6. Sınıf Matematik · İstatistiksel Araştırma Süreci

Kategorik veya Nicel (Kesikli) Veriye Dayalı Araştırma Sorusu Oluşturma

kategorik veri
nicel (kesikli) veri
araştırma sorusu
veri grubu
karşılaştırma
veri

Kategorik veri ile nicel (kesikli) veri arasındaki fark nedir?

Kategorik veri bir özellik ya da isimle ifade edilen veridir; nicel (kesikli) veri ise kardeş sayısı gibi sayılabilen değerlerden oluşan veridir. Göz rengi, en sevilen spor ve doğum yeri kategorik veriye; okunan kitap sayısı ve sınıftaki öğrenci sayısı nicel (kesikli) veriye örnektir. Araştırma sorusu, hangi türde veri toplanacağını belirler. "Sınıfımızdaki öğrencilerin en sevdiği meyve hangisidir?" sorusu kategorik veri toplatırken "Sınıfımızdaki öğrencilerin kaç kardeşi vardır?" sorusu nicel (kesikli) veri toplatır. Bazı araştırma soruları tek bir veri grubunu inceler, bazıları ise iki ya da daha fazla grubu karşılaştırır. Karşılaştırma gerektiren bir soru örneği şudur: "6-A ve 6-B sınıflarındaki öğrencilerin bir ayda okudukları kitap sayıları nasıl farklılık gösterir?" Verinin türüne cevaplara bakılarak karar verilir: cevaplar sayılabilen değerlerse veri nicel, bir özellik ya da isimse kategoriktir.

Kategorik veya Nicel (Kesikli) Veriye Dayalı Araştırma Sorusu Oluşturma: konu anlatımı ve özeti

Bir araştırma, iyi kurulmuş bir soruyla başlar. Bu konuda veri türlerini tanıyıp kategorik ya da nicel (kesikli) veri toplamayı gerektiren araştırma soruları yazmayı öğrenirsin.

Göz rengi, en sevilen spor, doğum yeri gibi bir özellik ya da isimle ifade edilen verilere kategorik veri denir.
Kardeş sayısı, okunan kitap sayısı, sınıftaki öğrenci sayısı gibi sayılabilen değerlere nicel (kesikli) veri denir.
Araştırma sorusu, hangi türde veri toplayacağını belirler. "Sınıfımızdaki öğrencilerin en sevdiği meyve hangisidir?" sorusu kategorik veri toplatır.
"Sınıfımızdaki öğrencilerin kaç kardeşi vardır?" sorusu ise nicel (kesikli) veri toplatır.
Bazı sorular tek bir veri grubunu inceler, bazıları ise iki ya da daha fazla grubu karşılaştırır.
Karşılaştırma gerektiren bir soru örneği: "6-A ve 6-B sınıflarındaki öğrencilerin bir ayda okudukları kitap sayıları nasıl farklılık gösterir?"

Unutma: Verinin türüne cevaplara bakarak karar ver; cevaplar sayılabilen değerlerse veri nicel, bir özellik ya da isimse kategoriktir.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Verinin türünü anlamak için cevaplara bak: Cevap bir isim ya da özellik mi, yoksa sayılabilen bir değer mi?

"Okula en çok hangi yolla geliyorsunuz?" Cevaplar: yürüyerek, otobüsle, servisle. Bu kategorik veridir.
"Evinizde kaç bisiklet var?" Cevaplar: 0, 1, 2, 3. Bu nicel (kesikli) veridir.

Araştırma sorusu yazarken şu sırayı izle:

Merak ettiğin konuyu seç.
Toplayacağın verinin türüne karar ver.
Soruyu, cevapları o türde olacak biçimde yaz.

Sık yapılan hata: Sayıyla yazılan her veriyi nicel sanmak. Doğrusu: Okul numarası ya da forma numarası sayıyla yazılır ama bir özelliği adlandırır; bu sayılarla toplama ya da ortalama yapmanın anlamı yoktur, bu veriler kategoriktir.

Derinleş

Merak ettiğin tek bir konu seç (uyku, kitap okuma, spor, ekran süresi gibi). Bu konuda biri kategorik, biri nicel (kesikli) veri toplatan iki araştırma sorusu yaz. İki sorudan hangisi sana daha çok bilgi verir? Sorulardan biri 6-A ile 6-B'yi karşılaştıracak biçimde nasıl değiştirilebilir? Sorularını bir arkadaşınla değiş ve birbirinizinkini değerlendirin.

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

MAT.6.5.1Kategorik veya nicel (kesikli) veri ile çalışabilme ve veriye dayalı karar verebilme
- a) Kategorik veya nicel (kesikli) veriye dayanan istatistiksel araştırma gerektiren durumları fark eder.
- b) Kategorik veya nicel (kesikli) veriye dayanan betimleme veya karşılaştırma gerektirebilecek araştırma soruları oluşturur.

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Selin, sınıf arkadaşlarına "Evinizde kaç kitap var?" diye soruyor ve 12, 30, 45 gibi cevaplar alıyor. Selin, cevapları bir tabloya yazıp arkadaşlarının evlerindeki kitap sayılarını karşılaştırmak istiyor. Selin'in topladığı veriler hangi türdedir?
- A) Kategorik veri
- B) Nicel (kesikli) veri
- C) Tepe değer
- D) Veri grubu
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Nicel (kesikli) veri
Kitap sayısı sayılarak bulunan ve her cevabın kendine özgü bir sayı değeri olduğu bir veridir; bu nedenle nicel (kesikli) veridir. Tepe değer seçeneği bir veri türü değil, en sık tekrar eden değeri gösteren bir ölçüdür.
Kolay
2Kantin görevlisi, 6-A sınıfındaki öğrencilere "En sevdiğin meyve hangisidir?" diye soruyor ve elma, muz, portakal gibi cevaplar alıyor. Bu cevaplara göre kantine hangi meyveleri getireceğine karar verecek. Kantin görevlisinin topladığı veriler hangi türdedir?
- A) Nicel (kesikli) veri
- B) Ölçüm verisi
- C) Kategorik veri
- D) Sayısal veri
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Kategorik veri
Cevaplar meyve adlarıdır; sayı değil, gruplar (kategoriler) oluşturur, bu yüzden kategorik veridir. Nicel (kesikli) veri seçeneği, sonunda her meyveyi seçen öğrencinin sayılabilmesinden dolayı çekicidir; ancak toplanan cevabın kendisi bir sayı değildir.
Kolay
36-B sınıfı, okul sağlık haftası için öğrencilerden bilgi toplayan bir form hazırlıyor. Formda kardeş sayısı, göz rengi, okunan kitap sayısı ve haftalık spor yapılan gün sayısı gibi alanlar bulunuyor. Formdaki bilgilerden hangisi kategorik veridir?
- A) Göz rengi
- B) Kardeş sayısı
- C) Okunan kitap sayısı
- D) Haftalık spor günü sayısı
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Göz rengi
Göz rengi "kahverengi, mavi, yeşil" gibi gruplar (kategoriler) ile ifade edilir, sayılarak bulunmaz; bu yüzden kategorik veridir. Kardeş sayısı gibi seçenekler ise sayılarak elde edilen nicel (kesikli) verilerdir.
Kolay
4Mahalle muhtarlığı, yeni açılacak oyun parkı için ailelerden bilgi topluyor. Toplanan bilgiler arasında en sevilen meyve, doğum yeri olan şehir, bir ailedeki çocuk sayısı ve çocukların saç rengi bulunuyor. Bu bilgilerden hangisi nicel (kesikli) veridir?
- A) En sevilen meyve türü
- B) Doğum yeri olan şehir
- C) Çocukların saç rengi
- D) Bir ailedeki çocuk sayısı
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Bir ailedeki çocuk sayısı
Çocuk sayısı 0, 1, 2, 3 gibi sayılarak bulunan değerlerdir; bu yüzden nicel (kesikli) veridir. Doğum yeri olan şehir seçeneği, şehirlerin plaka numarasıyla da gösterilebilmesi nedeniyle karıştırılabilir; ancak şehir adı bir kategoridir.
Kolay
5Elif, sınıf arkadaşlarına bir soru soruyor ve “kedi, köpek, kuş, balık” gibi cevaplar alıyor. Elif'in sorduğu soru aşağıdakilerden hangisi olabilir?
- A) Evinde kaç evcil hayvan var?
- B) Kaç yaşında bir evcil hayvanın var?
- C) Haftada kaç kez hayvanat bahçesine gidersin?
- D) En çok hangi evcil hayvanı seversin?
Cevabı göster
Doğru cevap: D) En çok hangi evcil hayvanı seversin?
Cevaplar hayvan adları olduğuna göre soru bir tür ya da isim sormuştur. Diğer sorular sayı cevabı gerektirir, bu yüzden “kedi, köpek” gibi cevaplar almaz.
Kolay
6Bir spor mağazası, bir hafta boyunca satılan ayakkabıların numaralarını not ediyor. Listede 36, 38, 37, 40 gibi değerler yer alıyor. Bu veriler için hangisi doğrudur?
- A) Kategorik veridir, değerler bir renktir.
- B) Kategorik veridir, değerler bir isimdir.
- C) Nicel (kesikli) veridir, değerler sayıdır.
- D) Nicel veridir, değerler bir özelliktir.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Nicel (kesikli) veridir, değerler sayıdır.
Ayakkabı numaraları 36, 37, 38 gibi tam sayılarla ifade edilir; bu yüzden nicel (kesikli) veridir. Değerler isim ya da renk olmadığı için kategorik değildir.
Kolay
7Öğretmen tahtaya “göz rengi, doğum yeri, en sevilen spor” yazıyor. Öğrencilerden bu verilerin ortak adını bulmalarını istiyor. Bu verilerin ortak adı hangisidir?
- A) Nicel (kesikli) veri
- B) Kategorik veri
- C) Ölçüm verisi
- D) Sayısal veri
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Kategorik veri
Bu verilerin hepsi bir özellik ya da isimle ifade edilir; bu tür verilere kategorik veri denir. Nicel (kesikli) veri, kardeş sayısı gibi sayılabilen değerlerdir.
Kolay
8Bir bisiklet kulübü öğrencilere “Bisikletin var mı?” diye soruyor. Cevaplar yalnızca “evet” ya da “hayır” oluyor. Bu verilerin türü hangisidir?
- A) Nicel (kesikli) veri
- B) Ölçüm sonucu elde edilen veri
- C) Sayılarak elde edilen veri
- D) Kategorik veri
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Kategorik veri
“Evet” ve “hayır” birer sayı değil, iki gruptan birini belirten cevaplardır; bu yüzden veri kategoriktir. Nicel veride cevaplar 0, 1, 2 gibi sayılardır.
Kolay
9Sınıf başkanlığı seçiminde her öğrenci bir adaya oy veriyor. Sandık görevlisi, her oy pusulasında yazan adayın adını listeye geçiriyor. Listedeki veriler için hangisi doğrudur?
- A) Nicel veridir, çünkü oylar sayılabilir.
- B) Kategorik veridir, çünkü cevaplar isimdir.
- C) Nicel veridir, çünkü adaylar sıralanabilir.
- D) Kategorik veridir, çünkü cevaplar sayıdır.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Kategorik veridir, çünkü cevaplar isimdir.
Listeye yazılan her veri bir adayın adıdır; isimle ifade edilen veriler kategoriktir. Oyların sayılabilmesi, her bir cevabın sayı olduğu anlamına gelmez.
Kolay
10Rehber öğretmen öğrencilere “Okula nasıl geliyorsun?” diye soruyor. Aldığı cevaplar “yürüyerek, servisle, otobüsle, bisikletle” gibidir. Toplanan veriler için hangisi doğrudur?
- A) Kategorik veridir, cevaplar bir özelliği adlandırır.
- B) Nicel veridir, cevaplar sayılarak bulunur.
- C) Nicel veridir, cevaplar sıraya dizilebilir.
- D) Kategorik veridir, cevaplar sayıyla yazılır.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Kategorik veridir, cevaplar bir özelliği adlandırır.
Cevaplar bir ulaşım biçiminin adıdır, sayılabilen bir değer değildir; bu yüzden veri kategoriktir. Cevaplar sayı olmadığı için nicel seçenekler yanlıştır.
Kolay
11Okul kantininin sahibi, öğrencilerin hangi tost çeşidini daha çok sevdiğini öğrenip menüsünü buna göre düzenlemek istiyor. Kantin sahibinin amacına uygun araştırma sorusu hangisidir?
- A) Öğrencilerin en çok tercih ettiği tost çeşidi hangisidir?
- B) Kantinde bir günde toplam kaç tane tost satılır?
- C) Bir öğrenci bir haftada kaç tane tost yer?
- D) Bir tost kaç dakikada hazırlanıp servis edilir?
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Öğrencilerin en çok tercih ettiği tost çeşidi hangisidir?
Kantin sahibi tost çeşidini merak ettiği için cevapları tost adları olan kategorik bir soru gerekir. Diğer sorular sayı toplar ve hangi çeşidin sevildiğini göstermez.
Kolay
12Okul kütüphanecisi, öğrencilerle ilgili dört bilgi topluyor. Raporunda yalnızca sayılabilen değerlerden oluşan veriyi grafiğe dökecek. Kütüphaneci hangi veriyi seçmelidir?
- A) En sevilen kitap türü
- B) Dönem boyunca ödünç alınan kitap sayısı
- C) Okunan son kitabın yazarı
- D) Kütüphaneye gelinen günün adı
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Dönem boyunca ödünç alınan kitap sayısı
Ödünç alınan kitap sayısı 0, 3, 5 gibi sayılabilen değerlerdir; bu nicel (kesikli) veridir. Günün adı (pazartesi, salı) bir isimdir, kategoriktir.
Kolay
13Sağlık kulübü, öğrencilerin bir hafta içinde kaç kez meyve yediğini öğrenmek istiyor. Kulübün amacına uygun araştırma sorusu hangisidir?
- A) Öğrencilerin en sevdiği meyve hangisidir?
- B) Öğrenciler meyveyi hangi öğünde yer?
- C) Öğrenciler hangi renk meyveleri seçer?
- D) Öğrenciler bir haftada kaç kez meyve yer?
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Öğrenciler bir haftada kaç kez meyve yer?
Amaç meyve yeme sayısını öğrenmek olduğundan cevabı sayı olan bir soru gerekir. “En sevdiği meyve” sorusu meyve adlarını, yani kategorik veri toplar.
Kolay
14Okul kantini “Öğrencilerin kahvaltıda en çok tercih ettiği içecek hangisidir?” sorusunu araştırıyor. Bu araştırma sorusuyla nasıl bir veri toplanır?
- A) Nicel veri; cevaplar bardak sayısıdır.
- B) Nicel veri; cevaplar litre değeridir.
- C) Kategorik veri; cevaplar içecek adlarıdır.
- D) Kategorik veri; cevaplar kişi sayısıdır.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Kategorik veri; cevaplar içecek adlarıdır.
Soru “hangi içecek” diye sorduğu için cevaplar süt, çay, ayran gibi adlardır; veri kategoriktir. Bardak ya da litre soran bir soru olsaydı nicel veri toplanırdı.
Kolay
15Sınıf öğretmeni, yalnızca kendi sınıfını tanımaya yönelik, tek bir veri grubunu inceleyen bir araştırma sorusu seçmek istiyor. Aşağıdaki sorulardan hangisi bu amaca uygundur?
- A) 6-A'daki öğrencilerin en sevdiği sebze hangisidir?
- B) 6-A ve 6-B'nin en sevdiği sebzeler farklı mıdır?
- C) Kızlar ile erkeklerin sevdiği sebzeler nasıl farklıdır?
- D) 5. ve 6. sınıfların sevdiği sebzeler aynı mıdır?
Cevabı göster
Doğru cevap: A) 6-A'daki öğrencilerin en sevdiği sebze hangisidir?
İlk soru yalnızca 6-A sınıfını inceler, yani tek bir veri grubunu betimler. Diğer sorular iki grubu karşılaştırmayı gerektirir.
Kolay
16Zeynep komşularına “Evinizde kaç saksı çiçek var?” diye soruyor. 0, 2, 5, 3 gibi cevaplar alıyor. Zeynep'in topladığı veriler için hangisi doğrudur?
- A) Nicel (kesikli); cevaplar sayılabilen değerler
- B) Kategorik; cevaplar çiçek adları
- C) Kategorik; cevaplar bir özelliği anlatır
- D) Nicel (kesikli); cevaplar çiçek renkleri
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Nicel (kesikli); cevaplar sayılabilen değerler
Saksı sayısı sayılarak bulunur ve 0, 2, 5 gibi değerler alır; bu nicel (kesikli) veridir. Çiçek adı ya da rengi sorulsaydı veri kategorik olurdu.
Kolay
17Ali, sınıf arkadaşlarına "Bu hafta okul kütüphanesine kaç kez gittin?" diye soruyor. Cevapları duyduğu gibi defterine "iki", "3", "hiç", "1", "dört" biçiminde yazıyor. Ali, bazı cevaplar yazıyla yazıldığı için verilerin kategorik olduğunu düşünüyor. Ali'nin topladığı veriler için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Verilerin tamamı nicel (kesikli) veridir; "hiç" cevabı 0 kez demektir.
- B) Sayıyla yazılanlar nicel, sözcükle yazılanlar kategorik veridir.
- C) Verilerin tamamı kategoriktir; çünkü bazı cevaplar sözcükle yazılmıştır.
- D) Veriler kategoriktir; çünkü "hiç" cevabı bir sayı bildirmez.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Verilerin tamamı nicel (kesikli) veridir; "hiç" cevabı 0 kez demektir.
Verinin türü, cevabın yazılış biçimine değil, neyi gösterdiğine bakılarak belirlenir. Kütüphaneye gitme sayısı sayılabilen bir değerdir: "iki" 2, "dört" 4, "hiç" ise 0 kez demektir. Bu yüzden verilerin tamamı nicel (kesikli) veridir. Aynı soruya verilen cevapların bir kısmını nicel, bir kısmını kategorik saymak da yanlıştır; sözcükle yazılan sayı da sayıdır.
Kolay
18Bir okul müdürü aşağıdaki işler için bilgiye ihtiyaç duyuyor. Bunlardan yalnız birinde karar vermek için öğrencilerden veri toplayıp incelemek gerekir. Bu iş aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Okulun kuruluş yılını okul tabelasına yazmak
- B) Bir öğrencinin velisinin telefon numarasını öğrenmek
- C) Okul bahçesindeki basketbol potalarının sayısını öğrenmek
- D) Kantine hangi meyve sularından daha çok sipariş verileceğini belirlemek
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Kantine hangi meyve sularından daha çok sipariş verileceğini belirlemek
Kantinin sipariş kararı, öğrencilerin tercihlerine bağlıdır; tercihler öğrenciden öğrenciye değiştiği için öğrencilerden veri toplanıp incelenmesi gerekir. Bu, istatistiksel araştırma gerektiren bir durumdur. Kuruluş yılı ve pota sayısı tek bir cevabı olan, kayıtlara bakarak ya da sayarak öğrenilen bilgilerdir. Bir öğrencinin velisinin telefon numarası da tek bir kişiye ait tek bir bilgidir; bir grup hakkında veri toplamayı gerektirmez.
Orta
19Bir sınıftaki öğrencilere "Kaç kardeşin var?" sorusu sorulmuş ve 0, 1, 2, 3 gibi cevaplar alınmıştır. Öğretmen, bu verilerin türünü belirleyip uygun bir grafikle göstermelerini istiyor. Bu verilerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Cevaplar sayılabilir, veri nicel (kesikli) veridir.
- B) Cevaplar sayıdır ama veri kategorik veridir.
- C) Cevaplar değiştiği için veri kategorik veridir.
- D) Cevaplar sayı olduğu için veri türü belirlenemez.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Cevaplar sayılabilir, veri nicel (kesikli) veridir.
Kardeş sayısı sayılarak bulunan ve 0, 1, 2 gibi tam değerler alan bir veridir; bu nedenle nicel (kesikli) veridir. "Cevaplar değiştiği için kategorik" seçeneği yanlıştır; cevapların kişiden kişiye değişmesi her veri türünde görülebilir ve türü belirlemez.
Orta
20Okulun spor kulübü, sınıflar arasındaki katılım farkını görmek için bir araştırma yapmak istiyor. Kulüp başkanı, iki veri grubunu karşılaştırmaya imkân veren bir soru seçilmesini istiyor. Aşağıdaki araştırma sorularından hangisi iki veri grubunu karşılaştırmayı gerektirir?
- A) 6-A ve 6-B öğrencilerinin bir ayda katıldıkları etkinlik sayıları nasıl farklılaşır?
- B) Okuldaki öğrencilerin günlük bilgisayar kullanma süreleri kaç dakikadır?
- C) Apartmanımızdaki ailelerin sahip olduğu bisiklet sayıları kaçtır?
- D) Mahalle kütüphanesine bir haftada gelen kişi sayısı kaçtır?
Cevabı göster
Doğru cevap: A) 6-A ve 6-B öğrencilerinin bir ayda katıldıkları etkinlik sayıları nasıl farklılaşır?
Bu soru 6-A ve 6-B olmak üzere iki ayrı grubun verilerini toplayıp karşılaştırmayı gerektirir. Diğer sorular tek bir grubu betimler; örneğin bilgisayar kullanma süresi sorusu yalnızca okuldaki öğrencileri tek grup olarak inceler.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.