12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı · Şiir

Yazma: Şiir Yazma Çalışması

şiir yazma
nazım biçimi
hece ölçüsü
serbest ölçü
ahenk
imge

Örnek bir şiir anlayışından yola çıkarak şiir nasıl yazılır?

Şiir, incelenen bir şiir anlayışı örnek alınarak tema belirlenip o anlayışın nazım biçimi, türü ve ilkeleri uygulanarak yazılır. Önce saf şiir, toplumcu, Garip, İkinci Yeni, gelenekçi ya da halk şiiri gibi anlayışlardan birine ait bir şiir seçilir. Hece ölçüsüyle yazılacaksa her dizenin hece sayısı eşit olmalıdır; örneğin 11'li kalıpta her dize 11 hecedir ve nazım birimi çoğunlukla dörtlüktür. Serbest şiirde dize sayısı ve uzunluğu serbesttir; ahenk ölçü ve uyakla değil, tekrarlar, ses uyumları ve söyleyişle kurulur. Duygu doğrudan söylenmek yerine imge, çağrışım ve somut görüntülerle sezdirilir. Taslak yakın çevreye okutulur, görüşler dikkate alınarak gözden geçirilir ve son şekli dijital ortamda paylaşılabilir. Hece sayarken her ünlü bir hece demektir; dizelerin hece sayısı ünlüler sayılarak kontrol edilir.

Yazma: Şiir Yazma Çalışması: konu anlatımı ve özeti

Bu yazma çalışmasında, ünitede incelediğin şiirlerden birinin tarzını örnek alarak kendi şiirini yazıyorsun. Bir şiir anlayışını taklit ederek denemek, o anlayışı içeriden kavramanın en etkili yoludur.

Önce incelediğin şiirlerden birini seç (saf şiir, toplumcu, Garip, İkinci Yeni, gelenekçi ya da halk şiiri gibi) ve ondan yola çıkarak bir tema belirle.
Seçtiğin şiirin nazım biçimini, türünü ve bağlı olduğu anlayışın ilkelerini kendi şiirinde uygula.
Hece ölçüsüyle yazacaksan her dizenin hece sayısı eşit olmalıdır; örneğin 11'li kalıpta her dize 11 hecedir. Nazım birimi çoğunlukla dörtlüktür.
Serbest şiirde dize sayısı ve uzunluğu serbesttir; ahengi ölçü ve uyakla değil, tekrarlar, ses uyumları ve söyleyişle kurarsın. Birimi (beyit, dörtlük, bent) sen seçersin.
İmge ve çağrışımlara yer ver; duygunu doğrudan söylemek yerine somut görüntülerle sezdir.
Taslağını yakın çevrene okut, görüşlerini dikkate alarak gözden geçir; son şeklini verdikten sonra dijital ortamda paylaşabilirsin.

Unutma: Hece sayarken her ünlü bir hece demektir; dizelerinin hece sayısını ünlüleri sayarak kontrol et.

Bu özet yapay zekâ ile kitabın ilgili sayfalarından hazırlandı; hata içerebilir. Asıl kaynak MEB ders kitabıdır. İçerikler nasıl hazırlanıyor? · Son güncelleme: 3 Kasım 2026

Önce temeli pekiştir

Şiire boş bir sayfayla değil, örnek aldığın bir şiirle başla. Şu adımları izle:

İncelediğin şiirlerden birini seç ve onun üç özelliğini yaz (ör. Garip: günlük dil, sıradan insan, ölçüsüzlük).
Kendi temanı belirle; seçtiğin anlayışa uygun olsun.
Hece ölçüsüyle yazacaksan her dizenin hecesini parmakla say; eşit olmalı.
Serbest şiir yazacaksan ahengi tekrarlarla ve dizeleri nerede kestiğinle kur.
Yüksek sesle oku; takıldığın yerleri düzelt.

Günlük hayattan: Bir şarkının sözlerini değiştirip doğum günü şarkısı yapmak da bir biçimi taklit ederek yazmaktır; ölçü ve ritim kendiliğinden yol gösterir.

Sık yapılan hata: Kafiye uğruna anlamı bozmak. Doğrusu: Kafiye anlama hizmet etmeli; uygun kafiye bulamıyorsan serbest bir biçim seçebilirsin.

Derinleş

Aynı temayı (ör. şehirde bir sabah) iki farklı anlayışla yaz: biri hece ölçülü bir halk şiiri tarzında, öteki İkinci Yeni tarzında imgeli bir serbest şiir. İki şiiri bir arkadaşına okut ve hangisinin hangi duyguyu daha güçlü uyandırdığını sor. Bir şairin tarzından esinlenmekle onun dizelerini kendine mal etmek arasındaki sınırı tartış.

Sorular

Soru bankasından bu konunun soruları, kolaydan zora.

Kolaydan Zora: 3 adımda çalış Konu testini çöz

Kolay
1Şiir atölyesinde iki öğrenci aynı duyguyu farklı biçimde yazıyor. Aslı: “Çok yalnızım.” Kerem: “Boş bir istasyonda tek başına yanan lamba.” Öğretmen, Kerem'in dizesini şiir açısından daha başarılı buluyor. Kerem'in dizesini başarılı kılan, duyguyu okurun zihninde somut bir görüntüyle sezdiren unsur aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Redif
- B) Uyak
- C) İmge
- D) Nakarat
- E) Aliterasyon
Cevabı göster
Doğru cevap: C) İmge
Duyguyu doğrudan söylemek yerine okurun zihninde canlanan somut bir görüntüyle sezdiren unsura imge denir; “tek başına yanan lamba” yalnızlığı bir görüntüyle anlatır. Aliterasyon da ahenk unsurudur; ancak ünsüz tekrarına dayanır, bir görüntü kurmaz.
Kolay
2Serbest şiir yazan Toprak'ın ilk taslağında bazı dizeler tek kelimeden, bazıları on beş kelimeden oluşuyor. Arkadaşı, bunun şiir kurallarına aykırı olup olmadığını soruyor. Serbest şiirde dizelerin sayısı ve uzunluğu için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Her dize 11 heceli olmak zorundadır.
- B) Her birim dört dizeden oluşmalıdır.
- C) Dizeler bir aruz kalıbına uymalıdır.
- D) Şair tarafından serbestçe belirlenir.
- E) Her dize bir öncekinden kısa olmalıdır.
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Şair tarafından serbestçe belirlenir.
Serbest şiirde dize sayısı ve uzunluğu serbesttir; şair bunları anlamın ve ahengin gereğine göre kendisi belirler. Dörtlük seçeneği, şiirde en yaygın birim olduğu için çekici olabilir; ancak serbest şiirde bir birim zorunluluğu yoktur.
Kolay
3Hece ölçüsüyle bir memleket şiiri yazmaya karar veren Sena, şiirini halk şiiri ve Beş Hececiler geleneğine uygun bir nazım birimiyle kurmak istiyor. Hece ölçüsüyle yazılan şiirlerde nazım birimi olarak genellikle hangisi kullanılır?
- A) Beyit
- B) Dörtlük
- C) Bent
- D) Tek dize
- E) Üçlük
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Dörtlük
Hece ölçüsüyle yazılan şiirlerde nazım birimi çoğunlukla dörtlüktür; halk şiiri ve Beş Hececiler bu geleneği sürdürmüştür. Beyit de yaygın bir nazım birimidir; ancak beyit daha çok aruzla yazılan divan şiirinin birimidir.
Kolay
4Şiir atölyesinde Mete, yazdığı “Sabah olur güneş doğar” dizesinin kaç heceli olduğunu bulmak istiyor. Dizeyi yavaş yavaş okuyup sayarken arkadaşı ona hangi seslere dikkat etmesi gerektiğini hatırlatıyor. Hece ölçüsüyle yazılan bir dizenin hece sayısı belirlenirken neye bakılır?
- A) Ünsüz sayısına
- B) Ünlü sayısına
- C) Kelime sayısına
- D) Ek sayısına
- E) Harf sayısına
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Ünlü sayısına
Türkçede her ünlü bir hece oluşturur; bu yüzden dizedeki ünlüler sayılarak hece sayısı bulunur. Mete'nin dizesinde 8 ünlü, dolayısıyla 8 hece vardır. Harf sayısı seçeneği çekicidir; ancak ünsüzler tek başına hece oluşturmadığı için harf sayısı hece sayısını vermez.
Kolay
5Şiir yazma yönergesinde “Hece sayısı aynı zamanda o şiirin kalıbı demektir.” cümlesi yer alıyor. Buna göre “11'li kalıp” ifadesi aşağıdakilerden hangisini anlatır?
- A) Her dörtlükte on bir kelime bulunmasını
- B) Şiirin her dizesinin on bir heceden oluşmasını
- C) Şiirde on bir farklı uyak kullanılmasını
- D) Şiirin on bir dizeden oluşmasını
- E) Şiirin on bir dörtlükten oluşmasını
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Şiirin her dizesinin on bir heceden oluşmasını
Hece ölçüsünde kalıp, dizelerdeki hece sayısını gösterir; 11'li kalıpta her dize on bir hecedir. Dörtlük ya da dize sayısı kalıbı belirlemez.
Kolay
6Şiirini arkadaşlarına okutup onların görüşleri doğrultusunda gözden geçiren ve son şeklini veren Ayşe, ders kitabındaki yönergeye göre son olarak ne yapmalıdır?
- A) Taslağını kimseye göstermeden saklamak
- B) Şiirini başka bir ölçüyle yeniden yazmak
- C) Şiirin temasını baştan değiştirmek
- D) Şiirini bilişim teknolojilerini kullanarak paylaşmak
- E) İncelediği şiirlerden yeni birini seçmek
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Şiirini bilişim teknolojilerini kullanarak paylaşmak
Kitap, son şekli verilen şiirin bilişim teknolojileriyle paylaşılmasını önerir. Temayı baştan değiştirmek ise çalışmanın başına dönmek olur.
Kolay
7Ders kitabı, yazılacak şiirde imge ve çağrışımlara yer verilebileceğini belirtiyor. İmge ve çağrışım kullanmanın şiire en önemli katkısı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Şiirin kaç birimden oluşacağını sabitlemek
- B) Duyguyu doğrudan söylemeden somut görüntülerle sezdirmek
- C) Şairin adını okura duyurmak
- D) Şiirin uyak düzenini belirlemek
- E) Dizelerin hece sayısını eşitlemek
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Duyguyu doğrudan söylemeden somut görüntülerle sezdirmek
İmge, duyguyu somut görüntülerle sezdirir ve okurun hayal gücünü harekete geçirir. Hece sayısını eşitlemek ölçüyle ilgilidir, imgeyle değil.
Kolay
8Serbest şiir yazan Elif'in taslağında şu dize var: “Sessiz sokaklarda sürünen sis”. Bu dizede ahengi sağlayan unsur aşağıdakilerden hangisidir?
- A) “s” sesinin tekrarı (ses uyumu)
- B) On bir heceli ölçü kalıbı
- C) Beyit biçimindeki nazım birimi
- D) Son dörtlükte geçen mahlas
- E) Dize sonunda tekrarlanan redif
Cevabı göster
Doğru cevap: A) “s” sesinin tekrarı (ses uyumu)
“Sessiz, sokaklarda, sürünen, sis” kelimelerindeki “s” sesinin tekrarı ses uyumu oluşturur. Tek bir dizede redif ya da mahlastan söz edilemez.
Kolay
9Hece ölçüsüyle yazdığı şiirin ilk dörtlüğündeki dizelerin hece sayıları şöyledir: 1. dize 11, 2. dize 11, 3. dize 9, 4. dize 11. Bu dörtlükteki sorun aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Nazım birimi beyit olarak seçilmiştir.
- B) Şiir serbest ölçüyle yazılmıştır.
- C) Dörtlükte dize sayısı fazladır.
- D) Dizelerde hiç imge kullanılmamıştır.
- E) Dizelerin hece sayıları birbirine eşit değildir.
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Dizelerin hece sayıları birbirine eşit değildir.
Hece ölçüsünde bütün dizelerin hece sayısı eşit olmalıdır; 9 heceli üçüncü dize kalıbı bozar. Dörtlükte dört dize olduğu için dize sayısında bir sorun yoktur.
Kolay
10Ünitedeki yazma çalışmasına başlayacak olan Mehmet, ilk olarak ne yapması gerektiğini öğretmenine soruyor. Ders kitabındaki yönergeye göre Mehmet'in ilk adımı aşağıdakilerden hangisi olmalıdır?
- A) Şiirini hemen yazıp dijital ortamda paylaşmak
- B) Önce şiirin başlığını, sonra son dizesini yazmak
- C) İncelediği şiirlerden birini seçip ondan hareketle bir tema belirlemek
- D) Bir şiir antolojisindeki bütün şiirleri ezberlemek
- E) Arkadaşlarından kendisi için bir şiir yazmalarını istemek
Cevabı göster
Doğru cevap: C) İncelediği şiirlerden birini seçip ondan hareketle bir tema belirlemek
Kitap, incelenen şiirlerden birinin seçilmesini ve bu şiirden hareketle tema belirlenmesini ister. Paylaşım ise şiire son şekli verildikten sonra yapılacak son adımdır.
Kolay
11Serbest ölçülü bir şiir yazmaya karar veren Defne'ye ders kitabındaki yönerge aşağıdakilerden hangisini önerir?
- A) Her dizeyi mutlaka 11 heceyle yazmasını
- B) Mahlasını son dörtlükte söylemesini
- C) Yalnızca beyit nazım birimini kullanmasını
- D) Ölçü ve kafiye kaygısı gütmeden duygularını ifade etmesini
- E) Aruz kalıplarından birini seçmesini
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Ölçü ve kafiye kaygısı gütmeden duygularını ifade etmesini
Kitap, serbest şiirde ölçü ve kafiye kaygısı gütmeden duyguların ifade edilmesini önerir. Her dizenin 11 hece olması hece ölçüsüyle yazılan şiirin kuralıdır.
Kolay
12Serbest tarzda şiir yazan Zeynep'in taslağından üç dize şöyledir: “Yağmur yağıyor Yağmur yağıyor sokaklara Yağmur yağıyor içime” Zeynep bu dizelerde ahengi öncelikle hangi yolla sağlamıştır?
- A) Aruz ölçüsüyle
- B) Beyit biçimindeki nazım birimiyle
- C) Eşit hece sayısıyla
- D) Kelime ve söz tekrarıyla
- E) Mahlas kullanarak
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Kelime ve söz tekrarıyla
“Yağmur yağıyor” sözünün dize başlarında tekrarlanması ahengi kurar. Dizelerin hece sayıları eşit olmadığından ahenk hece ölçüsünden gelmez.
Kolay
13Ders kitabındaki yönergeye göre öğrenci, şiirini hangi ölçüyle yazacağına karar verirken öncelikle neyi dikkate almalıdır?
- A) Şiirin kaç kelimeden oluşacağını
- B) Şiirin yazılacağı kâğıdın boyutunu
- C) Örnek aldığı şiirin nazım biçimini ve türünü
- D) Arkadaşlarının en çok sevdiği şarkıları
- E) Şiirini okuyacak kişilerin yaşını
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Örnek aldığı şiirin nazım biçimini ve türünü
Kitap, seçilen şiirin nazım biçimi ve türü dikkate alınarak ölçüye karar verilmesini ister; her biçimin ve türün kendine has özellikleri vardır. Okuyucunun yaşı ölçü seçimini belirleyen bir ölçüt olarak verilmemiştir.
Kolay
14Ünitede toplumcu bir şiir inceleyen Can, bu şiirin tarzını örnek alarak bir şiir yazacak. Aşağıdaki temalardan hangisi Can'ın örnek aldığı şiir anlayışına en uygundur?
- A) Eski bir sarayın ihtişamlı günleri
- B) Fabrikada çalışan işçilerin zorlu hayatı
- C) Gökyüzündeki yıldızların renkleri
- D) Bir gül bahçesinde geçen sessiz bir akşam
- E) Kendi rüyalarının kapalı ve gizemli dünyası
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Fabrikada çalışan işçilerin zorlu hayatı
Toplumcu şiir toplumsal sorunlara ve emekçi insanın hayatına yönelir; işçilerin zorlu hayatı bu anlayışa uyar. Kapalı ve gizemli bir iç dünya ise toplumcu şiirin değil, daha çok bireysel anlayışların ilgi alanıdır.
Kolay
1511'li hece kalıbıyla yazdığı dörtlüğü kontrol eden Emre, üçüncü dizenin 10 hece olduğunu fark ediyor. Emre'nin bu durumda yapması gereken aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Dizeyi anlamı bozmadan 11 heceye tamamlamak
- B) Dizeyi olduğu gibi bırakıp şiiri hece ölçülü saymak
- C) Şiire mahlas ekleyerek eksik heceyi kapatmak
- D) Öteki dizeleri de 10 heceye indirmek için uyakları silmek
- E) Dörtlüğü üç dizeye indirerek sorunu çözmek
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Dizeyi anlamı bozmadan 11 heceye tamamlamak
Hece ölçüsünde bütün dizelerin hece sayısı eşit olmalıdır; eksik dize kalıba uygun biçimde tamamlanmalıdır. Dizeyi eksik bırakıp şiiri hece ölçülü saymak kurala aykırıdır.
Kolay
16Yönergede “Seçtiğiniz şiir anlayışının ilke ve kurallarını da yazacağınız şiirde uygulamaya gayret ediniz.” deniyor. Bu yönergenin amacı aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Şiirin başka bir dile çevrilmesini kolaylaştırmak
- B) Öğrencinin şiirini ezberden okumasını sağlamak
- C) Şiirin yalnızca uzunluğunu belirlemek
- D) Şiirde hiç kural kullanılmamasını sağlamak
- E) Yazılan şiirin örnek alınan tarzı yansıtmasını sağlamak
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Yazılan şiirin örnek alınan tarzı yansıtmasını sağlamak
Seçilen anlayışın ilkelerini uygulamak, yazılan şiirin o tarzı yansıtmasını sağlar. Yönerge kural dışılığı değil, seçilen tarzın kurallarına uymayı ister.
Kolay
17Serbest şiir yazan Nil, duygularını üçer dizelik bölümlerle anlatmak istiyor. Arkadaşı, şiirin mutlaka dörtlüklerle yazılması gerektiğini söylüyor. Ders kitabındaki yönergeye göre Nil'in durumu için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A) Serbest şiirde yalnız beyit kullanılacağı için üçlüğü bırakmalıdır.
- B) Üçlük kullanırsa dizelerin hece sayısını eşitlemek zorundadır.
- C) Dörtlük kullanmazsa şiirinin ahengi bozulabilir.
- D) Şiirini birimlere ayırmadan tek bölüm hâlinde yazmak zorundadır.
- E) Birimi kendisi seçebileceği için üçlük kullanabilir.
Cevabı göster
Doğru cevap: E) Birimi kendisi seçebileceği için üçlük kullanabilir.
Yönergede serbest şiirde birime (beyit, üçlük, dörtlük, bent) şairin karar verdiği yazılıdır. Dörtlük hece ölçülü şiirlerde genellikle kullanılır; serbest şiirde zorunlu değildir, ahenk de söyleyiş ve tekrarlarla sağlanır.
Kolay
18Şiir yazma çalışmasında Can, Âşık Veysel'in “Aldanma Cahilin Kuru Lafına” şiirinin dizelerini olduğu gibi alıp yalnız birkaç kelimesini değiştiriyor. Öğretmeni, yönergenin böyle bir çalışma istemediğini söylüyor. Can'ın yönergeye uygun davranması için aşağıdakilerden hangisini yapması gerekir?
- A) Örnek şiirin tarzını izleyip dizeleri kendisi kurmalıdır.
- B) Değiştirdiği kelimelerin sayısını biraz daha artırmalıdır.
- C) Şiirin altına Âşık Veysel'in mahlasını eklemelidir.
- D) Örnek şiirin nazım biçimini bırakıp serbest ölçüye geçmelidir.
- E) Şiirin dizelerini hiç değiştirmeden aktarmalıdır.
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Örnek şiirin tarzını izleyip dizeleri kendisi kurmalıdır.
Yönerge, incelenen şiirin tarzını örnek alarak yeni bir şiir yazmayı ister; örnek alınan şey dizeler değil tarzdır. Birkaç kelimeyi daha değiştirmek ya da mahlas eklemek kendi şiirini yazmak anlamına gelmez; nazım biçimini bırakmak ise tarzdan uzaklaşmaktır.
Orta
19Okul dergisinin “Garip'e Selam” adlı özel sayısı için şiir yazacak olan İrem, şiirini akımın çizgisine uygun yazmak istiyor ve hangi yolu izleyeceğini düşünüyor. İrem'in Garip akımını örnek alarak yazacağı şiir için aşağıdakilerden hangisini yapması uygun olur?
- A) Gündelik bir durumu sade bir dille anlatmak
- B) Aruzla yazıp yoğun söz sanatı kullanmak
- C) Kapalı imgelerle anlamı bilinçli gizlemek
- D) Söylev tonuyla millî tarihi coşkuyla övmek
- E) Hece ölçüsüyle memleket manzarası çizmek
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Gündelik bir durumu sade bir dille anlatmak
Garip şiiri gündelik hayatı, herkesin kullandığı kelimelerle ve şairanelikten uzak bir söyleyişle anlatır. Kapalı imge seçeneği yenilikçi bir şiiri düşündürdüğü için çekicidir; ancak bu, Garip'e tepki olarak doğan İkinci Yeni'nin yoludur.
Orta
20Şiir yazma çalışmasında konusunu belirleyen ve ilk taslağını bitiren Eylül, şiirini okul panosuna asmadan önce ne yapması gerektiğini düşünüyor. Eylül'ün taslağını oluşturduktan sonra izlemesi önerilen adım aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Taslağı hiç değiştirmeden hemen paylaşmak
- B) Yalnızca başlığı değiştirip şiiri bitirmek
- C) Taslağı yakın çevreye okutup görüşleri dikkate almak
- D) Bütün dizeleri aynı sayıda kelimeye indirmek
- E) Taslaktaki bütün imgeleri tümüyle çıkarmak
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Taslağı yakın çevreye okutup görüşleri dikkate almak
Taslak yakın çevreye okutulmalı, alınan görüşler doğrultusunda gözden geçirilerek son şekli verilmelidir. Dizeleri eşitleme ya da imgeleri çıkarma seçenekleri bir düzeltme gibi görünse de şiirin özelliğinden bağımsız, mekanik değişikliklerdir; gözden geçirme okur görüşüne dayanmalıdır.

Katkıda bulun

Özette bir hata mı gördün, eklenmesi gereken bir bilgi ya da güzel bir soru mu var? Öner; yönetici onaylarsa sitede yayımlanır ve sana bildirim gelir.