8. Sınıf T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük · Atatürkçülük ve Çağdaşlaşan Türkiye

Atatürk ve Cumhuriyet

nutuk
onuncu yıl nutku
gençliğe hitabe
çok yönlülük
akılcılık
bilimsellik
cumhuriyet

Nutuk, Onuncu Yıl Nutku ve Gençliğe Hitabe neyi anlatır?

Nutuk, Atatürk'ün 1919'da Samsun'a çıkışından 1927'ye kadar olan olayları belgelere dayanarak anlattığı ve Millî Mücadele'nin en önemli kaynaklarından sayılan eserdir. Atatürk Nutuk'u 1927'de Meclis'te altı günde, yaklaşık 36 saatte okudu. Eser, bağımsızlık arayan birçok millete örnek oldu. Onuncu Yıl Nutku, Cumhuriyet'in 10. yılında, 1933'te yapıldı ve Türkiye'yi çağdaş uygarlık düzeyinin üstüne çıkarma hedefini vurguladı. Gençliğe Hitabe, Nutuk'un son bölümüdür ve gençlere Türk bağımsızlığını ve Cumhuriyeti sonsuza kadar koruma görevi verir. Atatürk askerlik, siyaset, eğitim, tarih, dil ve sanat gibi pek çok alanda düşünüp eser veren çok yönlü bir liderdi. Akılcılık, bilimsellik ve gerçekçilik onun en temel özellikleridir; kararlarını akıl ve bilime dayandırdı. Gençliğe Hitabe'nin ana fikri, en zor şartlarda bile görevin Türk bağımsızlığını ve Cumhuriyeti korumak olduğudur.

Atatürk ve Cumhuriyet: konu anlatımı ve özeti

Atatürk, Cumhuriyet'i kurmakla kalmadı, onu nasıl koruyup geliştireceğimizi de sözleri ve eserleriyle anlattı. Bu konu, Nutuk, Onuncu Yıl Nutku, Gençliğe Hitabe ve Atatürk'ün kişilik özelliklerini anlatıyor.

Nutuk, 1919'da Samsun'a çıkıştan 1927'ye kadar olan olayları belgelere dayanarak anlatır; Atatürk onu 1927'de Meclis'te altı günde, yaklaşık 36 saatte okudu.
Nutuk, Millî Mücadele'nin en önemli kaynaklarındandır ve bağımsızlık arayan birçok millete örnek olmuştur.
Onuncu Yıl Nutku, Cumhuriyet'in 10. yılında (1933) yapıldı; Türkiye'yi çağdaş uygarlık düzeyinin üstüne çıkarma hedefi vurgulandı.
Gençliğe Hitabe, Nutuk'un son bölümüdür; gençlere Türk bağımsızlığını ve Cumhuriyeti sonsuza kadar koruma görevi verir.
Atatürk çok yönlü bir liderdi: askerlik, siyaset, eğitim, tarih, dil ve sanat gibi pek çok alanda düşündü ve eser verdi.
Akılcılık, bilimsellik ve gerçekçilik onun en temel özellikleridir; kararlarını akıl ve bilime dayandırdı.

Unutma: Gençliğe Hitabe'de en zor şartlarda bile görevin bağımsızlığı ve Cumhuriyeti korumak olduğu vurgulanır; bu, metnin ana fikridir.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Atatürk'ün üç önemli metnini karıştırmamak için bir tablo yap.

Nutuk: 1927'de Mecliste altı günde (yaklaşık 36 saat) okundu. 1919'da Samsun'a çıkıştan 1927'ye kadar olan olayları belgelere dayanarak anlatır.
Gençliğe Hitabe: Ayrı bir konuşma değil, Nutuk'un son bölümüdür. Gençlere Türk bağımsızlığını ve Cumhuriyeti koruma görevi verir.
Onuncu Yıl Nutku: Cumhuriyet'in 10. yılında, 1933'te yapıldı. Türkiye'yi çağdaş uygarlık düzeyinin üstüne çıkarma hedefini vurgular.

Atatürk'ün kişiliğinde en çok öne çıkan özellikler akılcılık, bilimsellik ve gerçekçiliktir; kararlarını akla ve bilime dayandırdı. Askerlikten dile, tarihten sanata pek çok alanda eser verdi.

Günlük hayattan: Okul törenlerinde okunan Gençliğe Hitabe, aslında 1927'deki uzun konuşmanın son sayfalarıdır.

Sık yapılan hata: "Onuncu Yıl Nutku ile Nutuk aynı metindir." Doğrusu: Nutuk 1927'de Mecliste okundu; Onuncu Yıl Nutku 1933'te Cumhuriyet'in 10. yılı için yapılan ayrı ve kısa bir konuşmadır.

Derinleş

Gençliğe Hitabe'yi oku ve gençlere verilen görevleri kendi cümlelerinle maddeler hâlinde yaz. Bu görevler bugün bir ortaokul öğrencisinin hayatında hangi davranışlarla karşılık bulabilir? Atatürk'ün akılcılığını gösteren bir kararını seç ve bu kararın hangi gerekçelere dayandığını araştırarak açıkla.

Öğrenme çıktıları

Bu konunun soruları MEB öğretim programındaki şu öğrenme çıktılarını ölçer.

İTA.8.1.3Mustafa Kemal’in kişilik özelliklerini özetleyebilme
- a) Mustafa Kemal’in kişilik özelliklerini çözümler.
- b) Mustafa Kemal’in kişilik özelliklerini kendi cümleleri ile ifade eder.

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Okuldaki 10 Kasım töreninde Gençliğe Hitabe'yi okuyacak olan Zeynep, metnin anlamını öğretmeniyle konuşuyor. Öğretmeni, hitabenin gençlere önce tek bir temel görev verdiğini, sonraki cümlelerin ise bu görevin tehlike anlarında nasıl yerine getirileceğini anlattığını söylüyor. Gençliğe Hitabe'de gençlere verilen bu birinci görev hangisidir?
- A) Türk istiklalini ve cumhuriyetini sonsuza dek korumak
- B) Yeni harfleri ülkenin her yerine yaymak
- C) Ülke ekonomisini kısa sürede kalkındırmak
- D) Birden çok yabancı dili iyi öğrenmek
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Türk istiklalini ve cumhuriyetini sonsuza dek korumak
Hitabe "Birinci vazifen, Türk istiklâlini, Türk cumhuriyetini, ilelebet muhafaza ve müdafaa etmektir." cümlesiyle başlar. Harf İnkılabı ve ekonomik kalkınma Atatürk'ün önem verdiği konulardır, ancak hitabede gençlere verilen birinci görev bunlar değildir.
Kolay
2Nutuk'u okuyan Emre, eserin son sayfalarına geldiğinde anlatımın değiştiğini fark ediyor: Atatürk artık geçmişteki olayları anlatmıyor, doğrudan gençlere seslenerek onlara bir görev yüklüyor ve bu görevi en zor şartlarda bile nasıl yapmaları gerektiğini söylüyor. Emre'nin okuduğu bu son bölüm hangisidir?
- A) Onuncu Yıl Nutku
- B) Amasya Genelgesi
- C) Gençliğe Hitabe
- D) Misakımillî Kararları
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Gençliğe Hitabe
Atatürk, Nutuk'u Türk gençliğine seslendiği Gençliğe Hitabe ile bitirmiştir. Onuncu Yıl Nutku da bir konuşmadır ama 1933'te ayrı bir törende okunmuştur; Nutuk'un bir bölümü değildir.
Kolay
329 Ekim 1933'te Ankara'da düzenlenen büyük törende Atatürk bir konuşma yaptı. Konuşmasında geçen on yılda pek çok büyük işin kısa zamanda başarıldığını söyledi ve milletin bundan sonra daha büyük işler yapacağına inandığını belirtti. Bu konuşma hangi vesileyle yapılmıştır?
- A) TBMM'nin açılışının onuncu yıl dönümü
- B) Lozan Antlaşması'nın onuncu yıl dönümü
- C) Büyük Taarruz'un onuncu yıl dönümü
- D) Cumhuriyet'in ilanının onuncu yıl dönümü
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Cumhuriyet'in ilanının onuncu yıl dönümü
Cumhuriyet 29 Ekim 1923'te ilan edildiği için 29 Ekim 1933 onuncu yıl dönümüdür; Onuncu Yıl Nutku bu kutlamada okunmuştur. Lozan da 1923'te imzalanmıştır ama tarihi 24 Temmuz'dur; TBMM 1920'de açıldığından onuncu yılı 1930'a denk gelir.
Kolay
4Defne, okul kütüphanesinde Nutuk'u inceliyor. Eserin, Mustafa Kemal'in Samsun'a çıktığı günden başlayarak Millî Mücadele'yi ve Cumhuriyet'in ilk yıllarını anlattığını, Atatürk'ün de onu Ekim 1927'de partisinin kurultayında altı gün süren bir konuşmayla okuduğunu not ediyor. Defne'nin notlarına göre Nutuk hangi yıllar arasındaki olayları kapsar?
- A) 1919-1927
- B) 1914-1918
- C) 1920-1923
- D) 1923-1938
Cevabı göster
Doğru cevap: A) 1919-1927
Nutuk, Mustafa Kemal'in 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkışıyla başlar ve okunduğu 1927 yılına kadarki olayları anlatır. 1920-1923 yalnızca TBMM'nin açılışından Cumhuriyet'in ilanına kadarki dönemi kapsar; Samsun'a çıkış ve Cumhuriyet'in ilk yılları bu aralığın dışında kalır.
Kolay
5Onuncu Yıl Nutku’nda Atatürk, “Az zamanda, çok ve büyük işler yaptık.” dedikten sonra bu işlerin en büyüğünü de belirtmiştir. Atatürk’e göre bu işlerin en büyüğü aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Harf İnkılabı
- B) Medeni Kanun
- C) Türkiye Cumhuriyeti
- D) Kabotaj Kanunu
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Türkiye Cumhuriyeti
Nutukta, yapılan işlerin en büyüğünün temeli Türk kahramanlığı ve yüksek Türk kültürü olan Türkiye Cumhuriyeti olduğu söylenir. Diğer seçenekler Cumhuriyet’ten sonra yapılan yeniliklerdir.
Kolay
6Gençliğe Hitabe’de gençliğin varlığının ve geleceğinin “yegâne temeli” ve “en kıymetli hazinesi” olarak gösterilen şey aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Ülkenin zengin yer altı kaynakları
- B) Gençlerin aldığı diplomalar
- C) Türk istiklali ve Türk Cumhuriyeti
- D) Ülkenin güçlü ticaret filosu
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Türk istiklali ve Türk Cumhuriyeti
Hitabede Türk istiklalini ve Cumhuriyetini korumanın gençliğin varlığının ve geleceğinin tek temeli, en kıymetli hazinesi olduğu belirtilir. Yer altı kaynakları ya da ticaret metinde geçmez.
Kolay
7Atatürk yaptığı yenilikleri yurt gezilerinde halka bizzat kendisi anlatırdı. Atatürk’ün bu davranışının temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yeniliklerin halk tarafından kısa sürede benimsenmesini sağlamak
- B) Yenilikleri halktan uzun süre gizli tutmak
- C) Yenilikleri yalnızca devlet yöneticilerine öğretmek
- D) Yeniliklerin uygulanmasını belirsiz bir süre ertelemek
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Yeniliklerin halk tarafından kısa sürede benimsenmesini sağlamak
Atatürk, yenilikleri bizzat anlatarak halkın onları kısa sürede benimsemesini sağlamıştır. Halka anlattığı için yenilikleri gizli tuttuğu söylenemez.
Kolay
8Nutuk, Türk milletinin dönemin büyük güçlerine karşı verdiği bağımsızlık mücadelesini anlatır. Bu nedenle eser, dünyanın farklı yerlerindeki mazlum milletler tarafından ilgiyle okunmuştur. Nutuk’un bu milletler için önemi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Onlara yeni bir alfabe öğretmesi
- B) Onların ticaret anlaşmalarını düzenlemesi
- C) Onlara sağlık hizmeti sunması
- D) Bağımsızlık yolunda onlara örnek olması
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Bağımsızlık yolunda onlara örnek olması
Nutuk, bağımsızlık mücadelesini anlattığı için mazlum milletlere bu yolda örnek olmuştur. Alfabe, ticaret ve sağlık konuları eserin bu milletler için önemiyle ilgili değildir.
Kolay
9Atatürk, Millî Mücadele ve inkılaplar döneminde kendisine karşı çıkan birçok kişiyi konuşarak ikna etmiştir. Bu durum Atatürk’ün aşağıdaki özelliklerinden hangisini gösterir?
- A) Hitabet yeteneğinin ve ikna gücünün yüksek olmasını
- B) Yalnızca askerî konularla ilgilenmesini
- C) Kararlarını kimseye açıklamamasını
- D) Muhaliflerle hiç görüşmemesini
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Hitabet yeteneğinin ve ikna gücünün yüksek olmasını
Karşı görüşteki kişileri konuşarak ikna edebilmek, yüksek hitabet yeteneğinin ve ikna gücünün göstergesidir. Muhaliflerle konuştuğu için onlarla hiç görüşmediği söylenemez.
Kolay
10Atatürk, Nutuk’u TBMM’de birkaç gün süren bir konuşmayla okuyarak bitirebilmiştir. Bu okuma ne kadar sürmüştür?
- A) Bir günde yaklaşık 3 saat
- B) İki günde yaklaşık 10 saat
- C) On günde yaklaşık 100 saat
- D) Altı günde yaklaşık 36 saat
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Altı günde yaklaşık 36 saat
Atatürk Nutuk’u altı gün süren konuşmasında yaklaşık 36 saatte okumuştur. Eserin uzunluğu, tek günde birkaç saatte okunamayacağını gösterir.
Kolay
11Nutuk birçok yabancı dile çevrilerek dünya tarihinin hizmetine sunulmuştur. Bu bilgi Nutuk’la ilgili aşağıdakilerden hangisini gösterir?
- A) Yalnızca Türkiye’de okunduğunu
- B) Hiçbir zaman yayımlanmadığını
- C) Yalnızca bir romandan oluştuğunu
- D) Dünya çapında ilgi gören bir kaynak olduğunu
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Dünya çapında ilgi gören bir kaynak olduğunu
Bir eserin birçok dile çevrilmesi, dünyada ilgiyle okunan bir kaynak olduğunu gösterir. Yabancı dillere çevrildiği için yalnızca Türkiye’de okunduğu söylenemez.
Kolay
12Can, Nutuk hakkında bir sunum hazırlıyor. Sunumunun ilk slaytına eserin anlattığı olayların hangi yıllar arasını kapsadığını yazacak. Can’ın yazması gereken yıllar aşağıdakilerden hangisidir?
- A) 1923–1938
- B) 1919–1927
- C) 1914–1918
- D) 1927–1933
Cevabı göster
Doğru cevap: B) 1919–1927
Nutuk, 1919’da Samsun’a çıkışla başlayıp 1927 yılına kadar olan olayları anlatır. 1923–1938 ise Atatürk’ün cumhurbaşkanlığı yıllarıdır.
Kolay
13Atatürk şöyle demiştir: “Biz daima gerçek arayan ve onu buldukça, bulduğumuza inandıkça ifadeye cesaret gösteren adamlar olmalıyız!” Bu söz Atatürk’ün hangi özelliğini yansıtır?
- A) Sanatseverlik
- B) Askerî dehası
- C) Gerçekçilik
- D) Hitabet yeteneği
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Gerçekçilik
Gerçeği aramak, ona yönelmek ve gerçeği söylemek Atatürk’ün gerçekçi yönteminin göstergesidir. Askerî dehası ise savaşlardaki başarılarıyla ilgilidir.
Kolay
14Gençliğe Hitabe şu cümleyle biter: “Muhtaç olduğun kudret, damarlarındaki asil kanda mevcuttur!” Bu cümleyle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Genç, gücü yalnızca yabancılardan almalıdır.
- B) Gencin ihtiyaç duyduğu güç kendi içinde vardır.
- C) Gencin hiçbir güce ihtiyacı yoktur.
- D) Güç yalnızca silahlarla elde edilir.
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Gencin ihtiyaç duyduğu güç kendi içinde vardır.
Cümle, gencin muhtaç olduğu kudretin kendi soyunda ve özünde bulunduğunu anlatır. Gücün yabancılardan alınması gerektiği düşüncesi bu cümleye terstir.
Kolay
15Atatürk’ün “Akıl ve mantığın çözemeyeceği sorun yoktur.” sözü, onun hangi kişilik özelliğini en iyi yansıtır?
- A) Sanatseverlik
- B) Akılcılık
- C) Sporseverlik
- D) Alçak gönüllülük
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Akılcılık
Her sorunu akıl ve mantıkla çözmeye çalışmak akılcılığın göstergesidir. Sanatseverlik ve sporseverlik de Atatürk’ün özellikleridir ancak bu sözle ilgili değildir.
Kolay
16Atatürk araştırmayı ve okumayı çok severdi; yaşanan olayları da yazarak kayıt altına alırdı. Atatürk’ün bu alışkanlığı aşağıdaki eserlerden hangisinin ortaya çıkmasında etkili olmuştur?
- A) Mecelle
- B) Nutuk
- C) Misak-ı İktisadi
- D) Teşkilat-ı Esasiye
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Nutuk
Olayları kayıt altına alma alışkanlığı, Millî Mücadele’yi ayrıntılı anlatan Nutuk’un yazılmasında etkili olmuştur. Mecelle Osmanlı döneminden kalan bir kanundur.
Kolay
17Onuncu Yıl Nutku'nda Atatürk, hedeflerinden birini şöyle açıklar: “Milletimizi, en geniş refah vasıta ve kaynaklarına sahip kılacağız.” Bu hedef en çok aşağıdaki alanlardan hangisiyle ilgilidir?
- A) Hukuk
- B) Askerlik
- C) Ekonomi
- D) Dış politika
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Ekonomi
Refah, bir toplumun varlık ve bolluk içinde yaşamasıdır; milleti refah araçlarına ve kaynaklarına kavuşturma hedefi ekonomiyle ilgilidir. Sözde hukuk, askerlik ya da dış politikayla ilgili bir hedeften söz edilmez.
Kolay
18Atatürkçü düşünce akla değer verir, olaylara bilim gözüyle bakar ve gerçeği kavramaya çalışır. Buna göre aşağıdaki davranışlardan hangisi Atatürkçü düşünceyle bağdaşmaz?
- A) Bir konuda karar vermeden önce o konuda bilgi toplamak
- B) Bir kişi hakkında onu tanımadan ön yargıyla hüküm vermek
- C) Bir sorunun nedenlerini araştırarak ona çözüm aramak
- D) Bir iddianın doğru olup olmadığını kanıtlarla sınamak
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Bir kişi hakkında onu tanımadan ön yargıyla hüküm vermek
Ön yargılarla hareket etmek, akla ve bilime dayanan Atatürkçü düşünceyle bağdaşmaz; bir kişiyi tanımadan hüküm vermek ön yargıdır. Karar vermeden önce bilgi toplamak, sorunun nedenlerini araştırmak ve bir iddiayı kanıtlarla sınamak ise akılcı ve bilimsel davranışlardır.
Orta
19Selin, Onuncu Yıl Nutku'nu okurken "Millî kültürümüzü muasır medeniyet seviyesinin üstüne çıkaracağız." cümlesinin altını çiziyor. Sözlükten "muasır" sözcüğünün "çağdaş" anlamına geldiğini öğreniyor ve cümleyi kendi sözcükleriyle açıklamaya çalışıyor. Bu cümlede vurgulanan hedef hangisidir?
- A) Yeni topraklar elde edip sınırları genişletmek
- B) Çağdaş uygarlık düzeyini geçip ileri gitmek
- C) Yalnızca askerî güç bakımından gelişmek
- D) Diğer milletlerle ilişkileri en aza indirmek
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Çağdaş uygarlık düzeyini geçip ileri gitmek
Muasır medeniyet çağdaş uygarlık demektir; Atatürk millî kültürü bu düzeye ulaştırmakla yetinmeyip onun da üstüne çıkarmayı hedeflemiştir. Cümle kültürel bir hedefi anlatır; askerî güç ya da toprak kazanma ile ilgili değildir.
Orta
20Bir müze gezisinde Arda, Atatürk'ün kişisel kütüphanesinden seçilen kitapların sergilendiği bölümü dolaşıyor. Raflarda askerlik ve tarih kitaplarının yanında dil, hukuk, ekonomi ve matematik kitapları da bulunuyor; birçok kitabın kenarında Atatürk'ün el yazısıyla aldığı notlar görülüyor. Bu sergi Atatürk'ün en çok hangi özelliğini ortaya koyar?
- A) Barışçılığını
- B) Alçak gönüllülüğünü
- C) Hitabet yeteneğini
- D) Çok yönlülüğünü
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Çok yönlülüğünü
Birbirinden farklı pek çok alanda okuyup notlar alması, Atatürk'ün çok yönlü bir lider olduğunu gösterir. Hitabet yeteneği etkili konuşmakla ilgilidir; sergide ise onun okuduğu kitapların çeşitliliği öne çıkmaktadır.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.