
Cevabı göster
Doğru cevap: D) 120°
Geniş açının ölçüsü 90° ile 180° arasındadır; 120° bu aralıktadır. 180° doğru açı, 90° dik açı, 45° dar açıdır.
Kolay
6Defne, ölçüsünü bilmediği bir açıya eş bir açı çizmek istiyor. Defne'nin işe başlarken ilk yapması gereken şey nedir?
- A) Verilen açıyı açıölçerle ölçmek
- B) Yeni açının kollarını uzun çizmek
- C) Yeni açıyı 90° olarak çizmek
- D) Verilen açının kollarını silmek
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Verilen açıyı açıölçerle ölçmek
Eş açı çizmek için önce verilen açının ölçüsü bulunur, sonra aynı ölçüde yeni açı çizilir. Kolları uzun çizmek ölçüyü değiştirmez, eşliği sağlamaz.
Kolay
7Ölçüsü 90°'den büyük ve 180°'den küçük olan açılara ne ad verilir?
- A) Dar açı
- B) Geniş açı
- C) Dik açı
- D) Doğru açı
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Geniş açı
90° ile 180° arasındaki açılar geniş açıdır. Doğru açı ise tam olarak 180°'dir, bu aralığın içinde değildir.
Kolay
8Mert'in çizdiği açının köşesi B noktasıdır; kollarından biri üzerinde A, diğeri üzerinde C noktası vardır. Mert açının ölçüsünü 40° bulmuştur. Mert bu ölçüyü nasıl yazmalıdır?
- A) m(BAC) = 40°
- B) m(ACB) = 40°
- C) m(ABC) = 40°
- D) m(CAB) = 40°
Cevabı göster
Doğru cevap: C) m(ABC) = 40°
Açının ölçüsü yazılırken köşe harfi ortaya konur; köşe B olduğu için m(ABC) = 40° yazılır. m(BAC) yazılırsa köşe A olur.
Kolay
9Sınıftaki açıölçer yarım daire biçimindedir ve üzerindeki sayılar 0'dan başlayıp artarak gidiyor. Bu açıölçerin bir sırasındaki en büyük sayı kaçtır?
- A) 90
- B) 360
- C) 100
- D) 180
Cevabı göster
Doğru cevap: D) 180
Yarım daire biçimli açıölçer doğru açıyı gösterir; bu yüzden en büyük değer 180'dir. 360 tam daire biçimli açıölçerde bulunur.
Kolay
10Bir mühendisin çizdiği planda m(KLM) = 75° yazıyor. Plandaki m(KLM) gösterimi nasıl okunur?
- A) KLM doğrusunun uzunluğu
- B) KL doğru parçasının uzunluğu
- C) KLM açısının ölçüsü
- D) LM ışınının uzunluğu
Cevabı göster
Doğru cevap: C) KLM açısının ölçüsü
m harfi ölçü anlamına gelir; m(KLM), KLM açısının ölçüsünü gösterir. Doğru parçasının uzunluğu ise |KL| biçiminde yazılır.
Kolay
11Bir açının iki kolu ortak köşeden zıt yönlere uzanıyor ve birlikte düz bir çizgi oluşturuyor. Bu açının ölçüsü kaç derecedir?
- A) 180°
- B) 90°
- C) 360°
- D) 0°
Cevabı göster
Doğru cevap: A) 180°
Kolları zıt yönde olan ve düz bir çizgi oluşturan açı doğru açıdır ve 180°'dir. 360° tam açının ölçüsüdür.
Kolay
12İki mutfak sandalyesinin oturağı ile arkalığı arasındaki açılar ölçülüyor ve ikisinde de 100° bulunuyor. Ölçüleri birbirine eşit olan bu açılara ne ad verilir?
- A) Dik açılar
- B) Eş açılar
- C) Doğru açılar
- D) Tam açılar
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Eş açılar
Ölçüleri eşit olan açılara eş açılar denir. Dik açı yalnızca 90°'lik açılara verilen addır; bu açılar 100°'dir.
Kolay
13Yiğit, açıölçerle bir açıyı ölçerken açının köşesini açıölçerin merkezine yerleştiriyor. Ölçümü doğru yapabilmesi için bir sonraki adımda ne yapmalıdır?
- A) Kollardan birini 0° çizgisine hizalamalıdır.
- B) Kollardan birini 90° çizgisine hizalamalıdır.
- C) Kolların uzunluğunu cetvelle ölçmelidir.
- D) Açıölçeri köşeden uzaklaştırmalıdır.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Kollardan birini 0° çizgisine hizalamalıdır.
Köşe merkeze konduktan sonra kollardan biri 0° çizgisine getirilir ve diğer kolun gösterdiği sayı okunur. Kolların uzunluğu açının ölçüsünü etkilemez.
Kolay
14Matematik defterine açı türlerini yazan Elif, dar açının ölçüsünün hangi aralıkta olduğunu yazacak. Elif'in yazması gereken aralık hangisidir?
- A) 90° ile 180° arası
- B) 0° ile 90° arası
- C) Tam olarak 90°
- D) 180° ile 360° arası
Cevabı göster
Doğru cevap: B) 0° ile 90° arası
Dar açının ölçüsü 0° ile 90° arasındadır. 90° ile 180° arası geniş açıların aralığıdır.
Kolay
15Can, açıölçerin merkezine açının köşesini koyuyor ve kollardan birini iç sıradaki 0° çizgisine hizalıyor. Diğer kol, iç sırada 110 yazan çizgiden geçiyor. Açının ölçüsü kaç derecedir?
- A) 70°
- B) 90°
- C) 110°
- D) 180°
Cevabı göster
Doğru cevap: C) 110°
Kolu iç sıradaki 0'a hizalayan kişi okumayı da iç sıradan yapar; açı 110°'dir. 70°, dış sıradaki sayıyı okumaktan kaynaklanan yanlıştır.
Kolay
16Elif, açıölçer kullanarak ölçüsü 60° olan bir açı çizecek. Elif'in çizime başlarken ilk yapması gereken şey aşağıdakilerden hangisidir?
- A) 60 çizgisine bir nokta koymak
- B) Açıölçerin merkezini boş bir yere koymak
- C) Açının kollarını cetvelle ölçmek
- D) Açının bir kolu olacak bir ışın çizmek
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Açının bir kolu olacak bir ışın çizmek
Açı çizerken önce açının bir kolu olacak ışın çizilir; sonra köşe açıölçerin merkezine konur. Nokta koymak ise daha sonraki bir adımdır.
Kolay
17Bir açıölçerde her çizginin hizasında biri iç sırada, biri dış sırada olmak üzere iki sayı yazılıdır ve aynı çizgideki bu iki sayının toplamı her zaman 180'dir. Selin, açıölçerinde iç sıradaki sayı ile dış sıradaki sayının birbirine eşit olduğu bir çizgi bulunduğunu fark ediyor. Selin'in fark ettiği çizgide yazan sayı kaçtır?
- A) 45
- B) 60
- C) 90
- D) 180
Cevabı göster
Doğru cevap: C) 90
İki sayı birbirine eşit ve toplamları 180 olduğuna göre her biri 180 ÷ 2 = 90'dır. Bu çizgi dik açıyı gösterir; dik açı hangi sıradan okunursa okunsun 90° bulunur. 45 çizgisinde öbür sıradaki sayı 135, 60 çizgisinde 120'dir; 180 çizgisinde ise öbür sıra 0'ı gösterir.
Kolay
18Dört öğrenci, çizdikleri açıların kol uzunluklarını ve ölçülerini şöyle not ediyor: Kaan: kolları 5 cm, ölçüsü 40° Lale: kolları 5 cm, ölçüsü 50° Mete: kolları 8 cm, ölçüsü 40° Nur: kolları 8 cm, ölçüsü 140° Buna göre hangi iki öğrencinin çizdiği açılar eş açılardır?
- A) Kaan ile Mete
- B) Kaan ile Lale
- C) Mete ile Nur
- D) Lale ile Nur
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Kaan ile Mete
Ölçüleri birbirine eşit olan açılara eş açılar denir; kolların uzunluğu açının ölçüsünü değiştirmez. Kaan'ın ve Mete'nin açılarının ölçüsü 40°'dir, bu yüzden bu iki açı eştir. Kaan ile Lale'nin ve Mete ile Nur'un açılarında yalnız kol uzunlukları aynıdır, ölçüler farklıdır. Lale ile Nur'un açılarının ölçüleri de (50° ve 140°) eşit değildir.
Orta
19Bir öğrenci açıölçerle ölçüm yaparken açının kollarından birini dış sıradaki 0° çizgisine hizalıyor. Diğer kol, şekilde görüldüğü gibi iç sırada 40, dış sırada 140 yazan çizgiden geçiyor. Ölçülen açının ölçüsü kaç derecedir?
- A) 140°
- B) 40°
- C) 100°
- D) 180°
Cevabı göster
Doğru cevap: A) 140°
Kol dış sıradaki 0°'a hizalandığı için ölçü dış sıradan okunur: 140°. 40° seçeneği, ölçünün yanlış sıradan, yani iç sıradan okunmasından doğar.
Orta
20Bir fabrikada üretilen iki özdeş askı kancasının bükülme açıları şekilde KLM ve PRS açılarıyla gösterilmiştir. Kalite kontrolde m(KLM) = 65° ölçülüyor ve iki açının eş olduğu belirtiliyor. Şekle göre m(PRS) kaç derecedir?
- A) 25°
- B) 65°
- C) 115°
- D) 130°
Cevabı göster
Doğru cevap: B) 65°
Eş açıların ölçüleri eşittir; m(PRS) = m(KLM) = 65°'dir. 115° seçeneği, eş açıları ölçüleri toplamı 180° olan bütünler açılarla karıştırmaktan doğar.
Katkıda bulun
Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.
