12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı · Şiir
Bebeklerin Ulusu Yok
- 1960 sonrası toplumcu şiir
- Ataol Behramoğlu
- barış
- teşbih
- mazmun
- serbest ölçü
Bebeklerin Ulusu Yok şiirinde ne anlatılır?
Bebeklerin Ulusu Yok, Ataol Behramoğlu'nun dünyanın her yerindeki bebeklerin aynı masumiyeti taşıdığını vurgulayarak savaşa karşı barışı ve insan sevgisini savunduğu şiirdir. Şiirin teması barış özlemi ve çocuk sevgisidir. Söyleyici anne ve babalara seslenerek çocukları savaştan korumalarını ve onları sevgiyle büyütmelerini ister. Bebekler çiçeğe, gül ve goncaya, fidana benzetilir; gül ve gonca divan şiirinden gelen mazmunlardır. Şiir serbest ölçüyle yazılmıştır, kelime tekrarları ve seslenmeler ahengi sağlar. Şiir, 1960 sonrası toplumcu şiirin insancıl sesini yansıtır; bu kuşakta İsmet Özel, Kemal Özer ve Gülten Akın gibi şairler Ant ve Halkın Dostları gibi dergilerde açık ve sade bir şiir yazmıştır. Ataol Behramoğlu İstanbul doğumludur ve Bir Gün Mutlaka şiiriyle tanınmıştır. 1960 kuşağının toplumcu şiiri, Nazım Hikmet'in 1923-1960 arasındaki toplumcu şiiriyle karıştırılmamalıdır.
Bebeklerin Ulusu Yok: konu anlatımı ve özeti
Ataol Behramoğlu'nun bu şiiri, dünyanın her yerindeki bebeklerin aynı masumiyeti taşıdığını vurgulayarak savaşa karşı barışı ve insan sevgisini savunuyor. 1960 sonrası toplumcu şiirin insancıl sesini yansıtır.
- Tema: barış özlemi ve çocuk sevgisi. Söyleyici, anne ve babalara seslenerek çocukları savaştan korumalarını ve onları sevgiyle büyütmelerini ister.
- Şiirde bebekler çiçeğe, gül ve goncaya, fidana benzetilir; bu benzetmeler ve imgeler masumiyeti ve umudu anlatır. Gül ve gonca, divan şiirinden gelen mazmunlardır.
- Serbest ölçüyle yazılmıştır; kelime tekrarları, seslenmeler ve ses tekrarları ahengi sağlar.
- 1960 sonrası toplumcu şiir: Siyasi ve toplumsal hareketlilikle İkinci Yeni'den uzaklaşıldı; Nâzım Hikmet'in kitaplarının yeniden basılması bu kuşağı etkiledi.
- Ataol Behramoğlu, İsmet Özel, Kemal Özer, Gülten Akın, Refik Durbaş gibi şairler Ant, Halkın Dostları gibi dergilerde açık, sade ve insancıl bir şiirle "toplum için sanat" anlayışını savundu.
- Ataol Behramoğlu (1942) İstanbul doğumludur; Rus Dili ve Edebiyatı okudu. İlk şiirlerinde İkinci Yeni etkisi görülse de sonra toplumcu gerçekçi çizgiye geçti; Bir Gün Mutlaka şiiriyle tanındı.
Unutma: 1960 kuşağı toplumcu şairleri İkinci Yeni'yi "bireyci ve halktan kopuk" bulup eleştirmiştir; bu dönem farkını Nazım Hikmet'in 1923-1960 arasındaki toplumcu şiiriyle karıştırma.
Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme:
Önce temeli pekiştir
Şiirin başlığı onun ana düşüncesini de taşır: Hangi ülkede doğarsa doğsun, bebekler aynı masumiyeti paylaşır.
- Söyleyicinin kime seslendiğini bul: anne ve babalara.
- Bebeklerin neye benzetildiğini listele (çiçek, gül, gonca, fidan). Bu benzetmelerin ortak noktası tazelik ve korunmaya muhtaçlıktır.
- Savaşı çağrıştıran sözlerle barışı çağrıştıran sözleri ayır.
- Şiirin okurdan ne istediğini kendi cümlenle yaz.
Günlük hayattan: Parkta farklı dilleri konuşan çocukların birkaç dakika içinde birlikte oynamaya başlaması, şiirin söylediğini gözle görülür kılar.
Sık yapılan hata: Gül ve gonca imgelerini yalnızca süs saymak. Doğrusu: Bunlar divan şiirinden gelen mazmunlardır; şair geleneği barış fikrini anlatmak için yeniden kullanır.
Derinleş
Farklı ülkelerden barış ve çocuk temalı birer şiir, şarkı ya da afiş bul ve bu şiirle karşılaştır: Hangi imgeler ortak, hangileri kültüre özgü? Çocuk hakları üzerine yapılmış uluslararası bir sözleşmeyi araştırarak şiirdeki seslenişle ilişkilendir. Savaş haberlerinde çocuk görüntülerinin kullanılmasının etik yönünü tartış.
Sorular
Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.
Kolay
1Teneffüs zilinden sonra okul bahçesini pencereden izleyen Ali, kompozisyonuna şu cümleyi yazıyor: “Çocuklar kırlangıç gibi uçuşuyordu bahçede.” Öğretmeni, cümlede bir söz sanatı kullanıldığını söyleyerek cümleyi altını çizerek işaretliyor. Ali'nin cümlesinde kullanılan söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Telmih (hatırlatma)
- B) Tezat (karşıtlık)
- C) İstifham (soru sorma)
- D) Benzetme (teşbih)
- E) Kişileştirme (teşhis)
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Benzetme (teşbih)
Çocuklar, “gibi” edatıyla hızlı ve neşeli hareketleri bakımından kırlangıçlara benzetilmiştir; bu benzetmedir (teşbih). Kişileştirme seçeneği çekicidir; ancak kişileştirmede insan dışı bir varlığa insan özelliği verilir, burada ise insanlar bir kuşa benzetilmektedir.
Kolay
2Bir öğrenci, Ataol Behramoğlu, İsmet Özel ve Kemal Özer gibi şairlerin 1960'ların sonu ile 1970'lerin başında toplumcu çizgide yazdığı ilk şiirlerini araştırıyor ve bu şiirlerin yayımlandığı dergileri listeliyor. Öğrencinin listesinde yer alması gereken dergiler aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?
- A) Genç Kalemler ve Türk Yurdu
- B) Servetifünun ve Mektep
- C) Ant ve Halkın Dostları
- D) Dergâh ve Hayat
- E) Hisar ve Türk Edebiyatı
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Ant ve Halkın Dostları
Ataol Behramoğlu, İsmet Özel, Kemal Özer gibi 1960 sonrası toplumcu şairler Ant ve Halkın Dostları gibi dergilerde yazmışlardır. Genç Kalemler ve Türk Yurdu da fikir dergileridir; ancak onlar II. Meşrutiyet yıllarında Millî Edebiyat ve Türkçülük çevresinin yayın organlarıdır.
Kolay
3Okulun barış günü etkinliği için şiir seçen edebiyat kulübü, Ataol Behramoğlu'nun “Bebeklerin Ulusu Yok” şiirini önerdi. Kulüp başkanı, etkinlik öncesinde şiirin bu güne neden uygun olduğunu kısa bir konuşmayla açıklayacak. Kulüp başkanının konuşmasında vurgulaması gereken tema aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Fetih ve kahramanlık
- B) Şehirde bireyin yalnızlığı
- C) Bilginin ve emeğin değeri
- D) Gurbet ve memleket özlemi
- E) Barış özlemi ve çocuk sevgisi
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Barış özlemi ve çocuk sevgisi
Şiir, dünyanın her yerindeki bebeklerin aynı masumiyeti taşıdığını vurgulayarak savaşa karşı barışı ve çocuk sevgisini işler. Emeğin değeri seçeneği, şairin toplumcu çizgisi nedeniyle çekici olabilir; ancak bu şiirin merkezinde emek değil, ulus ayrımı tanımayan barış düşüncesi vardır.
Kolay
4Bir edebiyat ödevi için öğrencilerden, ilk şiirlerinde İkinci Yeni etkisi görülen, 1960 sonrasında toplumcu çizgiye yönelen ve “Kırmızı Karanfil”, “Maraş'ın ve Ölümün Türküsü” gibi kitaplarıyla tanınan bir kadın şairi bulmaları isteniyor. Öğrencilerin bulması gereken şair aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Ahmet Haşim
- B) Faruk Nafiz Çamlıbel
- C) Asaf Hâlet Çelebi
- D) Gülten Akın
- E) Şükûfe Nihal
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Gülten Akın
Gülten Akın, ilk şiirlerindeki İkinci Yeni etkisinden sonra 1960'larda toplumcu bir anlayışa yönelmiş, “Kırmızı Karanfil” ve “Maraş'ın ve Ölümün Türküsü” gibi kitaplarıyla tanınmıştır. Şükûfe Nihal de bir kadın şairdir; ancak o, Millî Edebiyat döneminde yetişmiş ve hece ölçüsüyle yazmıştır.
Kolay
5“Babalar, çıkarmayın onları akıldan / Analar, koruyun bebeklerinizi” dizelerinde söyleyici kime seslenmektedir?
- A) Askerlere
- B) Öğretmenlere
- C) Anne ve babalara
- D) Şairlere
- E) Bebeklere
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Anne ve babalara
Söyleyici “Babalar” ve “Analar” diye seslenerek anne ve babalardan çocuklarını korumalarını ister. Bebekler seslenilen kişiler değil, korunması istenen varlıklardır.
Kolay
6Ataol Behramoğlu'nu tanıtan bir bilgi kartına şairin doğum yeri yazılacaktır. Karta yazılması gereken şehir aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Manisa
- B) İstanbul
- C) Çankırı
- D) Selanik
- E) Ankara
Cevabı göster
Doğru cevap: B) İstanbul
Ataol Behramoğlu İstanbul'da doğmuştur. Çankırı, şairin ortaöğrenimini tamamladığı lisenin bulunduğu şehirdir.
Kolay
7Ataol Behramoğlu'nun “Bebeklerin Ulusu Yok” şiirinin teması aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Maddeden manaya yöneliş
- B) Kalabalık şehirde yalnızlık
- C) Barış özlemi ve çocuk sevgisi
- D) Fetih ve kahramanlık
- E) Gençliğin yitirilmesi ve ölüm korkusu
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Barış özlemi ve çocuk sevgisi
Şiir, dünyanın her yerindeki bebeklerin aynı masumiyeti taşıdığını vurgulayarak savaşa karşı barışı ve çocuk sevgisini işler. Fetih ve kahramanlık “Fetih Marşı”nın temasıdır.
Kolay
8Ders kitabındaki biyografiye göre Ataol Behramoğlu'nun ilk şiirlerinde hangi şiir anlayışının etkisi görülür?
- A) Millî Edebiyat
- B) Garip
- C) İkinci Yeni
- D) Beş Hececiler
- E) Saf şiir
Cevabı göster
Doğru cevap: C) İkinci Yeni
Biyografiye göre Behramoğlu'nun ilk şiirlerinde İkinci Yeni'nin etkisi görülür; daha sonraki şiirlerinde ise toplumcu gerçekçi anlayışa bağlıdır. Millî Edebiyat ve Beş Hececiler hece ölçüsüne dayanan çizgilerdir.
Kolay
9“Serpilip gelişsinler fidan gibi” dizesinde kullanılan söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Benzetme (teşbih)
- B) İstifham
- C) Tecahülüarif
- D) Kinaye
- E) Telmih
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Benzetme (teşbih)
Bebeklerin serpilip gelişmesi “fidan gibi” sözüyle fidana benzetilmiştir; bu bir benzetmedir. Dizede bilinen bir olaya gönderme yoktur, bu yüzden telmih söz konusu değildir.
Kolay
10“Güllerin en hası, en goncası” dizesindeki “gonca” kelimesinin anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Çiçeklerin rüzgârla döktüğü taç yaprak
- B) Çiçeklerden yapılmış küçük demet
- C) Kurumuş ve solmuş, dökülmek üzere olan çiçek
- D) Gül gibi çiçeklerin dikenli ve uzun sapı
- E) Henüz açılmamış veya açılmak üzere olan çiçek
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Henüz açılmamış veya açılmak üzere olan çiçek
Gonca, henüz açılmamış veya açılmak üzere olan çiçek, yani tomurcuktur. Şiirde bebekler, büyüyüp açılacak olan goncaya benzetilir.
Kolay
11“Bebeklerin Ulusu Yok” şiirinin ölçüsüyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) 11'li hece ölçüsüyle yazılmıştır.
- B) Aruz ölçüsüyle yazılmıştır.
- C) Bütün dizeleri yedi hecelidir.
- D) Serbest ölçüyle yazılmıştır.
- E) 14'lü hece ölçüsüyle yazılmıştır.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Serbest ölçüyle yazılmıştır.
Şiir serbest ölçüyle yazılmıştır; dizelerin hece sayıları birbirinden farklıdır. 14'lü hece ölçüsü “Fetih Marşı”nın, 11'li hece ölçüsü “Otuz Beş Yaş”ın ölçüsüdür.
Kolay
12Ders kitabına göre 1960'lı yıllar toplumcu kuşağının manifestosu niteliğindeki şiirlerden biri olan ve Ataol Behramoğlu'nun 1965'te yayımladığı şiir aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Galata Köprüsü
- B) Fetih Marşı
- C) Büyük İnsanlık
- D) Otuz Beş Yaş
- E) Bir Gün Mutlaka
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Bir Gün Mutlaka
Behramoğlu, toplumcu kuşağın manifestosu sayılan “Bir Gün Mutlaka”yı 1965'te yayımlamıştır. “Büyük İnsanlık” Nazım Hikmet'in şiiridir.
Kolay
131960 sonrası toplumcu şiir üzerine sunum hazırlayan bir öğrenci, bu dönemde toplumcu anlayışla eser veren bir şairi örnek gösterecektir. Aşağıdaki şairlerden hangisi bu döneme uygundur?
- A) Ahmet Haşim
- B) Refik Durbaş
- C) Orhan Veli
- D) Faruk Nafiz
- E) Yahya Kemal
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Refik Durbaş
Refik Durbaş, ders kitabında 1960 sonrasında toplumcu anlayışla eser veren şairler arasında sayılır. Ahmet Haşim ve Yahya Kemal saf şiirin, Faruk Nafiz Millî Edebiyat'ın, Orhan Veli Garip'in temsilcisidir.
Kolay
14Ders kitabındaki biyografiye göre Ataol Behramoğlu yükseköğrenimini hangi bölümde tamamlamıştır?
- A) Rus Dili ve Edebiyatı
- B) Fransızca
- C) Sosyoloji
- D) Felsefe
- E) Alman Dili ve Edebiyatı
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Rus Dili ve Edebiyatı
Behramoğlu, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Rus Dili ve Edebiyatı Bölümünü bitirmiştir. Alman Dili ve Edebiyatı Cahit Zarifoğlu'nun, Sosyoloji Haydar Ergülen'in okuduğu bölümdür.
Kolay
15“İlk kez yurdumdan uzakta yaşadım bu duyguyu” dizesine göre söyleyici bu duyguyu nerede yaşamıştır?
- A) Doğduğu köyde
- B) Bir hastanede
- C) Kendi evinde
- D) Kendi ülkesinin dışında
- E) Bir savaş alanında
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Kendi ülkesinin dışında
Söyleyici bu duyguyu “yurdumdan uzakta”, yani kendi ülkesinin dışında yaşadığını söyler. Dizede savaş alanından ya da hastaneden söz edilmez.
Kolay
16Ataol Behramoğlu 1970'te geniş yankı uyandıran “Halkın Dostları” dergisini hangi şairle birlikte yayımlamaya başlamıştır?
- A) İsmet Özel
- B) Cahit Sıtkı Tarancı
- C) İlhan Berk
- D) Arif Nihat Asya
- E) Orhan Veli
Cevabı göster
Doğru cevap: A) İsmet Özel
Biyografiye göre Behramoğlu, “Halkın Dostları” dergisini 1970'te İsmet Özel ile birlikte yayımlamaya başlamıştır. Orhan Veli 1950'de ölmüş, Garip akımının şairidir.
Kolay
17Okul dergisi, Ataol Behramoğlu için bir tanıtım kutusu hazırlıyor. Ders kitabındaki biyografiye göre kutuya yazılacak doğru bilgi aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Yalnızca şiir yazmış, başka bir türde eser vermemiştir.
- B) Hayatı boyunca İkinci Yeni anlayışına bağlı kalmıştır.
- C) Şiirlerinin yanı sıra antoloji ve çevirileriyle de tanınmıştır.
- D) Halkın Dostları dergisini Nâzım Hikmet'le çıkarmıştır.
- E) Yükseköğrenimini Alman Dili ve Edebiyatı Bölümünde yapmıştır.
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Şiirlerinin yanı sıra antoloji ve çevirileriyle de tanınmıştır.
Biyografiye göre Behramoğlu şiirlerinin yanı sıra yazıları, hazırladığı antoloji ve çevirileriyle de tanınmıştır. Deneme, anı, gezi, tiyatro gibi türlerde de yazmış; İkinci Yeni etkisinden sonra toplumcu gerçekçi anlayışa geçmiş; “Halkın Dostları”nı İsmet Özel ile çıkarmış; Rus Dili ve Edebiyatı okumuştur.
Kolay
18Kurmaca bir dergi söyleşisinde 1960 kuşağından bir şair şöyle diyor: “İkinci Yeni'nin kapalı şiirinden uzaklaşıyoruz; artık halkın dertlerini herkesin anlayacağı biçimde yazmak istiyoruz.” Bu söze göre şairin kurmaya çalıştığı şiirin özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Açık, sade ve insancıl olması
- B) Kapalı, imgeci ve soyut olması
- C) Ölçülü, uyaklı ve süslü olması
- D) Bireyci, içe dönük ve metafizik olması
- E) Mizahi, kişisel ve ideolojiden uzak olması
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Açık, sade ve insancıl olması
Ders kitabına göre 60 kuşağı şairleri halkın dertleriyle ilgili olduklarını; açık, sade, insancıl bir şiir kurmaya çalıştıklarını ilan etmiştir. Kapalı, soyut ve bireyci söyleyiş eleştirdikleri İkinci Yeni'ye yakındır; ideolojiden uzak mizah da bu şairlerin çizgisi değildir.
Orta
19Divan şiiri okuyan Yusuf, “gül”ün hep sevgiliyi, “bülbül”ün âşığı, “servi”nin sevgilinin boyunu çağrıştırdığını fark ediyor; bu ögelerin yüzyıllar boyunca farklı şairlerde hep aynı anlamlarla kullanıldığını görüyor. Yusuf'un fark ettiği bu kalıplaşmış ögelere ne ad verilir?
- A) Redif
- B) Mahlas
- C) Nakarat
- D) Telmih
- E) Mazmun
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Mazmun
Divan şiirinde belli anlamları çağrıştıran kalıplaşmış benzetme ögelerine mazmun denir; gül, bülbül ve servi bunların en bilinenlerindendir. Telmih de bilinen bir şeyi hatırlatır; ancak telmih herkesçe bilinen bir olaya, kişiye ya da kıssaya göndermedir, kalıplaşmış bir benzetme ögesi değildir.
Orta
201960'ların sonunda toplumcu çizgiye geçen kurmaca bir şair, eski şiirlerine dönüp bakarak şöyle diyor: “O yıllarda kendi iç dünyamın dar odasında dolaşıyordum; sokaktaki insanın sesi şiirime hiç girmiyordu.” Şairin sözleri, 1960 kuşağı toplumcu şairlerin İkinci Yeni'ye yönelttiği hangi eleştiriyi yansıtır?
- A) Aruz ölçüsünü bir türlü terk etmediği
- B) Fazla sade ve konuşma diline yakın olduğu
- C) Millî tarihi aşırı bir coşkuyla övdüğü
- D) Bireyci ve halktan kopuk bir şiir olduğu
- E) Ölçüyü ve uyağı fazlasıyla önemsediği
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Bireyci ve halktan kopuk bir şiir olduğu
1960 kuşağı toplumcu şairler, ilk yıllarında etkilendikleri İkinci Yeni'yi bireyci ve toplumdan uzak bir şiir olarak eleştirmişlerdir. “Fazla sade” seçeneği tersine bir eleştiridir; sade ve konuşma diline yakın olmak, İkinci Yeni'nin değil Garip'in özelliğidir.
Katkıda bulun
Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.